2021 оны 02 *арын 04 өдөр                         Дугаар 183/ШШ2021/00321                         Улаанбаатар хот

 

 

МОНГОЛ УЛ*ЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨ*

 

Хан-Уул дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх хуралдааныг шүүгч Г.*олонго даргалж, ту* шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хий*эн шүүх хуралдаанаар

 

Нэхэмжлэгч:д.ц

 

Хариуцагч: Э.И ХХК

 

Гэрээний үүргээ хугацаандаа биелүүлээгүйн алданги 72,500,000 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгд*эн төлөөлөгч А.Т *, хариуцагчийн итгэмжлэгд*эн төлөөлөгч Б.У, хариуцагчийн өмгөөлөгч Э.Х, нарийн бичгийн дарга *.*олонго нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгд*эн төлөөлөгч А.Т шүүхэд гарга*ан нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаанд гарга*ан тайлбартаа: Худалдан авагч Д.Ц миний бие 2019 оны 11 дүгээр *арын 15-ны өдөр “А” ХХК-тай “Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэх гэрээ” байгуул*ан. Ту* гэрээгээр “А” ХХК болон “ЭИ” ХХК-ийн хооронд 2019 оны 10 дугаар *арын 19-ний өдөр байгуулагд*ан Орон *ууц захиалгаар барих гэрээг үндэ*лэн Улаанбаатар хот, ................... дүүрэг 4-р хороо Арцатын аманд баригдаж буй **** *ити 2 хотхоны 1-р ээлжийн 6-р блокийн 1-р орц * тоот хаягт байрлах 55.12 м.кв 2 өрөө орон *ууцны зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийг эрх шилжүүлэн авагчийн өмчлөлд шилжүүлэхээр тохиролц*он. Ту* үл хөдлөх хөрөнгө нийт 145.000.000 төгрөгийн үнэ бүхий автомашинаар бартер хийн худалдан авч, гэрээний эрхийг шилжүүл*эн ав*ан. 0000 УНЯ дугаартай ВМW маркийн ********** дугаартай авто машиныг 60.000.000 төгрөгт тооцож, Гаалийн ********* дугаартай мэдүүлэг бүхий Мercedes Вenz *250 Вlue ТЕ* маркийн автомашиныг 85.000.000 төгрөгт тооцож, Улаанбаатар хот, ............ дүүрэг, 4-р хороо, Арцатын аманд баригдаж буй **** *ити 2 хотхоны 1-р ээлжийн 6-р блокийн 1-р орц * тоот хаягт байрлах 55.12 м.кв 2 өрөө орон *ууцны зориулалттай үл хөдлөх хөрөнгийг эрх шилжүүлэн авах гэрээний дагуу худалдан ав*ан. 2019 оны 11 дүгээр *арын 15-ны өдөр байгуулагд*ан Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэх гэрээгээр “А” ХХК болон “ЭИ” ХХК-ийн хооронд 2019 оны 10 дугаар *арын 19-ний өдөр байгуулагд*ан Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний бүх заалт, эрх, үүрэг, эрх шилжүүлэн авагч Д.Ц-т шилж*эн болно. 2019 оны 10 дугаар *арын 19-ний өдөр байгуулагд*ан Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний 2.1 дэх хэ*эгт “Гүйцэтгэгч барилга уг*ралтын ажлыг 2020 оны 1 дүгээр улиралд багтаан дуу*гавар болгоно” гэж заа*ан. Гэтэл барилга өнөөдрийг хүртэл ашиглалтад ороогүй байгаа бөгөөд гэрээнд заа*ан хугацаа өөрчлөгд*өн э*эхэд ямар нэгэн тайлбар, хү*элт гаргаагүй бай*аар байна. Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.6-д “Хууль болон гэрээнд заа*ан хугацаа хэтрүүл*эн тал нь хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0,5 хувиа* хэтрэхгүй хэмжээгээр төлөхөөр тогтоо*он анзыг алданги гэнэ.”, 232.7-д “Үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй тохиолдолд анз төлөхөөр гэрээнд заагаагүй бол үүрэг гүйцэтгүүлэгч анз шаардах эрхтэй бөгөөд харин учир*ан хохирлоо арилгуулахыг шаардах эрхтэй ” гэж ту* ту* заа*ны дагуу Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний 6.3 дахь хэ*эгт “Гүйцэтгэгч орон *ууцыг гэрээнд заа*ан хугацаанд буюу 2020 оны 1 улиралд багтаан ашиглалтад оруулж, Захиалагчид хүлээлгэж өгөөгүй тохиолдолд хэтэр*эн хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.5-тай тэнцэх алдангийг Захиалагчид төлнө” гэж заа*ан. Гэрээний 6.3-т заа*ан зөрчлийг гарга*наа* хойш нийт 131 хоног болж байгаа бөгөөд мөнгөн дүнгээр тооцоход хоногт 725.000 төгрөг, нийт 94.975.000 төгрөгийн алданги болж байна. Иргэний хуульд заа*ны дагуу анзын нийт дүн гүйцэтгээгүй уургийн үнийн дунгийн 50 хувиа* хэтэрч болохгүй тул нэхэмжлэгчийн зүгээ* гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувь буюу 72.500.000 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Түүнчлэн Гүйцэтгэгч нь удаа дараа гэрээг зөрчиж, гэрээний зөрчлүүдийг гарга*аар ир*эн. Анх гэрээ байгуулахад захиалагч нарт 1 м.кв-ийн үнэ 2.000.000 төгрөг байхаар тохирч, байгуулж бай*ан боловч одоогийн захиалга өгч буй шинэ захиалагч нарт орон *ууцны 1 м.кв-ийн үнэ 1.350.000 төгрөгөөр худалдаалж байгаа, мөн анх орон *ууц захиалахад өрөө бүрт уналттай тааз хийх, цонхны тавцанг чулуун материалаар хийнэ гэж ту* ту* тохиролц*он боловч өнөөдрийн байдлаар уналттай тааз болон чулуун тавцанг хийж чадахгүй гэ*эн хариу өгч байна. Энэ нь захиалагч буюу нэхэмжлэгчид ихээхэн хохирол учруулж байгаа болно. Түүнчлэн **** *ити хотхоны газар нь Арцатын аманд байрлах газар бөгөөд Газрын тухай хуульд заа*наар аялал жуулчлалын зориулалтаар ашиглагдах учиртай газар бай*ан тул газрын маргаантай яв*аар байна. Газрын маргаан нь даамжирч, ул*ын коми** ту* шалтгаанаа* болж хүлээн авахаа* татгалзаж байна гэж нэхэмжлэгч үзэж байна. Дээрх шалтгаан нөхцөлүүдээ* болж нэхэмжлэгчийн эрх ноцтой зөрчигд*өөр байна. Дээрх а*уудлаар удаа дараа Гүйцэтгэгч компани болох ЭИ ХХК-ийн төв байранд очиж холбогдох ажилтантай уулзаж, өргөдлөө өг*өн боловч өнөөдрийг хүртэл албан хариу өгөөгүй, гэрээний үүргээ зөрч*өөр байна. Анх эрх шилжүүлэгч болон эрх хүлээн авагч, гүйцэтгэгч компани болох Эрин инве*тмент ХХК-тэй гурван талт гэрээ байгуулах тухай мэдэгдэж, шаардлага тавь*ан боловч гэрээ байгуулах шаардлагагүй гэж үзэж гэрээг байгуулаагүй. Тиймээ* хариуцагчид эрх хүлээн авч байгаа тухай тодорхой мэдэгд*эн байдаг. Орон *ууц нь шинээр баригдаж буй барилга тул байр орох хугацаа хүртэл нэхэмжлэгч байр түрээ*лэн *уу*аар байна. Гэрээнд заа*ны дагуу орон *ууц хугацаандаа ор*он бол нэхэмжлэгчийн хувьд хохирол учрахгүй бай*ан. Гэтэл нэхэмжлэгч нь 3 *араа* хойш нөхөр, хүүхдийн хамт байр түрээ*лэн амьдарч байна. Энэ бол бодит хохирол гэж үзэж байна. Иймээ* худалдах, худалдан авах гэрээний үүргээ хугацаандаа биелүүлээгүй алданги болох 72.500.000 төгрөгийг хариуцагч ЭИ ХХК-аа* гаргуулж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагчийн итгэмжлэгд*эн төлөөлөгч Б.У шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гарга*ан тайлбартаа: Манай “ЭИ' ХХК нь 2019 оны 05 *арын 14-ний өдөр “А’' ХХК-тай Ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуул*ан. Ту* гэрээгээр “А” ХХК нь ........ дүүрэг, Богдхан уулын ДЦГ, Арцатын задгайд барилгын ажил гүйцэтгэх үүрэг хүлээ*эн бөгөөд ту* гэрээний төлбөрт бэлэн бу*аар гэрээний 3.1 дэх хэ*эгт заа*ан орон *ууцуудыг “А" ХХК-д хүлээлгэн өгөхөөр харилцан тохиролц*он. Энэхүү Ажил гүйцэтгэх гэрээний 7.1 дэх хэ*эгт “Гүйцэтгэгч гэрээнд заа*ан ажлыг тогтоо*он хугацаанд дуу*гавар болгоогүй тохиолдолд ажил дуу*гаагүй хоног тутамд гүйцэтгээгүй ажлын үнийн дүнгийн 0,05 хувьтай тэнцэх алдангийг Захиалагчид төлнө. Захиалагч алдангийг Гүйцэтгэгчид төлөх дараагийн төлбөрөө* ха*аж тооцно” гэж заа*ан байдаг. Манай компани Ажил гүйцэтгэх гэрээний төлбөрт шилжүүлж буй 192.4 м.кв орон *ууцыг ул*ын бүртгэлд бүртгүүлэх зорилгоор 2019 оны 10 *арын 19-ний өдөр “Орон *ууц захиалгаар бариулах гэрээ” байгуулан “А” ХХК-д хүлээлгэн өгөхөөр харилцан тохиролц*он. Ту* гэрээ нь 2019 оны 05 *арын 14-ний өдөр байгуул*ан Ажил гүйцэтгэх гэрээнд заагд*ан орон *ууцуудыг шилжүүлэхтэй холбогдуулан байгуул*ан гэрээ юм. Ту* гэрээний 6.2 дахь хэ*эгт “Захиалагч орон *ууцны төлбөрийг гэрээнд заа*ан хуваарийн дагуу төлөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэр*эн хоног тутамд төлөөгүй төлбөрийн 0,5%-тай тэнцэх алдангийг гүйцэтгэгчид төлнө" гэж заа*ныг талууд үлд*эн гэрээ болох Ажил гүйцэтгэх гэрээний алдангитай холбоотой заалттай нийцүүлэн 0,05%-н алданги төлөхөөр харилцан албан бичиг хүргүүлж тохиролц*он байдаг. Иймд нэхэмжлэгч Д.Ц нь гэрээний алдангийг 0,5%-р тооцон нэхэмжлэх боломжгүй. Нэхэмжлэгч Д.Ц нь 2019 оны 10 *арын 19-ний өдөр байгуул*ан “Орон *ууц захиалгаар бариулах гэрээ"-ний оролцогч биш тул ту* гэрээний дагуу манай компаниа* алданги шаардах эрхгүй. Учир нь 2019 оны 10 *арын 19-ний өдөр манай компани болон “А" ХХК нь 2019 оны 05 *арын 14-ний өдөр байгуул*ан Ажил гүйцэтгэх гэрээний төлбөрт шилжүүлж буй 192.4 м.кв орон *ууцыг шилжүүлэх зорилгоор “Орон *ууц захиалан бариулах гэрээ" байгуул*ан. Ту* гэрээний дагуу “А” ХХК-д шилжүүлэхээр бол*он 192.4 м.кв орон *ууцаа* 67.52 м.кв орон *ууцыг Д.Ц-т шилжүүлэхээр “Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэх гэрээ" байгуул*ан байна. Гэтэл энэхүү эрх шилжүүлэх гэрээг байгуулахдаа “А” ХХК нь манай компанид мэдэгдэж зөвшөөрөл аваагүй буюу бичгээр мэдэгдэл өгөөгүй. Манай компани “Орон *ууц захиалгаар бариулах гэрээ”-ний дагуу хүлээлгэн өгөх орон *ууцыг гуравдагч этгээдэд шилжүүлэхийг зөвшөөрөөгүй. Иймд 2019 оны 10 *арын 19-ний өдрийн “Орон *ууц захиалгаар бариулах гэрээ”-ний дагуу хүлээлгэн өгөх орон *ууцыг хүлээн авах эрхийг хууль ё*ны дагуу Д.Ц-т шилж*эн гэж үзэхгүй тул манай компани нэхэмжлэгч Д.Ц-т алданги төлөх хууль зүйн үндэ*лэлгүй байна. 2019 оны 10 *арын 19-ний өдрийн “Орон *ууц захиалгаар бариулах гэрээ”-пий 6.2 дахь заалтыг үндэ*лэн үүргийн гүйцэтгэлийг хангах аргыг Д.Ц хэрэгжүүлэх боломжгүй. Тухайн гэрээний нэг тал болох “А” ХХК нь манай компанид хандан үүргийн гүйцэтгэлийг хангах аргыг хэрэгжүүлэх боломжтой юм. Манай “ЭИ” ХХК нь энэхүү хэрэгт хариуцагчаар оролцох хууль зүйн үндэ*лэлгүй тул нэхэмжлэгч нь “Орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэх гэрээ”-ний дагуу “А” ХХК-г хариуцагчаар татан оролцуулах үндэ*лэлтэй. Иймд дээрх үндэ*лэлээр нэхэмжлэгч Д.Ц-н нэхэмжлэлийн шаардлага нь хууль зүйн үндэ*лэлгүй байх тул түүний гарга*ан 72.500.000 төгрөгийг манай компаниа* гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэг*эхгүй болгон шийдвэрлэж өгнө үү гэв.

ҮНДЭ*ЛЭХ нь:

 

Д.Ц нь “ЭИ” ХХК-д холбогдуулан гэрээний үүргээ хугацаандаа биелүүлээгүйн алданги 72.500.000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргажээ.

 

Хариуцагч гэрээг нэхэмжлэгчтэй байгуулаагүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргаж байна.

 

“ЭИ” ХХК 2019 оны 10 дугаар *арын 19-ний өдөр Х********тоот “Орон *ууц захиалгаар барих гэрээ” байгуулж, ............ дүүрэг, Арцатын аманд баригдаж буй **** *ити-2 хотхоны 1 дүгээр ээлжийн 6 дугаар блокын 1 дүгээр орцны 4 дүгээр давхарын 55.12 м.кв талбай бүхий * тоот орон *ууц, 3 давхарын 69.76 м.кв А тоот орон *ууц, 3 дугаар давхарын 67.52 м.кв талбай бүхий В тоот орон *ууцнуудыг захиалагч “А” ХХК-нд хүлээлгэн өгөхөөр тохирчээ. /хх-ийн 9-10 дугаар тал/

 

Орон *ууцны захиалагч “А ХХК 2019 оны 11 дүгээр *арын 15-ны өдөр Д.Ц-тай орон *ууц захиалгаар барих Х********гэрээг үндэ*лэж, .......... дүүрэг, 4 дүгээр хороо, Арцатын аманд баригдаж буй **** *ити-2 хотхоны 1 дүгээр ээлжийн 6 дугаар блокын 1 дүгээр орц * тоот хаягт байрлах 55.12 м.кв 2 өрөө орон *ууцны зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийг эрх шилжүүлэх гэрээгээр нэхэмжлэгчид шилжүүлэн өгчээ. /хх-ийн 7 дугаар тал/

 

Нэхэмжлэгч нь эрх шилжүүлэн авах гэрээг үндэ*лэн орон *ууц захиалгаар барих Х********гэрээний 2.1-д барилгыг 2020 оны 1 дүгээр улирлалд багтаан дуу*гавар болгоно гэж заа*ан. Гэтэл өнөөдрийг хүртэл барилга ашиглалтад ороогүй байгаа тул гэрээний үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй алданги 72.500.000 төгрөгийг “ЭИ” ХХК-иа* гаргуулна гэжээ.

 

“ЭИ” ХХК, “А” ХХК нарын хооронд байгуулагд*ан орон *ууц захиалгаар барих Х********тоот гэрээний 5.2-т “гүйцэтгэгчээ* зөвшөөрөл ав*наа* бу*ад тохиолдолд орон *ууцыг хүлээн авах хүртэл хугацаанд орон *ууцыг бу*дад бэлэглэх, шилжүүлэх, худалдах, барьцаалах, түрээ*лэх, арилжих эрхгүй“ гэж заа*ан байх бөгөөд “А” ХХК 2019 оны 11 дүгээр *арын 15-ны өдрийн орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулахдаа гүйцэтгэгч “ЭИ” ХХК-иа* зөвшөөрөл ав*ан э*эх баримтгүй байна.

 

“А” ХХК Д.Ц-т орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэхдээ “ЭИ” ХХК-нд мэдэгдээгүй байгаа нь Иргэний хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.3 дахь заалт, орон *ууц захиалгаар барих гэрээний 5.2 дахь заалтуудыг ту* ту* зөрчээ.

 

Мөн Иргэний хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.8-д “Хууль буюу гэрээнд заа*ан хэлбэрээр хийх хэлцлийн хувьд шаардах эрхийг шилжүүлэхдээ уг хэлцлийг хий*эн хэлбэрээр шилжүүлнэ” гэж заа*ан, зохигчийн хооронд байгуулагд*ан эрх шилжүүлэх гэрээнд орон *ууц захиалгаар бариулах гэрээний 6.3-д “гүйцэтгэгч орон *ууцыг гэрээнд заа*ан хугацаанд буюу 2020 оны 1 дүгээр улиралд багтаан ашиглалтад оруулж захиалагчид хүлээлгэж өгөөгүй тохиолдолд хугацаа хэтэр*эн хоног тутамд гүйцэтгээгүй үнийн дүнгийн 0.5 хувьтай тэнцэх алдангийг гүйцэтгэгчид төлнө” гэж заа*ан ба алданги шаардах эрхийг шилжүүлэх гэрээг бичгээр байгуулаагүй байна.

 

Өөрөөр хэлбэл /алданги/ анзын гэрээг бичгээр байгуулах хэлбэрийн шаардлагыг хуульчил*ан байх бөгөөд А ХХК Д.Ц-Т орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэхдээ алданги шаардах эрхийг хуулийн дагуу олгоогүй байна.

 

Иймд нэхэмжлэгч Д.Ц хариуцагч “ЭИ” ХХК-иа* орон *ууц захиалгаар барих гэрээний эрх шилжүүлэх гэрээгээр алданги 72.500.000 төгрөг шаардах эрхгүй байх тул түүний нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэг*эхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

Иргэний хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.3, 116, 118 дугаар зүйлүүдэд заа*ныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн 123 дугаар зүйлийн 123.8-д заа*наар Эрин инве*тмент ХХК-нд холбогдох алданги 72.500.000 төгрөг гаргуулах тухай Д.Ц-ын нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэг*эхгүй болго*угай.

 

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Ул*ын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д заа*наар нэхэмжлэгч Д.Ц-аа* ул*ын тэмдэгтийн хураамжид төл*өн 520.450 төгрөгийг ул*ын орлогод хэвээр үлдээ*үгэй.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.7, 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэ*эгт заа*наар шийдвэр нь танилцуулан *он*гомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг э* зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг гардан ав*наа* хойш 14 хоногийн дотор Ний*лэлийн Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг, зохигчид хуульд заа*ан хугацааны дотор шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заа*ан журмын дагуу тоолоход *аад болохгүйг дурд*угай.

 

 

  

 

             ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                     Г.*ОЛОНГО