| Шүүх | Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх |
|---|---|
| Шүүгч | Дүвчингийн Чинзориг |
| Хэргийн индекс | 108/2024/0132/Э |
| Дугаар | 2024/ШЦТ/175 |
| Огноо | 2024-10-04 |
| Зүйл хэсэг | 11.4.1., 11.6.1., |
| Улсын яллагч | А.Лхагваа |
Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийтгэх тогтоол
2024 оны 10 сарын 04 өдөр
Дугаар 2024/ШЦТ/175
МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС
Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Д.Чинзориг даргалж,
Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Ц.Ууганчимэг,
Улсын яллагч А.Лхагваа /томилолтоор/,
Шүүгдэгч Ц.*******, Н.******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар
Налайх, Багахангай дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Н.Мөнхцэцэгийн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1, 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар 2024 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 129/А дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******ийн *******, овогт ын ******* нарт холбогдох эрүүгийн 2407000210156 дугаартай хэргийг 2024 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.
Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:
Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 04 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 62 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгүүлсэн,
******* овогт *******ийн ******* /РД: *******/
Төв аймгийн Сум дундын шүүхийн 2015 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр 145 дугаар шийтгэх тогтоолоор 2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 145 дугаар зүйлийн 145.2 дахь хэсэгт зааснаар 2 жил 3 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгүүлж, 1 жилийн хорих ялыг тэнссэн,
Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2021 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрийн 8 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, 2.4 дэх хэсэгт зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, Нийслэлийн Эрүүгийн давж заалдах шатны шүүхийн 2022 оны 03 дугаар сарын 18-ны өдрийн 293 дугаартай магадлалаар 1 жилийн хугацаагаар хорих ял болгон өөрчилж, хорих ялыг биечлэн эдэлж 2022 оны 11 дүгээр сарын 04-ний өдөр суллагдсан.
овогт ын ******* /РД: /.
Холбогдсон хэргийн талаар: /яллах дүгнэлтэд дурдсанаар/
Яллагдагч Ц.******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ, 2023 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдөр 21 цагийн орчимд Налайх дүүргийн , тоот хашаан дотор төрөл садан хүмүүсийн хоорондын үл ойлголцол, хэрүүл маргаанаас үүдэлтэйгээр мөн адил согтууруулах ундааны зүйл хэтрүүлэн хэрэглэсэн Н.*******тай харилцан зодолдож улмаар түүний эрүүл мэндэд “эрүү ясны хугарал, баруун доод зовхинд цус хуралт” гэмтэл бүхий хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,
Яллагдагч Н.******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ, 2023 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдөр 21 цагийн орчимд Налайх дүүргийн , тоот хашаан дотор төрөл садан хүмүүсийн хоорондын үл ойлголцол, хэрүүл маргаанаас үүдэлтэйгээр мөн адил согтууруулах ундааны зүйл хэтрүүлэн хэрэглэсэн Ц.*******тай харилцан зодолдож улмаар түүний эрүүл мэндэд “зүүн зулай, зүүн хөмсөгт шарх, баруун дээд, доод зовхи, хацар, зүүн доод зовхинд цус хуралт, баруун хацарт зөөлөн эдийн няцрал” гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.
ТОДОРХОЙЛОХ нь:
Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас шүүхэд танилцуулсан нотлох баримтыг шүүхэд хэлэлцүүлэхгүй байх, нотлох баримтаас хасуулах, шинжлэн судлах дараалалд өөрчлөлт оруулах талаар санал, хүсэлт гараагүйг дурдаж, талуудаас шинжлэн судалсан болон бусад нотлох баримтууд;
Улсын яллагчийн зүгээс: хэргийн газрын нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэлт зургийн үзүүлэлтүүд /хх-8-10/, Ц.*******ын хохирогчоор өгсөн мэдүүлэг, /хх-17-18,71-72/, ын согтуурлын зэргийг шалгасан мөрдөгчийн тэмдэглэл, шүүх шинжилгээний газрын шинжээч эмчийн 30 дугаартай дүгнэлт /хх-37-38/, Яаралтай тусламж үйлчилгээний хуудас /хх-39/, Н.*******ы хохирогчоор өгсөн мэдүүлэг /хх-21-22/, шинжээчийн 32 дугаартай дүгнэлт, гэрч н.гийн мэдүүлэг /хх-30-31/, гэрч н.ийн мэдүүлэг /хх-34-35,158/, насанд хүрээгүй гэрч н.ийн мэдүүлэг /хх-24,155/, шүүгдэгч Ц.*******ын мэдүүлэг /хх-98-99/, шүүгдэгч Н.*******ы мэдүүлэг /хх-80-81,152/ зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав.
Шүүгдэгч нар нь нотлох баримт шинжлэн судлуулаагүй болно.
Шүүхийн хэлэлцүүлгийн үед шинжлэн судалсан болон хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, хуульд заасан журмаар цугларсан, хэрэг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай. Мөн хохирогч, гэрч, яллагдагч нараас мэдүүлэг авахдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчөөгүй, шинжээчийн дүгнэлт, нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан хууль ёсны үнэн зөв баримтууд гэж үнэллээ.
Шүүгдэгч Ц.******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “...Тэр өдөр жоохон архи уучхаад Н.*******тай таараад машинд сууж юм ярьж байгаад манай гэрээс гарсан. Тэгээд би “дөхүүлээд өгье гэсэн юм. Тэгээд маргасан. Сайн мэдэхгүй байгаа. Нэг санахад барьцалдаж авсан. Ахиад санахад доор дээрээ ороод зодолдож байсан. Нэг мэдэхэд цагдаа эмнэлэг болсон...” гэв.
Шүүгдэгч Н.******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “....Налайх дүүргийн 0ны шар дэлгүүр дээр хөдөөнөөс адуу цуглуулж явж байгаад орж ирээд Ц.******* ахтай таарсан. Таараад юм ярьж байгаад хэрүүл маргаан болсон. Согтуу байсан болохоор ямар асуудлаас болж маргалдаж, зодолдсон гэдгийг сайн санахгүй байна...” гэв.
Шүүхээс тогтоосон хэргийн нөхцөл байдал
Прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд Ц.*******, Н.******* нарт холбогдсон хэрэгт гэм буруу, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон үйл баримт, шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан дээрх нотлох баримтуудыг үндэслэн дүгнэхэд:
Гэм буруугийн талаар
Шүүгдэгч Ц.*******, Н.******* нар согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ 2023 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдөр 21 цагийн орчимд Налайх дүүргийн , тоот хашаан дотор төрөл садан хүмүүсийн хоорондын үл ойлголцол хэрүүл маргаанаас үүдэлтэйгээр харилцан зодолдож Ц.******* нь хохирогч Н.*******ы эрүүл мэндэд “эрүү ясны хугарал, баруун доод зовхинд цус хуралт” гэмтэл бүхий хүндэвтэр хохирол,
харин Н.******* нь хохирогч Ц.*******ын эрүүл мэндэд “зүүн зулай, зүүн хөмсөгт шарх, баруун дээд, доод зовхи, хацар, зүүн доод зовхинд цус хуралт, баруун хацарт зөөлөн эдийн няцрал” гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол тус тус санаатай учруулсан болох нь:
/хх-17-18, 71-72 дугаар тал/
/хх-37-38 дугаар тал/
/хх-21-22 дугаар тал/
/хх-43-44 дүгээр тал/
/хх-30-31 дүгээр тал/
/хх-34-35, 158 дугаар тал/
хх-24, 155 дугаар тал/
/хх-59, 84, 102-103 дугаар тал/
Хэргийн үйл баримтаас дүгнэхэд, шүүгдэгч Н.******* нь хууль зүйн хувьд шууд санаатай үйлдлээр, хувийн таарамжгүй сэдэлтээр халдаж, хохирогч Ц.*******ын эрүүл мэндэд гэмтлийн зэрэг тогтоох журамд заасан хөнгөн зэргийн гэмтлийг учруулсан нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэргийн шинжийг,
Шүүгдэгч Ц.******* нь хууль зүйн хувьд шууд санаатай үйлдлээр, хувийн таарамжгүй сэдэлтээр халдаж, хохирогч Н.*******ы эрүүл мэндэд гэмтлийн зэрэг тогтоох журамд заасан хүндэвтэр зэргийн гэмтлийг учруулсан нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах” гэмт хэргийн шинжийг тус тус бүрэн хангасан байна.
Шүүх хуралдаанд гэм буруугийн болон эрүүгийн хариуцлагын талаар гаргасан дүгнэлт тайлбар
Улсын яллагч “...шүүгдэгч Ц.*******т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, 480 цагийн нийтэд тустай ажил хийлгэх, Н.*******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1.1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, 320 цагийн нийтэд тустай ажил хийлгэх ялаар шийтгэх тус тус дүгнэлт гаргаж байна...” гэх дүгнэлтийг гаргав.
Тиймээс шүүгдэгч нарыг гэм буруутайд тооцуулах талаар прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл зөв байх тул улсын яллагчийн дүгнэлтийг хүлээн авч дээрх зүйл, хэсэгт зааснаар гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна.
Гэм буруугийн талаар улсын яллагчаас шүүгдэгч Н.*******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1, Ц.*******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус заасан гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцуулах санал дүгнэлт гаргаж оролцсоныг хэргийн бусад оролцогчид хүлээн зөвшөөрч, хэргийн зүйлчлэл болон гэм буруугийн талаар маргаж мэтгэлцээгүйг дурдах нь зүйтэй.
Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршгийн тухай.
Шүүгдэгч Н.******* нь хохирогч Ц.*******ын биед халдаж хөнгөн хохирол, шүүгдэгч Ц.******* нь хохирогч Н.*******ы биед халдаж хүндэвтэр хохирол тус тус учруулсан ба хавтаст хэрэгт хохирлын баримт авагдаагүй тул шүүгдэгч нарыг энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзэв.
Харин иргэний нэхэмжлэгч Эрүүл мэндийн даатгалын санд учирсан хохиролд Н.******* нь 305,000 төгрөгийг, Ц.******* нь 20,000 төгрөгийг тус тус мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад төлсөн болохыг дурдах нь зүйтэй.
Шүүх шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ
Эрүүгийн хуулийн Ерөнхий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирол нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино” гэж заасны дагуу эрүүгийн хариуцлагыг хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг тал бүрээс нь харгалзан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.
Үүнд: Шүүхийн хэлэлцүүлэгт дурдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон гэмт хэрэг үйлдсэн хэргийн нөхцөл байдал нь гэмт хэрэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрч, гэм буруугийн талаар маргахгүй байгаа байдлыг,
Учирсан хохиролд: Хохирол, хор уршигт хандаж буй хандлага,
Хувийн байдалд: Шүүх хуралдаанд мэдүүлэг өгөхдөө гэмшиж байгаа байдал зэргийг харгалзан үзэв
Харин шүүгдэгч нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.
Бусад асуудлаар
Шүүгдэгч Ц.*******, Н.******* нар нь энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй.
Монгол Улсын Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4, 36.6, 36.7, 36.8, 37.1, 38.2 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон
ТОГТООХ нь:
******* овогт *******ийн *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай.
Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Ц.*******ыг 500 /таван зуу/ цагийн нийтэд тустай ажил хийлгэх ялаар тус тус шийтгэсүгэй.
3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.4 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч нарт оногдуулсан нийтэд тустай ажил хийлгэх ялыг биелүүлээгүй бол нийтэд тустай ажил хийлгэх ялын найман цагийн ажлыг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.
4. Шүүгдэгч нар нь энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, бусдад төлөх төлбөргүй, цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг тус тус дурдсугай.
5. Шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээд шийтгэх тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах гомдол, эсэргүүцлийг Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.
6. Шийтгэх тогтоол нь танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох ба давж заалдах гомдол, эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.
ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Д.ЧИНЗОРИГ