МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Д.Батцэнгэл даргалж, 

Улсын яллагч: Б.Байгаль,

Нарийн бичгийн дарга: Д.Ариунболд,

Шүүгдэгч: ******* нарыг тус шүүхийн эрүүгийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Баянхонгор аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурор Н.Цогнямаас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн 2414001140201 дугаартай эрүүгийн хэргийг 2024 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

1. Шүүгдэгч, Монгол Улсын иргэн, ******* овогт *******ын ******* /РД: *******/,

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч Б.******* нь эрх бүхий албан тушаалтны 2023 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 0225002 дугаар шийтгэлийн хуудсаар 2024 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрийг хүртэл 1 жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаанд Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 3.7-д заасан “Жолоочид дараах зүйлийг хориглоно: а/ тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй .... эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн .... үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодох” гэсэн заалтуудыг зөрчиж, амьсгал дахь спиртийн агууламж 1.92 хувийн промильтой үедээ 2024 оны 02 дугаар сарын 25-ны өдрөөс 2024 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөрт шилжих шөнийн 01 цаг 30 минутын орчимд Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 3 дугаар багаас тус сумын 1 дүгээр багт байрлах “Баганат” талбайн аспалтан замд Тоёота Витз (Toyota Vitz) загварын 19-28 БНА улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцсон гэх гэмт хэргийг үйлдсэн гэмт хэрэгт холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Талуудын хүсэлтээр хэрэгт авагдсан яллах болон цагаатгах талын нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн бодитойгоор шинжлэн судалж,  хэргийг шүүх хуралдаанаар хянан хэлэлцэв. Үүнд:

1. Шүүгдэгч *******гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:... ******* гээд манай найзын үсчин хийдэг нэг хүүхэн Баянхонгор аймгийн 1 дүгээр баг Их номгон худалдааны төвийн гадна хүрээд ир гэхээр нь би машинаа унаад явж байгаад Баянхонгор аймгийн Захиргааны баруун талаар явж байсан чинь цагдаа зогсоогоод тэгээд баригдсан...гэх мэдүүлэг / хх-ийн 47-48 /,

2. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч ******* мэдүүлэхдээ: Мэдүүлэг өгөхгүй гэв.

3. Гэрч *******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:...Тус өдөр ******* 17 цагийн үед над руу утсаар яриад гэртээ байна уу гэж яриад манай гэрт ирсэн. Би тэгээд ******* гэх найз руугаа яриад Баянхонгор сумын 3 дугаар багт байрлах гэрт нь очоод хоол хийж идсэн. Тэр айлын хүн нь нийслэл нэртэй 2,5 граммтай пиво гаргаж ирээд *******, ******* бид гурав хувааж ууж байгаад ******* гэх найзыгаа дуудсан. Тэгээд бид хэд 2 пиво хувааж уугаад дуусахаар нь би дэлгүүр орж Сэнгүр нэртэй 2,5 граммтай пиво аваад бид 4 хувааж уусан. Манай найз ******* рүү найз нь залгаад машинаа жолоодоод би дуудсан. Тэгээд *******ын гаднаас ******* авто жолоочийн хажууд нь суугаад бид 3 төв рүү явсан. Баянхонгор сумын 1 дүгээр багт байрлах Эрүүл мэндийн газрын хажуугаар явж байхад цагдаа араас ирэхээр нь ууссан байсан болохоор сандраад тэр чигтээ явж байгаад шүүх рүү эргэх гээд замын хажуу талын боржур мөргөөд зогссон. Тэр үед цагдаа араас ирсэн...гэх мэдүүлэг /хх-ийн 20-21/,

4. Гэрч Д.*******гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:... ******* айлын эзэн гээд нэг залуу байсан. Тухайн үед би замаасаа 1 ширхэг, 2 литрийн савтай пиво аваад очсон. Намайг очиход ******* хоёр 1 пиво уусан гэж байсан. Тэгээд нөгөө пиво ууж дуусгаад байж байсан чинь манай нэг найз залгаад тэгэхээр нь очоод уулзах санаатай ******* машинаа унаад явж байсан чинь Баянхонгор аймгийн 1 дүгээр баг Театрын урд цагдаа дохисон... ******* манаа унаад урд суугаад би арын суудал дээр суусан байсан. Бид 3 л байсан. Өөр хүн байгаагүй...гэх мэдүүлэг /хх-ийн 24-25/ болон  эрх бүхий албан тушаалтан хуулиар хүлээсэн чиг үүргээ хэрэгжүүлэх явцад зөрчлийн шинжтэй үйлдэл, эс үйлдэхүйг илрүүлсэн тухай 2024 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдрийн эрх бүхий албан тушаалтны тэмдэглэл /хх-ийн 05/, согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн эсэхийг шалгасан тухай тэмдэглэл, гэрэл зэргийн үзүүлэлт /хх-ийн 7-8/, Засгийн газрын 2021 оны 135 дугаар тогтоолын 3 дугаар хавсралтаар баталсан 2023 оны 09 дүгээр сарын 01-ны өдрийн 0225002 дугаар шийтгэлийн хуудас /хх-ийн 13/ зэрэг нотлох баримт шинжлэн судлав.       

Дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, мөрдөн байцаалтын шатанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд  заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд зааснаар нотолбол зохих байдлыг нотолсон байна гэж үзлээ.

Шүүгдэгч Б.******* нь согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон зөрчил гаргаж уг үйлдэлдээ Баянхонгор аймгийн  Цагдаагийн газрын эрх бүхий албан тушаалтны  2023 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 0225002 дугаар шийтгэлийн хуудсаар 2024 оны 09 дүгээр сарын 01-ний өдрийг хүртэл 1 жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хугацаанд Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 3 дугаар зүйлийн 3.7-д заасан “Жолоочид дараах зүйлийг хориглоно: а/ тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй .... эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн .... үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодох” гэсэн заалтуудыг зөрчиж, амьсгал дахь спиртийн агууламж 1.92 хувийн промильтой үедээ 2024 оны 02 дугаар сарын 25-ны өдрөөс 2024 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөрт шилжих шөнийн 01 цаг 30 минутын орчимд Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 3 дугаар багаас тус сумын 1 дүгээр багт байрлах “Баганат” талбайн аспалтан замд Тоёота Витз (Toyota Vitz) загварын 19-28 БНА улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцсон гэх үйл баримт болсон байна.

Уг үйл баримт болсон нь гэрч *******ийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:...Тус өдөр ******* 17 цагийн үед над руу утсаар яриад гэртээ байна уу гэж яриад манай гэрт ирсэн. Би тэгээд ******* гэх найз руугаа яриад Баянхонгор сумын 3 дугаар багт байрлах гэрт нь очоод хоол хийж идсэн. Тэр айлын хүн нь нийслэл нэртэй 2,5 граммтай пиво гаргаж ирээд *******, ******* бид гурав хувааж ууж байгаад ******* гэх найзыгаа дуудсан. Тэгээд бид хэд 2 пиво хувааж уугаад дуусахаар нь би дэлгүүр орж Сэнгүр нэртэй 2,5 граммтай пиво аваад бид 4 хувааж уусан. Манай найз ******* рүү найз нь залгаад машинаа жолоодоод би дуудсан. Тэгээд *******ын гаднаас ******* авто жолоочийн хажууд нь суугаад бид 3 төв рүү явсан. Баянхонгор сумын 1 дүгээр багт байрлах Эрүүл мэндийн газрын хажуугаар явж байхад цагдаа араас ирэхээр нь ууссан байсан болохоор сандраад тэр чигтээ явж байгаад шүүх рүү эргэх гээд замын хажуу талын боржур мөргөөд зогссон. Тэр үед цагдаа араас ирсэн...гэх мэдүүлэг,

 Гэрч Д.*******гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн:... ******* айлын эзэн гээд нэг залуу байсан. Тухайн үед би замаасаа 1 ширхэг, 2 литрийн савтай пиво аваад очсон. Намайг очиход ******* хоёр 1 пиво уусан гэж байсан. Тэгээд нөгөө пиво ууж дуусгаад байж байсан чинь манай нэг найз залгаад тэгэхээр нь очоод уулзах санаатай ******* машинаа унаад явж байсан чинь Баянхонгор аймгийн 1 дүгээр баг Театрын урд цагдаа дохисон... ******* манаа унаад урд суугаад би арын суудал дээр суусан байсан. Бид 3 л байсан. Өөр хүн байгаагүй...гэх мэдүүлэг.” гэх мэдүүлэг болон  хэлэлцүүлэгт шүүгдэгчийн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн мэдүүлэг болон шүүгдэгч согтуурсан үедлээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсоныг илрүүлсэн талаар тэмдэглэл  зэргээр нотлогдсон тогтоогдсон байна гэж дүгнэлээ.

Дээрх үйл баримтаас эрх зүйн дүгнэлт хийхэд шүүгдэгч ******* нь  2023 оны 09 дүгээр сард согтууруулах ундаа хэрэглэж тээврийн хэрэгсэл жолоодсон үндэслэлээр Зөрчлийн тухай хуулийн / хуучин мөрдөгдөж байсан / 14.7 дугаар зүйлийн 3.1-д зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ нэг жилийн хугацаагаар хасуулж 400 мянган төгрөгөөр торгох шийтгэлийг оногдуулсан хугацаанд буюу уг тээврийн хэрэгсэл хасуулсан шийдвэр хүчинтэй байх хугацаанд  2024 оны 02 дугаар сарын 25-ны шөнө 1.92 хувийн  согтуурсан үедээ Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын 3 дугаар багаас 1 дүгээр баг хүртэл өөрийн эзэмшлийн  Тоёота Витз (Toyota Vitz) загварын 19-28 БНА улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцсон нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5-д заасан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хүн согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнийг хангасан байна.

Иймд шүүгдэгч Б.*******г тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хүн согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон гэм буруутайд тооцлоо.

Нотлох баримтаар тогтоогдсон хэргийн нөхцөл байдал нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн агуулсан байна.

Монгол Улсын Их Хурал 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ний өдөр Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлд нэмэлт өөрчлөлт буюу Эрүүгийн хуулийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 гэсэн зүйл хэсгийг нэмсэн байна.

Уг зүйл хэсэгт “тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хүн согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон бол эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээр заасан байгаа тул шүүгдэгч Б.*******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Иймд шүүгдэгч Б.*******г тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хүн согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэлээ.

Шүүгдэгч Б.******* нь бусдад төлөх төлбөргүй гэж дүгнэлээ.

Шүүх шүүгдэгч Б.*******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар  зүйлийн 1-д заасан “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн...ний үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна” гэсэн шударга ёсны зарчмыг    Эрүүгийн хуулийн 6.5 дугаар зүйлийн 1.1-д заасан “тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын  улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн”, мөн хуулийн 6.5 дугаар зүйлийн 1.2-д заасан “учруулсан хохирлыг нөхөн төлсөн”-нийг  хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, тухайн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг харгалзан   зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдууллаа.

Харин шүүгдэгч *******д Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутгаас явахыг хориглох үүргийг хүлээлгэж техникийн хяналт тавихыг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгалаа.

Шүүх шүүгдэгч *******д оногдуулсан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хасах ялыг нэмж оногдуулсан бөгөөд уг эрх хасах ялыг зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулж хүчин төгөлдөр болсон үеэс эхлэн тоолж хяналт тавихыг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгалаа.

Өөрөөр хэлбэл шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон үеэс эхлэн тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хассан ялын хугацааг дахин тоолж эхэлнэ гэж ойлгох нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч Б.******* нь энэ хэргийн учир цагдан хоригдсон хоноггүй, эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй болохыг тус тус дурдлаа.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн   36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч ******* овогт *******ын *******г Эрүүгийн хуулийн 27.10 дугаар зүйлийн 5-д заасан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хүн согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 2.  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар шүүгдэгч ******* овогт *******ын *******г тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг нэг / 01 / жилийн хугацаагаар хасаж, зургаан / 06 / сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 1-д зааснаар шүүгдэгч *******г Баянхонгор аймгийн Баянхонгор сумын нутгаас явахыг хориглох үүргийг хүлээлгэж техникийн хяналт тавихыг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай.

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар шүүгдэгч ******* нь зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг биелүүлээгүй бол зорчих эрхийг хязгаарлах ялын эдлээгүй үлдсэн хугацааны нэг хоногийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож, хорих ялаар солихыг дурдсугай.

5.  Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3-д зааснаар шүүгдэгч *******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5-д зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг нэг / 01 / жилийн хугацаагаар хассан ялыг зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолж хэрэгжүүлэхийг Баянхонгор аймаг дахь Шүүхийн Шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай.

6. Шүүгдэгч ******* нь энэ хэргийн учир бусдад төлөх төлбөргүй, хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, эд мөрийн баримтаар хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн  болохыг тус тус  дурдсугай.

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1.5-д зааснаар шүүгдэгч *******д авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

8. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4-д зааснаар шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдаж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1- д зааснаар гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээд шийтгэх тогтоолыг гардаж авсан буюу энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд зааснаар шүүхийн захиргааны ажилтан хүлээн авах хүнд биечлэн гардуулж, эсхүл шуудангийн хаягаар нь хүргүүлснээс хойш шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл 14 хоногийн дотор Баянхонгор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол эсэргүүцлээ шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

9. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1 дугаар зүйлийн 2-д зааснаар давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах буюу эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл шүүгдэгч *******д авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                         Д.БАТЦЭНГЭЛ