Өвөрхангай аймгийн Хархорин сум дахь Сум дундын шүүхийн Эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг шүүгч Э.Дулмаа даргалж,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Баасансүрэн,

улсын яллагч Д.Алимаа,

шүүгдэгч *******, ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй явуулсан шүүх хуралдаанаар

Өвөрхангай аймгийн Хархорин сум дахь Сум дундын Прокурорын газрын хяналтын прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн эрүүгийн 242700*******090*******28 дугаартай хэргийг 2024 оны 07 дугаар сарын 2-ны өдөр хүлээн авч хялбаршуулсан журмаар хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

*******.Шүүгдэгч: Монгол улсын иргэн, *******9******* оны дугаар сарын -ны өдөр Өвөрхангай аймгийн ******* суманд төрсөн, 48 настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, малчин, ам бүл 5, нэр хүүхдүүдийн хамт Өвөрхангай аймгийн ******* сумын ******* дүгээр багт оршин суух, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй, ******* овогт *******н ******* /РД:*********************9/

2.Шүүгдэгч: Монгол улсын иргэн, *******9 оны дугаар сарын *******0-ны өдөр Өвөрхангай аймгийн суманд төрсөн, настай, эмэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, малчин, ам бүл , хүүхдүүдийн хамт Өвөрхангай аймгийн ******* сумын ******* дүгээр баг г газар оршин суух, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй, овогт -ын /РД:*******0/

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч *******, ******* нар нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24. дугаар зүйлийн 2.2, 2.3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүгдэгчийн гэм буруугийн талаар: Шүүгдэгч *******, ******* нар нь бүлэглэн 2024 оны 04 дүгээр сард Өвөрхангай аймгийн ******* сумын ******* дүгээр багийн нутаг г Улсын тусгай хамгаалалттай газрын ойд зөвшөөрөлгүйгээр 0.33 шоометр нойтон Шинэс модыг хөрөө, сүх, татуурга ашиглан бэлтгэж байгаль орчинд 545,95 төгрөгийн шууд хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь шүүгдэгч нарын гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна г мэдүүлэг, Иргэний нэмжлэгч гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Зөвшөөрөл авч байгаагүй. Нойтон мод бэлтг эрхийн бичиг зөвшөөрөл өгдөггүй. ...*******, ******* нар нь г газраас шинэс төрлийн нойтон мод бэлтгэж монгол гэрийн 8 ширхэг хана үдэж бэлдсэн байсан 4 ширхэг хананы мод бэлдэц хийж байхад нь газар дээр нь шалгаж 2 барьсан г мэдүүлэг /хх-ийн 8*******-р тал/, Яллагдагч *******, ******* нарын гэмт хэрэг үйлдэж олсон модыг битүүмжилсэн тогтоол, үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /ххийн *******4-*******8-р тал/, Орхоны Хөндийн Байгалийн Цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргааны 2024 оны дугаар сарын *******0-ны өдрийн 45 дугаартай “Өвөрхангай аймгийн БатӨлзий сумын ******* дүгээр багийн нутаг Эх г газрын ... солбилцол нь Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутагт хамрагдаж байгаа болно” г албан тоот, зураглал, /хх-ийн 22-23-р тал/, Өвөрхангай аймгийн Сум дундын Ойн ангийн 2024 оны дугаар сарын 30- ний өдрийн *******7 дугаартай: “Дээрх зөрчлийн улмаас бэлтгэсэн хана, хананы бэлдэц нь мод нь Шинэс төрлийн мод байна. Дээрх зөрчлийн улмаас бэлтгэсэн хана, хананы бэлдэц нь нойтон мод байна. ...Дээрх зөрчлийн улмаас ойд учруулсан хохирлын үнэлгээ: Нийт 545,95 төгрөг /таван зуун дөчин таван мянга зургаан зуун ерэн таван төгрөг/ гэсэн дүгнэлт /хх-ийн 29-р тал/, БОХУлсын байцаагчийн “...ойд учруулсан хохирлын экологи эдийн засгийн үнэлгээ болох 545.95 төгрөгийн үнэлгээг Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн дүгээр зүйлийн 4.******* д заалтыг үндэслэн үнэлгээг гурав дахин нэмэгдүүлж, *******.37.085 төгрөгийн нөхөн төлбөр ногдуулахаар шийдвэрлэв гэсэн акт /хх-ийн 34-р тал/, Яллагдагч *******, ******* нарын гэмт хэрэг үйлддээ ашигласан хөрөө, сүх, татуурга зэргийг хураан авсан, эд мөрийн баримтаар тооцсон тогтоол, үзлэг хийсэн тэмлэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хх-ийн 82-88-р тал/, Дамно үнэлгээ ХХК-ийн шинжээчийн дүгнэлт, гэрэл зураг / 92-95 тал/ Эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татах прокурорын тогтоол /хх-ийн *******09- р тал/ зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдсон. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас шинжлэн судалсанд тооцуулсан дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бжүүлсэн байх бөгөөд эдгээр нь энэ хэрэгт хамааралтай, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэд хүрэлцээтэй байна. Шүүгдэгч *******, ******* нар нь бүлэглэн 2024 оны 04 дүгээр сард Өвөрхангай аймгийн ******* сумын ******* дүгээр багийн нутаг г Улсын тусгай хамгаалалттай газрын ойд зөвшөөрөлгүйгээр 0.33 шоометр нойтон шинэс модыг хөрөө, сүх, татуурга ашиглан бэлтгэж байгаль орчинд 545.95 төгрөгийн шууд хохирол учруулсан болох нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон, хэргийн үйл баримт, нөхцөл байдал нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24. дугаар зүйлийн 2.2, 2.3 дахь хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан байна. Шүүгдэгч *******, ******* нар нь өөрт холбогдох хэргийг хялбаршуулсан журмаар хянан шийдвэрлүүл хүсэлтийг сайн дураар бичгээр илэрхийлсэн байх ба шүүгдэгчид эрүү шүүлт тулгах, хүнлэг бус хэрцгий харьцах, хуурч мл зэрэг хууль бусаар хэрэг хүлээлгэсэн нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Иймд шүүгдэгч *******, ******* нарыг бүлэглэн улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ойд зохих зөвшөөрөлгүйгээр мод бэлтгэсэн, тээвэрлэсэн гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцов.

Хохирол, хор уршгийн талаар:

Шүүгдэгч *******, ******* нар нь улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ойгоос 4 ширхэг нойтон шинэс мод бэлтгэж байгаль орчинд 545,95 төгрөгийн хохирол учруулсан, Байгаль орчны тухай хуулийн дүгээр зүйлд 3 зааснаар байгаль орчинд учруулсан хохирлыг гурав дахин нэмэгдүүлж нөхөн төлбөр оногдуулахаар заасан тул нөхөн төлбөр *******,37,085 төгрөгийг шүүгдэгч нар байгаль орчны санд төлсөн байна. /хх *******24 тал/ Шүүгдэгч нарыг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзлээ.

Шүүгдэгчид хүлээлг эрүүгийн хариуцлагын талаар:

Шүүгдэгч нь тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдснийг, хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байгааг хөнгөрүүл нөхцөл байдалд тооцож, эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүл нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно. Прокурорын санал болгож, шүүгдэгч *******, ******* нарын хүлээн зөвшөөрсөн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, 2.3 дахь хэсэгт зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр 0******* жил сарын хугацаагаар тэнс нь Эрүүгийн хуульд нийцсэн бөгөөд шүүгдэгч нар тухайн эрүүгийн хариуцлагын хууль зүйн үр дагаврыг ухамсарлан ойлгосон байх тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн *******7.4 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар прокурорын саналыг баталж, шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлг хууль зүйн үндэслэлтэй. Иймд шүүгдэгч ******* овогт *******н *******, овогт ын нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .7 дугаар зүйлийн ******* д хэсгийн *******.*******-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, 2.3 дахь хэсэгт зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр 0******* жил сарын хугацаагаар тэнсэж шийдвэрлэв.

Бусад асуудлаар:

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 2.5, 4 д хэсэгт зааснаар шүүгдэгчид тэнссэн хугацаанд оршин суух газраа өөрчлөх, зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгд үүргийг хүлээлгэж, шүүхээс хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй зөрчсөн бол шүүх шийдвэрийг хүчингүй болгож ял оногдуулахыг мэдэгд нь зүйтэй. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 3, 4 д хэсэгт заасныг журамлан прокурорын эд хөрөнгө битүүмжл тогтоолыг хүчингүй болгож, 0.33 шоометр нойтон шинэс төрлийн модоор хийсэн *******,798,400 төгрөгийн үнэлгээ бүхий 4 ширхэг ханын бэлдэц, 8 ширхэг ханыг хурааж үнийг улсын төсөвт шилжүүл нь зүйтэй. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 2*******.5 дугаар зүйлийн *******.4 д хэсэгт зааснаар шийтг тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн гар хөрөө ******* ширхэг, татуурга ******* ширхэг, сүх ******* ширхгийг тус тус устгахыг шүүхийн Тамгын газарт даалгав.

Шүүгдэгч энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, хэрэг хянан шийдвэрл ажиллагааны зардалгүй, хохирол төлбөргүй болохыг тус тус дурдав.

Шийтг тогтоолыг хүчин төгөлдөр болох хүртэл шүүгдэгчид урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийл арга хэмжээг хэвээр үлдээв.

Монгол Улсын шүүхийн тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн 22.4.*******, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн *******7.4 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн ******* д хэсэг, 3. дугаар зүйл, 3.7 дугаар зүйл, 3.8 дугаар зүйл, 3.*******0 дугаар зүйлийн *******, 2, 3, 4 д хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

*******.Шүүгдэгч Заяын Шавь овогт *******н *******, овогт ын нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, 2.3-т зааснаар бүлэглэж, улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ойд зохих зөвшөөрөлгүйгээр мод бэлтгэсэн гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .7 дугаар зүйлийн ******* д хэсгийн *******.2-т 4 заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, 2.3-т зааснаар шүүгдэгч Заяын Шавь овогт *******н *******, овогт -ын нарыг хорих ялыг оногдуулахгүйгээр 0******* (нэг) жил (зургаа) сарын хугацаагаар тус тус тэнссүгэй.

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.******* дүгээр зүйлийн 3, 4 д хэсэг, 7.3 дугаар зүйлийн 2.5, 4 д хэсэгт зааснаар шүүгдэгч нар тэнссэн хугацаанд оршин суух газар, ажлаа өөрчлөх, зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгд үүрэг хүлээлг албадлагын арга хэмжээ авч, шүүхээс хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй бол прокурорын дүгнэлтийг үндэслэн шүүх уг шийдвэрийг хүчингүй болгож, ял оногдуулахыг тайлбарласугай. 4.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 3, 4 д хэсэгт заасныг журамлан прокурорын эд хөрөнгө битүүмжл тогтоолыг хүчингүй болгож, 0.33 шоо метр нойтон шинэс төрлийн модоор хийсэн *******,798,400 төгрөгийн үнэлгээ бүхий 4 ширхэг ханын бэлдэц, 8 ширхэг ханыг хурааж үнийг улсын төсөвт оруулсугай.

5.Шүүгдэгч нар энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, хэрэг хянан шийдвэрл ажиллагааны зардалгүй, хохирол төлбөргүй болохыг тус тус дурдсугай. .Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийн 2*******.5 дугаар зүйлийн *******.4 д хэсэгт зааснаар шийтг тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн гар хөрөө нэг ширхэг, татуурга нэг ширхэг, сүх нэг ширхгийг тус тус устгахыг тус шүүхийн Тамгын газарт даалгасугай.

7.Шийтг тогтоолыг гардаж авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш *******4 хоногийн дотор зөвхөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрл тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн үндэслэлээр оролцогч Өвөрхангай аймгийн эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

8.Дээр дурдсан үндэслэлээр оролцогч давж заалдах гомдол гаргасан, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд шийтг тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч *******, ******* нарт авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийл арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Э.ДУЛМАА