МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Баянхонгор аймаг дахь Сум дундын Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн хуралдааныг шүүгч Ч.Байгалмаа даргалж,

Нарийн бичгийн дарга: Д.Мөнхтуяа     

Улсын яллагч: *******

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн эрүүгийн шүүх хуралдаанаар тус аймгийн прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 211 дүгээр зүйлийн 211.2-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******д холбогдох ******* тоот эрүүгийн хэргийг 2015 оны 06 дугаар сарын 2*******-ний өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгч Монгол Улсын иргэн, 1981 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдөр төрсөн, 3******* настай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, ам бүл ******* эхнэр, 2 хүүхдийн хамт оршин суудаг, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, ял шийтгэлгүй хэрэг хариуцах чадвартай, овогт

Шүүгдэгч 201******* оны 09 дүгээр сарын 10-наас 15-ны өдрүүдийн хооронд Баянхонгор аймгийн ******* сумын ******* ******* дүгээр багийн нутаг ******* ******* " гэх улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ойгоос зохих зөвшөөрөлгүйгээр мод бэлтгэж байгаль орчинд нийт 1.310.90******* төгрөгийн экологийн хохирол учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ

ТОДОРХОЙЛОХ. НЬ

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт яллах, өмгөөлөх талаас шинжлэн судлуулахаар санал болгосон тухайн хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цугларсан дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд

Шүүгдэгч гийн мөрдөн буцалтын шатанд өгсөн

...Би 201******* оны 09 дүгээр сарын 10-ны өдрөөс 15-нь. хооронд Баянхонгор аймгийн ******* сумын ******* ******* дүгээр багийн "******* ******* салаа" гэх газраас ахын цагаан өнгийн портер маркийн улсын дугаарыг нь одоо санахгүй байна автомашинаар ******* ширхэг 5 ^метр орчим хар модыг хөрөөдөөд машины үндсэн тэвшээр нь 2 удаа зөөж модыг " " гэх газар аваачиж буулгасан байсан. Би мод бэлтгэсний учир нь өвөл түлшиндээ хэрэглэх зорилгоор бэлтгэсэн. Тэгээд 201******* оны 09 дүгээр сарын сүүл 10 дугаар сарын эхээр Баянхонгор аймгийн Байгаль орчны газраас гэсэн хүмүүс ирээд миний бэлтгэсэн байсан модыг хэмжиж үзчихээд тэнд үлдээгээд явсан. Сүүлд нь нөгөө бэлтгэсэн модыг авч ир гэж над руу Байгаль орчны мэргэжилтэн гэх хүн яриад модыг аймгийн төвд Байгаль орчны газарт авч ир гэсний дагуу би модыг бүрэн бүтнээр нь авч ирсэн. Тэгээд тусгай хамгаалалтай газрын улсын байцаагч гэх хүн 1,300,000 төгрөгөөр намайг торгож мөнгийг нь бэлнээр ажлынх нь данс руу хийсэн Би ганцаараа байсан Модыг тайрахдаа жижиг гар хөрөө ашигласан... гэх мэдүүлэг./хх-ийн 66-67, 69-70/

Хохирогч байгууллагын төлөөлж гийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн ...201******* оны 10 дугаар сард байхаа Байгаль орчны газрын мэргэжилтэн О. манай байгууллагаас мэргэжилтэн Г. гэх хүмүүс Баянхонгор аймгийн ******* сум руу явж мод бэлтгэсэн гэх зөрчлүүдийг илрүүлсэн. Сүүлд нь байгууллагын хашаанд модыг нь авч ирсэн байсан. Манай байгууллагын ажилтан Г. нь гийн үйлдэлд захиргааны арга хэмжээ авсан байсан Захиргааны арга хэмжээ авсан үйлдэл нь буруу юм. Байгууллагын хашаанд байсан модыг намайг Улаанбаатар хотод байхад манай ажилтан худалдан авсан байсан. Уг газар нь 1996 оны УИХ-ын *******3 дугаар тогтоолоор Улсын тусгай хамгаалалттай газар нутагт багтах болсон. 2008 онд Улсын тусгай хамгаалалтын захиргааг орон нутагт нь байгуулж тухайн орон нутагт байх улсын тусгай хамгаалалтай газар нутгийг орон нутгийн Улсын тусгай хамгаалалтай газрын захиргаанд шилжүүлэн өгсөн байдаг.Баянхонгор аймгийн ******* сумын Улсын тусгай хамгаалалтай газраас мод бэлтгэх зөвшөөрөл огт байхгүй харин ой цэвэрлэх зөвшөөрлийг яамны сайдын тушаалаар олгодог, гийн бэлдсэн модны экологи эдийн засгийн үнэлгээ нь 1.310 90******* төгрөг гарсан байна Хохирлын үнэлгээ нь 3 932 712 төгрөг болж байна. Тэгэхээр нөхөн төлбөрт 3.932.712 төгрөг өгнө гэсэн үг Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн *******9 дүгээр зүйл болон *******9.*******, 1 дэх хэсэгт зааснаар "экологи эдийн засгийн үнэлгээг гурав дахин үржиж хохирлын үнэлгээ буюу нөхөн төлбөрийн үнэлгээ гарна” гэж заасан байдаг... гэх мэдүүлэг. /хх-ийн 31-32/

Гэрч мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн

...201******* оны 10 дугаар сарын эхээр санагдаж байна. Аймгаас тусгай хамгаалалтай газрын ахлах мэргэжилтэн . Байгаль орчны газрын ой хариуцсан мэргэжилтэн гэсэн хүмүүс манай суманд Мод бэлтгэсэн байна Гэсэн мэдээллийн дагуу ирлээ гэсэн Би тухайн үед тусгай хамгаалалтай газар нутгийн байгаль хамгаалагчаар ажиллаж байсан бид нар хамт ******* сумын *******ы ******* дүгээр багийн нутаг ******* ******* салаа гэх газар руу явсан. Тэнд очиход " " гэх газрын жалганд мод цувруулан тавьж нуусан байдалтай байсан. Тухайн модыг гэх манай багийн иргэн бэлтгэсэн гэсэн. Модыг мэргэжилтэн О. хэмжиж куб меТрийг нь тогтоосон. Модыг хэзээ хаанаас бэлтгэсэн эсэхийг асуухад Н ******* ******* салаа" гэх модтой газраас бэлтгэсэн гэж байсан. “ ******* ******* салаа' гэх газар нь Улсын тусгай хамгаалалтад байдаг ба огт мод модон материал бэлтгэхийг хориглодог Цэвэрлэгээний журмаар мод бэлтгэхийг мөн зөвшөөрдөггүй. Хэрэв цэвэрлэгээний журмаар мод бэлтгэх бол' Яамны сайдын тушаал шийдвэрээр зөвшөөрөл олгодог , гэх мэдүүлэг/хх-ийн *******1-*******3/

Гэрч О.Байгалмаагийн мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн

....201******* оны 10 дугаар сарын эхээр манай ажил дээр нэрээ нууцалсан эмэгтэй ирж "Баянхонгор аймгийн ******* сумын ’******* дүгээр баг "******* ******* салаа" гэх газраас 'мод бэлтгэсэн байгаа. Бэлтгэсэн мод нь тус сумын ******* дүгээр баг " ын жалга" гэх газарт жалганд тавьчихсан байна гэсэн мэдээлэл өгсөн. Үүний дагуу 201******* оны 10 дугаар сарын 09-ний өдөр^: би даргадаа Танилцуулсан. Дээрх "******* ******* салаа" гэх газар нь улсын тусгай хамгаалалтад байдаг ба Их Богдын Байгалийн тусгай хамгаалалттай газрын захиргаанд хамаарагддаг ба тэндхийн мэргэжилтэн . ******* сумын тусгай хамгаалалтай газрын байгаль хамгаалагч нарын хамт мод бэлтгэсэн гэх газарт нь очсон. " ын жалга" гэх газарт жалганд мод цувруулаН: байрлуулсан байсан Уг газарт ойрхон байх гэх айлд очоод хэн бэлдсэн хэний мод гэж асуухад "би бэлдсэн, шатаад уначихсан модноос үхэр тэргээр татаж ирсэн гэж" хариулсан. Тэгээд уг бэлтгэсэн модыг үзэхэд нойтон хөрөөдөөд бага зэрэг удсан шинэс гэх нэршилтэй моднууд байсан 1.5 метрийн урттай моднууд байсан ба цэгцэлж хураагаад метр кубээр нь тогтооход *******,59 метр хэмжээтэй мод байсан Модыг тэнд нь үлдээгээд хоног заагаад хэлсэн цагт модыг аймаг руу оруул зураг хэмжээг нь авчихсан гэж хэлээд явсан. Модыг 201******* оны 11 дүгээр сарын эхээр авчруулж манай байгууллагын хашаанд буулгуулсан. Тухайн үед би модон дээр экологи эдийн засгийн үнэлгээг тогтоож Их Богдын байгалийн тусгай хамгаалалттай газрын захиргаанд шилжүүлсэн ба тэднийх өөрсдөө ар^га хэмжээ авсан ...гэх мэдүүлэг, /хх-ийн 57-58/

Иргэн гийн хууль бусаар бэлтгэсэн мод нь өндөр 1,7м, өргөн 1 8 м. урт 15 м нийт *******.59 м³ мод байв. *******.59x20*******000=936360x1.*******=1.310.90******* төгрөгийн экологийн хохирол учруулсан байна... гэх дүгнэлт./хх-ийн 11-12/

-Эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн тогтоол / хх-ийн 1-3/, хэрэг учралын газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл / хх-ийн 3/, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хх-ийн *******-6,15/, 201*******.11,08-ний өдрийн шинжээчийн дүгнэлт/хх-ийн 11/, эд хөрөнгө битүүмжилсэн тогтоол, тэмдэглэл / хх-16-20/, гэрэл зураг /хх-ийн 21-22/, эд зүйл хураан авах тогтоол, тэмдэглэл/хх-ийн 2*******-25/, Баянхонгор аймгийн Сум дундын ой ангийн дүгнэлт/хх-ийн *******7-*******8/, 2015.05.25-ний шинжээчийн дүгнэлт/хх-ийн 5*******-55/ ******* сумын Улсын тусгай хамгаалалттай газрын хилийн цэс/хх-ийн 78/, зарим¹ газар нутгийг улсын тусгай хамгаалалтад авах тухай улсын их хурлын тогтоол /хх-ийн 805 Баянхонгор аймгийн Сум дундЫн ойн ангийн дүгнэлт/хх-ийн *******7/, гийн мөнгө төлсөн тухай баримт/хх-ийн 8*******/, шүүгдэгч гийн урьд ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас ' хх ийн 73/ шүүгдэгч гийн хувийн байдлын талаар Баянхонгор аймгийн ******* сумын *******-р багийн засаг даргын 2015.0*******.28-ны өдрийн 22 тоот тодорхойлолт, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /хх-ийн 71/ болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт гаргаж өгсөн болон хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудын шинжлэн судлав,

Шүүгдэгч нь 201******* оны 09 дүгээр сарын 10-15-ны өдрүүдийн хооронд Баянхонгор аймгийн ******* сумын ******* ******* дүгээр багийн нутаг” ******* ******* салаа улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн ойгоос зохих зөвшөөрөлгүйгээр шинэс модыг хууль бусаар бэлтгэж ,1.310.90******* төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь

Хохирогч байгууллыг төлөөлж гийн ...201******* оны10 дугаар сард Баянхонгор аймгийн ******* сум руу явж мод бэлтгэсэн гэх зөрчлүүдийг илрүүлж.байгууллагын хашаанд модыг нь авч ирсэн, ...гийн үйлдэлд захиргааны арга хэмжээ авсан байсан гэх мэдүүлэг. /хх-ийн 31-32/

Гэрч ... " " гэх газрын жалганд Мод цувруулан тавьж нуусан байдалтай байсан, тухайн модыг 'Өргөмтийн ******* салаа" гэх газраас бэлтгэсэн байсан ".. гэх мэдүүлэг/хх-ийн *******1-*******3/     

Гэрч О.Байгалмаагийн .... " ын жалга гэх газарт жалганд мод цувруулан байрлуулсан байсан, уг бэлтгэсэн модыг үзэхэд нойтон хөрөөдөөд бага зэрэг удсан шинэс гэх нэршилтэй моднууд байсан..^:.гэх мэдүүлэг,/хх-ийн 57-58/

Шүүгдэгч гийн..Би автомашинаар ******* ширхэг 5 метр орчим хар модыг хөрөөдөөд машины үндсэн тэвшээр нь 2 удаа зөөж модыг " " гэх газар аваачиж 'буулгасан байсан, ...мод бэлтгэсний учир нь өвөл түлшиндээ хэрэглэх зорилгоор бэлтгэсэн, модыг тайрахдаа жижиг гар хөрөө ашигласан... гэх мэдүүлэг. /хх-ийн 66-67; 69-70/ болон хэрэг учралын газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл / хх-ийн 3-*******/, гэрэл зургийн үзүүлэлт /хх-ийн *******-6. 15-16. 21-22/, эд хөрөнгө битүүмжилсэн тогтоол,\ тэмдэглэл / хх-16-20/, хураан авах тогтоол, тэмдэглэл / хх-ийн 2*******-25/, 2017*******.11,18-ны өдрийн шинжээчийн дүгнэлт/хх-ийн 11-12/, шийтгэврий хуудас тэмдэглэл / хх-ийн 12-13/, мөнгөн шилжүүлгийн баримт / хх-ийн = 1*******-15/, ******* сумын Улсын тусгай хамгаалалттай газрын хилийн цэс/хх-ийн 78-80/ зэргээр^: нотлогдон тогтоогдож байна.

Шүүгдэгч д холбогдох хэрэгт мөрдөн байцаалтын шатанд хийгдвэл зохих ажиллагаа бүрэн хийгдсэн, шүүгдэгчийн гэм бурууг нотлоход хангалттай байна гэж үзэв

Шүүгдэгч д аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 211 дүгээр зүйлийн 211.2-т заасан гэмт хэрэгт холбогдуулж яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хуулийн зүйл, хэсэг тохирсон байна.

Шүүгдэгч г зохих зөвшөөрөлгүйгээр мод бэлтгэж тээвэрлэж, ойн тухай хууль тогтоомж зөрчих гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй болно .

Шүүгдэгч г ял шийтгэл оногдуулахдаа анх удаа хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн, үйлдсэн гэмт хэрэгтээ чин санаанаасаа гэмшиж байгаа, үйлдсэн хэргээ мөрдөн байцаалтын шатнаас шударгаар хүлээн мэдүүлж байгаа, үйлдсэн гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар зэрэг хуульд заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлуудыг харгалзан үзэж . гүүнд оногдуулсан хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхгүйгээр.тодорхой хугацаанд хянан харгалзах нь зүйтэй гэж үзэв.

Харин шүүгдэгчид ял хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдсонгүй.

Мөрдөн байцаалтын шатанд уг гэмт хэргийг үйлдэхдээ ашигласан тээврийн хэрэгслийн битүүмжилсэн боловч уг улсын дугаартай портер маркийн автомашин иргэн Ч.ын нэр бүртгэлтэй , түүний өмчлөлийн, машин байх.тул тээврийн хэрэгслийг хураах боломжгүй, мөн "..Л/-032С00*******19******* дугаарт бүртгэгдсэн, №000222*******68 дугаартай 66.8 мкв талбайтай 3 өрөө байр зэргийг эзэмшигч . Ч. нарт буцаан олгож. 2015 оны 05 дугаар сарын 0*******, 2015 оны 05 дугаар сарын 1.8-ны өдрийн эд хөрөнгө битүүмжилсэн мөрдөн байцаагчийн тогтоолуудыг хүчингүй болгож, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн 75 см урттай зэвэрч хугарсан 1 ширхэг модны хөрөөг устгаж шийдвэрлэсэн болохыг д*******ав.

Харин шүүгдэгч гийн учруулсан хохирол нь экологи эдийн засгийн үнэлгээгээр 3.932.712 төгрөгөөр үнэлэгдсэн, шүүгдэгч уг төлбөрийг төлж барагдуулсан байх тул Шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүй, цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг тус тус д*******ах нь зүйтэй байна.      

Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн  283, 286, 290 дүгээр зүйлийн 290.3 дахь хэсэг 29******* 297 дугаар зүйлийн 297.1.1, 297.1.2, 297.1.*******, 298 дугаар зүйлийн 298.1.******* дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ НЬ

1. Шүүгдэгч овогт н г ойн тухай хууль тогтоомж зөрчих гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 211 дүгээр зүйлийн 211,2-т зааснаар шүүгдэгч г 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хорих ялаар шийтгэсүгэй.

З.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 52 дугаар зүйлийн 52.5-д зааснаар шүүгдэгч д оногдуулсан 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хорих ялыг жирийн дэглэмтэй эрэгтэйчүүдийн хорих ангид эдлүүлсүгэй.

*******.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 61 дүгээр зүйлийн 61.1, 61.*******-д зааснаар шүүгдэгч д оногдуулсан 2 /хоёр/ жилийн хугацаагаар хорих ялыг тэнсэж. 1 жилийн |^хугацаагаар хянан харгалзаж, түүний засрал хүмүүжилд хяналт тавихыг Баянхонгор аймгийн Цагдаагийн Газарт даалгасугай.

5.Шүүгдэгч нь бусдад төлөх төлбөргүй, цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг д*******сугай

б.Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 88 дугаар зүйлийн 88.1.3-т зааснаар эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн 75 см урттай зэвэрч хугарсан 1 ширхэг модны хөрөөг устгасугай.

7.Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 13******* дүгээр зүйлийн 13*******.10-д зааснаар ' V 032000*******19******* дугаарт бүртгэгдсэн, 000222*******68 дугаартай 66.8' мкв талбайтай 3 өрөө байрыг эзэмшигч д, ”... портер маркийн улсын дугаартай автомашиныГ эзэмШигч Ч.т тус тус буцаан олгож, 2015 оны 05 дугаар сарын 0*******, 2015 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдрийн эд хөрөнгө битүүмжилсэн мөрдөн байцаагчийн тогтоолуудыг хүчингүй болгосугай

8.Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 299 дүгээр зүйлийн 299.3 303 дугаар зүйлийн 303,1, 30******* дүгээр зүйлийн 30*******.1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол танилцуулан сонсгосноор хуулийн хүчинтэй болохыг д*******аж, шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргах. эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээд тогтоолыг гардаж авснаас хойш 1******* хоногийн дотор Архангай. Баянхонгор, Өвөрхангай аймгийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг д*******сугай.

Э.Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 306 дугаар зүйлийн 306 1 дэх хэсэгт зааснаар давж заалдах гомдол, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол биелүүлэх хүртэл шүүгдэгч д авсан батлан даалтад өгөх таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ              Ч.БАЙГАЛМАА