2020  оны 05 дугаар сарын 20              183/ШШ2020/01364

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Хан-Уул дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Мөнхбаяр даргалж, тус шүүхийн хуралдааны танхимд хийсэн хуралдаанаар,

            Нэхэмжлэгч: Баянзүрх дүүргийн ................тоотод оршин суух О овогт Б-ын О  /РД:..........1/-гийн  нэхэмжлэлтэй,

            Хариуцагч: Хан-Уул дүүргийн ........... байранд байрлах Б ХХК/РД:........./, 

            Хариуцагч: Чингэлтэй дүүргийн .............байранд байрлах НЗДТГнарт холбогдох

түрээсийн төлбөр олгох болон хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээний үүрэгт 76.370.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн иргэний хэргийг 2020 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдөр хүлээн авснаар хянан хэлэлцэв.

ан

            Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгч Б.О, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Ц.Р /ШТЭҮД:0000/, хариуцагч “Б”ХХК-ийн төлөөлөгч Б.М, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Т.Буян-Арвижих нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ   нь:

          Нэхэмжлэгч Б.О шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлээ дэмжиж шүүх хуралдаанд гаргасан шаардлагадаа: Манай байрыг Г ХХК-ийн захирал М гэгч нь Нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын 2013 оны 02 дугаар сарын 25-ны өдрийн 0/0 тоот тогтоолоор баталсан Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагааны журмын дагуу танай газар байр худгийг чинь авч оронд нь 72 м.кв байрыг өгч манай компаниас үйлчилгээний зориулалттай 5 м.кв  нэмж олгоно гэж тохирсон юм. Уг байр, талбайг 2015 оноос хэтрүүлэхгүйгээр өгнө, танайхыг шинэ байранд орох хүртэлх хугацаанд түрээсийн мөнгө, нөхөн олговорт зориулж сар тутам түрээс болон ажлын байранд зориулж 900.000 төгрөг өгөхөөр тохиролцож түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох тухай гэрээг байгуулсан юм. Түрээс, ажлын байрны мөнгө болох 900.000 төгрөгийг 6 сараар тооцож 5.400.000 төгрөгийг олгохоор тохиролцсон. Энэ тохиролцооныхоо дагуу 2013 оны 10 дугаар сарын 21-ны өдрөөс 2015 оны 10 дугаар сарын 21-ныг хүртэл энэ мөнгийг өгсөн. 2015 оны 10 дугаар сарын 21-нээс одоог хүртэл 61 сар буюу 5 жил 1 сарын мөнгө бүгд 54.900.000 төгрөгийг өгөөгүй тул үүнийг нэхэмжилж байна. Мөн түрээсийн гэрээнд зааснаар 0.3 хувийн алданги тооцохоор тохиролцсон тул энэ мөнгө 16.740.000 төгрөг, бүгд 71.370.000 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Манайх Баянзүрх дүүргийн 0 дугаар хорооны Жанжины 21-0 тоотод 70 м.кв үйлчилгээний зориулалттай сууцыг ашиглаж байсан, тухайн үл хөдлөх хөрөнгийг өргөтгөж гүний худаг дотогшоо холболт хийсэн, бохир цэвэрээ шийдсэн байр, худагаа хоёр талт гэрээний дагуу бүрэн бүтэн хүлээлгэн өгсөн юм. Манайх тэр газраас нүүх шалтгаан байгаагүй. Газар, байраа шилжүүлснээс хойш одоог хүртэл орон байр, ажиллах байргүй болсон тул манай амьдрал орвонгоороо эргэж, туйлын ихээр хохирч байгаа тул энэ компанид маш их гомдолтой байна. Мөн өмгөөлөгчөөс хууль зүйн туслалцаа авч 5.000.000 төгрөг төлснийг нэмж нэхэмжилж байна. Иймд хариуцагч “Бэрэн групп”ХХК-иас түрээсийн төлбөрт 71.370.000 төгрөг, өмгөөлөгчид төлсөн хөлс 5.000.000 төгрөг, нийт 76.370.000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү. “Б ХХК нь “Г ХХК-ийн хувьцааг шилжүүлэн авч “Г ”ХХК-ийн хэрэгжүүлж байсан гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төслийг хэрэгжүүлэхээр болсон тул уг нэхэмжлэлийг “Б ХХК-д холбогдуулан гаргасан болно гэв.

            Хариуцагч НЗДТГ харьяа Орон сууцны дэд бүтцийн газар шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: Монгол Улсын Их хурлын 2010 оны 0 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр, 2013 оны 0 дугаар тогтоолоор батлагдсан Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө, 2030 он хүртэлх хөгжлийн чиг хандлагыг баримтлан Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурал, түүний Тэргүүлэгчдээс гэр хорооллын дахин төлөвлөлт төслийг хэрэгжүүлэхээр 2013, 2014, 2018 онуудад нийт 25 байршил, 76 хэсэгчилсэн талбайг баталсан. Батлагдсан 25 байршил, 76 хэсэгчилсэн талбай нь Улаанбаатар хотын 8 дүүрэг 38 хорооны 1516.6 га талбайн 16317 нэгж талбарыг хамарч байна. Уг төслийн хүрээнд нийт 7227 айлын орон сууц ашиглалтад орсноос 2018 онд 2030 айлын орон сууцыг ашиглалтад оруулсан. Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх, төсөл хэрэгжүүлэгчийг шалгаруулах үйл ажиллагааг 2013-2015 оны хооронд НИТХ-ын 2013 оны Журам батлах тухай 0 дүгээр тогтоол, НИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн 2014 оны Журмын нэмэлт өөрчлөлтийг батлах тухай 23 дугаар тогтоолоор батлагдсан Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагааны журмаар зохицуулж ирсэн. Үүнтэй холбогдуулан Нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 0 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Амгалан орчмын /0 багц/-ын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу Нийслэлийн Засаг даргын 2013 оны А/533 дугаар захирамжаар гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэгчээр  “Г ”ХХК-ийг шалгарсныг батламжилсан байна. Төсөл хэрэгжүүлэгч аж ахуйн нэгж нь Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагааны журмын 3.20, 4.11-д заасны дагуу сонгосон талбай дахь газар, үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөгч, эзэмшигч, Нийслэлийн Засаг дарга, түүнийг төлөөлж манай байгууллагатай гурван талт гэрээ байгуулах, батлагдсан хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу барилгажуулах ажлыг хэрэгжүүлэх үүрэгтэй. Иргэн Б.О-гаас гаргасан нэхэмжлэлийг судлан үзэхэд иргэн нь НИТХ-аас баталсан гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах төсөл хэрэгжүүлэх байршилд амьдарч байгаад “Г ”ХХК-тай 2013 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдөр №0 дугаартай Гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах төсөл хэрэгжүүлэх хоёр талт гэрээ болон Гэр хорооллын төсөл хэрэгжүүлэх гэрээ байгуулан газраа чөлөөлсөн байна. Иргэн Б.О нь Г ХХК-тай Гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх хоёр талт гэрээг судлан үзэхэд тус гэрээний 2 дугаар зүйлийн 2.3.1 дэх хэсэгт иргэн Б.О-гийн өмчлөлийн 337 м.кв газар, 48 м.кв үл хөдлөх хөрөнгийг нийт  5 м.кв үйлчилгээний талбай, 72 м.кв орон сууцаар солихоор тохиролцсон  байна.  Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагааны журмын 4 дүгээр зүйлийн 4.22-т Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн сонгосон талбайн газар чөлөөлөх ажлын зардлыг төсөл хэрэгжүүлэгч хариуцна, Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх гурван талт гэрээний 4.1-д заасны дагуу төсөл хэрэгжүүлэх газрыг чөлөөлөх, барилгажуулах ажлын зардал, хөрөнгө оруулалтыг өөрийн эх үүсвэрээр санхүүжүүлэх, төсөл хэрэгжүүлэх газар, нэгж талбарыг төсөлд тусгагдсан зориулалтын дагуу ашиглах үүрэгтэй бөгөөд иргэн Б.О-тай байгуулсан гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх хоёр болон гурван талт гэрээг Гэр хорооллын  дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагааны журмын 3.7-д заасны дагуу сайн дурын үндсэн дээр байгуулах бөгөөд талууд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ бүрэн биелүүлэх үүрэгтэй. Г ХХК нь гурван талт гэрээний дагуу иргэдийг газраа чөлөөлсөн өдрөөс нь эхлэн орон сууц барьж, гэрээний үүрэг бүрэн хангагдах хүртэлх хугацаанд иргэдэд түр суурьшуулах зардал буюу түрээсийн төлбөрийг олгох үүрэг хүлээсэн. Гэвч орон сууц хугацаандаа баригдаагүйн улмаас иргэдийн эрх ашиг зөрчигдөж, түрээсийн зардлаа авч чадахгүй хохирсон талаар өргөдөл, гомдол ирсээр байна. Энэ түр суурьшуулах зардал нь Г ХХК-ийн гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн  үйл ажиллагааны журам, гурван талт гэрээгээр хүлээсэн үүрэг бөгөөд төсөл хэрэгжүүлэгчээр батламжлагдсанаас Гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах төсөл хэрэгжүүлэх эрхийг цуцлах тухай Нийслэлийн Засаг даргын захирамж гарах хүртэлх хугацааны зардлыг төсөл хэрэгжүүлэгчийн хувьд бүрэн хариуцах ёстой гэж үзэж байна. Манай байгууллага нь төслийн хүрээнд тулгамдаж буй асуудлаар удаа дараа 3 талт уулзалт зохион байгуулж, иргэнтэй байгуулсан гэрээний үүргийн биелэлтийг хангах хүртэлх хугацаанд нийслэлээс түр оршн суух байраар хангах саналыг хүргүүлж байсан. Мөн иргэн Б.О нь төсөл хэрэгжүүлэгч компани хоорондын байгуулсан хоёр талт гэрээнд нэхэмжилж буй мөнгөний талаар тусгаагүй байхын зэрэгцээ Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагааны журмын 4 дүгээр зүйлийн 4.18-д Төсөл хэрэгжүүлэх хоёр болон гурван талт гэрээг Төслийн удирдах хорооны баталсан гэрээний загвараар байгуулах бөгөөд өөр загвар ашиглан гэрээ байгуулахыг хориглоно гэх заалтыг зөрчиж ижил төрлийн гэрээ байгуулсан байна. Иймд нэхэмжлэгч иргэнээс түрээсийн төлбөр 71.370.000 төгрөгийг манай байгууллагаас нэхэмжлэх үндэслэлгүй байна. Манай байгууллага нь гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх гурван талт гэрээний 5 дугаар зүйлд заасан эрх, үүргийн дагуу тус хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцоно гэжээ.

            Хариуцагч “Б ”ХХК-ийн төлөөлөгч Б.М шүүх хуралдаанд гаргасан татгалзалдаа: 2013 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрийн түрээсийн төлбөр олгох тухай гэрээг “Б ” ХХК байгуулаагүй тул Иргэний хуулийн 186 дугаар зүйлийн 186.1, 196 дугаар зүйлийн 196.1, 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт зааснаар Б.О-гийн өмнө үүрэг хүлээгээгүй. Б ХХК нь “Г ”ХХК-ийн хувьцааг худалдан авсан нь үнэн бөгөөд “Г ”ХХК-ийн охин компани мөн болох нь улсын бүртгэлийн лавлагаагаар нотдогдоно. Компанийн тухай хуульд зааснаар “Б ”ХХК, “Г”ХХК-ууд нь бие даасан тусдаа компаниуд учир Компанийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.5-т хараат болон охин компани нь толгой компанийнхаа өрийг хариуцахгүй бөгөөд хууль болон тэдгээрийн хооронд байгуулсан гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол толгой компани нь хараат болон охин компанийнхаа өрийг хариуцахгүй гэж заасан. 2015 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдрийн хувьцаа худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу төлөх үүрэг нь шилжсэн гээд байна. Тэгэхээр гэрээний 6.1.5-т заасан худалдагч талын эрх, үүрэг хэсэгт гэрээ хэлцэл байгуулсан буюу эрх бүхий байгууллага худалдан авагчийн нэр дээр шилжүүлсэн өдрөөс өмнө бусад иргэн, аж ахуйн нэгж, төрийн байгууллагатай байгуулсан гэрээ хэлцлээс үүдсэн зөрчил, өр төлбөр, маргаан болон өөрийн буруугаас компани болон бусдад учруулсан бүхий л хохирлыг хариуцан арилгах үүрэгтэй гэж заасан. 2013 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрийн түрээсийн гэрээний дагуу нэхэмжилж байгаа төлбөр бол хувьцаа худалдах, худалдан авах гэрээний 6.1.5-д зааснаар хувьцаа худалдагч Б.Ч хариуцвал зохих үүрэг байна. Иймд Б ХХК нэхэмжилсэн төлбөрийг төлөх хууль зүйн үндэслэлгүй тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

      Шүүх хуралдаанаар зохигчдын тайлбарыг сонсож, хавтаст хэрэгт авагдсан бичгийн баримтуудыг нэг бүрчлэн шинжлэн судлаад 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

           Нэхэмжлэгч Б.О нь шүүхэд анх гаргасан нэхэмжлэлдээ хариуцагч “Б ”ХХК, НЗДТГ нарт холбогдуулан түрээсийн төлбөр олгох гэрээний үүрэгт 71.370.000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилсэн боловч хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагаа нэмэгдүүлэн хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээний үүрэгт 5.000.000 төгрөг гаргуулахаар шаардаж, хамтран хариуцагч НЗДТГ холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзжээ.

Дээрх нэхэмжлэлийн шаардлагаас  55.062.000 төгрөгийн шаардлагыг хангаж, үлдэх 21.308.000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж шүүх үзлээ.

Нэхэмжлэгч Б.О нь “Г ”ХХК-тай 2013 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдөр гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх хоёр талт гэрээг байгуулж, өөрийн өмчлөлийн Баянзүрх дүүргийн 0 дугаар хороо, Жанжины 21 дүгээр гудамжны 0 тоот хаягт байршилтай 48 м.кв талбай бүхий хувийн сууц, 0000000000000 нэгж талбарын дугаар бүхий 337 м.кв газрыг чөлөөлөн өгч, уг гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төслийн дагуу баригдсан орон сууцаас 72 м.кв талбай бүхий орон сууц, 5 м.кв талбай бүхий үйлчилгээний талбайг үнэ төлбөргүй шилжүүлэн авах, энэхүү түр оршин суух хугацаан дахь орон сууц болон  ажлын байрны түрээсийн төлбөрийг Баянзүрх дүүргийн 0 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Амгалан орчимд гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэхээр сонгон шалгарсан “Г ”ХХК хариуцахаар тус тус харилцан тохиролцсон болох нь зохигчийн тайлбар, гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх хоёр талт гэрээ, түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох тухай гэрээ зэргээр тогтоогдож байна.

            Дээрх гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх гэрээ нь талуудын хүсэл зоригийн илэрхийллийг тусгасан, хуульд заасан хэлбэрийн шаардлага хангасан, талууд гарын үсэг зурж баталгаажуулсан хүчин төгөлдөр гэрээ байх ба  гэрээний гол болон ердийн нөхцлүүд зэрэгт дүгнэлт хийвэл зохигчдын хооронд Иргэний хуулийн 274 дүгээр зүйлийн 274.1-д заасан арилжааны гэрээ  байгуулагдсан гэж үзнэ.

            Харин талуудын хооронд байгуулагдсан түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох тухай гэрээг хуулиар зохицуулаагүй, шууд нэрлэгдээгүй байх тул Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлийн 189.5-т зааснаар нэрлэгдээгүй гэрээ гэж үзэх үндэслэлтэй.

            Нэхэмжлэгч Б.О нь өөрийн өмчлөлийн хувийн сууц, газрыг чөлөөлөн  шилжүүлэн өгсөн боловч төсөл хэрэгжүүлэгч “Г ”ХХК нь гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх гэрээний 3.2.4-т зааснаар  хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө,  гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төслийг төлөвлөсөн хугацаанд гүйцэтгэх үүргээ биелүүлээгүйгээс тухайн байршилд одоог хүртэл орон сууц баригдаагүй, талууд энэ талаар маргахгүй байна.

Харин нэхэмжлэгч Б.О нь хариуцагч Б ХХК нь “Г”ХХК-ийн хувьцааг 2015 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдөр шилжүүлэн авч гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх болсноос хойш  түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох тухай гэрээний үүргээ 2015 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрөөс  2019 оны 11  дүгээр сарын 14-ний өдөр хүртэл 5 жил 1 сар биелүүлээгүй тул орон сууцны болон ажлын байрны нэг сарын түрээсийн төлбөр 900.000  төгрөгөөр тооцон 54.900.000 төгрөгийг, хугацаандаа үүргээ гүйцэтгээгүйгээс тооцсон алданги 16.470.000 төгрөг, өмгөөлөгчөөс хууль зүйн туслалцаа авсан хөлс 5.000.000 төгрөг, нийт 76.370.000 төгрөгийг гаргуулахаар шаардсан бол хариуцагч Б ХХК нь нэхэмжлэгч Б.О гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлэх хоёр талт гэрээ, түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох тухай гэрээнүүдийг байгуулаагүй, төслийг хэрэгжүүлж байсан “Г ”ХХК нь “Б ”ХХК-ийн охин компани буюу тус компанийн хувьцааг Б ХХК шилжүүлэн авсан нь төлбөрийг хариуцах үндэслэл болохгүй бөгөөд Компанийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.5-д зааснаар хараат болон охин компани нь толгой компанийнхаа өрийг хариуцахгүй бөгөөд хууль болон тэдгээрийн хооронд байгуулсан гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол толгой компани нь хараат болон охин компанийнхаа өрийг хариуцахгүй гэж заасан гэсэн үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзаж байна.

Хариуцагчийн татгалзал үндэсгүй гэж шүүх дүгнэв.

Баянзүрх дүүргийн 12 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр, Амгалан орчимд гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн төсөл хэрэгжүүлж байсан “Гранд лайн”ХХК-ийн 100 хувийн хувьцаа эзэмшигч нь Б.Чулуудай байх бөгөөд тэрээр 2015 оны  05 дугаар сарын 05-ны өдөр “Б ”ХХК-тай  хувьцаа худалдах, худалдан авах гэрээ, 2015 оны  08 дугаар сарын 20-ны өдөр компанийн эрх шилжүүлэх гэрээг тус тус  байгуулж, “Гранд лайн”ХХК-ийн 100 хувийн хувьцаа болон эрхийг “Б ”ХХК-д шилжүүлсэн болох нь зохигчийн тайлбар, хэрэгт авагдсан гэрээнүүдийн хуулбар зэргээр нотлогдож байна.

Хариуцагч Б ХХК нь “Г ”ХХК-ийн 100 хувийн хувьцааг эзэмшиж, бие даасан үйл ажиллагаа явуулдаг байх тул “Г ”ХХК-ийг “Б ”ХХК-ийн охин компани гэнэ.

Компанийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.5-д охин компани нь толгой компанийнхаа өрийг хариуцахгүй бөгөөд хууль болон тэдгээрийн хооронд байгуулсан гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол толгой компани нь  хараат болон охин компанийнхаа өрийг хариуцахгүй гэж заасан.

Гэвч Б ХХКнь “Г ”ХХК-ийн Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 0 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт хэрэгжүүлэх “Түмэн амгалан” цогцолборын бүтээн байгуулалтын төслийн ажилтай танилцаж, цаашид энэхүү гэрээг байгуулан хуулийн  этгээдийн улсын бүртгэлд бүртгүүлж  компанийн эрхийг шилжүүлэн авснаас хойших уг төслийн хэрэгжүүлэхтэй холбоотой асуудлыг хариуцахаар харилцан тохиролцож, “Г ”ХХК-ийн хувьцаа эзэмшигч Б.Ч-тай 2015 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр  хувьцаа худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулсан байх ба уг гэрээний 6.2.2-т  зааснаар “Түмэн амгалан” цогцолборын бүтээн байгуулалтын төслийн хүрээнд нийслэл хот болон иргэдтэй байгуулсан гэрээгээр хүлээсэн үүргээ чин шударгаар үргэлжлүүлэн биелүүлэх үүрэг хүлээсэн байгаа нь охин компани болох “Г ”ХХК-ийн “Түмэн амгалан” цогцолборын бүтээн байгуулалтын төсөлтэй холбоотой, түүнээс  үүсэх өр төлбөр, маргаан болон  бусдад учруулсан хохирлыг хариуцан арилгахаар гэрээнд өөрөөр заасан гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Нэхэмжлэгч Б.О-гийн нэхэмжилж буй түрээсийн төлбөр нь “Г ” ХХК-ийн хувьцаа болон эрхийг шилжүүлсэн 2015 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрөөс хойших хугацааны төлбөрт хамаарч байх тул “Г ХХК-ийн хувьцааг худалдагч Б.Ч нь хувьцаа худалдах, худалдан авах гэрээний 6 дугаар зүйлийн 6.1.5-д   зааснаар гэрээ байгуулсан буюу эрх бүхий байгууллагад худалдан авагчийн нэр дээр шилжүүлсэн өдрөөс өмнөх хугацааны иргэн, аж ахуйн нэгж, төрийн байгууллагуудтай байгуулсан гэрээ, хэлцэлээс үүдсэн зөрчил, өр төлбөр, маргаан болон бусад өөрийн буруугаас компани, бусдад учруулсан бүхий л хохирлыг хариуцахгүй.

Иймд Компанийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.5-т зааснаар “Г ”ХХК-ийн нэхэмжлэгч Б.О-тай байгуулсан  түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох гэрээний үүргийг  Б ХХК хариуцах үүрэгтэй.

Компанийн эрх болон хувьцааг шилжүүлэн авч 2015 оны 08 дугаар сарын 21-ний өдөр улсын бүртгэлд бүртгүүлснээс хойш 2015 оны 04 дүгээр сарын 21-ний өдрөөс 2015 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдөр хүртэлх хугацааны түрээсийн төлбөр 5.400.000 төгрөгийг 2015 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдөр төлж барагдуулсан болох нь нэхэмжлэгчийн банкны дансны хуулгаар нотлогдож байна.

Иймд нэхэмжлэгч Б.О нь Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлийн 189.5-т зааснаар 2015 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрөөс нэхэмжлэл гаргасан 2019 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр хүртэлх 5 жил 1 сарын хугацааны түрээсийн төлбөр 54.900.000 төгрөгийг хариуцагч “Б ”ХХК-иас шаардах эрхтэй.

            Мөн хариуцагч Б ХХК нь үүргээ Иргэний хуулийн 206 дугаар зүйлийн 206.1-т зааснаар хугацаанд нь, зохих ёсоор биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч Б.О-гаас түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.3-т зааснаар  алданги тооцож нэхэмжилсэн нь үндэслэлтэй боловч  алдангийн хэмжээг буруу тооцсон байх тул шүүх нэхэмжлэгчээс өөрөөр тооцлоо.

            Учир нь түр оршин суух хугацаан дахь орон сууцны түрээсийн төлбөр олгох гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.3-т талууд дээрх үүргээ биелүүлээгүй хугацаа хожимдуулсан тохиолдолд нөгөө талдаа хожимдуулсан хоног тутамд алданги төлбөр алдангийн хэмжээ нь энэхүү гэрээний 2.2-т заасан 6 сарын төлбөрийн 0.3 хувьтай тэнцүү байна гэж заасан.

            Иймд  түрээсийн 6 сарын төлбөр 5.400.000 төгрөгийн 0.3 хувь болох 16.200 төгрөгийг 10 удаагийн төлөгдөөгүй төлбөрөөр тооцоход хариуцагчаар 162.000 төгрөгийн алданги төлүүлэх үндэслэлтэй байна.

            Харин нэхэмжлэгч Б.О нь сайн дурын үндсэн дээр өмгөөлөгч Ц.Р-тэй хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээ байгуулж, өмгөөлөгчийн хөлсөнд 5.000.000 төгрөг төлсөн нь Иргэний хуулийн 227 дугаар зүйлийн 227.3-т заасан үүрэг зөрчсөнөөс учирсан хохиролд тооцогдохгүй бөгөөд энэ нь гэрээний үүрэгт хамааралгүй, нэхэмжлэгч сайн дурын үндсэн дээр эрх зүйн зөвлөгөө авч өмгөөлөгчөөс хууль зүйн туслалцаа авсан тул хариуцагч хариуцах үндэслэлгүй юм.

            Дээр дурдсан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагаас 55.062.000 төгрөгийн шаардлагыг хангаж хангаж шийдвэрлэсэн ба нэхэмжлэгч Б.О нь хариуцагч НЗДТГ холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзсан тул нэхэмжлэгчийн татгалзлыг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

            Иймд нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 609.750 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, нэхэмжлэл хангагдаж байгаа хэмжээнд ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 433.260 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй гэж үзлээ.     

Нэхэмжлэгч Б.О-гийн хууль зүйн туслалцээ үзүүлэх гэрээний үүрэгт 5.000.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн нэхэмжлэлийг хариуцагчийн төлөөлөгч Б.М-т 2020 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдөр гардуулахад тэрээр хэргийг хуульд заасан тайлбар гаргаж, нотлох баримт бүрдүүлэх 14 хоногийн хугацааг хүлээлгүйгээр шийдүүлэх хүсэлт гаргасан ба уг хүсэлтийг хянан үзэхэд хуульд харшлах зүйлгүй байх тул түүний хүсэлтээр Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 72 дугаар зүйлд заасан хугацааг хүлээлгүй хэргийг шүүх хуралдаанаар шийдвэрлэсэн болно.

      Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн  115.2.2, 116, 118  дугаар зүйлүүдийг удирдлага болгон                        

ТОГТООХ нь:

         1.Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлийн 189.5,  232 дугаар зүйлийн 232.6 дахь хэсэгт заасныг баримтлан хариуцагч “Б ” ХХК-иас 55.062.000 /тавин таван сая жаран хоёр мянга/ төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Б.О-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 21.308.000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

            2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Б.О нь хариуцагч НЗДТГ холбогдох түрээсийн төлбөр олгох гэрээний үүрэгт 71.370.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа татгалзсаныг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

      3. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, 60 дугаар зүйлийн 60.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжинд төлсөн 609.750 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч “Б ”ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжинд 433.260 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Б.О-д олгосугай.

      4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4-т зааснаар шийдвэрийг танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч 7 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүрэгтэйг мэдэгдсүгэй.

      5. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар энэ шийдвэрийг нэхэмжлэгч, хариуцагч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч нар эс зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай

                   

 

 

                    ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                Б.МӨНХБАЯР