2024          04            01                                             2024/ШЦТ/242

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч Б.Батболор даргалж,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга М.Солонго,

улсын яллагч Б.Энх-Амгалан,

шүүгдэгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар тус дүүргийн прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.1 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******т холбогдох эрүүгийн 2410000330071 дугаартай хэргийг 2024 оны 02 дугаар сарын 23-ны өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

 

            Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: 

            Монгол Улсын иргэн, **** оны ** дугаар сарын **-ны өдөр ******* аймгийн ******* суманд төрсөн, ** настай, яс үндэс халх, эрэгтэй, дээд боловсролтой, ******* мэргэжилтэй, ******* мэргэжилтэн ажилтай, ам бүл *, эхнэр, хүүхдүүдийн хамт ******* дүүргийн ** дугаар хороо, ******* **-**** тоотод оршин суух, урьд ял шийтгэлгүй, ******* овогт ******* /РД:/

 

Холбогдсон хэргийн талаар /яллах дүгнэлтэд/:

Шүүгдэгч ******* нь **** оны  ** дугаар сарын **-ноос **-нд шилжих шөнө ** цагийн орчим дүүргийн ** дугаар хороо, дүүргийн Цагдаагийн газрын Нэгдүгээр хэлтсийн байранд жижүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байсан цагдаагийн дэд ахлагч , мэдээлэл хүлээн авагч нарын тавьсан шаардлагыг эсэргүүцэж, нүүрэн тус газарт нь мөргөж албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэж, хууль сахиулагчийг эсэргүүцсэн гэмт хэрэгт холбогджээ.  

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Талуудын хүсэлтээр хэрэгт цугларсан дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

1. Шүүгдэгч шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн: “..Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна...” гэсэн мэдүүлэг /шүүх хуралдааны тэмдэглэл/
2. Хохирогч ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би ** оны ** дугаар сарын **-ны өдрөөс **-ны өдрийг хүртэл дүүргийн ** дугаар хороонд байрлах тус дүүргийн цагдаагийн газрын нэгдүгээр хэлтсийн байранд албан үүргээ гүйцэтгэж байх үеэр шөнийн ** цаг өнгөрч байх үед иргэн н. нь архи, согтууруулах ундааны зүйлийг хэрэглэсэн байдалтай гэр бүлийн хүнтэйгээ таарамжгүй харилцаа үүсгэсэн шалтгаанаар таксигаар үйлчлэгч иргэн авч ирж хүлээлгэн өгсөн. Бид бүхэн уг иргэнийг албан үүргийн дагуу баримт бичгийг нь шалгах, болсон асуудлын талаар өөрөөс нь тодруулах зорилгоор ажиллаж байх үеэр уг иргэн нь уурлаж бухимдан, хамааралгүй зүйлийг ярьж тайван байх талаар анхааруулга, шаардлагыг биелүүлэхгүй байсан. Тэгээд намайг дөхөж очих үеэр нүүрэн тус газарт толгойгоороо мөргөсөн. Дараа нь цуг үүрэг гүйцэтгэж байсан бас шаардлага тавихад бас эсэргүүцэж, толгойгоороо нүүрэн тус газарт нь мөргөсөн. Иймд би болсон үйл явдлын талаар илтгэх хуудас бичиж өгсөн...” гэсэн мэдүүлэг /хх-ийн 21-22 дахь тал/

                 3. Хохирогч ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 2023 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдрөөс 08-ны өдрийг хүртэл дүүргийн 20 дугаар хороонд байрлах тус дүүргийн цагдаагийн газрын нэгдүгээр хэлтсийн байранд албан үүргээ гүйцэтгэж байх үеэр шөнийн 00 цаг өнгөрч байх үед иргэн н. нь архи, согтууруулах ундааны зүйлийг хэрэглэсэн байдалтай гэр бүлийн хүнтэйгээ таарамжгүй харилцаа үүсгэсэн шалтгаанаар таксигаар үйлчлэгч иргэн авч ирж хүлээлгэн өгсөн. Бид бүхэн уг иргэнийг албан үүргийн дагуу баримт бичгийг нь шалгах, болсон асуудлын талаар өөрөөс нь тодруулах зорилгоор ажиллаж байх үеэр уг иргэн нь уурлаж бухимдан, хамааралгүй зүйлийг ярьж тайван байх талаар анхааруулга, шаардлагыг биелүүлэхгүй байсан. Тэгээд цуг үүрэг гүйцэтгэж байсан жижүүрийн цагдаа, цагдаагийн дэд ахлагч ыг дөхөж очих үеэр нүүрэн тус газарт нь толгойгоороо мөргөх шиг болсон учраас би очоод туслахад бас миний хувцаснаас зуурч, бас мөргөх үйлдэл гаргасан....” /хх-ийн дахь 27 дахь тал/

                 4. Яллагдагч ийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...2023 оны 10 дугаар сарын 07-ны өдөр Нарны хорооллоос эхнэр аваад таксинд суугаад харих гэж байгаад уг такси дотор өөрийн эхнэртэйгээ муудалцсан чинь таксины жолооч явсаар байгаад дүүргийн цагдаагийн газрын Нэгдүгээр хэлтэс дээр ирээд намайг Цагдаагийн байгууллагад хүлээлгэж өгсөн. Ингээд архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн байсан учраас болсон бүх процессыг санахгүй байна. Ямар ч байсан цагдаагийн алба хаагчийг мөргөсөн гэдгээ мэдэж байна..” гэсэн мэдүүлэг /хх-ийн 40-41 дэх тал/

                 5. Жижүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байсан цагдаагийн дэд ахлагч , нарын илтгэх хуудас (хх 16-17 тал)

                 6. дүүргийн цагдаагийн газрын Нэгдүгээр хэлтсийн дарга, цагдаагийн дэд хурандаа жижүүрийн бүрэлдэхүүн томилсон тушаалын хавсралт (хх-ийн 33 дахь тал)

 

                Хавтаст хэрэгт авагдсан шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой болон бусад нотлох баримтууд:

     Шүүгдэгчийн иргэний үнэмлэхний лавлагаа (хавтаст хэргийн 46 дахь тал), үл хөдлөх хөрөнгө өмчилж байгаа болон шилжүүлсэн тухай лавлагаа (хавтаст хэргийн 47 дахь тал), гэрлэсний бүртгэлгүй лавлагаа (хавтаст хэргийн 46 дахь тал), автотээврийн хэрэгсэл эзэмших, өмчлөх эрхийн лавлагаа (хавтаст хэргийн 48 дахь тал), иргэний оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа (хавтаст хэргийн 50 дахь тал), нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн лавлагаа (хавтаст хэргийн 49 дэх тал), эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас (хавтаст хэргийн 52 дахь тал) зэрэг болно.

 

1.    Гэм буруугийн талаар:

 

                 Шүүхээс тогтоосон хэргийн үйл баримт:

                 Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч ******* нь 2023 оны 10 дугаар сарын 07-ноос 08-нд шилжих шөнө 00 цагийн орчим дүүргийн 20 дугаар хороо, дүүргийн Цагдаагийн газрын Нэгдүгээр хэлтсийн байранд жижүүрийн үүрэг гүйцэтгэж байсан цагдаагийн дэд ахлагч , мэдээлэл хүлээн авагч нарын тавьсан шаардлагыг эсэргүүцэж, нүүрэн тус газарт нь мөргөж, биед хохирол учруулсан үйл баримт тогтоогдлоо.

                 Учир нь, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.1 дүгээр зүйлд заасан “Хууль сахиулагчийг эсэргүүцэх” гэмт хэргийн шинж нь хууль сахиулагч буюу хохирогчийн тавьсан хууль ёсны шаардлага байх ба гэм буруутай этгээд нь алба хаагчийн ажил үүргийн хүрээнд тавьсан шаардлагыг хүч хэрэглэн эсхүл хүч хэрэглэхээр заналхийлж эсэргүүцсэн үйлдэл хийсэн байхыг шаардахаар хуульчилсан байна.

       Хууль сахиулагчийг эсэргүүцэх гэмт хэрэг гэдэгт: Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах, гэмт хэрэгтэй тэмцэх, нийтийн хэв журмыг хамгаалах чиг үүрэг бүхий албан хаагчийг хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан эсэргүүцсэн, хүч хэрэглэсэн, хүч хэрэглэхээр заналхийлж эсэргүүцсэн идэвхтэй үйлдэл ба хүч хэрэглэж эсэргүүцсэн үеэс төгсдөг хэлбэрийн шинжтэй гэмт хэрэг юм.

    Хууль сахиулагч гэдэгт: Цагдаа, тагнуул, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх, төрийн тусгай хамгаалалтын албаны алба хаагч, хуулиар тусгайлан эрх олгосон эрх бүхий этгээдийг хэлнэ.

  Албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэсэн гэдэгт: Гүйцэтгэж буй албаны үйл ажиллагаа буюу хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлсэнтэй холбогдуулан хууль сахиулагчийн бие махбодод халдсан байхыг ойлгоно.

       Хэрэгт авагдсан баримтаас үзэхэд хохирогч , нар нь дүүрэг дэх цагдаагийн газрын 1 дүгээр хэлтсийн цагдаа ажилтай бөгөөд хэрэг гарсан гэх 2023 оны 10 дугаар сарын 07-ноос 08-нд шилжих шөнө дүүрэг дэх цагдаагийн газрын 1 дүгээр хэлтсийн байранд жижүүрийн бүрэлдэхүүнд үүрэг гүйцэтгэж байжээ.

       Хохирогч , нар үүргээ гүйцэтгэх явцдаа буюу албан үүргийн дагуу баримт бичгийг нь шалгах, болсон асуудлын талаар өөрөөс нь тодруулах зорилгоор ажиллаж байх үеэр шүүгдэгч ******* албан хаагчийн тавьсан шаардлагыг биелүүлэлгүй хохирогч нарын биед нь халдсан болох нь хохирогч , нарын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн мэдүүлэг, шүүгдэгчийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн зөрүүгүй мэдүүлэг зэргээр нотлогдон тогтоогдож байна.

       Цагдаагийн албаны тухайн хуулийн 23 дугаар зүйлд цагдаагийн алба хаагчаас тавих шаардлагын талаар заасан байх ба уг зүйлийн 23.1 дэх хэсэгт “Цагдаагийн алба хаагч, олон нийтийн цагдаа нь гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох, зөрчлийг арилгуулах, учирч болох хор хохирлыг гаргуулахгүй, нэмэгдүүлэхгүй байх зорилгоор хүн, хуулийн этгээдэд тодорхой үйлдлээс татгалзах, эсхүл үйлдэл хийх шаардлага тавьж болно”, 23.3 дахь хэсэгт “Цагдаагийн алба хаагч, олон нийтийн цагдаа гэмт хэрэг, зөрчлийн ул мөрийг бэхжүүлэх, бусдын амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгийг хамгаалах, хуулийн этгээдийн хэвийн үйл ажиллагааг хангах, тээврийн хэрэгсэл, явган зорчигчийн хөдөлгөөнд учирсан саадыг арилгах зорилгоор хүнийг тодорхой байр, газрыг орхин явахгүй байх, эсхүл өөр газар шилжин байрлахыг шаардаж болно”, 23.7 дахь хэсэгт “Цагдаагийн алба хаагч, олон нийтийн цагдаагийн шаардлагыг биелүүлээгүй, эсэргүүцсэн, эсхүл хуулийн дагуу явуулж байгаа ажиллагаанд нь саад учруулсан бол албадан гүйцэтгэж, гэм буруутай этгээдэд хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.” гэж тус тус хуульчилсан.

       Дээрхээс дүгнэхэд шүүгдэгч ******* нь цагдаагийн алба хаагчийн хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцэж, хохирогч буюу цагдаа, , нарыг нүүрэн тус газарт мөргөсөн зэрэг үйлдэл нь Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан нийтийн албаны ашиг сонирхлын эсрэг гэмт хэргийн шинжийг агуулсан ба Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид хууль сахиулагчийг албан үүргээ биелүүлэхтэй холбогдуулан хүч хэрэглэсэн, хүч хэрэглэхээр заналхийлж эсэргүүцсэн бол гэмт хэрэгт тооцогдоно.

       Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгчийн үйлдэл нь Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан хууль сахиулах талаар хуулиар тогтоосон журам, хууль сахиулагчийн хэвийн үйл ажиллагааны эсрэг гэмт хэрэг байх ба шүүгдэгч ******* нь өөрийн үйлдлийн улмаас бусдад хохирол, хор уршиг учирна, хууль бус гэдгийг мэдсээр байж хүсэж үйлдсэн тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан “Өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол хор уршигт зориуд хүргэсэн бол санаатай гэмт хэрэгт тооцно” гэж зааснаар гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй байна гэж үзлээ.

       Шүүгдэгчийн гэм буруутайг нотолсон дээрх баримтууд нь хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоосон, нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх талаарх журам шаардлагыг зөрчсөн, хэргийн оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул хууль ёсны, үнэн зөв баримтууд гэж үнэлж, шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгосон болно.

       Түүнчлэн хавтаст хэрэгт авагдсан баримтуудад тулгуурлан хэргийн газар болсон гэх үйл баримтад дүгнэлт хийхэд гэмт хэрэг гарсан байдал, гэмт хэрэг гарах болсон шалтгаан, хэн үйлдсэн, гэмт хэргийн сэдэлт, гэм буруугийн хэлбэр зэргийг хангалттай тогтоож ирүүлсэн гэж үзэж хэргийг шийдвэрлэлээ.

       Иймд шүүгдэгч *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хууль сахиулагчийг албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэсэн, эсэргүүцсэн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэв.

 

2.     Хохирол, хор уршгийн тухай:

    Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн улмаас хүний амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, бусад эрх, эрх чөлөө, нийтийн болон үндэсний ашиг сонирхол, аюулгүй байдалд шууд учирсан үр дагаврыг гэмт хэргийн “хохирол” гэж, мөн хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэрэг үйлдэж хохирол учруулсны улмаас үүссэн үр дагаврыг гэмт хэргийн “хор уршиг” гэж Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт тодорхойлж хуульчилсан.

     Тус гэмт хэрэг нь хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй гэмт хэрэг бөгөөд хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй гэмт хэрэг нь нийгэмд аюултай үйлдэл, эс үйлдэхүй хийснээр төгс үйлдэгдсэнд тооцогддог ба хор уршиг заавал учирсан байхыг шаарддаггүй, нөгөө талаас Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн шинжээчийн дүгнэлтээр хохирогч , эрүүл мэндэд гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.6-д зааснаар гэмтлийн зэрэг тогтоогдоогүй тул шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзлээ.

3.    Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

   Шүүгдэгч *******ын үйлдэлд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болохыг дурдах нь зүйтэй.

               Шүүхээс ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж, мөн зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ” гэж заасныг тус тус баримтлан шүүгдэгчийн гэм буруугаа сайн дураараа хүлээн зөвшөөрсөн, бусдад төлөх төлбөргүй, хохирогч “Гомдол санал, нэхэмжлэх зүйлгүй” гэсэн, шүүгдэгчийн хувийн байдал /...32 настай, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, тодорхой эрхэлсэн ажилтай.../ зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2,700 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,700,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэж, уг ялыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар 3 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэх нь зохимжтой гэж үзсэн болно.

 

4. Бусад асуудлаар:

   Шүүгдэгч *******т холбогдох иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, гаргуулбал зохих хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал, төлбөргүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, энэ хэрэгт шийдвэрлэвэл зохих эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй болохыг дурдав.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4 дэх хэсэг, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

            1. Шүүгдэгч ******* овогт ******* ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хууль сахиулагчийн албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэж эсэргүүцсэн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.        

            2. Шүүгдэгч ******* овогт ******* ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2,700 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,700,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй.

            3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар *******т оногдуулсан 2,700,000 төгрөгийн торгох ялыг 3 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоосугай.

            4. Шүүгдэгч *******т холбогдох иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, гаргуулбал зохих хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал, төлбөргүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, энэ хэрэгт шийдвэрлэвэл зохих эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй болохыг дурдсугай.

            5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар ялтан торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол хорих ялаар сольж эдлүүлдэг болохыг шүүгдэгч *******т сануулсугай. 

            6. Шийтгэх тогтоол нь уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг мэдэгдсүгэй.

            7. Шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл өөрөө гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах журмаар Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах, улсын яллагч, түүний дээд шатны прокурор мөн хугацаанд эсэргүүцэл бичих эрхтэйг танилцуулсугай.

            8. Эрх бүхий этгээд давж заалдах журмаар гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд шийтгэх тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хүчин төгөлдөр болох хүртэлх хугацаанд *******т авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

    ДАРГАЛАГЧ

                            ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                               Б.БАТБОЛОР