МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Ч.Нямсүрэн даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар:

 

Нэхэмжлэгч:Баянзүрх дүүрэг, дугаар хороо, Гачууртын зам  тоотод оршин байх, Х Х ХХК/-ийн нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч:Сонгинохайрхан дүүрэг,  дугаар хороо, Мон лаа  тоотод оршин байх, Х Ц К ХХК /РД:/,

 

Хариуцагч: Хан-Уул дүүрэг, дугаар хороо,  дүгээр хороолол, дугаар байр,  тоотод оршин суух, Б овогт Б.Б/ нарт холбогдох,

 

Түрээсийн гэрээний үүрэгт 26,759,745 төгрөгийг 376 ширхэг бараа материалын хамт гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хүлээн авч, иргэний хэрэг үүсгэн хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд:Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Э, хариуцагч Х Ц К ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Э.А, хариуцагч Б.Бгийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т.М, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Ж.Номинжаргал нар оролцов.

 ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч “Х Х” ХХК шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: Манай “Х Х” ХХК нь Х Ц К ХХК-тай 2*******2******* оны 6 дугаар сарын *******3-ны өдөр 2*******-366 тоот Барилгын туслах материал түрээслэх гэрээг Иргэний хуулийн 318-326 дугаар зүйл, Компаний тухай хууль болон бусад тогтоомжийн холбогдох заалтыг удирдлага болгон харилцан тохиролцож байгуулсан. Гэвч Х Ц К ХХК нь барилгын туслах материал түрээслэх гэрээгээр нийт 1**************6 ширхэг барааг түрээслэн авч түрээсийн төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулахгүй мөн нийт бараа материалаас 376 ширхэг барааг буцаан хүлээлгэн өгөхгүй бараа материалыг ашигласаар байна. Иймээс 2*******2******* оны 6 дугар сарын *******3-ны өдрийн 2*******-366 тоот түрээсийн гэрээний дагуу хариуцагч Х Ц К ХХК-иас түрээсийн төлбөрт 26,759,745 төгрөгийг гаргуулах мөн 376 ширхэг бараа материалыг гаргуулах шаардлагатай байна.

Шаардлага 1: 2*******2******* оны 6 дугаар сарын *******3-ны өдрөөс 2*******2******* оны 1******* дугаар сарын 14-ний өдрийг хүртэлх түрээсийн тооцоо:

1. Тулаас V-4, цагаан, хуучин,  2*******2******* оны 6 сарын 11-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* дугаар сарын 14-нд ирсэн, 125 хоног ашигласан, 15******* ширхэг, үнэ 165, нийт дүн 3,*******93,75******* төгрөг

2. Булан 1********1*******, хуучин, 2*******2******* оны 7 сарын 24-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд ирсэн, 82 хоног ашигласан, 8 ширхэг, үнэ 15*******, нийт дүн 98,4************** төгрөг,

3. Булан 2.4, хуучин, 2*******2******* оны 7 сарын 24-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд ирсэн, 82 хоног ашигласан, 24 ширхэг, үнэ 15*******, нийт дүн 295,2************** төгрөг,

4.Хэв 45*12******* хуучин, 2*******2******* оны 7 сарын 24-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд ирсэн, 82 хоног ашигласан, 4 ширхэг, үнэ 25*******, нийт дүн 82,********************* төгрөг

5.Хэв 5********12******* хуучин, 2*******2******* оны 7 сарын 24-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд ирсэн, 82 хоног ашигласан, 2******* ширхэг, үнэ 25*******, нийт 82,********************* төгрөг

6. Хэв 6********12******* хуучин, 2*******2******* оны 7 сарын 24-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд ирсэн, 82 хоног ашигласан, 17******* ширхэг, үнэ 25*******, нийт дүн 3,485,********************* төгрөг,

7. Тулаас V-2, цагаан, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын 17-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 7-нд ирсэн, 51 хоног ашигласан, 1*******9 ширхэг, үнэ 1**************, нийт дүн 555,9************** төгрөг

8.Тулаас V-2, цагаан, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын 17-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 8-нд ирсэн, 52 хоног ашигласан, 91 ширхэг, үнэ 1**************, нийт дүн 473,2************** төгрөг,

9.Хэв 6********12******* хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******3-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 12-нд ирсэн, 7******* хоног ашигласан, 22 ширхэг, үнэ 25******* төгрөг, нийт дүн 385,********************* төгрөг,

1*******. Турба 2м, хар хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 14-нд ирсэн, 7******* хоног ашигласан, 4 ширхэг, 9******* төгрөг, нийт дүн 25,2************** төгрөг,

11.Турба 3м, хар хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 14-нд ирсэн, 7******* хоног ашигласан, 5******* ширхэг, үнэ 13*******, нийт дүн 455,********************* төгрөг,

12.Турба 4 м, цагаан, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 14-нд ирсэн, 7******* хоног ашигласан, 92 ширхэг, үнэ 15*******, нийт дүн 966,********************* төгрөг,

13.Труба, 6м, цагаан, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 8 сарын 14-нд ирсэн, 7******* хоног ашигласан, 89 ширхэг, 165, нийт дүн 1,*******27,95******* төгрөг,

14. Хэв 6********12******* хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******3-нд гарсан, 2*******2******* оны 9 сарын *******6-нд ирсэн, 95 хоног ашигласан, 8 ширхэг, үнэ 25*******, ний 19*******,********************* төгрөг,

15.Труба, 2м, хар, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 9 сарын *******6-нд ирсэн, 93 хоног ашигласан, 34 ширхэг, үнэ 9*******, нийт дүн 284,58******* төгрөг,

16.Труба, 4м, Цагаан хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 9 сарын *******6-нд ирсэн, 93 хоног ашигласан, 4 ширхэг, үнэ 15*******, нийт 55,8************** төгрөг,

17. Труба 6 м цагаан хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 9 сарын *******6-нд ирсэн, 93 хоног ашигласан, 47 ширхэг, үнэ 165, нийт 721,215 төгрөг,

18.Труба 2м, хар, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын *******3-нд ирсэн, 12******* хоног ашигласан, 6 ширхэг, 9*******, нийт дүн 64,8************** төгрөг,

19. Труба 4м, цагаан, хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын *******3-нд ирсэн, 12******* хоног ашигласан, 1 ширхэг, үнэ 15*******, нийт 18,********************* төгрөг,

2*******.Труба 6м цагаан хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын *******3-нд ирсэн, 12******* хоног ашигласан, 7 ширхэг, 165, нийт дүн 138,6************** төгрөг,

21. Труба, 4м, цагаан хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын *******3-нд ирсэн, 12******* хоног ашигласан, 3 ширхэг, үнэ 15*******, нийт дүн 54,********************* төгрөг,

22. Труба 6м, хуучин цагаан, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын *******3-нд ирсэн, 12******* хоног ашигласан, 7 ширхэг, үнэ 165, нийт 138,6************** төгрөг,

23.Труба 2м, хар хуучин, 2*******2******* оны 6 сарын *******5-нд гарсан, 2*******2******* оны 1******* сарын *******3-нд ирсэн, 12******* хоног ашигласан, 56 ширхэг, үнэ 9*******, нийт 6*******4,8************** төгрөг, буюу нийт 13,622,995 төгрөг, борлуулалт 1,7*******7,5************** төгрөг, актын төлбөр 1,**************4,4************** төгрөг, гэмтэлийн төлбөр 121,8************** төгрөг, төлбөр төлөлт–4,6*******4,5************** төгрөг, нэхэмжлэх дүн 11,852,195 төгрөг байна.

 

2*******2******* оны 1******* сарын 14-ний өдрөөс 2*******21 оны 7 дугаар сарын 24-ний өдрийг хүртэлх түрээсийн тооцоо:

1. Тулаас, v-4, цагаан хуучин, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд гарсан, 2*******21 оны 7 сарын 24-нд ирсэн, 283 хоног ашигласан, тоо ширхэг 15*******, үнэ 165 нийт 7,**************4,25******* төгрөг,

2. Булан 1********1******* хуучин, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд гарсан, 2*******21 оны 7 сарын 24-нд ирсэн, 283 хоног ашигласан, 8 ширхэг, үнэ 15*******, нийт 339,6************** төгрөг,

3. Булан, 2.4 хуучин, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд гарсан, 2*******21 оны 7 сарын 24-нд ирсэн, 283 хоног ашигласан, 24 ширхэг, үнэ 15*******, нийт 1,*******18,8************** төгрөг,

4. Хэв 45*12******* хуучин, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд гарсан, 2*******21 оны 7 сарын 24-нд ирсэн, 283 хоног ашигласан, 4 ширхэг, үнэ 25*******, нийт 283,********************* төгрөг,

5. Хэв 5********12******* хуучин, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд гарсан, 2*******21 оны 7 сарын 24-нд ирсэн, 283 хоног ашигласан, 2******* ширхэг, үнэ 25*******, нийт 1,415,********************* төгрөг,

6. Хэв 6********12******* хуучин, 2*******2******* оны 1******* сарын 14-нд гарсан, 2*******21 оны 7 сарын 24-нд ирсэн, 283 хоног ашигласан, 17******* ширхэг, үнэ 25*******, нийт 12,*******27,5************** төгрөг нийт нэхэмжлэх дүн 14,9*******7,55******* төгрөг байна.

Нийт 2*******2******* оны 6 сарын *******3-ны өдрөөс 2*******21 оны 7 сарын 24-ний өдрийг хүртэлх түрээсийн үлдэгдэл тооцоо 26,759,745 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах,

 

Шаардлага 2: Дутуу бараа материалын тооцоо

1.Тулаас, V-4, цагаан хуучин, 15******* ширхэг, үнэ 44,*********************, нийт 6,6**************,********************* төгрөг,

2.Булан 1********1******* хуучин, 8 ширхэг, үнэ 46,********************* төгрөг, нийт 368,********************* төгрөг,

3.Булан 2.4 хуучин, 24 ширхэг, үнэ 54,********************* төгрөг, нийт 1,296,********************* төгрөг,

4.Хэв 45*12******* хуучин, 4 ширхэг, 39,********************* төгрөг, нийт 156,********************* төгрөг,

5.Хэв 5********12******* хуучин, 2******* ширхэг, 44,********************* төгрөг нийт 88*******,********************* төгрөг,

6.Хэв 6********12******* хуучин, 17******* ширхэг, 45,********************* төгрөг нийт 7,65*******,********************* төгрөг нийт 16,95*******,********************* төгрөг буюу нийт 376 ширхэг 16,95*******,********************* төгрөгийн үнэ бүхий бара материалыг хариуцагч нь буцаан хүлээлгэн өгөхгүй байгаа тул хариуцагчаас гаргуулж өгнө үү.

Хариуцагч Х Ц К ХХК-иас барилгын туслах материал түрээслэх гэрээний үүргийн үлдэгдэл төлбөр 26,759,745 төгрөгийг гаргуулах, манай компанид буцаан хүлээлгэн өгөөгүй байгаа 376 ширхэг 16,95*******,********************* төгрөгийн үнэ бүхий бараа материалыг тус тус хариуцагчаас гаргуулж өгнө үү гэжээ.

 

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Э шүүхэд ирүүлсэн нэхэмжлэлийн тодруулсан шаардлага болон  хуралдаанд гаргасан тайлбартаа:

Барилгын туслах материал түрээслэх гэрээний үүргийн үлдэгдэл төлбөр 26,759,745 төгрөгийг хариуцагч Х Х К ХХК-иас гаргуулах, хариуцагч тал манай компанид буцаан хүлээлгэн өгөөгүй байгаа 15******* ш V-2 хэмжээтэй, тулаас төмөрийг Х Х К ХХК-иас гаргуулах, хамтран хариуцагч Б.Бгийн хууль бус эзэмшилд байгаа 1*******х1******* хэмжээтэй булан 8ш, 2,4 хэмжээтэй булан 24ш, 45х12******* хэмжээтэй хэв 4ш, 5*******х12******* хэмжээтэй хэв 2*******ш, 6*******х12******* хэмжээтэй хэв 17******* ш, нийт 226 ширхэг барааг хамтран хариуцагч Б.Бгөөс гаргуулж өгнө үү.

Хариуцагч Х Х К ХХК-иас манайд мэдэгдэл хүргүүлсэн гэж байгаа боловч энэ албан бичгээр гэрээний үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. Гэрээний 2.4-т заасан байгаа. Мөн төлбөрийг 1************** хувь төлөх үүрэгтэй. Бодит байдлаар хариуцагч Б.Бгийн эзэмшилд байгаа 226 ш барилгын туслах материалыг манайд гаргаад өгөхөд болохгүй зүйл байхгүй. Гэвч энэ хариуцагч нар хоорондын асуудлаас болж өгөхгүй байгаа. Манай компани уг барилгын газар дээр очиж үзэхэд байсан боловч танайхаас аваагүй, ямар нэгэн харилцаанд ороогүй гээд манайд өгдөггүй, дотогш нэвтрүүлдэггүй учир бид бараагаа авч чадахгүйд хүрч энэ хэмжээгээр хохирол амсаж байгаа. Нэхэмжлэлээ бүрэн дэмжиж байгаа учир хариуцагч нараас түрээсийн төлбөрт 26,759,745 төгрөг, 376 ш 16,95*******,********************* төгрөгийн үнэ бүхий барилгын туслах материалыг гаргуулж өгнө үү гэв.

 

Хариуцагч Х Ц К ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Э.А шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Х Ц К ХХК нь барилга угсралтын ажил гүйцэтгэдэг, хуулийн дагуу байгуулагдсан, барилга хот байгуулалтын яамны сайдын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг байгууллага юм. Улаанбаатар хот болон хөдөө орон нутагт нилээдгүй олон барилга угсралт, орон сууцны ажил гүйцэтгэдэг байсан туршлагатай. 2*******2******* оны 7 дугаар сард Сүхбаатар дүүргийн 2 дугаар хороонд иргэн Бгийн “Хөгжмийн сургалтын төв угсралтын барилгын ажил хариуцан ажиллаж байсан. “Х Х” ХХК-тай Х Ц К ХХК нь барилгын туслах материал түрээслэх гэрээг 2*******2******* оны 6 дугар сарын 23-ны өдөр байгуулсан. Тус материалуудыг дээрх барилга угсралтын ажилд ашиглаж байсан. Гэтэл захиалагч Бгийн барилгын үйл ажиллагааг  холбогдох төрийн байгууллагаас зогсоож, талбайг битүүмжилж, барилгын ажлыг явуулах боломжгүй болсон. Үүнийн улмаас барилгын талбайд ашиглагдаж байсан түрээсийн бараа материалуудыг авч чадахаа больсон. 2*******2******* оны 8 дугаар сараас иргэн Бгийн Сүхбаатар дүүргийн 2 дугаар хорооны Хөгжмийн сургуулийн төв барилгын ажилд манай компани туслах гүйцэтгэгчээр орохоо больж, өөр компани тус ажлыг хариуцан гүйцэтгэхээр болсон. Бид нэхэмжлэгч компаниас авсан түрээсийн бараа материалыг барилгын талбайгаас авахаар удаа дараа очсон боловч өгөөгүй, түрээсийн бараа материалыг үнэ төлбөргүй ашигласаар байна. Манай байгууллагын зүгээс 2*******2******* оны 12 дугаар сарын 3*******-ны өдөр “Х Х” ХХК-д иргэн Б түрээсийн бараа материалыг ашиглаж байгаа, түрээсийн төлбөрийг Б хариуцах талаар мэдэгдэж байсан. Уг албан бичигт ямар нэгэн хариу өгөөгүй тул түүнийг хүлээн зөвшөөрсөн гэж үзэж байсан.

Түрээсийн бараа материалын 16,95*******,********************* төгрөгийн тухайд:

Иргэн Бгийн нэхэмжлэлтэй Х Х К ХХК-д холбогдох ажил гүйцэтгэх гэрээнээс татгалзаж, 26,1**************,********************* төгрөг гаргуулах үндсэн нэхэмжлэлтэй, 16,874,8************** төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийн шүүхийн шийдвэрт иргэн Бг түрээсийн зүйлийг гаргуулахыг даалгасан шүүхийн шийдвэр гарсан. Иймд нэхэмжлэлийн нэгдүгээр шаардлагын тухайд Иргэний хуулийн 323 дугаар зүйлийн 323.1 дэх хэсэгт зааснаар түрээслүүлэгчид дамжуулан түрээслэсэн талаар мэдэгдсэн, мөн түүнийг түрээслэгч хүлээн зөвшөөрсөн гэж үзэж байна. Хоёрдугаар шаардлагын тухайд бараа материалыг биет байдлаар гаргуулах шаардлагыг шүүхээс шийдвэрлэсэн байна.

Манай компанийн хувьд нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагаас түрээсийн төлбөрт нэхэмжилж байгаа 16,698,************** төгрөгийг зөвшөөрч байгаа. Үлдсэн шаардлагыг зөвшөөрөхгүй. Учир нь гэрээний дагуу хүлээн авсан барилгын материалыг манай компани 2 өөр газар буулгаж хэрэглэсэн. 15*******ш бараа материалыг хүлээн зөвшөөрч байгаа. Хөгжмийн сургалтын төвийн барилгын ажил хэрэглэхээр буулгасан барилгын материал бараа бүтээгдэхүүнийг иргэн Б.Б эзэмшилд үлдээн улмаар ашиглаж байгаа болохыг мэдэгдсэн. Гэрээгээр дамжуулан түрээслэхийг хориглоогүй байгаа. Энэ талаар албан бичгээр нэхэмжлэгч талд мэдэгдсэн ч хариу өгөөгүй учир хүлээн зөвшөөрсөнд тооцож байгаа. Бусад үлдэх бараа материалыг хүлээлгэн өгөхийг зөвшөөрч байгаа. Гэрээний 6 дугаар зүйлийн 6.2-т заасан үүргээ биелүүлж нөгөө талдаа нэн даруй бичгээр мэдэгдсэн. Цаг хугацааны дарааллын хувьд манай компани эхлээд иргэн Б.Бтэй 2*******2******* оны 5 дугаар сарын *******1-нд гэрээ байгуулсан, 2*******2******* оны 6 дугаар сарын *******3-ны өдөр нэхэмжлэгчтэй бараа материал түрээслэх гэрээг  байгуулсан байдаг. Үүнээс үзвэл Б.Бгийн үйл ажиллагаанаас шалтгаалан барилгын ажил цаашид үргэжлэх боломжгүй болж зогссон нь харагдана. 15******* ш V-2 хэмжээтэй тулаас төмөрийг манай компани гаргаж өгөхийг зөвшөөрч байгаа. Харин бусад 226 ш бараа материалыг Б.Б хариуцан гаргаж өгөх ёстой. Б.Бгийн буруутай үйлдлээс болж түүний хууль бусаар эзэмшилдээ байлгаснаас болж учирсан хохирлыг бид хариуцан арилгах үүрэггүй болно гэв.

 

Хариуцагч Б.Бгийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Т.М шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч “Х Х” ХХК-ийн Б.Бд холбогдуулан шүүхэд гаргасан “Б.Бгийн хууль бус эзэмшилд байгаа барилгын булан, хэв, тулаас зэрэг 226 ширхэг бараа материалыг гаргуулах” тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч байна. Иргэн Б.Б нь “Х Х” ХХК-ийн талаар мэдэхгүй, мөн түүнтэй ямар нэгэн байдлаар эрх зүйн харилцаанд орж байгаагүй болно. Өөрөөр хэлбэл, Б.Б нь нэхэмжлэгч “Х Х” ХХК-тай гэрээний эрх зүйн харилцаанд оролцож, гэрээ байгуулаагүй билээ. Тиймээс Б.Б нь “Х Х” ХХК-ийн өмнө 26,759,745 төгрөг болон 16,95*******,********************* төгрөгийн бараа материалыг хариуцан төлөх үүрэггүй гэж үзэх үндэслэлтэй байна. Харин нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсанаар хариуцагч Х Ц К ХХК-тай байгуулсан хүчин төгөлдөр түрээсийн гэрээний дагуу шаардлагаа зөвхөн үүнд холбогдуулан гаргаж, нэхэмжлэх нь хууль зүйн хувьд үндэслэлтэй юм. Иймд Б.Б нь тус иргэний хэргийн жинхэнэ хариуцагч биш учраас нэхэмжлэгчийн хариуцагч Б.Бд холбогдуулан гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.

Х Х К ХХК нь Б.Бтэй ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан боловч ажлаа хийж гүйцэтгэж чадахгүй байсан учир гэрээгээ цуцалсан. Ер нь бол ажлаа хаяад явсан. Тоо ширхэгийг нь мэдэх боломжгүй бараа материал үлдсэн. Х Х К ХХК-тай байгуулсан гэрээний дагуу түрээслэж байгаа. Уг барилгын материалыг анх гэрээ байгуулахдаа Х Х К ХХК нь өөрсдийн барилга барихад ашиглагдах хэрэгсэл бараа материалтай, өөрсдөө Солонгос улсаас оруулж ирсэн гэж байсан. Уг бараа бүтээгдэхүүнийг өөрсдийнх гээд өгөхгүй байгаагаас ийм хэмжээний хохирол учирлаа гээд шүүхэд хандсан байгаа. Одоо шийдвэрлэгдээгүй байгаа. Х Х ХХК-д учируулсан Х Х К” ХХК-ийн хохирлыг бид хариуцахгүй. Бид Х Х ХХК-ийн бараа бүтээгдэхүүн гэж мэдээгүй. Хариуцагч нарын зүгээс хашаанд байгаа эд зүйлсийг зөвшөөрөлгүй авч явах үйлдэл гаргаж, хулгайн гэмт хэргийн шинжтэй үйлдэл гаргаж байсан. Х Х К ХХК болон Б.Бгийн хооронд үүссэн гэрээний маргаантай асуудлаар шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан байгаа. Энэ хэрэгт дээрх маргаан бүхий эд зүйлс битүүмжлэгдсэн байгаа учир ашиглахгүй байгаа. Уг маргаан шийдвэрлэгдтэл энэ маргаан шийдвэрлэгдэх боломжгүй юм. Нэхэмжлэлийн хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.  

 

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн зохигчдын тайлбар болон хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад

                                                                                                        ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч “Х Х” ХХК нь хариуцагч Х Х К ХХК, Б.Б нарт холбогдуулан түрээсийн гэрээний үүрэгт 26,759,745 төгрөгийг, 376 ширхэг бараа материалын хамт гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг шүүхэд гаргажээ.

 

Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ хариуцагч Х Х К ХХК-тай байгуулсан 2*******2******* оны 6 дугаар сарын *******3-ны өдрийн №2*******-366 дугаартай барилгын туслах материал түрээслэх гэрээг үндэслэл болгон хариуцагч Х Х К ХХК-иас түрээсийн гэрээний үүрэгт 26,759,745 төгрөг, 15******* ш V-2 тулаас төмрийг гаргуулахаар, хариуцагч Б.Бгөөс 226 ш барилгын туслах материал бараа бүтээгдэхүүнийг гаргуулахаар шаардаж байна.

Хариуцагч Х Х К ХХК нь гэрээний дагуу түрээсийн төлбөрт төлөх 16,698,********************* төгрөгийг төлөх, 15******* ш V-2 тулаас төмрийг гаргаж өгөхөөр хүлээн зөвшөөрч, нэхэмжлэлийн шаардлагын үлдэх хэсгийг хариуцагч Б.Б төлөх үүрэгтэй гэж тайлбарлан татгалзаж байна.

Харин хариуцагч Б.Б нэхэмжлэлийг бүхэлд нь эс зөвшөөрч нэхэмжлэгч Х Х ХХК-тай ямар нэгэн гэрээ хэлцэл байгуулаагүй, төлбөр төлөх үүрэг хүлээгээгүй, 226 ш барилгын бараа бүтээгдэхүүнийг Х Х ХХК-иас хүлээн аваагүй, Х Х К ХХК-тай ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан боловч ажлаа хийлгүй хаяж явсан. Барилгын бараа материал манай барилгын талбай дээр байгаа, уг барилгын материалыг Х Х ХХК-иас манайх аваагүй учир нарийн тоо ширхэгийг мэдэхгүй, аль нь Х Х ХХК-ийнх, аль нь Х Х К ХХК-ийнх гэж ялгаж мэдэхгүй. Тус шүүхэд хянагдаж байгаа Б.Бгийн нэхэмжлэлтэй Х Х К ХХК-д холбогдох иргэний хэрэгт битүүмжлэгдсэн байгаа учир бид гаргаж өгөх боломжгүй гэсэн тайлбарыг гаргаж татгалзаж байна.

 

Шүүх талуудын шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар болон хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримтыг үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

 

Х Х ХХК болон Х Х К ХХК-ийн хооронд 2*******2******* оны 6 дугаар сарын *******3-ны өдөр “Барилгын туслах материал түрээслэх гэрээ”-г байгуулан барилга барих, барилгын угсралт, засварын ажил явуулах аж ахуйн үндсэн үйл ажиллагаагаа хэрэгжүүлэхэд нь барилгын туслах бараа материал буюу эд хөрөнгийг 2*******2******* оны 6 дугаар сарын *******3-ны өдрөөс 2*******2******* оны *******7 дугаар сарын *******3-ны өдрийг хүртэл хугацаанд түрээсээр ашиглуулахаар харилцан тохиролцсон байна. Түрээсээр ашиглуулах барилгын туслах бараа материал буюу эд хөрөнгийг гэрээний хавсралтаар тоо ширхэг, нэр төрөл, үнэ, төлбөрийн хэмжээг тохиролцож акт үйлдэн хүлээн авч хүлээлгэн өгөхөөр тохиролцсон байна.

 

Талуудын энэхүү байгуулсан гэрээ нь Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1 дэх хэсэгт заасан шинжийг агуулсан байх тул талуудын хооронд түрээсийн гэрээ байгуулагдсан гэж шүүх үзэв.

 

Түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулах болон дүрэмд заасан зорилгоо биелүүлэхэд нь зориулж тодорхой хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь гэрээгээр тохирсон түрээсийн төлбөрийг төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ. Түрээслэгч нь гэрээнд заасан хугацааны туршид тухайн хөрөнгийг зориулалтын дагуу ашигласны үр дүнд бий болсон үр шимийг олж авах эрх эдэлдэг. Түүнчлэн түрээсийн гэрээнд эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний журам нэгэн адил үйлчилнэ.

 

Гэрээний дагуу Х Х К ХХК нь нэхэмжлэгч Х Х ХХК-иас нийт 1**************6 ш барилгын туслах бараа материалыг хүлээн авч ашигласан  талаар маргахгүй байна. Мөн хариуцагч  Х Х К ХХК нь гэрээний дагуу ашигласан бараа материалаас 16,95*******,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 376 ширхэг барилгын бараа бүтээгдэхүүн материалыг хүлээлгэн өгөөгүй болохыг зөвшөөрсөн тайлбарыг гаргадаг. Нэхэмжлэлээр шаардаж байгаа 376 ш барилгын туслах материал бараа бүтээгдэхүүнээс 15******* ширхэг V-2 тулаас төмөрийг эргүүлэн хүлээлгэн өгөхийг зөвшөөрч, үлдэх 226 ширхэг бараа материал бүтээгдэхүүнийг хариуцагч Б.Бн эзэмшилд байгаа учир түүнээс түрээсийн төлбөрийн хамт гаргуулах ёстой гэх тайлбарыг гаргаж байна. Уг 226 ширхэг бараа материал нь Б.Бгийн эзэмшилд байгаа болохыг талууд хэн аль нь хүлээн зөвшөөрч маргадаггүй.

 

Хариуцагч Х Х К ХХК нь Х Х ХХК болон Стандарт форм ХХК-тай барилгын туслах материал түрээслэх гэрээний дагуу бараа, материалыг түрээслэн авч Б.Бгийн Хөгжмийн сургалтын төвийн барилгын ажил болон өөр бусад барилгын ажилд хэрэглэсэн гэх тайлбарыг гаргадаг.

 

Хариуцагч Х Х К ХХК-ийн Х Х ХХК-тай байгуулсан түрээсийн гэрээний хугацаа дууссан боловч түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл төлбөр 26,759,745 төгрөгийг, 376 ширхэг барилгын туслах материал бараа бүтээгдэхүүнийг хүлээлгэн өгөөгүй болох нь нэхэмжлэгчийн шүүхэд гарган ирүүлсэн хүлээн авсан бараа материалын актууд, орлого зарлагын паданууд зэрэг бичгийн баримтаар тогтоогдож байна. Хариуцагч Х Х К ХХК нь түрээсээр авсан бараа бүтээгдэхүүн туслах материалыг 2*******2******* ны *******7 дугаар сарын *******8-ны өдөр ажил гүйцэтгэх гэрээ цуцлагдсаны улмаас ашиглах боломжгүй болж, Б.Б цаашид дамжуулан түрээслэж, Б.Б түрээсийн төлбөрийг хариуцахаар зөвшөөрч барилгын талбайд үлдээсэн. Х Х ХХК-д энэ талаарх мэдэгдэлийг 2*******2******* оны 12 дугаар сарын 3*******-ны өдөр *******7 дугаартай албан бичгээр мэдэгдсэн, хариуцагч Б.Бгийн хууль бус эзэмшлээс 465 ширхэг барилгын туслах материалыг гаргуулахаар Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх 2*******2******* оны 11 дүгээр сарын *******5-ны өдөр 184/ШШ2*******2*******/*******3363 дугаартай шийдвэрээр шийдвэрлэсэн гэх тайлбарыг гаргадаг. Дээрх  тус шүүхийн 2*******2******* оны 11 дүгээр сарын *******5-ны өдрийн 184/ШШ2*******2*******/*******3363 дугаартай шийдвэр нь Нийслэлийн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалаар хүчингүй болж хэргийн шүүх хуралдаанаар дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж, уг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд байгаа болох нь талуудын тайлбараар тогтоогдож байх тул хариуцагч Б.Бгийн хууль бус эзэмшлээс 465 ширхэг барилгын туслах материалыг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн хуулийн хүчин төгөлдөр шийдвэр гаргаагүй гэж үзнэ.

 

 

Түүнчлэн хариуцагч Б.Б, Х Х К ХХК-ийн хооронд байгуулагдсан 2*******2******* оны 5 дугаар сарын *******1-ний өдрийн “Хөгжмийн сургалтын төвийн барилга угсралтын ажлыг гүйцэтгэх гэрээ”-ний үүрэгтэй холбоотой маргаан гарч тус шүүхэд Б.Бгийн нэхэмжлэлтэй, Х Х К ХХК-д холбогдох ажил гүйцэтгэх гэрээнээс татгалзаж хохиролд 26,1**************,********************* төгрөг гаргуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлтэй, 16,874,8************** төгрөг болон түрээсийн гэрээгээр авсан бараа материал гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэрэгт Х Х К ХХК-ийн хүсэлтээр тус шүүхийн шүүгчийн 2*******21 оны *******3 дугаар сарын 26-ны өдрийн 184/ШЗ2*******21/*******3514 дугаартай “Шүүхээс гарах шийдвэрийн биелэлтийг баталгаажуулах тухай” шүүгчийн захирамжаар Б.Бгийн эзэмшилд байгаа 1*******х1******* хэмжээтэй булан 8 ширхэг, 2х4 хэмжээтэй булан 24 ширхэг, 45х12******* хэмжээтэй хэв 4 ширхэг, 5*******х12******* хэмжээтэй хэв 2******* ширхэг, 6*******х12******* хэмжээтэй хэв 17******* ширхэг, 1**************х2************** хэмжээтэй дотор булан 11 ширхэг, гадар булан 4 ширхэг, 5**************х12************** хэмжээтэй хэв 64 ширхэг, Ү-2 сапуд 11 ширхэг, Ү-4 сапуд 1 ширхэг, 2**************х12************** хэмжээтэй хэв 8 ширхэг, 3**************х12************** хэмжээтэй хэв 3******* ширхэг, 4**************х12************** хэмжээтэй хэв 8******* ширхэг, 3******* ширхэг трубаг ашиглахгүй байхыг түүнд шийдвэрлэсэн байна. Үүнээс үзвэл хариуцагч Б.Бд нийт хариуцагч  Х Х К ХХК-ийн барилгын туслах материал бараа бүтээгдэхүүнээс дээрх захирамжид заагдсан нэр бүхий 465 ширхэг нь байна гэж үзвэл эдгээр бараа бүтээгдэхүүнийг ямар гэрээ хэлцлийн үндсэн дээр Б.Б  хэнээс хүлээн авсан, Х Х ХХК-ийн нийт нэхэмжилж байгаа 376 ширхэг эд хөрөнгийг хэрхэн ялгаж тооцоо нийлж хүлээлгэн өгөх нь тодорхой биш бөгөөд хариуцагч Б.Б нь нэхэмжлэгчтэй түрээсийн гэрээ байгуулан эд хөрөнгийг хүлээн аваагүй учир тооцоо нийлэн хүлээлгэн өгөх боломжгүй, хариуцагч Х Х К ХХК нь өөрийн эзэмшилд байгаа 15******* ш тулаас төмөрийг оролцуулан хариуцагч Б.Бгийн эзэмшилд байгаа гэх дээрх 465 ширхэг туслах материалаас нэхэмжлэгчийн өмчлөлийн нэхэмжлэлээр шаардаж буй 226 ширхэг эд хөрөнгийг хүлээлгэн өгөх боломжтой байна. Хариуцагч нар түрээсийн гэрээний дагуу өөрийн эзэмшил, ашиглалтад байгаа эд хөрөнгийн тоо ширхэгийн талаарх баримтыг шүүхэд гарган ирүүлээгүй тул шүүх хэргийг талуудын гаргасан тайлбарын хүрээн шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

 

Нэхэмжлэгч Х Х ХХК нь түрээсийн гэрээний дагуу хариуцагч Х Х К ХХК-иас түрээслэсэн эд хөрөнгийг буцаан шаардах, эд хөрөнгөө ашиглуулсны хөлсийг шаардах эрхтэй байна.

 

Хариуцагч Х Х К ХХК нь түрээслэсэн эд хөрөнгийг хариуцагч Б.Бгийн эзэмшилд үлдээн дамжуулан түрээслэсэн тул төлбөрийг төлөхгүй, түүнээс түрээсийн төлбөрийг, эд хөрөнгийн хамт гаргуулах ёстой гэх тайлбарыг гаргадаг ч Х Х ХХК болон Х Х К ХХК-ийн хооронд байгуулсан гэрээний 1 дүгээр зүйлийн 1.8, 2 дугаар зүйлийн 2.4, 2.11-д тус тус түрээсийн бараа материалыг гуравдагч этгээдэд давхар түрээслэх, худалдан борлуулахгүй байх, түрээсийн зүйлийг зөвхөн өөрийн буюу гэрээнд заасан газарт барилгын үйл ажиллагаанд ашиглах, түрээсийн гэрээний хугацаа дуусмагц эд зүйлийг түрээслэгчид хүлээлгэн өгөхөөр тохиролцсон байна. Иймд Б.Б түрээсийн гэрээний дагуу нэхэмжлэгчид төлбөр төлөх үүрэг үүсээгүй байна. Иймд нэхэмжлэгчийн Б.Бд холбогдуулан гаргасан шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзэв.

 

Иргэний хуулийн 295 дугаар зүйлийн 295.1-д эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ дуусгавар болоход хөлслөгч эд хөрөнгийн ердийн буюу гэрээгээр тохиролцсон элэгдлийг тооцон тухайн эд хөрөнгийг хөлслүүлэгчид буцаан өгнө гэж, мөн хуулийн 292 дугаар зүйлийн 292.4-т хөлслөн авагч өөрийн буруугаар эд хөрөнгийг ашиглаж чадаагүй бол хөлс төлөхөөс чөлөөлөгдөхгүй гэж тус тус заасан байна.

 

Хариуцагч Х Х К ХХК нь иргэн Б.Бтэй байгуулсан гэрээнээс үүдэн гарсан маргаантай асуудлаас болж барилгын туслах материалыг Х Х ХХК-тай байгуулсан гэрээний дагуу ашиглаж чадаагүй нь нэхэмжлэгчид төлөх хөлсийг төлөхгүй байх үндэслэл болохгүй юм. Харин өөрт учирсан хохирлоо буруутай этгээдээс шаардах эрхтэй байна.

 

Нэхэмжлэгч нь түрээсийн төлбөрийг ашигласан хугацаагаар тооцон гаргахдаа Ковид-19 цар тахлын улмаас хөл хориотой, ажил зогссон үеийг 376 хоногоор тооцон 7,18*******,6************** төгрөгийн хөнгөлөлт тооцон нийт 26,759,745 төгрөгийг нэхэмжилсэн байна. Мөн гэрээний дагуу буцаан шилжүүлэн өгөх ёстой 376 ширхэг барилгын туслах материал, бараа бүтээгдэхүүн /булан, тулаас, хэв, труба/-ийг хариуцагч Х Х К ХХК-иас гаргуулж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Дээр дурдсан үндэслэлээр хариуцагч Х Х К ХХК-иас түрээсийн төлбөрт 26,759,745 төгрөгийг, 16,95*******,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 376 ширхэг барилгын туслах материал, бараа бүтээгдэхүүн /булан, тулаас, хэв, труба/-ийг гаргуулан нэхэмжлэгч Х Х ХХК-д олгож шийдвэрлэж байна.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн хангасан бол хариуцагч улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцна. Иймд нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 534,45******* төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Х Х К ХХК-аас улсын тэмдэгтийн хураамжид 534,45******* төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.2, 116, 118 дугаар зүйлүүдийг удирдлага болгон

                                                                                                         ТОГТООХ нь:

 

1.Иргэний хуулийн 287 дугаар 287.1, 295 дугаар зүйлийн 295.4, 318 дугаар зүйлийн 318.1-т заасныг баримтлан хариуцагч Х Х К ХХК-иас түрээсийн төлбөрт 26,759,745 төгрөгийг, 44,********************* төгрөгийн үнэ бүхий V-4 тулаас 15******* ширхэг, 46,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 1********1******* хэмжээтэй булан 8 ширхэг, 54,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 2.4 урттай хуучин, 24 ширхэг булан, 39,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 45*12******* хэмжээтэй хуучин хэв 4 ширхэг, 44,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 5********12******* хуучин хэв 2******* ширхэг, 45,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 6********12******* хуучин хэв 17******* ширхэг буюу нийт 16,95*******,********************* төгрөгийн үнэ бүхий 376 ширхэг бараа, барилгын туслах материалыг гаргуулан нэхэмжлэгч Х Х ХХК-д олгож, хариуцагч Б.Бд холбогдох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 534,45******* төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч Х Х К ХХК-иас 534,45******* төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч Х Х ХХК-д олгосугай.

 

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.7, 12******* дугаар зүйлийн 12*******.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч нь шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гарсан хугацааг хуулинд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүй ба шүүхийн шийдвэрийг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                              Ч.НЯМСҮРЭН