| Шүүх | Дорнод аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ |
|---|---|
| Шүүгч | Гэрэлхүүгийн Жаргалтуяа |
| Хэргийн индекс | 138/2021/00407/И |
| Дугаар | 138/ШШ2021/00499 |
| Огноо | 2021-07-02 |
| Маргааны төрөл | Ажлаас үндэслэлгүй халагдсан, |
Дорнод аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр
2021 оны 07 сарын 02 өдөр
Дугаар 138/ШШ2021/00499
Дорнод аймаг дахь Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Г.Жаргалтуяа даргалж, тус шүүхийн Б танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,
Нэхэмжлэгч: Дорнод аймгийн ******* сумын 6 дугаар баг, ******* дугаар байрны ******* тоотод оршин суух, ******* регистрийн дугаартай, ******* овогт ******* *******ын нэхэмжлэлтэй,
Хариуцагч: Дорнод аймгийн ******* сумын 7 дугаар баг өөрийн байранд байрлах, ******* регистрийн дугаартай Орон газар /цаашид ОНӨААТҮГ гэх/-т холбогдох,
Ажилд эгүүлэн тогтоолгох, илгүй байсан хугацааны цалинг гаргуулах, илгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх хэмжээний олговор гаргуулах, цалинд ногдох бүх төрлийн шимтгэлийг зохих ёсоор холбогдох байгууллагад шилжүүлэх, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт нөхөн бичилт хийлгүүлэх тухай шаардлага бүхий гомдлыг 2021 оны 05 дугаар сарын 12-ны өдөр хүлээн авч, иргэний хэрэг үүсгэн хянан хэлэлцэв.
Шүүх хуралдаанд: Нарийн бичгийн дарга Б.Мөнгөнбулга, нэхэмжлэгч Г.******* /онлайнаар/, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч М.Энхтуяа /ү-0738, онлайнаар/, хариуцагчийн төлөөлөгч /онлайнаар/ нар оролцов.
ТОДОРХОЙЛОХ нь:
Нэхэмжлэгч Г.******* шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: ...Миний бие 2021 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр тус газрын даргын 2021 оны 05 сарын 03-ны өдрийн Б/24 дугаартай Ажлаас чөлөөлөх тухай тушаалыг хүлээн авсан. Уг тушаалд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.1.2, 40 дүгээр зүйлийн 40.1.2 болон 12-04-029/33 дугаартай Улсын байцаагчийн дүгнэлтийг үндэслэн ...Мэргэжлийн хяналтын газрын төлөвлөгөөт бус хяналт шалгалтаар механик инженер мэргэжилгүй гэсэн дүгнэлт гарсан тул техник үйлчилгээний зохион байгуулагч Г.*******ыг 2021 оны 05 сарын 03-аас эхлэн хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсугай... гэжээ. Уг Мэргэжлийн хяналтын газрын Улсын байцаагчийн дүгнэлтэд манай байгууллагын зөрчил дутагдлыг хууль дүрэмд нийцэхгүй байгаа, илтан албан хаагчдын эрхийг зөрчиж байгаа, аюулгүй иллагааны дүрэм журам зөрчигдөж байгааг тогтоож, ...зөрчил дутагдлыг засах, ...мэргэжлийн механик инженертэй болох... гэсэн байна. ...Миний бие хөдөлмөрийн гэрээ болон лын байрны тодорхойлолтод заагдсан ил үүргийг зохих ёсоор гүйцэтгэж, алдаа дутагдал гаргаагүй илл байсан. ...Намайг илд ороход машин техникийн 50 хувь нь ашиглалтаас гарсан, иллахгүй болсон байсан. Манай байгууллага мэргэжлийн засварчин ч байхгүй. Машин механизмын бэлэн бус, хүрэлцээгүй байдлын талаар дарга удирдлагад танилцуулж байсан. Арга хэмжээ авдаггүй. Техник үйлчилгээний зохион байгуулагч би хөрөнгийн асуудал шийдэхгүй, сэлбэг хэрэгсэл нь байхгүй, бүрэн хөдлөх боломжгүй тээврийн хэрэгслийг шийдэх эрх байхгүй. Ийм байтал тухайн байгууллагын удирдлагын шийдэх асуудлын улмаас намайг мэргэжилгүй учир ил нь доголдож, машин техник нь зогссон мэт дүгнэж, лаас чөлөөлж байгааг үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Түүнчлэн надад лаас халах мэдэгдлийг хуульд заасан хугацаанд өгөлгүй, шууд халсанд гомдолтой байна. ...Иймд Г.******* намайг лаас үндэслэлгүй халсан тул хуучин илд минь эгүүлэн тогтоож, илгүй байсан хугацааны цалинг олгож, НДДэвтэрт зохих хөтлөлт тэмдэглэл хийхийг ОНӨААТҮГ-т даалг өгнө үү гэжээ.
Нэхэмжлэгч Г.******* шүүх хуралдаанд тайлбарлахдаа: Миний бие хөдөлмөрийн гэрээний дагуу алдаа дутагдал гаргахгүйгээр илл байсан. Манай байгууллагын авто машин, техникүүд ашиглалтын хугацаа дууссан машинууд байдаг. Парк шинэчлэлийн асуудал хөрөнгө мөнгө байхгүйгээс болж саатдаг. Намайг инженер механик мэргэжилгүй гэж лаас халсан. Мэргэжлийн хяналтын газраас манай байгууллагыг мэргэжлийн инженер механиктай бол гэж дүгнэснийг шууд надад хамаатуулаад намайг лаас чөлөөлсөн. Намайг үндэслэлгүй, хууль дүрэм зөрчиж лаас халсан. Ажлаас халсанд гомдолтой байна. Иймд намайг илд минь эгүүлэн тогтоож, илгүй байсан хугацааны цалин 1 313 9******* төгрөгийг гаргуулж, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлүүлэх хүсэлтэй байна гэв.
Хариуцагч ОНӨААТҮГ-ыг төлөөлж, тус газрын дарга шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа: Миний бие ...тус байгууллагад 13 дахь жилдээ тогтвортой илл байна. ОНӨААТҮГ-ын захирал болсон тул өмнө нь хашиж байсан Техник үйлчилгээний тасгийн даргын албан тушаал эзгүй болсон. Энэхүү ил дээрээ сайн мэргэжлийн хүн авч иллуулна гэж бодож байсан боловч ...МАН-ын хорооны дэд дарга Ц.Сүхбаатар ... аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгч, Тэргүүлэгч О.Мөнх-Оргилын багын найз болох Г.*******ыг ...илд авахыг бодоорой гэж хэлсэн. Ингээд миний бие Г.*******ыг дууд сул тооны тухай танилцуулж ...байгууллагад ХАБЭА-н инженер нэн шаардлагатай байгаа... гэж хэлсэн. Г.*******оос ямар мэргэжилтэйг нь асуухад ХАБЭА-н инженер мэргэжилтэй. ХАБЭА-н инженерээр Адуунчулуун ХК, Оюу толгойд олон жил илласан тухайгаа ярьсан. Иймд манай конторын илчид ярилцаад ХАБЭА-н инженерээр иллах санал тавихад Техник үйлчилгээний тасгийн даргын тоон дээр орж иллая гэж гуйсан. ...Ингээд МАН-ын хорооны дарга Ц.Сүхбаатар Г.*******ыг Техник үйлчилгээний тасгийн даргаар илд авахыг ятг байсан. Эцэст нь 2021 оны 01 сарын 13-ны өдөр Б/05 дугаар тушаалаар Г.*******ыг Техник үйлчилгээний зохион байгуулагчаар илд авсан. Гэтэл Дорнод аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газраас 2021 оны 03 сарын 15-18-ны өдрүүдэд төлөвлөгөөт бус хяналт шалгалт хийж, тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдалд байнгын хяналт тавьдаг мэргэжлийн механик инженертэй болох гэж дүгнэлт гарсан учир 2021 оны 05 сарын 03-ны өдөр Б/24 дүгээр тушаалаар Г.*******ыг лаас чөлөөлсөн. Манай байгууллагын хувьд мэргэжлийн механик инженер авч, эвдрэлтэй байгаа тээврийн хэрэгслүүдийг яаралтай зас илд бэлэн болгох, улсын үзлэгт оруулах, цаашлаад илд гаргах автомашины тоог нэмэгдүүлэх, ард иргэдэд төрийн үйлчилгээг түргэн шуурхай хүргэх нь чухал болоод байна. ...Техник үйлчилгээний зохион байгуулагч Г.******* нь ...автомашины 1, 2 дугаар үзлэгийг огт хийгээгүй, ...2 автомашины явах эд ангийн тосолгоог огт хийлгээгүй зэрэг нь автомашин эвдрэх гол шалтгаан болсон. Механик инженерийн ил бол эвдрэхээс нь өмнө урьдчилан үзлэг хийж, шаардлагатай арга хэмжээг түргэн шуурхай авч, сэлбэг хэрэгслийн насжилтыг нь уртасг илладаг илтан юм. ...Техник үйлчилгээний зохион байгуулагч Г.******* нь Улаанбаатар хот явах ил гарсан гэж 7 хоногийн чөлөө аваад, сар гарны дараа илдаа ирсэн. Байгууллагын дотоод журамд ...2 ба түүнээс дээш хоног ил тасалсан бол ил цалгардуулсан гэж үзэн шууд халах нөхцөл бүрдсэн... гэж үздэг. Манай байгууллагын автомашинууд 03 сарын 24-ний өдөр автын үзлэгт орох хуваарьтай байсан боловч Г.******* илдаа ирээгүй байсны улмаас орж чадалгүй, ...жолооч нар торгуулан хохирсоор байна. ...Хойшид мэргэжлийн бус, техникийн мэдлэг чадвар дутмаг Г.*******ыг Техник үйлчилгээний тасгийн зохион байгуулагчаар иллуулах боломжгүй байгаагаа үүгээр илэрхийлж байна гэжээ.
Хариуцагчийн төлөөлөгч шүүх хуралдаанд тайлбарлахдаа: ******* манай байгууллагад улс төрийн зорилготой илд орсон. Би *******од чи техник үйлчилгээний зохион байгуулагчаар иллахад мэргэжлийн бус хүн байна, чи хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын мэргэжилтэй хүн юм чинь энэ чиглэлээрээ илла гэхэд зөвшөөрөөгүй. *******ыг ерөнхийдөө бусдын шахалтаар илд авсан. Би өөрийнхөө эрх ашгийг харж байгаа зүйл байхгүй. Надад хамт олонтойгоо иллах туршлага байна. Намын дэд дарга Сүхбаатарын хэлснээр энэ хүнийг илд авсан. Мэргэжлийн бус хүн ур чадварын хувьд болон мэргэжлийн хувьд нийцэхгүй байсан. Манай байгууллагад Мэргэжлийн хяналтын газраас төлөвлөгөөт бус шалгалт хийж, нилээн олон асуудлаар дүгнэлт гарг өгсөн. Би төрийн албыг хүндэтгэн үзэж гаргасан дүгнэлтийг үндэслэн илл байгаа. Ийм учраас Г.*******ыг лаас халсан. Намайг энэ байгууллагад анх илд орж байхад ийм байгаагүй, 4 машинтай л байсан, одоо өөр болсон. ******* нь 50 хувийн техник ашиглалттай байсан гэж худлаа хэлж болохгүй шүү дээ. Сэлбэг хэрэгсэл дээр *******ын хувьд туршлага нь дутагдсан. Өнөөдөр гараад машин худалдаад авчихдаг зүйл биш шүү дээ. Энэ нь бүгд тооцоо судалгаатай байдаг. Мэргэжлийн хяналтын дүгнэлтийн дагуу мэргэжилгүй хүнийг лаас халсан. Тийм учраас мэргэжлийн хүнийг иллуулах нь зүйтэй гэж бодож байна гэв.
ҮНДЭСЛЭХ нь:
Нэхэмжлэгч Г.******* нь хариуцагч ОНӨААТҮГ-т холбогдуулан Ажилд эгүүлэн тогтоолгох, илгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх хэмжээний олговорт 1 313 9******* төгрөг /энэ дүнг шүүх хуралдаанд тодорхойлж хэлсэн болно/ гаргуулах, цалинд ногдох бүх төрлийн шимтгэлийг зохих ёсоор холбогдох байгууллагад шилжүүлэх, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт нөхөн бичилт хийлгүүлэх тухай гомдлын шаардлага гаргасан бөгөөд шүүх хуралдаанд энэхүү шаардлагаа бүхэлд нь дэмжиж оролцсон болно. (хх 1-2 тал)
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 129 дүгээр зүйлийн 129.2 дахь хэсэгт зааснаар илтан лаас буруу халагдсан тухай гомдлоо ил олгогчийн шийдвэрийг хүлээн авсан өдрөөс хойш нэг сарын дотор шүүхэд гаргах эрхтэй ба нэхэмжлэгч Г.******* өөрийг нь лаас чөлөөлөх тухай ил олгогчийн 2021 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн Б/24 дугаартай тушаалд хуульд заасан хугацаанд гомдол гаргээ.
Нэхэмжлэгч, түүний өмгөөлөгч нар нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ ...нэхэмжлэгчийг мэргэжил, ур чадварын хувьд гүйцэтгэж байгаа ил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй гэсэн дүгнэлт гараагүй, мөн ажлаас халах мэдэгдлийг хуульд зааснаар өгөөгүй. Иймд ил олгогчийн гаргасан тушаал үндэслэлгүй... гэж тайлбарл байна.
Харин хариуцагч байгууллагын төлөөлөгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, татгалзаж буй үндэслэлээ ...Мэргэжлийн хяналтын газрын улсын байцаагчийн дүгнэлтээр тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдалд байнгын хяналт тавьдаг мэргэжлийн механик инженертэй болох гэж дүгнэсэн тул Г.*******ыг лаас нь чөлөөлсөн. Мэргэжлийн бус, техникийн мэдлэг чадвар дутмаг Г.*******ыг Техник үйлчилгээний тасгийн зохион байгуулагчаар иллуулах боломжгүй, мэргэжлийн хүнийг иллуулах нь зүйтэй... гэж маргадаг.
Шүүх талуудын гарг өгсөн нотлох баримт, тайлбарын хэмжээнд нэхэмжлэлийн шаардлагын талаар дүгнэлт өгч, дараах үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг ханг шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.
Нэхэмжлэгч Г.******* нь ОНӨААТҮГ-ын захирлын 2021 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдрийн Б/05 дугаартай тушаалаар тус газрын Техник үйлчилгээний зохион байгуулагчийн албан тушаалд мөн өдрөөс томилогдон илл эхэлжээ. (хх 43 тал)
Ажил олгогч буюу ОНӨААТҮГ нь илтан буюу Техник үйлчилгээний зохион байгуулагч Г.*******той 2021 оны 01 дүгээр сарын 13-ны өдөр Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан болох нь зохигчийн тайлбар болон хэрэгт авагдсан хөдөлмөрийн гэрээгээр тогтоогдож байх ба тэдний ход хөдөлмөрийн эрх зүйн харилцаа үүссэн гэж үзнэ. (хх 1-2, 26 тал)
Хариуцагч ОНӨААТҮГ-ын захирал нь 2021 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн Б/24 дугаар тушаалаар Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.1.2, 40 дүгээр зүйлийн 40.1.2, Мэргэжлийн хяналтын газрын улсын байцаагчийн 12-04-029/33 дугаар дүгнэлт зэргийг үндэслэл болгон Техник үйлчилгээний зохион байгуулагч Г.*******той байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цуцалж, лаас нь чөлөөлжээ. (хх 4, 44 тал)
Хөдөлмөрийн гэрээг захиргааны санаачилгаар цуцлах явдал илтны хүсэл зоригоос гадуур хийгддэг тул ил олгогчийн шийдвэрт гэрээ цуцлах болсон шалтгаан, хууль зүйн үндэслэл зайлшгүй тусгагдсан байх шаардлагатай байдаг.
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.2-т илтан мэргэжил, ур чадвар, эрүүл мэндийн хувьд гүйцэтгэж байгаа ил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй болсон нь тогтоогдсон бол цуцалж болох талаар хуульчилсан байх ба хариуцагчийн төлөөлөгч нь ...ил олгогчийн хувьд Мэргэжлийн хяналтын газрын улсын байцаагчийн дүгнэлтийг биелүүлсэн. Г.******* нь мэргэжлийн механик инженер мэргэжилтэй хүн биш учраас түүнийг лаас нь чөлөөлсөн... гэж маргадаг.
Гэвч Мэргэжлийн хяналтын газрын улсын байцаагчийн 2021 оны 03 дугаар сарын 24-ний өдрийн 12-04-029/33 дугаар дүгнэлтийг нэхэмжлэгч Г.*******ыг мэргэжил, ур чадварын хувьд гүйцэтгэж байгаа ил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй гэж дүгнэсэн дүгнэлт гэж үзэх үндэслэлгүй байна.
Учир нь тус дүгнэлтэд ...тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдалд байнгын хяналт тавьдаг мэргэжлийн механик инженертэй болох... гэж дүгнэсэн байгааг Г.*******ыг мэргэжил, ур чадварын хувьд гүйцэтгэж байгаа ил, албан тушаалдаа тэнцэхгүй гэсэн мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлт гэж үзэх боломжгүй.
Түүнчлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.2, 38 дугаар зүйлийн 38.6, 43 дугаар зүйлд зааснаар асуугдсан гэрч Г.Мягмарсүрэн /МХГ-ын улсын байцаагч/-гийн ...Манай байгууллагын стандартаар бол тухайн албан тушаалтан лын байран дээрээ тэнцэж байгаа эсэх дээр дүгнэлт гаргадаггүй. Зөвхөн байгууллагын үйл иллагаа хууль тогтоомж, дүрэм журам, стандартын дагуу явагд байгаа эсэх дээр л дүгнэлт гаргадаг. Бичгээр гарг өгсөн дүгнэлт дээр Үйл иллагааны дүгнэлт гээд тодорхой заасан байгаа. Тиймээс зөвхөн Г.*******той огт хамаагүй, байгууллагын үйл иллагаанд нь дүгнэлт гаргасан байгаа... гэх мэдүүлгээр улсын байцаагчийн дээрх 12-04-029/33 дугаар дүгнэлт нь Техник үйлчилгээний зохион байгуулагч Г.*******той холбоотой дүгнэлт биш гэдэг нь тогтоогдож байна. (хх 86-87 тал)
Мөн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.5 дахь хэсэгт зааснаар ажил олгогч мөн хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.2-т заасан үндэслэлээр илтантай байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах бол энэ тухайгаа илтанд нэг сарын өмнө мэдэгдэх үүрэгтэй. Гэвч хариуцагч нь энэ үүргээ биелүүлсэн байна гэж үзэх үндэслэл хэрэгт цугларсан бичгийн баримтуудаар тогтоогдохгүй байна.
Өөрөөр хэлбэл хариуцагч нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.3, 6.5, 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.1 дэх хэсэгт зааснаар өөрийн татгалзлын үндэслэл болж байгаа байдлын талаархи нотлох баримтаа өөрөө нотлох, цуглуулах, гарг өгөх үүрэгтэй ба хариуцагч талыг энэ үүргээ хэрэгжүүлээгүй гэж үзнэ.
Хариуцагчийн төлөөлөгч нь мөн ...Г.******* нь Улаанбаатар хот явах ил гарсан гэж 7 хоногийн чөлөө аваад, сар гарны дараа илдаа ирсэн. Байгууллагын дотоод журамд 2 ба түүнээс дээш хоног ил тасалсан бол ил цалгардуулсан гэж үзэн шууд халах нөхцөл бүрдсэн... гэж тайлбарладаг боловч түүний гаргасан Б/24 дугаартай Г.*******ыг лаас чөлөөлөх тухай тушаалын үндэслэлд энэ талаар тусгагдаагүй байх ба ил олгогчийн шийдвэрт гэрээ цуцлах болсон шалтгаан, хууль зүйн үндэслэл зайлшгүй тусгагдсан байх шаардлагатай байдаг тул хариуцагчийн төлөөлөгчийн энэ талаарх тайлбар үндэслэлгүй байна.
Энэ бүгдээс үзэхэд хариуцагч ОНӨААТҮГ-ын захирал нь хуульд заасан эрх, үүргээ хэрэгжүүлээгүй, хууль зөрчиж шийдвэр гаргасан болох нь тогтоогдож байх тул түүний 2021 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн Б/24 дугаартай Г.*******ыг лаас чөлөөлөх тухай тушаалыг хууль зүйн үндэслэлгүй гарсан гэж үзнэ.
Иймд нэхэмжлэгч Г.*******ыг урьд эрхэлж байсан ил буюу ОНӨААТҮГ-ын Техник үйлчилгээний зохион байгуулагчийн ил, албан тушаалд эгүүлэн тогтоох зүйтэй байна.
Шүүх, нэхэмжлэгч Г.*******ыг лаас чөлөөлсөн хариуцагчийн шийдвэр хуульд нийцээгүй гэх үндэслэлээр түүнийг урьд эрхэлж байсан Техник үйлчилгээний зохион байгуулагчийн ил, албан тушаалд нь эгүүлэн тогтоох нь зүйтэй гэж дүгнэсэн тул Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 69 дүгээр зүйлийн 69.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн илгүй байсан бүх хугацаанд нь урьд авч байсан дунд цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг тооцон олгох хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзэв.
Нэхэмжлэгч нь илгүй байсан бүх хугацааны буюу 2021 оны 05 дугаар сарын 03-ний өдрөөс 2021 оны 07 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд урьд авч байсан цалин хөлстэй тэнцэх олговроо 1 313 9******* төгрөг гэж тооцон /шүүх хуралдаан дээр/ хариуцагч байгууллагаас нэхэмжилж байна.
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 69 дүгээр зүйлийн 69.1 дэх хэсэгт Энэ хуулийн *******.1.2-т заасны дагуу илтныг ил, албан тушаалд нь эгүүлэн тогтоосон бол түүнд илгүй байсан бүх хугацаанд нь урьд авч байсан дунд цалин хөлстэй тэнцэх олговор, хэрэв бага цалинтай ил хийж байсан бол зөрүүтэй тэнцэх олговрыг олгоно гэж тодорхойлсон байдаг.
Дунд цалин хөлсийг тодорхойлохдоо нэхэмжлэгчийн Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт-ыг үндэслэн Монгол Улсын Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайдын 2005 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдрийн 55 дугаар тушаалаар батлагдсан Дунд цалин хөлс тодорхойлох журам-ын дагуу тодорхойлов. (хх 25 тал)
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1 дэх хэсэгт зааснаар цалин хөлс нь үндсэн цалин, нэмэгдэл хөлс, нэмэгдэл, шагнал урамшууллаас бүрддэг.
Нэхэмжлэгч Г.******* нь 2021 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрөөс лаас чөлөөлөгдсөн байх тул түүний 2021 оны 2-4 дүгээр сарын дунд цалингаас бодох нь зүйтэй гэж үзэв.
Нэхэмжлэгчийн 2021 оны 2-4 сарын дунд цалингаас /3 сарын нийт цалин 2 007 714 төгрөгийг тухайн 3 сарын лын 63 хоногт хува/ нэг өдрийн цалингийн хэмжээг гаргасан ба нэг өдрийн цалин 31 868,4 төгрөг гарч байна. Үүнийг 2021 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрөөс 2021 оны 07 дугаар сарын 02-ны өдрийг хүртэлх хугацааны лын 44 хоногоор үржүүлвэл нийт 1 402 209,6 төгрөгийн олговор гарч байна.
Нэхэмжлэгч нь шүүх хуралдаанд илгүй байсан бүх хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговроо 1 313 9******* төгрөг гэж тооцон нэхэмжилсэн боловч шүүх нэхэмжлэгчийн илгүй байсан бүх хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговрыг МУ-ын Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн сайдын 2005 оны өдрийн 55 дугаар тушаалаар батлагдсан Дунд цалин хөлс тодорхойлох журам-ын дагуу тодорхойлоход 1 402 209,6 төгрөг гарч байх тул үүнийг хариуцагч ОНӨААТҮГ-аас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож шийдвэрлэх нь хуульд нийцнэ.
Мөн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.1-д Ажил олгогч болон хөдөлмөрийн гэрээгээр илл байгаа илтан нь хууль тогтоомжид өөрөөр заагаагүй бол нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалд заавал даатгуулж, хуульд заасан хувь хэмжээгээр сар бүр нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх үүрэгтэй, 46 дугаар зүйлийн 46.2-т Ажил олгогч хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан өдрөөс эхлэн илтанд нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэр нээж, түүнд зохих журмын дагуу сар тутам шимтгэл, хураамж төлсөн тухай бичилт хийх үүрэгтэй гэж заасны дагуу нэхэмжлэгчид олгох 1 402 209,6 төгрөгөөс нийгмийн даатгал, эрүүл мэндийн даатгал болон бусад холбогдох шимтгэлүүдийг суутган нэхэмжлэгчийн нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт сар тутам шимтгэл хураамж төлсөн тухай бичилт хийхийг хариуцагч байгууллагад үүрэг болгох нь зүйтэй.
Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухайд:
Нэхэмжлэгч Г.******* нь Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5-д зааснаар улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурд, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-д зааснаар хариуцагчаас илд эгүүлэн тогтоолгох тухай нэхэмжлэлийн шаардлагад ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 70 200 төгрөг, илгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх хэмжээний олговор 1 402 209,6 төгрөгт ногдох улсын тэмдэгтийн хураамж 37 385 төгрөг, нийт 107 585 төгрөгийг гаргуулан төсвийн орлого болгож шийдвэрлэв.
Хариуцагчийн төлөөлөгч нь хариуцагч байгууллагын өмгөөлөгчөөр В.Даваанямыг авч, хэрэг хянан шийдвэрлэх иллагаанд оролцуулсан ба шүүх хуралдааны товыг өмгөөлөгч В.Даваанямд мэдэгдсэн боловч тэрээр хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр шүүх хуралдаанд ирээгүй. (хх 42 тал)
Шүүх хуралдаанд хариуцагчийн төлөөлөгч нь ...өмгөөлөгч В.Даваанямаас татгалз байна, өмгөөлөгчгүй шүүх хуралдаанд оролцоно... гэж тайлбарласан тул өмгөөлөгч В.Даваанямыг шүүх хуралдаанаас чөлөөлсөн болно.
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1, 116, 118, 160 дугаар зүйлийн 160.1.1-д тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:
1. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 69 дүгээр зүйлийн 69.1, 128 дугаар зүйлийн 128.1.2-т заасныг баримтлан нэхэмжлэгч Г.*******ыг ОНӨААТҮГ-ын Техник үйлчилгээний зохион байгуулагчийн ил, албан тушаалд эгүүлэн тогтоож, илгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговорт 1 402 209,6 /нэг сая дөрвөн зуун хоёр мянга хоёр зуун есөн төгрөг зургаан мөнгө/ төгрөгийг хариуцагч ОНӨААТҮГ-аас гаргуулан нэхэмжлэгч Г.*******од олгосугай.
2. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.1, 46.2 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчид илгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговорт олгох 1 402 209,6 төгрөгөөс нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгал, бусад шимтгэлүүдийг суутган холбогдох байгууллагад шилжүүлэн, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт сар дутам шимтгэл хураамж төлсөн тухай нөхөн бичилт хийхийг хариуцагч ОНӨААТҮГ-т үүрэг болгосугай.
3. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5-д зааснаар нэхэмжлэгч Г.******* нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурдсугай.
4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2-д зааснаар хариуцагч ОНӨААТҮГ-аас улсын тэмдэгтийн хураамжид 107 585 /нэг зуун долоон мянга таван зуун наян тав/ төгрөгийг гаргуулан төсвийн орлого болгосугай.
5. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4 дэх хэсэгт зааснаар энэ шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч нь шийдвэр хүчинтэй болсон өдрөөс хойш 14 хоногийн хугацаа өнгөрмөгц 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гард авах үүрэгтэйг мэдэгдсүгэй.
6. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Дорнод аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай.
7. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.7 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч нь мөн хуулийн 119.4 дэх хэсэгт заасан хугацаанд шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг мэдэгдсүгэй.
ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Г.ЖАРГАЛТУЯА