П.Бын

 нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийн тухай

 

 

Монгол Улсын дээд шүүхийн Иргэний хэргийн танхимын шүүгч Д.Цолмон даргалж, шүүгч Н.Батчимэг, Н.Баярмаа, Э.Золзаяа, Б.Ундрах нарын бүрэлдэхүүнтэй, тус шүүхийн танхимд хийсэн хяналтын шатны иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

 

Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдрийн 192/ШШ2025/05879 дүгээр шийдвэр,

 

Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2025 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдрийн 210/МА2025/01776 дугаар магадлалтай,

 

П.Бын нэхэмжлэлтэй

“КМИ” ХХК-д холбогдох,

 

Ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлж, баталгаажуулалт хийлгэх, дутуу олгосон цалин болон хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалинг нөхөн гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй хэргийг

 

Нэхэмжлэгч П.Б, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.А, өмгөөлөгч Б.Т, Г.Н нарын хяналтын журмаар гаргасан гомдлоор шүүгч Э.Золзаяа илтгэснээр хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.А, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч С.Т, Г.Н, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ц.М, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга П.Доржнамбар нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

1. Нэхэмжлэгч П.Б нь хариуцагч “КМИ” ХХК-д холбогдуулан ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлж, баталгаажилт хийлгэх, 2018.12.20-ны өдрөөс 2024.01.03-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд дутуу олгосон цалин хөлсний зөрүү болон хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалин хөлсийг 2018.12.20-ны өдрөөс ажлаас чөлөөлөгдөх хүртэлх хугацаанд нөхөн гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргажээ.

2. Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025.07.21-ний өдрийн 192/ШШ2025/05879 дүгээр шийдвэрээр: Хөдөлмөрийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн 158 дугаар зүйлийн 158.2.2, 127 дугаар зүйлийн 127.1, 43 дугаар зүйлийн 43.2.7 дахь заалтыг тус тус заасныг баримтлан нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, нэхэмжлэгч П.Быг урьд эрхэлж байсан Сайтын Дизель хөдөлгүүрийн техникч албан тушаалд эгүүлэн томилж, ажилгүй байсан хугацааны олговорт 112,610,556 төгрөгийг хариуцагч КМИ ХХК-аас гаргуулж, нэхэмжлэгч П.Бт олгон, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалд нөхөн бичилт хийхийг хариуцагч КМИ ХХК-д даалгаж, нэхэмжлэгч 2024.01.03-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд дутуу олгосон цалин хөлсний зөрүү болон хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалин хөлсийг 2018.12.20-ны өдрөөс ажлаас чөлөөлөгдөх хүртэлх хугацаанд нөхөн гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа татгалзсан татгалзлыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5-д зааснаар баталж, холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 41 дүгээр зүйлийн 41.1.5 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл нь улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгддөг болохыг дурдаж, хариуцагч КМИ ХХК-аас 70,200 төгрөгийг гаргуулж улсын төсөвт оруулж шийдвэрлэсэн.

3. Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2025.10.15-ны өдрийн 210/МА2025/01776 дугаар магадлалаар: Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025.07.21-ний өдрийн 192/ШШ2025/05879 дугаар шийдвэрийг хүчингүй болгож, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 158 дугаар зүйлийн 158.2.2, 127 дугаар зүйлийн 127.1, 43 дугаар зүйлийн 43.2.7-т зааснаар хариуцагч “КМИ” ХХК-д холбогдох ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлж, баталгаажилт хийлгэхийг даалгах тухай  нэхэмжлэгч П.Бын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.3 дахь хэсэгт зааснаар давж заалдах журмаар гомдол гаргахдаа хариуцагч “КМИ” ХХК-ийн улсын тэмдэгтийн хураамжид 2025.08.21-ний өдөр урьдчилан төлсөн 721,003 төгрөгийг шүүгчийн захирамжаар буцаан олгож шийдвэрлэсэн.

4. Нэхэмжлэгч тал хяналтын журмаар гаргасан гомдолдоо: “...анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг өөр өөрөөр тайлбарласан, баримтыг бүрэн гүйцэд шинжлэн судалж тайлбарлахгүйгээр дүгнэлт хийсэн байх тул гомдол гаргаж байна.

4.1.Хэрэгт авагдсан баримтыг бүрэн гүйцэд шинжлэн судлалгүйгээр хэсэгчлэн тайлбарлаж болсон үйл явдлыг бүрэн агуулгаар нь бус гуйвуулах байдлаар үндэслэл болгон дүгнэсэн байна. Нэхэмжлэгч П.Б болон хариуцагч компанийн гүйцэтгэх захирал АДБ, дэд захирал СВ, хүний нөөцийн менежер А.Н нарын оролцсон 2024.01.11-ний өдрийн уулзалтын тэмдэглэлээр нэхэмжлэгчид нийт 3 ажлын байр санал болгосон байдаг. Үүнд: а.үндсэн харилцагчийн нэгжийн 2 дугаар багт буюу А.М менежерийн багт ажиллах сонголт. Энэ ажил нь 14/14 ээлжийн хуваариар өдөрт 12 цагаар уурхайн сайтад ажиллах тул цалин хөлс буурахгүй; б.МRС (УБ хот дах засварын газар)-т ажиллах сонголт. Энэ ажил нь даваа гаригаас баасан гариг хүртэл өдрийн, энгийн 8 цагаар ажиллах; в. үндсэн харилцагчийн нэгжийн 3-р багт буюу А.Н менежерийн багт ажиллах сонголт. Энэ ажил нь зүүн бүсийн уурхайн сайтуудаас ирсэн дуудлагын дагуу ажиллах юм. Тус ажлын байруудтай холбогдуулан асуулт хариулт байдлаар яриа явагдсан байдаг.

Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын хянавал хэсгийн 5.3-д: “2-рт MRC УБ хот дахь засварын газар ажиллах сонголт. Энэ ажил нь үндсэн цалин хөлс буурахгүй” гэснийг үндэслэлээ болгосон. Гэвч уулзалтын тэмдэглэлд “тус байгууллагын хүний нөөцийн менежер А.Н: MRC 2-т ажиллахад чинь чамд олон сул талтай юм биш үү. Гэр чинь хол, ажилдаа ирж очиход их цаг зарцуулна, илүү цагийн нэмэгдэл хөлс бага авна, цалин хөлс чинь буурна.” гэж хэлсэн байх ба шүүх огт байхгүй “үндсэн цалин хөлс буурахгүй” гэх агуулгыг зохиомлоор бий болгон тайлбарлаж үнэлсэн.

Хариуцагчийн шүүхэд амаар гаргасан тайлбарыг үндэслэл болгосон атлаа хэрэгт авагдсан нотлох баримт дээр дурдсанаас өөрөөр гуйвуулан, асуулт харилцан яриан дээрээс үндэслэн сэлгэн ажиллуулах саналыг хүлээн зөвшөөрсөн гэж, цаашид болж өрнөсөн яриаг шинжлэн судлалгүй дүгнэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1 дүгээр зүйлийг буруу хэрэглэж дүгнэлт хийсэн.

Тус уулзалтаар талууд цаашид харилцан ярилцсан байдаг бөгөөд тэмдэглэлд дурдсан зүйлээс дурдвал: “Хариуцагч талаас 3 төрлийн хувилбар бүхий санал тавихад нэхэмжлэгч өөрийнхөө ур чадварыг харуулж, компанидаа үнэлэгдэж цалин хөлсөө нэмэгдүүлж ажилдах хүсэлтэй, СВ дэд захиралтай ойрхон ажиллах зорилгоор МRС-д ажиллая” гэж хэлсэн, хариуцагч МRС-д ажиллахад цалин хөлс буурах үр дагаврыг тайлбарласан, нэхэмжлэгч “МRС-д ажиллахад цалин хөлс буурах учраас, үндсэн цалингаа 2 сая болгож нэмэгдүүлмээр байна” гэхэд хариуцагч “одоо амлалт өгөх боломжгүй, цалин хөлсний бодлогыг 04 сарын 01-ний өдрөөс шинэчлэх боломжтой”-г хэлсний дараа нэхэмжлэгч “ростерын амралтаа аваад ээлжийн амралтын цалин нэмэгдэх боломж бүрдэх цаг хугацааг хүлээнэ” гэх агуулгаар байр сууриа илэрхийлсэн байдаг. Иргэний хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1-д “хүсэл зоригийн агуулгыг тайлбарлахдаа үгийн шууд утгыг анхаарна” гэж заасан. Дээрх харилцан ярианаас санал болгосон ажлын байруудыг хүлээн зөвшөөрсөн нь харагдахгүй бөгөөд цаашид тус ажлуудын цалин хөлс хэд болохыг харзнахаар хүсэл зоригоо илэрхийлсэн нь MRC-д сэлгэн ажиллахыг зөвшөөрсөн гэх илэрхийлэл биш.

Давж заалдах шатны шүүх “цалин хөлс хэд болох нь уу, тэрийг хармаар байна” гэх байдлаар хүсэл зоригоо илэрхийлснийг түүний зөвшөөрлийг аваагүй, энэ талаар харилцан тохиролцоогүй гэж үзэхгүй. Өөрөөр хэлбэл, сэлгэн ажиллуулах тушаал гаргахад нэхэмжлэгчийн саналыг авсан гэж хариуцагчийн татгалзал үндэслэлтэй” гэж шийдсэн. Энэ нь Иргэний хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1 дэх хэсгийг хуульд зааснаас өөрөөр хэрэглэсэн.

Энэ заалтыг анхан болон давж заалдах шатны шүүх хоёр өөрөөр хэрэглэсэн.

4.2. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлд зааснаар ажилтныг сэлгэн ажиллуулахдаа ажилтантай тохиролцоогүй бол ажилтныг албан тушаал, цалин хөлсийг бууруулж сэлгэн ажиллуулахыг хориглоно.

Үндэслэх хэсгийн 5.6-д “тэр үед цалин хөлс хэд болох уу, тэрийг хармаар байна” гэх байдлаар хүсэл зоригоо илэрхийлснийг түүний зөвшөөрлийг аваагүй, энэ талаар харилдан тохиролцоогүй гэж үзэхгүй. Өөрөөр хэлбэл, сэлгэн ажиллуулах тушаал гаргахад нэхэмжлэгчийн санал авсан гэж тайлбарлаж хариуцагчийн татгалзал үндэслэлтэй” гэж дүгнэсэн нь хуульд огт байхгүй нэр томьёог бий болгож шийдсэн. Ажилтнаас санал авсан тул сэлгэн ажиллуулж болно гэх хуулийн агуулга байхгүй ба энэ нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.3-т “Ажилтантай тохиролцоогүй бол ажилтныг албан тушаал, цалин хөлсийг бууруулж сэлгэн ажиллуулахыг хориглоно” гэснийг үгүйсгэж байгаа юм.

Монгол хэлний тайлбар тольд “санал авах” гэдгийг “юу хүсэж байгааг нь мэдэх бодол хүслийг нь сонсох”, “тохиролцоогүй” гэдэг нь “хоёр тал хамтран хэлэлцээд харилцан тохирч үр дүнд хүрч чадаагүй” байхыг хэлнэ гэжээ.

2024.01.12-ны өдрийн 24/012 тоот сэлгэн ажиллуулах тухай тушаал нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.1.3, 59.1.4-ийг үндэслэж гарсан.

Хариуцагч “КМИ” ХХК-ийн анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн хэлэлцүүлгийн бүхий л үе шатанд “КМИ” ХХК болон “О” ХХК-иудын хооронд 2021.01.01-ний өдрийн Ү/21523687 дугаартай “Камминсын хөдөлгүүрт засвар арчилгаа, үзлэг, засвар хийх үйлчилгээний гэрээ”-г 3 жилийн хугацаагаар байгуулсан бөгөөд гэрээний хугацаа 2023.12.31-ний өдөр дуусгавар болсон тул сэлгэн ажиллуулах тушаал гаргасан” гэдэг. Гэвч тус сэлгэн ажиллуулах тушаалаас харвал дээр дурдсан гэрээтэй холбоогүй, үүнийг шүүх хянавал хэсгийн 5.2-д мөн дурдаж дүгнэсэн нь 2024.01.12-ны өдрийн 24/012 тоот сэлгэн ажиллуулах тухай тушаалын агуулгатай зөрчилдөж байна.

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.1.3-т “хэд хэдэн ажлын байранд ажиллах чадвар эзэмшүүлэх”, 59.1.4-т “нэг ажлын байран дээр удаан ажилласнаас үүсэж болох зүй бус гаднын нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх” үндэслэлээр сэлгэн ажиллуулах тушаал гаргасан.

Гэвч магадлалд “ажилтны саналыг авсан тул Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.3-д заасныг зөрчөөгүй” гэсэн нь учир дутагдалтай бөгөөд нэхэмжлэгчийн зүгээс санал болгосон ажлын байрнуудыг хүлээн зөвшөөрөөгүй байхад хэргийг үнэн зөв, эргэлзээгүй шийдсэн гэж үзэх боломжгүй.

“КМИ” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлын 2024.04.01-ний өдрийн 24/012 тоот тушаалын хавсралтад нэхэмжлэгч П.Бын үндсэн цалинг 2,360,064.58 төгрөг гэж шинэчлэн тогтоосныг цалин хөлс нэмэгдсэн гэж үзэхгүй. Учир нь сэлгэн ажиллуулах тушаал нь 2024.01.12-ны өдөр гарсан, 2024.02.23-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэн шүүхийн процесс эхэлсэн тул 24/012 тоот тушаал нь энэхүү маргааны үйл баримт болох боломжгүй ба сэлгэн ажиллуулах тушаал гарснаас хойших цаг хугацаанд хамаарна.  

Иймд Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2025.10.15-ны өдрийн 01776 дугаар магадлалыг хүчингүй болгож анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж өгнө үү.” гэжээ.

 

5. Монгол Улсын дээд шүүхийн Иргэний хэргийн танхимын нийт шүүгчийн хуралдааны 2026 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 001/ШХТ2026/00033 дугаар тогтоолоор нэхэмжлэгч П.Б, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.А, өмгөөлөгч Б.Т, Г.Н нарын гомдлыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 172 дугаар зүйлийн 172.2.1-т заасан үндэслэлээр хяналтын шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэжээ.

ХЯНАВАЛ:

6. Нэхэмжлэгч П.Б нь хариуцагч “КМИ” ХХК-д холбогдуулан ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй тэнцэх олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн төлүүлж, баталгаажилт хийлгэх, 2018.12.20-ны өдрөөс 2024.01.03-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд дутуу олгосон цалин хөлсний зөрүү болон хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалин хөлсийг 2018.12.20-ны өдрөөс ажлаас чөлөөлөгдөх хүртэлх хугацаанд нөхөн гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргаж, үндэслэлийг тайлбарлахдаа “... 2018.12.04-ний өдрөөс 2024.01.03-ны өдрийг хүртэл “КМИ” ХХК-д Дотоод шаталтын хөдөлгүүрийн техникчээр ажиллаж байсан. Ажил олгогч 2024.01.03-ны өдөр миний оронд н.БУ гэх хүнийг явуулахаар тушаал гаргасан. 2024.01.08, 2024.01.11-ний өдрүүдэд компанийн удирдах албан тушаалтан нартай уулзахад тодорхой зүйл хэлээгүй. 2024.01.12-ны өдөр “Сэлгэн ажиллуулах тухай” тушаал танилцуулсан. Сэлгэн ажиллуулах талаар харилцан тохиролцоогүй, хөдөлмөрийн нөхцөлийг бууруулсан, тушаалыг зөвшөөрөхгүй. Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хорооны 2024.02.06-ны өдрийн хурлын тэмдэглэлийг хүлээж авсан. 2022 оны 11 дүгээр сар, 2023 оны 03-07 дугаар саруудад тус бүр 7 хоногоор илүү ажилласан байхад энгийн цагаар бодож илүү цагийн цалин хөлс олгоогүй, ээлжийн амралтын цалин хөлс дутуу олгосон. Хөдөлмөрийн гэрээнд тусгагдаагүй, тохиролцоогүй, хөдөлмөрийн хэвийн бус нөхцөлтэй засварын ажлыг хавсран гүйцэтгүүлж байсан ба үүнтэй холбоотой нэмэгдэл цалин хөлс төлөөгүй” гэжээ.  

7. Хариуцагч “КМИ” ХХК нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч гаргасан тайлбартаа “...П.Бтай 2018.12.04-ний өдөр Үйлчилгээний техникч албан тушаалд хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж ажиллуулж байсан бөгөөд Хөдөлмөрийн хууль шинэчлэгдсэнтэй холбогдуулан 2023.06.01-ний өдрөөс эхлэн гэрээг шинэчлэн байгуулсан. 2018.12.04-2024.01.03-ны өдрийг хүртэл цалин хөлс дутуу олгож байгаагүй. Ажилтан П.Бтай ярилцаж тохиролцсоны дагуу түүнийг сэлгэн ажиллуулсан. Нэхэмжлэгчийг ажил үүрэг хавсран гүйцэтгүүлээгүй, энэ талаар компанид өмнө нь гомдол гаргаж байгаагүй.” гэжээ.

8. Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэхдээ “...П.Б 2018.12.04-ний өдрөөс Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд Он уурхайн Сайтад дотоод шаталтын хөдөлгүүрийн техникчээр ажиллаж эхэлсэн, 2023.06.01-ний өдөр хөдөлмөрийн гэрээг байгуулсан, уг гэрээгээр нэхэмжлэгч нь хариуцагч компанид хөдөлмөрийн хэвийн бус нөхцөлд Сайтын дизель хөдөлгүүрийн техникч албан тушаалд сарын 2,052,230.08 төгрөгийн үндсэн цалин авахаар тохирч ажилласан, ажил олгогчийн 2024.01.12-ны өдрийн 24/002 дугаартай “Сэлгэн ажиллуулах тухай” тушаалаар П.Быг 2024.01.17-ны өдрөөс MRC (засварын газар)-т дизель хөдөлгүүрийн техникчээр сэлгэн ажиллуулахаар болсон, хариуцагч тал энэ тушаалыг гаргахдаа нэхэмжлэгчээс зөвшөөрлийг аваагүй, харилцан тохиролцоогүй тул нэхэмжлэгчийг ажилд нь эгүүлэн тогтооно. Нэхэмжлэгч 2018.12.20-ны өдрөөс 2024.01.03-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд дутуу олгосон цалин хөлсний зөрүү болон хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалин хөлсийг 2018.12.20-ны өдрөөс ажлаас чөлөөлөгдөх хүртэлх хугацаанд нөхөн гаргуулах тухай шаардлагаасаа татгалзсаныг баталж, холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгоно.” гэжээ.

9. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэхдээ “...Нэхэмжлэгч П.Б нь хариуцагч “КМИ” ХХК-тай 2018.12.04-ний өдөр хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсан, 2023.06.01-ний өдөр шинэчлэн байгуулсан гэрээгээр дизель хөдөлгүүрийн техникч /сайт/ ажил албан тушаалд П.Быг ажиллуулах, ажлын байршлыг Улаанбаатар хот дахь Төв оффис, засварын төв, ажлын байрны нөхцөлийг хөдөлмөрийн хэвийн бус, үндсэн цалинг сарын 2,052,230.08 төгрөг гэж тохиролцсон, “КМИ” ХХК нь “О” ХХК-тай 2021.01.01-ний өдөр байгуулсан гэрээний хугацаа дууссантай холбоотойгоор нэхэмжлэгчийг өөр ажилд сэлгэн ажиллуулахаар 2024.01.11-ний өдөр уулзсан, сэлгэн ажиллах 3 ажлын байр санал болгосноос Улаанбаатар хот дахь MRC буюу засварын газарт ажиллах талаар хүсэл зоригоо илэрхийлсэн, ажилтан уг ажлын байрыг сонгож үндсэн цалин нэмэгдүүлэх талаар хүсэл зоригийг илэрхийлсэн, “КМИ” ХХК-ийн 2024.04.01-ний өдрийн 24/012 тоот “цалин хөлс шинэчлэн баталсан” тушаалаар түүний үндсэн цалинг 2,360,064.58 төгрөг гэж тогтоосон, ажилтны цалин хөлсийг буураагүй, ажил олгогчийн тушаал Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.3 дахь хэсэгт заасныг хууль зөрчөөгүй” гэжээ. 

10. Хоёр шатны шүүх хөдөлмөрийн эрх зүйн харилцаанд ажил олгогчоос ажилтныг сэлгэн ажиллуулах талаарх хуулийн зохицуулалтын урьдчилсан нөхцөл бүрдсэн эсэх талаар зөрүүтэй дүгнэснээр өөр өөр шийдэл гаргажээ.

Тухайлбал, анхан шатны шүүх ажил олгогч нь ажилтнаас зөвшөөрөл аваагүй тул түүнийг сэлгэн ажиллуулах эрхгүй гэж дүгнэсэн бол давж заалдах шатны шүүх ажилтны зөвшөөрлийг үндэслэсэн тул ажил олгогчийн шийдвэр хуульд нийцнэ гэжээ.

11. Нэхэмжлэгч П.Б нь хариуцагч “КМИ” ХХК-тай 2018.12.04-ний өдөр хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж, тус компанийн үйлчилгээний техникчийн ажил албан тушаалд томилогдсон, 2023.06.01-ний өдөр хөдөлмөрийн гэрээг шинэчлэн байгуулсан, тус компанийн дизель хөдөлгүүрийн техникч /сайт/ ажил албан тушаалд ажиллаж байсан, ажилтныг “сэлгэн ажиллуулах тушаал”-аар П.Быг 2024.01.17-ны өдрөөс Улаанбаатар хот дахь MRC /Засварын газар/-т /цаашид “Улаанбаатар хот дахь засварын газар (MRC)” гэх/ Дизель хөдөлгүүрийн техникчээр сэлгэн ажиллуулахаар шийдвэрлэсэн, 2024.04.01-ний өдрийн тушаалаар ажилтны үндсэн цалинг 2,360,064.58 төгрөгөөр тогтоосныг хоёр шатны шүүх зөв тодорхойлжээ.

Харин хариуцагч байгууллага “ажилтныг сэлгэн ажиллуулах” тухай тушаал гарсан огноог “2023.01.12” гэж бичсэн, хоёр шатны шүүх тушаал гарсан бодит хугацааны талаар дүгнэлт хийгээгүй. Анхан шатны шүүх уг тушаалын огноог шийдвэртээ “2024.01.12” гэж, давж заалдах шатны шүүх магадлалд “2023.01.12” гэж өөр өөрөөр тодорхойлсон. Уг тушаал бодитоор 2024.01.12-ны өдөр гарсан талаар талууд маргаагүйгээс гадна ажил олгогч тал уг тушаалыг гаргахад баримталсан талуудын уулзалтын тэмдэглэлийг “2024.01.11” гэж бичсэн. Иймд тушаалд огноог тодорхойлохдоо техникийн алдаа гаргасан гэж үзэж ажилтныг ажлаас халсан тушаалын огноог “2024.01.12” гэж тодорхойлно.

12. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.1 дэх хэсэгт: “Ажил олгогч ажилтантай харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр аж ахуйн нэгж, байгууллага дотроо, харьяа нэгж, салбарын хооронд дараах үндэслэлээр ажилтныг гурван жил хүртэл хугацаагаар сэлгэн ажиллуулж болно” гээд 59.1.1-д “ажлын ачааллыг тэнцүүлэх;” 59.1.2-т “тодорхой ажлын байранд ажиллуулахаар бэлтгэх, мэргэшүүлэх;” 59.1.3-т “хэд хэдэн ажлын байранд ажиллах чадвар эзэмшүүлэх;”, 59.1.4-т “нэг ажлын байран дээр удаан ажилласнаас үүсэж болох зүй бус гаднын нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх”, 59.3 дахь хэсэгт “Ажилтантай тохиролцоогүй бол ажилтныг албан тушаал, цалин хөлсийг бууруулж сэлгэн ажиллуулахыг хориглоно.” гэж тус тус заажээ.

12.1. Хариуцагч “КМИ” ХХК нь 2024.01.12-ны өдрийн “сэлгэн ажиллуулах тушаал”-ыг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.1.3, 59.1.4 дэх заалт, ажилтан П.Бтай 2024.01.11-ний өдөр уулзсан уулзалтын тэмдэглэлийг үндэслэн гаргасан гэжээ.

12.2. 2024.01.11-ний өдрийн уулзалт хийсэн тэмдэглэл хэрэгт нотлох баримтаар авагдсан. Уг уулзалтад ажил олгогч талаас компанийн гүйцэтгэх захирал АДБ, дэд захирал СВ, хүний нөөцийн менежер А.Н болон ажилтан П.Б нар оролцсон, ажил олгогч талаас “КМИ” ХХК болон “О” ХХК-ийн хооронд 2021.01.01-ний өдөр байгуулагдсан гэрээний хугацаа дууссан, компани дотор 3 ажлын байрны сонголт байгаа, сонголт 1 нь үндсэн харилцагчийн нэгжийн 2 дугаар баг буюу А.М менежерийн баг, сонголт 2 нь  Улаанбаатар хот дахь засварын газар (MRC), сонголт 3 нь үндсэн харилцагчийн нэгжийн 3 дугаар багт буюу А.Н менежерийн баг байгаа талаар санал гаргасан. Ажилтан П.Б: “...Миний хувьд өөрийнхөө ур чадварыг харуулж, компанидаа үнэлэгдэж, цалин хөлсөө нэмэгдүүлж ажиллах хүсэлтэй байна. Ийм болохоор СВ дэд захиралтай ойрхон ажиллах зорилгоор  MRC-д ажиллая ... гэсэн” нөхцөлтэй санал гаргасан. Ажил олгогч талаас “цалинг 4 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс шинэчлэх боломжтой” гэсэнд ажилтан “...цалин хөлс хэд болох нь уу тэрийг хармаар байна” гэж хариулжээ.  

Энэ үйл баримт болсон талаар хоёр шатны шүүх адил дүгнэсэн боловч нэхэмжлэгчийн дээрх хариултыг “сэлгэн ажиллах зөвшөөрөл олгосон явдал” гэж үзэх эсэх дээр эрх зүйн ялгаатай дүгнэлт хийж, анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч П.Б ийнхүү хариулсныг сэлгэн ажиллах зөвшөөрөл өгсөн гэж үзэхгүй гэж дүгнэсэн бол давж заалдах шатны шүүх зөвшөөрсөн гэж үзсэн байна.

Хяналтын шатны шүүх анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг үндэслэлтэй гэж үзлээ. Учир нь тэрээр дэд захирал СВтай ажиллахыг зөвшөөрсөн боловч энэ нь түүний цалин хэрхэн нэмэгдэхээс хамаарах агуулгатай байна.

12.3. Ийнхүү ажилтан нь сэлгэн ажиллах зөвшөөрөл өгөөгүй байхад ажил олгогч талаас 2024.01.12-ны өдөр ажилтныг сэлгэн ажиллуулах тушаалыг гаргасан боловч уг тушаалыг ажилтанд гардуулж өгөөгүй байх үед ажилтан П.Баас 2024.01.25-ны өдөр хариуцагч байгууллагын хүний нөөцийн менежер А.Нт илгээсэн цахим захидал буюу имэйлд “Миний бие нь сард 3 сая гаруй цалингийн зээл төлдөг бөгөөд цаашид УБ work shop-д ажиллах боломжгүй ...” гэдгийг илэрхийлсэн байна.  

12.4. Анхан шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1, 40.2 дахь хэсэгт зааснаар хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлж 2024.01.11-ний өдрийн уулзалтаар нэхэмжлэгч П.Б нь тушаалд заасан ажлын байр болох Улаанбаатар хот дахь засварын газар (MRC)-т сэлгэн ажиллах зөвшөөрөл өгөөгүй гэж дүгнэсэн нь зөв болжээ.

12.5. Давж заалдах шатны шүүх хариуцагч байгууллагын 2024.04.01-ний өдрийн 24/012 тушаалаар ажилтан П.Бын үндсэн цалинг 2,360,064.58 төгрөгөөр тогтоосон болон гэрч А.Нийн өгсөн мэдүүлэгт “...П.Б ... MRC-д ажиллая, MRC-д ажиллахад цалин хөлс буурах учраас би үндсэн цалингаа нэмэгдүүлмээр байна” гэсэн баримтуудыг үнэлж үндсэн цалин буураагүй, ажил олгогч нь ажилтны саналыг үндэслэн, түүнтэй харилцан тохиролцож сэлгэн ажиллуулах тушаал гаргасан нь хуульд нийцсэн гэсэн дүгнэлт хуульд нийцээгүй.

12.6. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 59 дүгээр зүйлийн 59.1 дэх хэсэгт ажилтныг сэлгэн ажиллуулах талаар зохицуулахдаа урьдчилсан нөхцөлийг “ажил олгогч ажилтантай харилцан тохиролцсон” байхаар заажээ. Энэ тохиолдолд ажил олгогч болон ажилтан хоёр Иргэний хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39.1 дэх хэсэгт “Иргэний эрх, үүргийг үүсгэх, өөрчлөх, шилжүүлэх, дуусгавар болгох зорилгоор хүсэл зоригоо илэрхийлсэн иргэн, хуулийн этгээдийн үйлдэл /эс үйлдэхүй/-г хэлцэл гэнэ” гэж заасан хэлцэл хийх бөгөөд мөн хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1 дэх хэсэгт “Хүсэл зоригийн илэрхийлэл нь нөгөө тал түүнийг хүлээн авснаар хүчин төгөлдөр болно.” гэж зааснаар хэлцлийн гол нөхцөлүүдийн талаар нэг шийдэлд хүрсэн байх учиртай.

2024.01.11-ний өдрийн уулзалтаар ажил олгогч талаас сэлгэн ажиллах ажлын 3 байр санал болгосон нь Иргэний хуулийн 195 дугаар зүйлийн 195.1 дэх хэсэгт “Нэг этгээд өөрийн хүсэл зоригийг хүлээн зөвшөөрсөн этгээдтэй эрх үүргийн хувьд холбогдохоор нэг буюу хэд хэдэн тодорхой этгээдэд хандан хүсэл зоригоо бодитойгоор, хангалттай тодорхой илэрхийлсэн илэрхийллийг гэрээ байгуулах санал” гэж заасан.

Харин ажилтан П.Б нь Улаанбаатар хот дахь засварын газар (MRC)-т сэлгэн ажиллахад үндсэн цалинг бууруулахгүй байх нөхцөл буюу Иргэний хуулийн 195 дугаар зүйлийн 195.6 дахь хэсэгт “Гэрээ байгуулах саналаас өөр нөхцөлөөр гэрээ байгуулахыг зөвшөөрсөн хариуг гэрээ байгуулах тухай шинэ санал гэж үзнэ” гэж заасны дагуу шинэ санал гаргасан гэж үзнэ.

Талууд уг уулзалтаар ажлын байрны талаар тохиролцсон боловч ажилтны үндсэн цалингийн талаар тохиролцоогүй байна.

Хожим буюу 2024.04.01-ний өдөр ажил олгогч тал ажилтны үндсэн цалинг 2,360,064.58 төгрөгөөр тогтоосныг ажилтан зөвшөөрөөгүй тохиолдолд гэрээний гол нөхцөлийн талаар тохиролцсон гэж дүгнэхгүй юм. Түүнээс гадна 2024.01.11-ний өдрийн уулзалтын тэмдэглэл нотлох баримтаар авагдсан байх бөгөөд уг тэмдэглэлд тусгагдсан үйл баримтыг гэрчийн мэдүүлгээр өөрчлөхгүй болно.

13. Анхан шатны шүүх хариуцагч “КМИ” ХХК-д холбогдох 2024.01.03-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд дутуу олгосон цалин хөлсний зөрүү болон хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалин хөлсийг 2018.12.20-ны өдрөөс ажлаас чөлөөлөгдөх хүртэлх хугацаанд нөхөн гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа татгалзсан татгалзлыг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5-д заасантай нийцсэн боловч шийдвэрийн тогтоох хэсэгт хуулийн нэрийг эхэнд нь бичээгүй нь мөн хуулийн 118 дугаар зүйлийн 118.5 дахь хэсэгт заасныг зөрчсөн байхаас гадна хариуцагчийн нэрийг орхигдуулсан алдаа гаргажээ.

Түүнчлэн анхан шатны шүүх шийдвэрийнхээ тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад Хөдөлмөрийн тухай хуулийн нэрийг бичихдээ шинэчилсэн найруулга гэж бичсэн нь учир дутагдалтай байна. Учир нь хүчин төгөлдөр үйлчилж буй хуулийн нэрийг бичихэд шинэчилсэн найруулга гэдгийг дурдах шаардлагагүй болно. Мөн уг хэсэгт “нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж” гэж бичсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1-д заасан агуулгыг найруулгын хувьд зөрчсөн гэж дүгнэнэ. Учир нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж буй бол уг шаардлагаа тодорхойлох бөгөөд давхар бичихгүй болно.

Мөн анхан шатны шүүх хариуцагч байгууллагын нэрийг хуулийн этгээдийн гэрчилгээнд тусгаснаас өөрөөр бичсэн алдаа гаргажээ.   

Дээрх алдаануудыг залруулах боломжтой байна.

14. Дээр дурдсан үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангаж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт дээр дурдсан өөрчлөлтийг оруулах нь зүйтэй гэж хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэлээ.  

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176 дугаар зүйлийн 176.2.3.-т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2025 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдрийн 210/МА2025/01776 дугаар магадлалыг хүчингүй болгож, Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн 2025 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдрийн 192/ШШ2025/05879 дүгээр шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтаас “Хөдөлмөрийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн” гэснийг “Хөдөлмөрийн тухай хуулийн” гэж өөрчилж, “нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж,” гэснийг хасч,

Тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтыг “Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.5 дахь хэсэгт зааснаар хариуцагч “КМИ” ХХК-д холбогдох 2024.01.03-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд дутуу олгосон цалин хөлсний зөрүү, хавсран гүйцэтгэж байсан ажлын цалин хөлсийг 2018.12.20-ны өдрөөс ажлаас чөлөөлөгдөх хүртэлх хугацаанд нөхөн гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагаасаа нэхэмжлэгч П.Б татгалзсаныг баталж, холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай” гэж өөрчлөн найруулж,

Тогтоох хэсгийн 1, 3 дахь заалтуудад “КМИ” ХХК гэснийг “КМИ” ХХК гэж тус тус өөрчилж, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсүгэй.

2. Нэхэмжлэгч П.Б, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.А, өмгөөлөгч Б.Т, Г.Н нар нь хяналтын журмаар гомдол гаргахдаа төлөх улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурдсугай. 

 

               ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                                 Д.ЦОЛМОН

              ШҮҮГЧИД                                                                   Н.БАТЧИМЭГ

                                                                          Н.БАЯРМАА  

                                                               Э.ЗОЛЗАЯА

                                                                                                   Б.УНДРАХ