С ХХК -ийн нэхэмжлэлтэй

захиргааны хэргийн тухай

 

Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх хуралдаанаар Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2026 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн 128/ШШ2026/0669 дүгээр шийдвэртэй захиргааны хэргийг нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нарын давж заалдах гомдлоор хянан хэлэлцэв.

Шүүх бүрэлдэхүүн:

Шүүх хуралдаан даргалагч шүүгч Г.Мөнхтулга 

Бүрэлдэхүүнд оролцсон шүүгч Э.Зоригтбаатар  

Илтгэгч шүүгч Ц.Одмаа

Хэргийн оролцогчид:

Нэхэмжлэгч: С ХХК

Хариуцагч: Боловсролын яам, тус яамны тендерийн үнэлгээний хороо

Гуравдагч этгээд: “И” ХХК

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.О

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Н.О

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Т, Б.Э

Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч О.Д

Гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч Н.Б

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга И.Өсөхбаяр

Хэргийн индекс: 128/2026/0514/З                                          

                                            ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1. Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2026 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн 128/ШШ2026/0669 дүгээр шийдвэрээр “Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1, 26 дугаар зүйлийн 26.9, 26.10, 28 дугаар зүйлийн 28.1-д заасныг тус тус баримтлан С ХХК-ийн нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, Боловсролын яамны Тендерийн үнэлгээний хорооны 2026 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдрийн БЯ/20260102122 дугаар тендерт “И” ХХК-ийг шалгаруулсан шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн дүгнэлт болон гэрээ байгуулах эрх олгосон зөвлөмжийг хууль бус болохыг тогтоож, Боловсролын яам болон “И” ХХК-ийн хооронд 2026 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн БЯ/2026.01.02.122 УТ гэрээг илт хууль бус болохыг тогтоож, тус тус хүчингүй болгож, БЯ/20260102122 тендерийг хуулийн дагуу хянаж, үнэлэх ажиллагааг зохих журмын дагуу дахин хийхийг хариуцагч Боловсролын яам, тус яамны Тендерийн үнэлгээний хороонд даалгаж, үлдэх шаардлага болох Боловсролын яамны Тендерийн үнэлгээний хорооны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр БЯ/20260102128 дугаартай тендерийг дахин хянан үзэж, өмнөх үнэлгээний үр дүнг хэвээр үлдээсэн шийдвэрийг хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгуулах, тендер шалгаруулалтад ирүүлсэн тендерүүдийг хуульд нийцүүлэн дахин хянан үзэж, үнэлгээ хийх шийдвэр гаргахыг Боловсролын яамны тендерийн Үнэлгээний хороо болон Боловсролын яаманд даалгах, Боловсролын яам болон “И” ХХК-ийн хооронд БЯ/20260102128 дугаар тендер шалгаруулалтуудын үр дүнд байгуулагдсан 2026 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн УТ2601502049008 дугаар худалдан авах гэрээнүүдийг тус тус илт хууль бус болохыг тогтоолгох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож” шийдвэрлэжээ.

2. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч дараах үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргасан байна. Үүнд:

2.1. Нэхэмжлэгч нь өөрийгөө тендерт шууд шалгаруулах, гэрээ байгуулах эрх олгохыг хариуцагчид даалгах шаардлага гаргаагүй. Нэхэмжлэгчийн хамгаалуулж буй эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь тендер шалгаруулалтын оролцогчийн хувьд өөрийн болон бусад оролцогчийн тендерийг хууль болон тендер шалгаруулалтын баримт бичигт урьдчилан тогтоосон ижил шалгуур, журмын дагуу үнэлүүлэх, шаардлага хангаагүй оролцогчид хууль бус давуу байдал олгуулахгүй байх, хууль бус үнэлгээний ажиллагааг дахин хийлгэх эрх юм.

Нэхэмжлэгчийн тендерт өөр тендертэй холбоотой файл байршуулсан нь тухайн тендерийг дахин үнэлэх үед харгалзан үзэх нөхцөл мөн. Гэвч уг файл шалгаруулалтын баримт бичгийн аль шаардлагад хамаарах, түүний зөрчил нь тендерийг бүхэлд нь шаардлага хангахгүйд тооцох үр дагавартай эсэхийг хууль болон тендер шалгаруулалтын баримт бичгийн хүрээнд үнэлж, зохих шийдвэр гаргах бүрэн эрх Үнэлгээний хороонд хадгалагдана. Дахин үнэлгээ хийлгэх нь нэхэмжлэгчийг шууд шалгаруулах үр дагаваргүй бөгөөд дахин үнэлгээгээр нэхэмжлэгчийн тендер шаардлага хангаагүй нь тогтоогдвол захиалагч хуульд нийцсэн, тодорхой үндэслэлээр татгалзах эрхтэй.

Иймд анхан шатны шүүх Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1.1, 3 дугаар зүйлийн 3.1.3-т заасан хамгаалагдах эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг нэхэмжлэгч тендерт заавал шалгарах эсэхтэй адилтган явцууруулж, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-д заасан өрсөлдөх тэгш боломж, ил тод, хариуцлагатай байх зарчимд нийцүүлэн тендерээ үнэлүүлэх эрхийн агуулгыг бүрэн тодорхойлоогүй гэж үзэж байна.

2.2. Хариуцагчийн гаргаагүй татгалзлын үндэслэлийг нөхөн тодорхойлж, Үнэлгээний хорооны бүрэн эрхийг орлон хэрэгжүүлсэн тухайд, хариуцагч Боловсролын яам нь нэхэмжлэгчийн БЯ/20260102128 дугаартай тендерийг анх хянан үзэхдээ өөр тендертэй холбоотой файл байршуулсан гэх үндэслэлээр шаардлага хангаагүйд тооцоогүй, харин шаардлагад нийцсэн боловч хамгийн сайн тендер ирүүлээгүй гэж үнэлэн тендер шалгаруулалтаас татгалзсан. Захиргааны байгууллага нэхэмжлэгчийн тендерт байршуулсан файлыг тендер шалгаруулалтын баримт бичгийн аль шаардлагыг зөрчсөн, тухайн зөрчил нь тендерээс татгалзах ямар хууль зүйн үндэслэлд хамаарах талаар шийдвэр гаргаагүй байхад анхан шатны шүүх уг үйл баримтад тендерийн шаардлага хангахгүйд тооцох эцсийн үр дагавар өгч, дахин үнэлгээ хийсэн ч нэхэмжлэгчийн эрх сэргэх боломжгүй гэж дүгнэсэн. Ингэснээр шүүх маргаан бүхий захиргааны ажиллагааны хууль зүйн үндэслэлийг хянах хүрээнээс хальж, хариуцагчийн шийдвэрт тусгагдаагүй шинэ татгалзлын үндэслэлийг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нөхөн тодорхойлсон гэж үзэж байна.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.2-т шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх, 106.5-д шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнээс хэтэрсэн болон хэргийн оролцогчдын маргаагүй асуудлаар дүгнэлт хийж шийдвэр гаргахгүй байх шаардлагыг тус тус тогтоосон. Анхан шатны шүүх хариуцагчийн гаргаагүй татгалзлын үндэслэлийг нөхөн тодорхойлж, Үнэлгээний хорооны дахин үнэлгээний үр дүнг урьдчилан шийдвэрлэсэн нь дээрх зохицуулалтад нийцээгүй.

2.3. Нэхэмжлэгчийн тендерт гарсан зөрчил нь гуравдагч этгээдэд олгосон хууль бус давуу байдлыг зөвтгөх үндэслэл болохгүй тухайд, шүүх БЯ/20260102122 дугаартай тендерийн хувьд дээрх хууль бус ажиллагаа нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн гэж үзэн үнэлгээний шийдвэр, зөвлөмж, гэрээг хүчингүй болгож, дахин үнэлгээ хийхийг даалгасан атлаа адил зөрчил тогтоогдсон БЯ/20260102128 дугаартай тендерт өөр эрх зүйн үр дагавар хэрэглэсэн нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2-т заасан шийдвэр үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангахгүй байна.

2.4. Төсөвт өртгийн 80 хувиас доош үнийн тайлбарт хуульд заасан агуулгын хяналт хийгээгүй тухайд, шүүх шийдвэрийн 10-12 дахь хэсэгт гуравдагч этгээдийн төсөвт өртгийн 80 хувиас доош үнийн саналтай холбоотой тайлбар болон хавсаргасан баримтыг шаардлага хангасан гэж үзсэн нь Үнэлгээний хорооны бүрэн эрхэд хамаарна гэж дүгнэжээ. Үнэлгээний хороо тайлбарыг мэргэжлийн талаас үнэлэх бүрэн эрхтэй боловч уг бүрэн эрхийг хуульд заасан шалгуурын хүрээнд хэрэгжүүлсэн эсэх нь захиргааны хэргийн шүүхийн хяналтаас гадуур биш юм. "Үйлдвэрлэгчийн албан ёсны борлуулагч тул хамгийн боломжит үнэ санал болгосон" гэх ерөнхий мэдэгдэл, үйлдвэрлэгчийн зөвшөөрөл, чанарын сертификат, зураг, каталог нь барааны гарал үүсэл, ерөнхий шинжийг нотолж болох боловч санал болгосон үнэ нь барааны хамрах хүрээ, тоо хэмжээ, чанар, техникийн үзүүлэлт болон гэрээний гүйцэтгэлд сөргөөр нөлөөлөхгүйг эдийн засгийн бодит тооцоо, нотлох баримтаар дангаараа нотлохгүй. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.5-д заасан зохицуулалт нь зөвхөн “тайлбар" нэртэй баримт ирүүлэх бус, санал болгосон үнэ бараа, ажил, үйлчилгээний хамрах хүрээ, чанар болон гэрээний гүйцэтгэлд сөргөөр нөлөөлөхгүй талаар үндэслэл бүхий тайлбарыг тендерт ирүүлэхийг шаарддаг. Шүүх маргаан бүхий хоёр тендерийн төсөвт өртөг, саналын үнэ, зөрүүний хувь, бараа, тоо хэмжээг тендер тус бүрээр нь харьцуулж, үйлдвэрлэгчийн бодит нийлүүлэх үнэ, тээвэр, даатгал, гааль, татвар, хүргэлт, угсралт, баталгаат үйлчилгээ болон бусад зардлыг тусгасан эсэхэд үнэлэлт өгөөгүй. Иймд тайлбар, хавсаргасан баримтыг Үнэлгээний хороо шаардлага хангасан гэж үзсэн гэх үндэслэлээр тэдгээрийн агуулга, нотолгооны хүрэлцээг хянахгүй орхисон нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлийн  34.1, 34.2, 106 дугаар зүйлийн 106.2, 106.4-т заасан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитой харьцуулан үнэлж, шийдвэрийг хэрэгт авагдаж шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтад үндэслэх шаардлагад нийцээгүй.

2.5. БЯ/20260102128 дугаартай тендерт холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах хууль зүйн үндэслэлийн тухайд, шүүх БЯ/20260102128 дугаартай тендерийн Үнэлгээний хорооны ажиллагаа хууль зөрчсөн, гуравдагч этгээд заавал ирүүлэх техникийн паспорт ирүүлээгүй, уг ажиллагааны улмаас нэхэмжлэгчийн шударгаар өрсөлдөх, тендерээ хуульд нийцүүлэн үнэлүүлэх эрх зөрчигдсөн болохыг тогтоосон. Иймд уг дүгнэлтийн хууль зүйн үр дагавар нь маргаан бүхий үнэлгээний шийдвэр, зөвлөмж болон тэдгээрт үндэслэсэн гэрээг хүчингүй болгож, тендерүүдийг хууль, тендер шалгаруулалтын баримт бичигт заасан ижил шалгуураар дахин үнэлэхийг даалгах явдал мөн. Хэрэгт маргааныг шийдвэрлэхэд хангалттай нотлох баримт цугларсан бөгөөд БЯ/20260102122 дугаартай тендерт анхан шатны шүүхийн хэрэглэсэн эрх зүйн үндэслэл БЯ/20260102128 дугаартай тендерт мөн адил хамаарна. Нэхэмжлэгчийн тендерт байршуулсан файлтай холбоотой зөрчлийн эрх зүйн үр дагаврыг Үнэлгээний хороо дахин үнэлгээний үед тусад нь шийдвэрлэх боломжтой тул анхан шатны шийдвэрийн холбогдох хэсгийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлтэй. Иймд Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.3, 121 дүгээр зүйлийн 121.1.2 дах хэсгийг тус тус үндэслэн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын БЯ/20260102128 дугаартай тендерт холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон хэсгүүдийг хүчингүй болгож, уг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан өөрчлөлт оруулж өгнө үү” гэжээ.

3. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч дараах үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргасан байна. Үүнд:

3.1. Тендерт оролцсон С ХХК  нь БЯ/20260102122 дугаар тендерт 800,000,000 төгрөгийн үнийн дүн бүхий Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 28.1.2-т зааснаар шаардлагад нийцсэн тендер ирүүлсэн боловч хамгийн бага үнийн санал ирүүлээгүй гэж үнэлэгдсэн тул “И” ХХК-ийн 790,295,000 төгрөгийн үнийн санал ирүүлсэн тендерийг үнэлгээний хороо хамгийн сайн үнэлэгдсэн тендерээр 2026 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр шалгаруулсан. Тэгэхдээ техникийн паспортын тухайд “И” ХХК нь ТШЗ-д заасан техникийн паспортыг ирүүлээгүй ч түүнтэй дүйх албан ёсны тайлбар, мэдэгдлийг ирүүлсэн ба үүнийг нь үнэлгээний хороо техникийн паспорт ирүүлсэнд тооцох эсэхийг үнэлж, техникийн паспорт ирүүлсэнд тооцохоор үнэлгээний хорооны бүх гишүүд санал нэгдэж шийдвэрлэсэн. “И” ХХК нь холбогдох материалыг огт ирүүлээгүй бус ирүүлсэн материалыг нь үнэлгээний хороо үнэлж дүгнэх нь Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 50.2.2-т "тендерийг нээх, хянан үзэх, үнэлэх;” гэж заасны дагуу үнэлгээний хорооны бүрэн эрхийн хүрээнд хийгдсэн ажиллагаа юм. Үүнийг анхан шатны шүүх шийдвэрийнхээ Үндэслэх нь хэсгийн 12-т "... шаардлага хангасан гэж үзсэн нь үнэлгээний хорооны бүрэн эрхэд хамаарч байна" гэж хүлээн зөвшөөрч дүгнэсэн атлаа шүүхийн шийдвэрийн Үндэслэх нь хэсгийн 16-т: "...техникийн паспорт ирүүлээгүй гэх үндэслэлээр татгалзах үндэслэлгүй гэж шийдвэрлэсэн нь хууль бус болжээ" гэж зөрчилдөөн үүсгэсэн дүгнэлтийг хийсэн нь хууль бус шийдвэр байна.

3.2. Гуравдагч этгээдэд дахин үнэлгээ хийсний дараа гэрээ байгуулах шийдвэрийг хүргүүлээгүй тухайд Боловсролын яамны Төрийн нарийн бичгийн даргын 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн "Үнэлгээ дахин хийсэн тухай” 02/2487 тоот албан бичгээр гэрээ байгуулах эрх олгох шийдвэрийг хүргүүлсэн байна. Тус албан бичигт утга агуулгын алдаа байхгүй, гуравдагч этгээдэд гэрээ байгуулах эрх олгогдсон болохыг шууд ойлгохоор байгаа бөгөөд Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 28.1.1-т "хамгийн сайн тендер ирүүлсэн оролцогчид гэрээ байгуулах эрх олгох" гэж заасантай нийцэж байна. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 28 дугаар зүйлд үнэлгээний хороо дахин үнэлгээ хийсэн тохиолдолд мэдэгдлийг хэрхэн хүргүүлэх талаар нарийвчлан тусгаагүй болно. Харин захиалагчаас дахин үнэлгээ хийсэн талаар тендерт оролцогчдод Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 28 дугаар зүйлийн 28.1.2-д "шаардлагад нийцсэн тендер ирүүлсэн боловч хамгийн сайн тендер ирүүлээгүй бусад оролцогчийн тендер шалгараагүй тухай” мөн хуулийн 28.1.1-т "хамгийн сайн тендер ирүүлсэн оролцогчид гэрээ байгуулах эрх олгох” гэж заасны дагуу мэдэгдлүүдийг хүргүүлсэн нь хууль бус ажиллагаа болсон гэж үзэх үндэслэлгүй байна. Үнэлгээний хорооны зүгээс С ХХК -аас гаргасан гомдлын дагуу Сангийн яамнаас ирүүлсэн "Гомдол хянасан тухай" албан бичиг тус бүрийн талаар үнэлгээний хороо дахин хуралдаж, холбогдох хууль, тогтоомжийн дагуу дахин хянан үзээд багц тус бүрт өмнө гаргасан шийдвэрийг хэвээр үлдээх шийдвэрийг гаргаж тендерт оролцогч байгууллагуудад 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдөр хүргүүлсэн нь холбогдох хууль тогтоомжид нийцээгүй гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

3.3. Үнэлгээний хороо анхны болон дахин үнэлгээ хийхдээ Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 5.1-т "Энэ хуулийг хэрэгжүүлэхэд өрсөлдөх тэгш боломжтой, ил тод, үр ашигтай, хэмнэлттэй, хариуцлагатай байх зарчмыг баримтална" гэж заасны дагуу үнэлгээг хийсэн ба үүнийг зөрчсөн гэх баримт анхан шатны шүүх хуралдааны явцад болон маргааны хавтаст хэрэгт гараагүй болно. Мөн Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх Монгол улсын нэрийн өмнөөс гаргасан шийдвэртээ Монгол улсад албан ёсоор мөрдөгдөөгүй, байхгүй хууль буюу "Тендерийн хууль" гэж тодорхойлж, томьёолсон хуулийг үндэслэн тайлбар, дүгнэлтээ хийсэн нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2-т "Шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байна", Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.1-т "хуульд үндэслэх" гэж, мөн хуулийн 39.1-т "Захиргааны актын агуулга ойлгомжтой, тодорхой байна" байна гэснийг тус тус зөрчиж байна. Иймд шийдвэрт өөрчлөлт оруулж өгнө үү” гэжээ.

4. Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч дараах үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргасан байна. Үүнд:

4.1. Техникийн паспорттой холбоотой шаардлагыг шүүх буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тухайд, шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 15-д “...гуравдагч этгээдээс техникийн паспортыг ирүүлээгүй байна" гэж дүгнэсэн боловч энэ дүгнэлт нь тендер шалгаруулалтын зааварчилгаа /цаашид "ТШЗ" гэх/-ны 17.5 дахь заалтыг бүхэлд нь бус, зөвхөн сүүлчийн мөрийг тусад нь авч тайлбарласны үр дүн юм. ТШЗ 17.5-д "Оролцогчийн санал болгож буй бараа нь техникийн тодорхойлолтод нийцсэнийг нотлох дараах баримт бичгийг ирүүлнэ" гэж заагаад, эхний хоёр заалтад техникийн тодорхойлолтод нийцсэн эсэхийг хянан үзэх боломжтой баримт, нийтлэл, зураг, үйлдвэрлэгчийн албан ёсны цахим хуудасны холбоосын аль нэгийг ирүүлэх, санал болгож буй бараа техникийн тодорхойлолтын аль нэг үзүүлэлтээс зөрүүтэй, эсхүл орхигдуулсан бол тайлбар ирүүлэхээр тус тус тусгасан. Өөрөөр хэлбэл, уг заалт нь "нотлох баримтын хувилбарууд"-ыг заасан заалт болохоос бүх хувилбарыг нэгэн зэрэг ирүүлэхийг шаардсан заалт биш. Гомдол гаргагч ТШЗ 17.5-д заасан эдгээр шаардлагыг хангаж, БЯ/20260102122 дугаартай тендерийн хувьд хавтаст хэргийн нэгдүгээр хавтасны 113-116 дугаар талд нийлүүлэх барааны үзүүлэлт, хэмжээс, техникийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг үйлдвэрлэгчийн албан ёсны эх сурвалжаар баталгаажуулсан техникийн тодорхойлолт болон холбогдох баримт бичгийг, мөн хавтасны 117, 179, 202, 228 дугаар талд 0303, 0322, 0391 дугаар албан бичгээр захиалагчийн техникийн тодорхойлолтын шаардлагад нийцүүлэн үйлдвэрлэж нийлүүлэхээ илэрхийлсэн мэдэгдэл, баталгааны хуудсыг тус тус ирүүлсэн. Эдгээр нотлох баримт хэрэгт бүрэн авагдсан бөгөөд шүүх тэдгээрт ямар нэгэн дүгнэлт өгөөгүй. Техникийн паспорт болон техникийн тодорхойлолт нь агуулгын хувьд ялгаатай ойлголт юм. Техникийн паспорт нь аль хэдийн үйлдвэрлэгдэж бэлэн болсон тодорхой бүтээгдэхүүний бодит техникийн мэдээллийг баталгаажуулсан баримт бичиг бол техникийн тодорхойлолт нь худалдан авах бараа ямар шаардлага хангах ёстойг урьдчилан тодорхойлсон баримт бичиг мөн. Маргаан бүхий тендер нь бэлэн бараа худалдан авах бус, захиалагчийн техникийн тодорхойлолтын дагуу шинээр үйлдвэрлэж нийлүүлэх тендер тул тендер ирүүлэх үед бодит байдал дээр оршин байгаагүй бүтээгдэхүүн дээр техникийн паспорт гаргах боломжгүй байсан. Энэ нөхцөл байдлыг хариуцагч талын мэргэжилтэн Б.Т Үнэлгээний хорооны 2026 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдрийн хуралдаанд тайлбарласан бөгөөд уг тэмдэглэл хэрэгт авагдсан.

Тендерийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.6-д "Оролцогч тендер шалгаруулалтын баримт бичигт заагаагүй баримт бичгийг ирүүлсэн нь тендерээс татгалзах үндэслэл болохгүй", 26.7-д захиалагч тендерийг хянан үзэхэд зөрүүг хүлээн зөвшөөрөх нь өрсөлдөөнд сөрөг нөлөө үзүүлэх эсэхийг харгалзан үзэхээр, 26.8-д техникийн тодорхойлолтод заасантай дүйцэх болохыг бусад хэлбэрээр нотолсон бол техникийн тодорхойлолтыг хангасан гэж үзэхээр тус тус заасан. Анхан шатны шүүх эдгээр заалтыг огт хэрэглээгүй бөгөөд бодитоор биелүүлэх боломжгүй нэг хэлбэрийн баримт бичиг дутсан гэдгээр бүхэл тендерийг татгалзах ёстой байсан гэсэн үр дүнд хүрсэн нь Тендерийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн агуулгад нийцэхгүй байна.

Тендерийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.10-д тендерээс татгалзах үндэслэлийг тодорхой жагсаасан бөгөөд уг жагсаалт нь тодорхой хязгаартай. Гомдол гаргагчийн тендер 26.10.1-26.10.4-т заасан аль ч үндэслэлд хамаараагүй. Шүүх аль үндэслэлээр татгалзах ёстой байсныг шийдвэртээ заагаагүй. Түүнчлэн Тендерийн тухай хуулийн 50 дугаар зүйлийн 50.2.2-т "тендерийг нээх, хянан үзэх, үнэлэх" нь Үнэлгээний хорооны чиг үүрэг мөн, 51 дүгээр зүйлийн 51.7-д "Үнэлгээний хорооны хуралд оролцсон гишүүдийн олонхын саналаар асуудлыг шийдвэрлэнэ" гэж заасан. Үнэлгээний хороо 2026 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдрийн хуралдаанаар энэ чиг үүргийнхээ хүрээнд, гишүүдийн санал нэгтэйгээр шийдвэр гаргасан. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.7-д зааснаар шүүх нь захиргааны байгууллага сонгох боломжоо хэрэглэхдээ хуулийн хязгаарыг хэтрүүлсэн, буруу хэрэглэсэн, эсхүл эрх хэмжээгээ зорилгодоо нийцээгүй байдлаар ашигласан эсэхийг л шалгах эрхтэй. Гэтэл шүүх Үнэлгээний хорооны үнэлгээг агуулгын хувьд орлон дүгнэсэн нь энэхүү хяналтын хязгаарыг хэтэрсэн байна.

4.2. Сангийн яамны шийдвэрийн агуулгыг шүүх буруу тогтоож, түүнийг биелүүлсэн үйлдлийг хууль бус гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй тухайд, шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 17 дахь хэсэгт Үнэлгээний хороо "...зөвхөн албан бичигт дурдсан хүрээнд гуравдагч этгээдийн тендерийг дахин үнэлэх ажиллагааг хийсэн нь Тендерийн хуулийн 5.1-д... заасанд нийцэхгүй" гэж дүгнэсэн. Энэ дүгнэлт нь Сангийн яамны шийдвэрийн эрх зүйн шинжийг эсрэгээр нь тайлбарласан алдаатай дүгнэлт юм. Тендерийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.8-д Сангийн яам гомдлыг “гомдлын үндэслэлийн хүрээнд" хянан шийдвэрлэхээр, 59.10.2-т "зөрчлийг арилган, тендер шалгаруулалтыг үргэлжлүүлэхийг даалгах" шийдвэр гаргахаар тус тус заасан. Сангийн яам яг энэ бүрэн эрхийнхээ хүрээнд, гомдлын үндэслэл болсон дөрвөн асуудлыг тус тусад нь хянаж гурвыг үндэслэлгүй гэж дүгнээд, зөвхөн техникийн паспортын асуудлыг “нягтлан үзэх нь зүйтэй" гэж заасан.

Ийнхүү дахин үнэлгээ хийх ажиллагааны хүрээг Үнэлгээний хороо бус, дээд шатны эрх бүхий байгууллага өөрөө хуулийн дагуу тогтоосон. Үнэлгээний хороо уг хүрээг баримталсан нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.1-д заасан “хуульд үндэслэх" зарчмыг зөрчсөн бус, харин ч биелүүлсэн үйлдэл мөн. Хэрэв Үнэлгээний хороо Сангийн яамнаас даалгаагүй, гомдлын үндэслэлд ороогүй асуудлаар бусад оролцогчийн тендерийг өөрийн санаачилгаар дахин нээж үнэлсэн бол энэ нь эсрэгээрээ 59.8, 59.10.2-т заасныг зөрчсөн болох байв. Дээд шатны байгууллагын хуульд нийцсэн шийдвэрийг түүнд заасан хүрээнд биелүүлсэн доод шатны байгууллагын үйлдлийг хууль бус гэж үзэх нь захиргааны шатлан захирах ёсны үндсэн агуулгад харшилж, захиргааны байгууллагыг биелүүлэх боломжгүй хоёрдмол үүрэгт оруулж байна. Түүнчлэн шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 17 дахь хэсэгт Сангийн яамны албан бичгийг "03/3318, 03/3340 тоот" гэж заасан боловч хэргийн бусад баримт болон шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 6 дахь заалтад уг албан бичгүүдийг "03/3318, 03/3940" гэж заасан байна. Шүүх дүгнэлтээ үндэслэж буй баримт бичгийг өөрөө зөрүүтэй тодорхойлсон нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.4-т заасан шаардлагад нийцэхгүй. Эцэст нь, Тендерийн тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-д заасан зарчмыг бие даасан татгалзах, эсхүл хүчингүй болгох үндэслэл болгон хэрэглэх боломжгүй. Уг заалт нь хуулийг хэрэгжүүлэх ерөнхий зарчмын тодорхойлсон бөгөөд тодорхой зөрчлийг тогтоохдоо хуулийн тусгай зохицуулалтад /26, 27, 28 дугаар зүйл/ тулгуурлах шаардлагатай. Шүүх зарчмын заалтыг тусгай зохицуулалтын оронд шууд хэрэглэсэн нь хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн байна.

4.3. Шүүх нэг ижил төрлийн асуудалд хоёр өөр шалгуур хэрэглэж, өөрийн дүгнэлтийг үгүйсгэсэн тухайд, шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 11, 12 дахь хэсэгт гомдол гаргагч төсөвт өртгийн 80 хувиас доош үнийн санал ирүүлсэн болон түүнтэй холбоотой тайлбарын тухайд “...тайлбар ирүүлснийг шаардлага хангасан гэж үзсэн нь Үнэлгээний хорооны бүрэн эрхэд хамаарч байна" гэж дүгнэсэн. Гэтэл яг ижил бүтэцтэй асуудал буюу техникийн тодорхойлолт, мэдэгдэл, баталгааны хуудсаар нотолсныг Үнэлгээний хороо хүлээн авсан тухайд шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 15-19 дүгээр хэсэгт Үнэлгээний хороо хууль зөрчсөн гэж эсрэг дүгнэлт хийсэн. Хоёр тохиолдолд аль алинд нь оролцогч тендерийн баримт бичигт заасан шаардлагыг нөхөх тайлбар, мэдэгдэл ирүүлсэн бөгөөд Үнэлгээний хороо түүнийг хүлээн авсан. Ижил үйл баримтад ижил эрх зүйн шалгуур хэрэглээгүй нь шийдвэрийг дотооддоо зөрчилтэй болгож, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.2- т заасан “үндэслэл бүхий байх" шаардлагыг хангаагүй байна. Хэрэв Үнэлгээний хороо 80 хувийн тайлбарыг үнэлэх асуудалд бүрэн эрхтэй бол техникийн тодорхойлолт болон түүнийг нотлох баримт бичгийг үнэлэх асуудалд мөн адил бүрэн эрхтэй байх ёстой. Учир нь хоёулаа Тендерийн тухай хуулийн 26 дугаар зүйлд заасан "тендер хянан үзэх" ажиллагааны нэг хэсэг мөн.

4.4. Гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэрийг “дахин мэдэгдээгүй" гэх дүгнэлт хуулийн зохицуулалтад нийцэхгүй тухайд, шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 20, 21, 22 дугаар заалтад Үнэлгээний хороо дахин үнэлгээ хийсний дараа гомдол гаргагчид гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэрийг дахин хүргүүлээгүй нь Тендерийн тухай хуулийн 28 дугаар зүйлийн 28.1.1-д заасныг зөрчсөн гэж дүгнэсэн. Тендерийн тухай хуулийн 28 дугаар зүйлийн 28.3-т "Захиалагч энэ хуулийн 28.1-д заасан шийдвэрийг цахим системд нийтэлснээр мэдэгдсэнд тооцно" гэж тодорхой заасан. Мэдэгдэх үүргийг биелүүлсэн эсэхийг цаасан албан бичгийн тоогоор бус, цахим системд нийтэлсэн эсэхээр тогтоох ёстой. Мөн хуулийн 28.2-т заасны дагуу захиалагч 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 02/2486, 02/2487 дугаар албан бичгээр дахин үнэлгээний үр дүн болон өмнөх шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн тухай мэдэгдлийг тендерт оролцогчдод нэгэн зэрэг хүргүүлсэн. Нэхэмжлэгч энэ мэдэгдлийг хүлээн авсан бөгөөд түүнд үндэслэн Сангийн яаманд дахин гомдол гаргасан нь хэргийн баримтаар тогтоогдож байна. Иймд мэдэгдэх үүрэг биелэгдээгүй, эсхүл нэхэмжлэгч мэдээлэлгүй үлдсэн гэх нөхцөл байдал бодитоор үүсээгүй. Гомдол гаргагчид гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэр нь 2026 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрийн 02/1473, 2026 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 02/1837 дугаар албан бичгээр аль хэдийн мэдэгдсэн бөгөөд дахин үнэлгээгээр уг шийдвэрийн агуулга өөрчлөгдөөгүй. Агуулга нь өөрчлөгдөөгүй шийдвэрийг ижил үг үсгээр давтан хүргүүлээгүй нь Тендерийн тухай хуулийн 28.1.1-д заасныг зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлгүй. Түүнчлэн 28.1.1-д заасан мэдэгдэх үүрэг нь шалгарсан оролцогчид хандсан үүрэг мөн. Уг үүргийг биелүүлээгүй гэж үзэх тохиолдолд ч түүгээр эрх нь хөндөгдөх этгээд нь шалгарсан оролцогч буюу гомдол гаргагч өөрөө байхаас бус, нэхэмжлэгч биш юм. Иймд шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 24 дүгээр хэсэгт “дээрх хууль бус ажиллагааны улмаас нэхэмжлэгчийн... эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн" гэж дүгнэсэн нь учир шалтгааны холбоогүй байна.

4.5. Тендерийн тухай хуулийн 41.1.6-г буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тухайд, Шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 23 дугаар заалтад гэрээг Тендерийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.6-д зааснаар илт хууль бус гэж дүгнэсэн. 41.1.6-д "захиалагчийн энэ хуульд заасан бусад зөрчил нь тендер шалгаруулалтын эцсийн дүнд илт нөлөөлсөн" бол гэрээ илт хууль бус байхаар заасан. Энэ заалтыг хэрэглэхэд зөрчил байгаа эсэхээс гадна тухайн зөрчил тендер шалгаруулалтын эцсийн үр дүнг өөрчилсөн эсэх буюу учир шалтгааны холбоог заавал тогтоох шаардлагатай. “Илт нөлөөлсөн" гэсэн шаардлага нь дурын зөрчлийг биш, үр дүнг өөрчилсөн зөрчлийг л хамарна. Анхан шатны шүүх шийдвэрийн аль ч хэсэгт энэхүү учир шалтгааны холбоог тогтоогоогүй. Харин ч эсрэгээрээ, хэргийн баримтаар БЯ/20260102122 дугаартай тендерт нэхэмжлэгчийн үнийн санал 800,000,000 төгрөг, гомдол гаргагчийн үнийн санал 790,295,000 төгрөг байсан нь маргаангүй тогтоогдсон. Тендерийн тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.5-д шаардлагад нийцсэн тендерүүдийн харьцуулах үнийг өсөх дарааллаар эрэмбэлж, эхэнд эрэмбэлэгдсэн тендерийг хамгийн сайн тендер гэж үзэхээр заасан. Үнийн санал нь тендер нээгдсэнээр тогтсон, өөрчлөгдөх боломжгүй тоон үзүүлэлт тул дахин үнэлгээ хийсэн ч нэхэмжлэгчийн эрэмбэ өөрчлөгдөхгүй. Өөрөөр хэлбэл, гомдол гаргагчийн тендерийг татгалзсан ч нэхэмжлэгч хамгийн сайн тендер болох боломж бүрдэхгүй. Иймд захиалагчийн зүгээс шийдвэрээ дахин мэдэгдээгүй гэх зөрчил нь тендер шалгаруулалтын эцсийн дүнд “илт нөлөөлсөн" гэх шаардлагыг хангахгүй бөгөөд 41.1.6-г хэрэглэх эрх зүйн үндэслэл байхгүй байна.

4.6. Нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдөөгүй бөгөөд шүүх өөрийн хэрэглэсэн шалгуурыг үл нийцүүлэн хэрэглэсэн тухайд, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.1-д захиргааны акт хууль бус байхын зэрэгцээ “түүний улмаас нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн” байхыг шаардсан. Мөн хуулийн 52 дугаар зүйлийн 52.5.1-д нэхэмжлэгч эрх нь хэрхэн зөрчигдсөнийг заавал заахаар тусгасан. Иймд зөвхөн хууль бус байдал тогтоогдсоноор нэхэмжлэлийг хангах үндэслэл бүрдэхгүй. Дээр дурдсанчлан нэхэмжлэгчийн үнийн санал гомдол гаргагчийн үнийн саналаас өндөр байсан бөгөөд түүнийг тендерийн тухай хуулийн 28.1.2-т заасан үндэслэлээр буюу шаардлага хангасан боловч хамгийн сайн тендер биш гэсэн үндэслэлээр шалгараагүйд тооцсон. Уг үндэслэлд нэхэмжлэгч агуулгын хувьд маргаагүй. Иймд маргаан бүхий шийдвэр, гэрээг хүчингүй болгож, тендерийг дахин үнэлсэн ч нэхэмжлэгчид гэрээ байгуулах эрх үүсэх хууль зүйн болон бодит боломж бүрдэхгүй. Захиргааны хэргийн шүүх нь зөрчигдсөн эрхийг сэргээх чиг үүрэгтэй бөгөөд сэргээх эрх байхгүй тохиолдолд нэхэмжлэлийг хангах үндэслэлгүй.

Онцгойлон анхаарууштай нь, анхан шатны шүүх өөрөө яг энэ шалгуурыг БЯ/20260102128 дугаартай тендерийн хувьд хэрэглэсэн. Шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 27 дахь хэсэгт “...хариуцагч захиргааны байгууллагын тогтоогдсон боловч ... нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол сэргэх боломжгүй... тул үндэслэлгүй байна", 28 дахь хэсэгт "Иймд энэ тендертэй холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй" гэж тус тус дүгнэсэн. Гэтэл БЯ/20260102122 дугаартай тендерийн хувьд эрх сэргэх боломжгүй байдал нь адилхан, бүр илүү тодорхой байхад шүүх энэ шалгуурыг хэрэглээгүй. Нэг шийдвэрийн дотор ижил эрх зүйн шалгуурыг нэг тендерт хэрэглээд нөгөөд хэрэглээгүй нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.2-т заасан шаардлагыг зөрчсөн байна. Дүгнэвэл, нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдөөгүй тул түүний нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох ёстой байсан.

4.7. Гэрээг илт хууль бус болохыг тогтоохдоо шүүх хуульд заасан заавал биелүүлэх ажиллагааг хийгээгүй тухайд, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 113 дугаар зүйлийн 113.7-д "Шүүх энэ хуулийн 112.4.2-т заасан маргааныг хянан шийдвэрлээд Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлд зааснаар гэрээ илт хууль бус болохыг тогтоосон бол гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг буцаах, эсхүл тэр даруй зогсоох нь нийтийн ашиг сонирхолд илт хохирол учруулахаар бол гэрээ эрх зүйн үйлчлэлгүй болох хугацаа, журмыг зохигчдын саналыг харгалзан тогтооно" гэж заасан. Маргаан бүхий гэрээний зүйл нь улсын хэмжээний ерөнхий боловсролын сургуулиудад нийлүүлэх ширээ, сандал, бичиг хэргийн шүүгээ бөгөөд хариуцагч тал өөрөө шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа уг худалдан авалтыг Төрийн хэмнэлтийн тухай хууль болон 2026 оны төсвийн хэрэгжилттэй холбоотойгоор 2026 оны 05 дугаар сарын 31-ний дотор гүйцэтгэх шаардлагатай, эс тэгвэл төсөл, арга хэмжээ хугацаандаа хэрэгжихгүй, батлагдсан төсөв татагдах эрсдэлтэй болохыг тодорхой дурдсан. Энэ нь 113.7-д заасан “нийтийн ашиг сонирхолд илт хохирол учруулах" нөхцөлийг хөндөж байгаа тохиолдол мөн. Гэтэл анхан шатны шүүх гэрээг илт хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгохдоо гэрээ эрх зүйн үйлчлэлгүй болох хугацаа, журмыг тогтоох талаар зохигчдын саналыг авч хэлэлцээгүй, энэ талаар ямар нэгэн дүгнэлт өгөөгүй. Энэ нь маргааны харилцаанд хэрэглэвэл зохих хуулийн заалтыг хэрэглээгүй, шүүхийн шийдвэрийг бодит байдалд биелүүлэхэд эргэлзээ үүсгэсэн зөрчил бөгөөд Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 121 дүгээр зүйлийн 121.3.5-д заасан үндэслэлд хамаарна.

4.8. Хууль ёсны итгэлийг хамгаалах зарчмыг харгалзаагүй тухайд, Захиргааны ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.8-д "хууль ёсны итгэлийг хамгаалах" зарчмыг захиргааны үйл ажиллагааны тусгай зарчим болгон заасан бөгөөд тайлбар хэсэгт уг зарчим нь оролцогч этгээдэд эдийн буюу мөнгөн дүнгээр илэрхийлэгдэх эрх зүйн үр дагавар үүссэн тохиолдолд хэрэглэгдэхээр тодорхойлсон. Гомдол гаргагч нь захиалагчийн 2026 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрийн 02/1473, 2026 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 02/1837 дугаар шийдвэр, дараа нь 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн шийдвэрт итгэж, 2026 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдөр гэрээ байгуулж, гэрээний үүргээ гүйцэтгэж эхэлсэн. Гомдол гаргагчийн зүгээс Захиргааны ерөнхий хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.2.4-т заасан хууран мэхлэх, айлган сүрдүүлэх болон бусад хууль бус арга хэрэглэсэн гэх нөхцөл байдал тогтоон доогүй. Иймд гомдол гаргагчийн итгэл хуулиар хамгаалагдах ёстой бөгөөд шүүх энэ зарчмыг харгалзан үзээгүй нь Шийдвэрийг үндэслэл бүхий гэж үзэх боломжгүй болгож байна.

4.9. Шийдвэрийн тогтоох хэсэг тодорхойгүй, хэргийн баримттай зөрүүтэй тухайд, Шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад хүчингүй болгосон гэрээг "Боловсролын яам болон “И” ХХК-ийн хооронд 2026 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн БЯ/2026.01.02.122 УТ гэрээ" гэж заасан байна. Гэтэл шийдвэрийн үндэслэх хэсгийн 8 дугаар заалт болон хэргийн баримтаар уг гэрээ нь 2026 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн, БЯ/20260102122 УТ2601502049002 дугаартай гэрээ болох нь тогтоогдож байна. Мөн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт гуравдагч этгээдийг нэг өгүүлбэрт “И” ХХК, нөгөө өгүүлбэрт "И**" ХХК гэж хоёр өөр нэрээр заасан байна. Гомдол гаргагчийн оноосон нэр нь "И" ХХК бөгөөд регистрийн дугаар нь 5854**** юм. Шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт заасан огноо, дугаар, оролцогчийн нэр нь хэргийн баримттай нийцээгүй байх нь шийдвэрийг биелүүлэх боломжгүй болгож байгаа тул Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй байна.

4.10. Дээр дурдсанаас үзвэл анхан шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг буруу үнэлж, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.6, 26.7, 26.8, 27 дугаар зүйлийн 27.5, 28 дугаар зүйлийн 28.3, 41 дүгээр зүйлийн 41.1.6, 59 дүгээр зүйлийн 59.8, 59.10.2, Захиргааны ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.8, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.1, 113 дугаар зүйлийн 113.7-д заасныг тус тус хэрэглээгүй, эсхүл буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн байна. Хэрэг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай нотлох баримт цугларсан бөгөөд Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 121 дүгээр зүйлийн 121.2-т зааснаар давж заалдах шатны шүүх мөн хуулийн 121.1.1-д заасан шийдвэрийг гаргах боломжтой байна. Иймд Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 121 дүгээр зүйлийн 121.1.1, 121.2-т заасныг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан хэсгийг хүчингүй болгож, “С" ХХК-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэжээ.

   ХЯНАВАЛ:

1. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй байна.

2. Дараах үндэслэлээр шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж шийдвэрлэв.

2.1. Анх нэхэмжлэгч С ХХК-иас Боловсролын яам, тус яамны БЯ/20260102128 дугаартай тендерийн үнэлгээний хороонд холбогдуулан:

-Боловсролын яамны 2026 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 02/1837 дугаартай "И" ХХК-д гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэр, мөн 02/1835 дугаартай "С" ХХК-ийн тендерээс татгалзсан шийдвэр болон тэдгээрийг хэвээр үлдээсэн 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 02/2486 дугаартай шийдвэрийг тус тус хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгуулах,

-БЯ/20260102128 дугаартай тендер шалгаруулалтын "И" ХХК-д холбогдох тендерийн үнэлгээний дүгнэлт болон гэрээ байгуулах эрх олгосон зөвлөмжийг хууль бус болохыг тогтоож, тендер хянан үзэх, үнэлэх ажиллагааг хуульд нийцүүлэн дахин явуулахыг Боловсролын яамны тендерийн Үнэлгээний хороонд даалгах, 

-“С" ХХК-ийн тендерийг хуульд нийцүүлэн үнэлж, шаардлага хангасан тендерүүдээс хамгийн сайн тендерээр шалгарсан тохиолдолд гэрээ байгуулах эрх олгохыг Боловсролын яаманд даалгах” шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг гаргасан.

Мөн өдөр тус шүүхэд хандан Боловсролын яам, тус яамны БЯ/20260102122 дугаартай тендерийн үнэлгээний хороонд холбогдуулан

-Боловсролын яамны 2026 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрийн 02/1473 дугаартай "И" ХХК-д гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэр, мөн 02/1471 дугаартай "С" ХХК-ийн тендерээс татгалзсан шийдвэр болон тэдгээрийг хэвээр үлдээсэн 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 02/2487 дугаартай шийдвэрийг тус тус хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгуулах,

-БЯ/20260102122 дугаартай тендер шалгаруулалтын “И” ХХК-д холбогдох тендерийн үнэлгээний дүгнэлт болон гэрээ байгуулах эрх олгосон зөвлөмжийг хууль бус болохыг тогтоож, тендер хянан үзэх, үнэлэх ажиллагааг хуульд нийцүүлэн дахин явуулахыг Боловсролын яамны тендерийн Үнэлгээний хороонд даалгах,

-“С" ХХК-ийн тендерийг хуульд нийцүүлэн үнэлж, шаардлага хангасан тендерүүдээс хамгийн сайн тендерээр шалгарсан тохиолдолд гэрээ байгуулах эрх олгохыг Боловсролын яаманд даалгах” шаардлага бүхий нэхэмжлэл гаргасныг тус шүүхийн шүүгчийн 2026 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн 128/ШЗ2026/3986 дугаар захирамжаар “...Боловсролын яамны 2026 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрийн 02/1473 дугаартай "И" ХХК-д гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэр, мөн 02/1471 дугаартай "С" ХХК-ийн тендерээс татгалзсан шийдвэр болон тэдгээрийг хэвээр үлдээсэн 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 02/2487 дугаартай шийдвэрийг тус тус хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгуулах” нэхэмжлэлийн шаардлагыг Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 54 дүгээр зүйлийн 54.1.1-д заасныг үндэслэн хүлээн авахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн нь хуулийн хүчин төгөлдөр болжээ.

3. Улмаар тус шүүхийн шүүгчийн 2026 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдрийн 128/ШЗ2026/4232 дугаар захирамжаар С ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй, Боловсролын яам, Боловсролын яамны БЯ/20260102122 дугаартай Тендерийн үнэлгээний хороонд тус тус холбогдох 128/2026/0526/З индексийн дугаартай захиргааны хэргийг С ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй, Боловсролын яам, Боловсролын яамны БЯ/20260102128 дугаартай Тендерийн үнэлгээний хороонд тус тус холбогдох 128/2026/0514/З индексийн дугаартай захиргааны хэрэгт нэгтгэж шийдвэрлэсэн байна.

3.1. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэгчээс Боловсролын яам болон “И" ХХК-ийн хооронд БЯ/20260102122 дугаартай тендер шалгаруулалтын үр дүнд байгуулагдсан УТ2601502049002 дугаартай худалдан авах гэрээг илт хууль бус болохыг тогтоолгох,

Боловсролын яам болон "И" ХХК-ийн хооронд БЯ/20260102128 дугаартай тендер шалгаруулалтын үр дүнд байгуулагдсан худалдан авах гэрээг илт хууль бус болохыг тогтоолгох” гэж нэхэмжлэлийн шаардлагаа ихэсгэсэн.

3.2. Ийнхүү шүүх “Боловсролын яамны Тендерийн үнэлгээний хорооны 2026 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдрийн БЯ/20260102122 дугаар тендерт “И” ХХК-ийг шалгаруулсан шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн дүгнэлт болон гэрээ байгуулах эрх олгосон зөвлөмжийг хууль бус болохыг тогтоож, Боловсролын яам болон “И” ХХК-ийн хооронд 2026 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн БЯ/20260102122 УТ2601502049002 гэрээг илт хууль бус болохыг тогтоож, тус тус хүчингүй болгож, БЯ/20260102122 тендерийг хуулийн дагуу хянаж, үнэлэх ажиллагааг зохих журмын дагуу дахин хийхийг хариуцагч Боловсролын яам, тус яамны Тендерийн үнэлгээний хороонд даалгаж...” шийдвэрлэхдээ хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмын зөрчил гаргасан нь шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангасангүй.

3.3. Учир нь тус шүүхийн шүүгчийн 2026 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн 128/ШЗ2026/3986 дугаар захирамжаар нэхэмжлэгчээс Боловсролын яам, тус яамны БЯ/20260102122 дугаартай тендерийн үнэлгээний хороонд холбогдуулан гаргасан “Боловсролын яамны 2026 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдрийн 02/1473 дугаартай "И" ХХК-д гэрээ байгуулах эрх олгосон шийдвэр, тэдгээрийг хэвээр үлдээсэн 2026 оны 04 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 02/2487 дугаартай шийдвэрийг тус тус хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгуулах” шаардлагыг шүүх хүлээн авахаас татгалзаж шийдвэрлэсэн нь хуулийн хүчин төгөлдөр болсон байхад эдгээр шаардлагаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулж, улмаар энэхүү нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж хэргийг эцэслэн шийдвэрлэсэн нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5-д “Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнээс хэтэрсэн болон хэргийн оролцогчдын маргаагүй асуудлаар дүгнэлт хийж, шийдвэр гаргаж болохгүй” гэж заасныг ноцтой зөрчсөн байна.

3.4. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 52 дугаар зүйлийн 52.2.4-д зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэлээ өөрөө тодорхой тусгахаас гадна биелэгдэх боломжтой байдлаар тодорхойлох учиртай. Гэтэл нэхэмжлэгчээс нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэлээ бүрэн тодруулаагүй, хэрэв нэхэмжлэлийн шаардлага ойлгомжгүй, түүний үндэслэл хоорондоо зөрүүтэй, эсхүл тодорхойгүй байгаа тохиолдолд шүүхээс үүнийг зайлшгүй тодруулах үүрэгтэй бөгөөд энэ тохиолдолд шүүх тэрхүү үүргээ хэрэгжүүлээгүй.

            4. Мөн Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 52 дугаар зүйлийн 52.2 дахь хэсэгт “Нэхэмжлэлд дараах зүйлийг тусгана”, 52.2.4-т “нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэл” гэж заасны дагуу нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хариуцах захиргааны байгууллага, албан тушаалтныг болон хууль бус гэж үзэж буй захиргааны шийдвэр, үйл ажиллагааг өөрөө тодорхойлох эрх хэмжээтэй бөгөөд нэхэмжлэгчийн тодорхойлсон хариуцагч болон нэхэмжлэлийн шаардлага нь Захиргааны ерөнхий хуульд заасан захиргааны байгууллага, түүнээс гаргасан захиргааны актад хамаарах тохиолдолд шүүх нэхэмжлэлийг хүлээн авч, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулах боломжтой, улмаар хууль бус болох нь тогтоогдох тохиолдолд мөн хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.1-106.3.14-д заасан шийдвэрийн төрлүүдээс гаргах боломжтой.

4.1. Тодруулбал, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.1-д “захиргааны акт, захиргааны гэрээ хууль бус бөгөөд түүний улмаас нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн болох нь тогтоогдвол түүнийг хүчингүй болгох”, 106.3.2-т “захиргааны акт, захиргааны гэрээ нь илт хууль бус болохыг тогтоох” гэж хүчингүй болгох болон илт хууль бус болохыг тогтоох шийдвэрүүд нь тус тусдаа эрх зүйн үр дагавар бүхий байхад шүүх тэдгээр шаардлагуудыг нэгтгэн “хууль бус болохыг тогтоож, илт хууль бус болохыг тогтоож, тус тус хүчингүй болгож” шийдвэрлэсэн нь өөр хоорондоо зөрчилтэй, ойлгомжгүй болжээ.

5. Түүнчлэн Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.4-д “Нэхэмжлэлийн шаардлагаар тодорхойлогдох захиргааны үйл ажиллагааг хэрэгжүүлсэн захиргааны байгууллага, албан тушаалтныг хариуцагч гэнэ”, 24 дүгээр зүйлийн 24.1-д “Нэг нэхэмжлэлд хэд хэдэн хариуцагч байж болох ба тэдгээр нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд бие даан оролцох эрхтэй” гэж тус тус хуульчилсан.

5.1. Гэтэл анхан шатны шүүхээс дээрх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн авч шийдвэрлэсэн атлаа Боловсролын яамны тендерийн үнэлгээний хороог хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцуулалгүйгээр хэргийг шийдвэрлэсэн нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмын ноцтой зөрчил болно.

5.2. Тодруулбал, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 50 дугаар зүйлийн 50.2-т “Үнэлгээний хороо байнгын бус ажиллагаатай байх бөгөөд дараах чиг үүргийг хэрэгжүүлнэ”, 50.2.1-д “тендер шалгаруулалтын баримт бичиг, зарлал, урилга боловсруулах, тендер хүлээн авах”, 50.2.2-т “тендерийг нээх, хянан үзэх, үнэлэх”, 50.2.3-д “захиалагчид энэ хуулийн 28 дугаар зүйлд заасан шийдвэр гаргах зөвлөмж хүргүүлэх” гэж хуульчилсан бөгөөд үүнээс үзэхэд тендерийн үнэлгээний хороо нь тендер сонгон шалгаруулалттай холбоотой бие даасан шийдвэр гаргах эрх бүхий захиргааны байгууллага болох  юм.

5.3. Хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзвэл тус шүүхийн шүүгчийн 2026 оны 05 дугаар сарын 19-ний өдрийн 128/ШЗ2026/3930 дугаар захирамжаар дээрх нэхэмжлэлээр Боловсролын яам болон тендерийн үнэлгээний хороонд холбогдуулан захиргааны хэрэг үүсгэж, 2026 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн 01/4796, мөн өдрийн 01/4797 дугаар албан бичгүүдээр хариуцагч нарын хэн алинд нь итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч томилон ирүүлэх, хариу тайлбар, нотлох баримт гаргуулахаар нэхэмжлэлийн хувийг хүргүүлсний дагуу Боловсролын сайдаас тус яамны Санхүү хөрөнгө оруулалтын газрын шинжээч Б.Т, Төрийн захиргаа удирдлагын газрын ахлах мэргэжилтэн Б.Э нарт итгэмжлэл олгосныг тендерийн үнэлгээний хороог төлөөлөх итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар гэж үзэхээргүй буюу хариуцагч тендерийн үнэлгээний хорооноос нэхэмжлэлийн шаардлагыг зөвшөөрөх эсэх хариу тайлбар, түүнд холбогдох нотлох баримтыг шүүхэд ирүүлээгүй, итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийг томилоогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцоогүй байхад хэргийг хянан шийдвэрлэсэн нь дээрх хуулийн зохицуулалтад нийцээгүй байна.

5.4. Өөрөөр хэлбэл, тендерийн үнэлгээний хороог Боловсролын яамны Төрийн нарийн бичгийн даргын 2026 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн А/27 дугаар тушаалаар байгуулсан байх бөгөөд энэ тохиолдолд Боловсролын сайдаас олгосон итгэмжлэлээр түүнийг төлөөлөх итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нарыг томилсон гэж үзэхгүй.

6. Энэхүү маргаан нь хуульд тухайлан заасан “тусгай журмаар шийдвэрлэх маргаан” хэдий ч хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нараас давж заалдах гомдлыг хэлэлцэх шүүх хуралдааны явцад уг тендер шалгаруулалттай холбоотой бараа материал нь одоо үйл ажиллагаа явуулж буй бус шинээр ашиглалтад орох сургуулиудад ашиглагдана гэж тайлбарласан тул процессын хэмнэлттэй байх зарчмаас илүүтэйгээр хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмын зөрчлийг арилгах нь зүйтэй гэж үзэв.

Түүнчлэн анхан шатны шүүх шүүхийн шийдвэрийн Тогтоох хэсэгт “... 2026 оны 05 дугаар сарын 3-ны өдрийн БЯ/2026.01.02.122 УТ” гэж маргаан бүхий гэрээний огноо, дугаарыг буруу бичсэн техникийн шинжтэй алдаа гаргасан байсныг дурдах нь зүйтэй.

7. Эдгээр үндэслэлээр давж заалдах шатны шүүхээс хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлага, хэргийн нөхцөл байдалд дүгнэлт өгч, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй байх тул шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж шийдвэрлэв.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 121 дүгээр зүйлийн 121.1.4, 121.3.1, 121.3.3 дахь хэсгийг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2026 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн 128/ШШ2026/0669 дүгээр шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасугай.

2. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.3-д заасны дагуу нэхэмжлэгч болон гуравдагч этгээд нараас давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70,200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3-д зааснаар хариуцагчаас давж заалдах гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгддөг болохыг дурдсугай.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 113 дугаар зүйлийн 113.5 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан, хуулийг Улсын дээд шүүхийн албан ёсны тайлбараас өөрөөр тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж хэргийн оролцогчид, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч үзвэл магадлалыг гардан авсан эсхүл хүргүүлсэн өдрөөс хойш таван хоногийн дотор Улсын Дээд шүүхийн Захиргааны хэргийн танхимд хяналтын журмаар гомдол гаргах эрхтэй.          

          

 

 

 

                         ШҮҮГЧ                                                        Г.МӨНХТУЛГА

 

                         ШҮҮГЧ                                                        Э.ЗОРИГТБААТАР

 

                         ШҮҮГЧ                                                        Ц.ОДМАА