МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Э.Энхжаргал даргалж,

нарийн бичгийн дарга Б.Хишигжаргал,

улсын яллагч А.Лхагваа,

хохирогч Е.*******,

шинжээч С.******* /цахимаар/,

шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Наранбаатар,

орчуулагч Б.*******,

шүүгдэгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Налайх, Багахангай дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор А.Лхагваагийн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Бай овогт Чанг Лианд холбогдох эрүүгийн 2307003460148 дугаартай хэргийг 2024 оны 09 дүгээр сарын 27-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

   *******ын иргэн, *******-ны өдөр *******, *******од төрсөн, *******тай,  эрэгтэй, боловсролтой, мэргэжилтэй, “” ажилтай, , ийн хамт , , н “” т оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэл үгүй,    

   /РД: /.

 

            Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч ******* нь 2023 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр Налайх дүүргийн ны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “” ийн хашаан дотор Е.*******тай “хүний зээлсэн эд зүйлийн мөнгийг би төлөхгүй, зээлсэн хүнээсээ ав” гэсэн хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас маргалдаж, баруун гарыг мушгин газарт унаган хохирогч Е.*******гийн эрүүл мэндэд баруун мөрний үеийн зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд, шүүгдэгч *******гийн холбогдсон хэрэгт гэм буруу, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон үйл баримт, шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг үндэслэн дараах дүгнэлтийг хийв.

 

Нэг. Гэм буруугийн талаар:

 

   Шүүх хуралдаанд улсын яллагч “шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн” гэм буруутайг нотлох, шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Наранбаатар “улсын яллагчийн зүйлчилсэн хуулийн зүйл, заалттай маргаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгуулах” гэсэн байр сууринаас тус тус оролцов.

 

1.1. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас гаргасан тайлбар, мэдүүлэг:

 

Шүүгдэгч ******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: “Миний өмнө өгсөн мэдүүлэг хэрэгт байгаа. Нэг талын мэдүүлгээр надад ял өгөх гэж байна. Тухайн өдрийн камерын бичлэгийг би үзмээр байна. Би энэ хүнд гар хүрээгүй, гар хүрээд баруун гар нь гэмтсэн гэдийг би зөвшөөрөхгүй байна. Миний ажилтан энэ хүнээс зээл авсан, би өрийг төлөх ёсгүй. Би ажилтан болгоны өрийг төлөх шаардлагагүй. Уг өдөр цагдаа дээр очиж байцаалт хийсэн. Цагдаа дээр асуудал байхгүй гээд намайг явсны нэг сарын дараа хэрэг үүссэн байсан. Би гайхсан, тухайн өдөр цагдаа асуудал хамаагүй болсон гэж хэлсэн” гэв.

 

   Хохирогч Е.******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: “2023 оны 07 дугаар сард би анх “т” гэх үйлдвэрт очсон. Би танихгүй байж энэ хүнээс мөнгө нэхэхгүй шүү дээ. гээд залуутай би очиж уулзаад “мөнгөө өгөөчээ” гэхэд намайг *******тай уулзуулаад “манай захирал байгаа юм аа захирлаас мөнгө аваад өгье” гээд *******ыг дагуулж ирээд уулзуулсан. нь “би уг хүнээс мөнгө аваад 2, 3 жил болж байгаа юм, та цалингаас минь энэ хүнд өгөөч ээ” гээд бид гурав ярилцсан. Тэр үед “дансаа өгөөд явчих, би тоосго ачиж байна, дараа нь шилжүүлье” гэхэд нь би гарт нь дансаа цаасан дээр бичиж өгөөд явсан. Тэгээд 2023 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр яагаад миний дансанд мөнгө хийхгүй байна гэж бодоод үйлдвэр дээр нь явж очсон. “т” үйлдвэр дээр нь очиход манаач нь ийнх нь үйлдвэр гээд би “” өөрийнх нь үйлдвэр дээр очсон. Тэгээд ы мөнгийг авья гэхэд “би гэж танихгүй” гэж уурласан. Тэгээд би “чи хүний мөнгө өгөхгүй байсан юм бол яах гэж өгнө гэсэн юм бэ, чи тэгж хэлээгүй бол би чамаас нэхэхгүй шүү дээ” гэсэн. ******* “би мөнгийг өгөхгүй, тэр хүнээсээ ав” гэж хэлсэн. Намайг “чи зайл, яах гэж миний газарт ирсэн юм” гэхэд нь би “энэ манай Монгол Улсын газар би явахгүй” гэсэн. Миний баруун гарыг нэлээн далайцтай базаад түлхсэн. Би тэр үед төрчихсөн байсан. Тэгээд би тоосгоны хэлтэрхийнүүдийн тэнд унасан ба хойшоо мөлхөөд явсан. Хэвтэж байхад намайг хий өшиглөсөн. Тоосгоны хэлтэрхий аваад би “чамайг гар хүрэх юм бол би чамайг цохино шүү” гэхэд инээгээд цааш явсан. Би тоосго шидээгүй энэ хүн худлаа ярьж байна. Би камераа гаргаж ирээд бичлэг хийсэн. Өөрийгөө хамгаалъя гээд бичлэг хийхэд Чанг Лианг “намайг хэн ч дийлэхгүй, чи яах гэж надаас мөнгө нэхээд байгаа юм” гэсэн. Би цагдаа дуудна гэхэд дууд гэсэн. Би цагдаа дуудахад ны цагдаа дээр очъё гэсэн. Тэр хооронд бид хоёр маргалдаад “бүх хуулийн байгууллага надаас мөнгө гуйж ирдэг, тухай бүрд нь би мөнгө өгдөг, би ялд унахгүй” гэж ******* хэлсэн. Би камерын бичлэгээ зогсоохгүй бичлэг хийхэд миний гарыг хэд хэдэн удаа нударсан. ...Би маш зовуурьтай байсан. Тухайн үед надаас ******* юу ч асуугаагүй. Тухайн өдөр 102-ын цагдаа дуудаад, 103-ын эмч рүү явсан. Би үзлэг хийлгэсэн. Намайг гэмтэлтэй байна гэсэн. Маргааш нь шинжээч эмч томилоод шинжээч эмч үзээд “гараа сойчих” тэгээд томографт ороорой гэсэн. Эмнэлгээр явахад цаг нь олдоогүй. эмнэлэг дээр очоод шинжилгээнд ороод хариу нь гарсан. Би хүүхдээ асардаг байсан учир сойлтоо сойж чадаагүй. Би нялх хүүхэдтэй. ...Миний сэтгэл санааг маш их хохироочхоод худлаа ярьж байгаад нь маш гомдолтой байна” гэв.

 

Шинжээч С.******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: “Зовуурь байх юм бол тухайн үед илрэх боломжтой. Гэмтэл аваад удаагүй бол зовуурь шинж нь мэдэгдэхгүй байж болно. Тодорхой хугацааны дараа 24 цагийн дараа ч юм уу мэдэгдэх боломжтой. Хувь хүний эрүүл мэндийн гам гэж байдаг. Хүн хүнээсээ шалтгаална. Хэдий хугацаанд зовуурь илрээд эмнэл зүй илрээд явахыг хэлж мэдэхгүй. Уг хүн гам бариад, хөдөлгөөнөө хязгаарлаад, сойлт хийгээд эмчийн заавраар явсан бол хурдан хугацаанд эдгэнэ. Мөрний зөөлөн эдийн гэмтэл, хохирлын зэрэг нь хөнгөн зэрэг байгаа. Шүүх эмнэлэг бол дөрвөн долоо хоног буюу 28 хоног дотор эдгэрэх боломжтой гэж үзэн хөнгөн зэргийн гэмтэл гэж үзэж байгаа. Хохирогч Е.******* нь эмнэлэгт 2023 оны 10 дугаар сарын 09-ний өдөр үзүүлсэн байгаа. Үзүүлэхдээ дал мөрний хэсгийг, тодорхойгүй хэсгийн мултрал байж магадгүй гэсэн онош эмчийн үзлэгээр илэрсэн. Дараа нь баруун мөрний үений тодосгогч бодисгүй компьютерт MRI шинжилгээтэй цуг ирсэн байгаа. Улсын гэдэг утгаараа эмнэлгүүдэд бол MRI хийлгэх хугацаа нь маш удаан, дугаар ихтэй байдаг учраас энэ хүн дээр сүүлд хийгдэж дээ гэж хармаар шинж байсан. Шүүх эмнэлэг эмчийн тамгатай он сартай тодорхой нэр устай зүйлийг үндэслэж дүгнэлтийг гаргана гэсэн тодорхой журмын дагуу бид нар ийн эмчийн үзлэг, MRI шинжилгээ хоёрыг үзэж, үндэслэж дүгнэлтийг гаргасан байгаа. Хохирогчийн гэмтэл нь татаж чангаах, гаднаас мушгих үед л үүсэх боломжтой гэж үзэж байна” гэв.

 

            1.2. Шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримтын талаар:

 

Шүүгдэгч ******* нь 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр Налайх дүүргийн ны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “” ийн хашаа дотор Е.*******тай “хүний зээлсэн эд зүйлийн мөнгийг би төлөхгүй, зээлсэн хүнээсээ ав” гэсэн хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас маргалдаж, баруун гарыг мушгин газарт унаган хохирогч Е.*******гийн эрүүл мэндэд баруун мөрний үеийн зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан үйл баримт буюу хэргийн нөхцөл байдал хэрэгт авагдсан дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна. Үүнд:

 

• Гэмт хэргийн талаарх гомдол мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (хавтаст хэргийн 11 дэх тал),

 

• Хохирогч Е.*******гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 2023 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр 18 цагийн үед ажлаасаа буугаад “” т очиж аас авлага авах гээд очсон боловч түүний ажлын дарга гэх хятад эрэгтэй хүн ******* гарч ирэхээр нь “данс руу мөнгө шилжүүлнэ гээд байсан яасан бэ” гэтэл “янхан минь зайл” гэж хөөгөөд гарыг минь далайлгаж байгаад түлхээд унагасан. Тэгээд намайг хий өшиглөсөн. Тухайн үед би тоосгоны хэлтэрхий бариад өөрийгөө хамгаалсан. Би өмнө нь 8 дугаар сард тухайн хүнтэй ы өрийг авахаар ирэхэд “та явж бай, би данс руу чинь мөнгө хийнэ” гэж хэлээд миний дансыг авч байсан. Тухайн үед миний дансанд мөнгө хийгээгүй учир би дахин очсон. Тэгээд намайг доромжилж байгаад “чи намайг хараарай, би чамайг чадна” гээд орилоод байсан. Тэгтэл манай нөхөр араас ороод ирсэн. Манай нөхөрт “энэ танай авгай юу, чи ийм авгайтай байхаас ичихгүй байна уу, наад авгайгаа аваад зайл” гэж хэлсэн. Тэгээд би цагдаа дуудаад, цагдаа ирээд намайг аваад явсан. Тухайн үед гараас бариад далайж байгаад намайг газар түлхэж унагаасан. Унасан хойно толгой дээгүүр хий нэг удаа өшиглөсөн. Өөр халдсан зүйл байхгүй. Тухайн үед ажил хийж байгаа хэдэн хүн холоос харсан байх, би тэрийг анзаараагүй, тухайн үед гэх эрэгтэй хүн харсан, хажууд байж байсан” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 72-73 дахь тал),

 

• Хохирогч Е.*******гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Тухайн хэрэг болох үед би *******г руу газраас тоосго авч шидсэн зүйл байхгүй. ******* миний баруун гараас барьж далайцтай дарж байгаад цээжний баруун хэсэгт хөхний хэсэгт хөхний хэсгээс чанга базаж байгаад хойш нь түлхэж унагаасан. Миний хойно овоолсон тоосгоны хэлтэрхий байсан, би тэр дээр унасан. Тэгтэл ******* толгой дээгүүр хий өшиглөсөн. Тэгээд би айсандаа газраас тоосгоны хэлтэрхий бариад босож ирээд “дахиж надад хүрэх юм бол би энүүгээр цохино шүү, чи намайг эмэгтэй хүн болохоор дээрэлхээд байна уу” гэж хэлэхэд ******* “эндээс зайл, яах гэж ирсэн юм, миний худалдаж авсан газар” гэж хөөсөн. Би гарт байсан тоосгоо газар хаяад цагдаад дуудлага өгсөн. “Чи цагдаа дуудаад нэмэргүй, наадуул чинь надаас өөрсдөө ирж мөнгө авдаг, шүүх, прокурор ч дийлэхгүй, чи яв” гээд зогсож байтал ирээд “яасан юм, юунаас болсон юм” гэж асууж ирсэн. Тэгтэл “ээ чи больчих оо миний дүү, 157,000 төгрөг л байсан юм уу, надад хэлээд авчихгүй дээ” гэж хэлж байсан, би т “энэ хүн намайг зодсон, одоо 57,000 төгрөг надад хэрэггүй, би шүүх, цагдаагаар явна” гэж хэлсэн, удалгүй хоёрр цагдаа ирсэн. ******* миний баруун гарыг далайлгаж хөшиж чангаар татаж, цээжний баруун тал хэсэгт хөхний хэсэгт гараараа чангаар базаж хойш  нь түлхэж унагаасан. Тухайн хэрэг болсны дараа ******* намайг “чи өөрөө унасан биз дээ, надад ямар хамаатай юм” гээд байсан. Миний гар утсан дээр  тухайн үед хийсэн бичлэг хадгалж байсан, одоогоор устсан байна. Би зодож доромжлуулсны дараа бичлэг хийсэн, анх очихдоо уулзаж, ярилцаж мөнгө төгрөгөө авах гэсэн бодолтой очсон. Ажил хийж байсан хоёр бололтой хоёр эрэгтэй хүн байсан. Гэхдээ тухайн үйл явдлын талаар харсан эсэхийг мэдэхгүй байна. зодоон болох үед байгаагүй, юу болсон талаар хараагүй, хэрэг дууссаны дараа түрүүлж ирээд, араас нь ирсэн...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 157-158 дахь тал),

 

• Хохирогч Е.*******гийн зөрчлийн хэрэг бүртгэх ажиллагаанд өгсөн “...2023 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр 18 цагийн үед “” ыг хайгаад очиход ******* /Монгол нэр нь / гэх хятад хүнээс асуухад би ыг мэдэхгүй гэж надад хэлэхээр нь би “чи данс руу мөнгө шилжүүлнэ гэсэн яасан бэ” гэхэд “чи яв, зайл, миний газар” гээд намайг хөөхөөр нь би “явахгүй, мөнгөө авна” гэхэд “чи авч чадна уу” гээд над руу нүүрээрээ тулаад ирэхээр нь би мөр рүү нь өөрөөсөө холдуулах гээд түлхтэл ******* гэх иргэн миний баруун гарыг мушгихад би газар унах гэж байхдаа газраас тал тоосго аваад нөгөө хятад иргэн рүү далайгаад “чи яах гээд байгаа юм бэ, эмэгтэй хүн зодоод” гэхэд ******* цаашаагаа яваад өгсөн. Тэгээд би цагдаа дуудлаа гэхэд цагдаа чинь намайг авч явж чадахгүй, намайг дийлэхгүй гээд байхаар нь би цагдаа дуудсан. Тэгээд 2 цагдаа ирээд бид хоёрыг аваад явсан. ...Би баруун гараа буулгах гэхэд өвдөөд болохгүй байна...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 15-16 дахь тал),

 

• Гэрч Б.ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би тэнд нэг их удалгүй эргээд хартал манай ийг нь газар буулгасан байсан тоосго руу түлхээд унагахаар нь би яваад очсон юм. ...Тэгээд би ийг татаад босгоход миний гар эвгүй болчихлоо гэж байсан бөгөөд энхэр хэлэхдээ “хэл амаар доромжлоод байхаар нь гар утсаараа бичлэг хийх гэтэл утсыг нь булааж авах гээд гарыг нь мушгисан гэж хэлсэн. ...Тухайн үед үйлдвэрийн туслах ажилтан гэдэг настай хүн хажууд нь байсан...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 17 дахь тал),

 

• Гэрч Б.ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Би энэ хэргийн талаар урьд өмнө нь зөрчил дээр шалгаж байх үед нь мэдүүлэг өгсөн байгаа, надад нэмж ярих зүйл байхгүй байна. Би нэлээд зайтай хажуу талын үйлдвэрийн Лү гэх нэртэй улсын иргэнтэй уулзаад зогсож байсан. *******, ******* хоёр дуу нь чангараад хоорондоо хэрэл байсан. ******* миний *******г түлхсэн байдалтай ******* хойшоо саваад газар асгасан тоосго дээр унахаар нь би гүйж очоод *******г түшээд босгосон. ******* баруун гаpaa бариад зовуурьтай “ёо ёо” гээд босож ирээд “миний гар утсыг булааж авах гээд гар мушгичихлаа” гэж хэлж байсан. *******г намайг “энэ танай юм уу, миний газраас зайл, амжихгүй шүү” гэж хэлж байсан. Тэгтэл нэг махлаг танихгүй эгч орж ирээд “юу болоод байгаа юм бэ, яасан юм” гээд ирсэн. Удалгүй *******гийн орилж ирээд “зайлцгаа” гээд орилоод байсан...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 160-161 дэх тал),

 

• Гэрч Ц.ийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Тэр өдөр би Налайх дүүргийн нд байдаг буюу Монгол нэр нь гэх хүний “” гэх т ажиллаж байхад үдээс хойш байх , ******* нар юунаас болсныг мэдэхгүй, хоорондоо маргалдаад байснаа нь *******гийн баруун гарыг гаpaa барьж аваад мушгиад газар унагааж байсан. Тэгэхэд ******* босож ирээд цагдаа дуудна гэхэд нь “чи тэр цагдаагаа дууд, надад цагдаа үйлчлэхгүй” гээд хэрэлдэж байтал цагдаа ирээд тэр хоёрыг аваад явсан. *******гийн биед ил харагдах гэмтэл шарх байгаагүй, харин ******* гар эвгүй олчихлоо гэж байсан...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 20 дахь тал),

 

• Нийслэлийн шүүх шинжилгээний газрын Шүүх анагаах ухааны шинжилгээний хэлтсийн шинжээч нарын хэргийн материалаар хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжилгээний 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 1071 дугаартай “Е.*******гийн биед баруун мөрний үений зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл тогтоогдлоо. Энэ нь мохоо зүйлийн нэг удаагийн үйлчлэлээр үүсгэгдэх боломжтой. Хэрэг болсон гэх хугацаанд үүссэн байх боломжтой. Эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-т зааснаар гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварыг тогтонги алдуулахгүй” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 41-42 дахь тал),

 

• Шинжээч эмч Б.гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн:  “...Дээрх баруун мөрний зөөлөн эдийн няцрал, гэмтлийг 2023 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдрийн MRI шинжилгээ болон эмнэлгийн согог заслын эмчийн үзлэгт дурдсан дал мөрний бүсийн бусад ба тодорхойгүй хэсгийн мултрал гэсэн онош зэргийг үндэслэн дээрх гэмтэл тогтоогдсон. Энэ нь энгийнээр тайлбарлавал магадлуулагчийн баруун мөрний үенд хүрч үйлчлэх болон гарын үзүүрээс татаж чангаах, мушгих зэрэг үйлдлийн үед мөрний эргэн тойрны зөөлөн эд болон булчин гэмтсэнийг хэлж байгаа юм. Энэ нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-т зааснаар гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. Анхны шинжээчийн дүгнэлтэд магадлуулагч нь нэмэлт шинжилгээний материал болон согог заслын эмчийн үзлэг ирүүлээгүй учраас дээрх гэмтлийг бүрэн оношлох боломжгүй...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 48-49 дэх тал) болон Мөрдөгчийн дүрс бичлэгт үзлэг хийсэн тухай тэмдэглэл зэрэг болно.

 

Дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх талаарх журам, шаардлагыг зөрчсөн болон хэргийн оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул шүүх тэдгээр баримтыг хууль ёсны, үнэн зөв баримтууд гэж үнэлсэн болно.

 

1.3. Эрх зүйн дүгнэлт:

 

            Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлд заасан “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэрэг нь хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг бөгөөд гэмт этгээд хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдалд гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр халдаж, энэхүү үйлдлийн улмаас хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан байх субьектив болон обьектив шинжийг хангахыг шаарддаг.

 

            Хууль зүйн хувьд шүүгдэгч *******гийн үйлдэл нь идэвхтэй, ухамсартай үйлдэл бөгөөд хохирогч Е.*******гийн эрх чөлөөнд халдаж, хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулж, хор уршигт зориуд хүргэсэн байх тул түүнийг гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр хүний эрүүл мэндэд хохирол учруулсанд тооцно.

 

            Шүүгдэгч *******гийн үйлдлийн улмаас хохирогчийн биед эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах хөнгөн гэмтэл учирсан нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон байх тул хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан гэж үзнэ.

 

            Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч ******* нь “хүний зээлсэн эд зүйлийн мөнгийг би төлөхгүй, зээлсэн хүнээсээ ав” гэсэн хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас хохирогч Е.*******тай маргалдаж, түүний баруун гарыг алдлан мөр хэсгээр мушгин газарт унагасны улмаас биед нь баруун мөрний зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол учруулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байна.

 

            Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч Г.Наранбаатар нар нь “шүүгдэгч ******* нь хохирогчийн биед халдаагүй, гэмтэл учруулаагүй, өөрөө унасан, эхний шинжээчийн дүгнэлтээр гэмтлийн зэрэг тогтоогдоогүй, тухайн үйл явдал болсноос хойш 50 хоногийн дараа гарсан шинжээчийн дүгнэлтээр гэмтлийн зэрэг гарсан нь эргэлзээтэй” гэж маргасныг шүүх хянаж үзлээ.

 

            Хохирогч Е.*******гийн биед учирсан баруун мөрний зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл нь татаж чангаах, гаднаас мушгих үед үүсэх боломжтой, өөрөө унах үед үүсэх боломжгүй гэмтэл байх бөгөөд мөрдөн шалгах ажиллагаа, шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн хохирогчийн мэдүүлгүүд тогтвортой, зөрүүгүй, эргэлзээгүй байх ба бүрэлдэхүүнтэй шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 1071 дүгнэлт нь хохирогч Е.*******гийн 2023 оны 10 дугаар сарын 09-ний өдөр ы эмнэлэгт үзүүлсэн Согог заслын эмчийн үзлэгийн тэмдэглэл, MRI шинжилгээний дүгнэлтийг үндэслэж гарсан байх тул хохирогчийн биед учирсан гэмтлийг шүүгдэгч *******г учруулаагүй гэж үзэх үндэслэлгүй, энэ талаар гаргасан шүүгдэгч, шүүгдэгчийн өмгөөлөгч нарын тайлбар, дүгнэлтийг хүлээн авах үндэслэлгүй байна гэж үзэв.

 

Иймд улсын яллагчийн дүгнэлтийг хүлээн авч, шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэв.

 

            1.4. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

 

Гэмт хэргийн улмаас хохирогч Е.*******гийн биед хөнгөн хохирол учирсан бөгөөд хохирогч нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад шинжилгээ, эмчилгээ, эм тарианы зардалд 1,254,379 төгрөг, сэтгэл санааны хохиролд 40,000,000 төгрөг, олох байсан үйл ажиллагааны орлогод 43,970,000 төгрөг, нийт 85,224,379 төгрөг нэхэмжилж байх боловч холбогдох нотлох баримтыг шүүхэд гаргаж ирүүлээгүй, хэрэгт хавсарган ирүүлсэн И-баримтын бүртгэлд бүртгэгдсэн сугалааны баримтууд нь нотлох баримтын шаардлага хангахгүй, хохирогчийн биед учирсан гэмтэлд хэрэглэх эм тариа бус байх тул хохирогчийн нэхэмжилсэн нийт 85,224,379 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэлэлцэхгүй орхиж, холбогдох баримтуудыг бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч *******гаас нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээж шийдвэрлэв.

 

            Харин хохирогч Е.******* нь гэмт хэргийн улмаас сэтгэцэд учирсан хохирлыг нэхэмжилж байх бөгөөд мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад мөрдөгчөөс сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хоёрдугаар зэрэглэлээр тогтоосныг хохирогч нь хүлээн зөвшөөрч гарын үсэг зурсан байх тул Улсын шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдааны 2023 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн 25 дугаар тогтоолоор баталсан “Хүний сэтгэцэд хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-д зааснаар “Хоёрдугаар зэрэглэл ...Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 5 дахин нэмэгдүүлснээс 12,99 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хүртэл хэмжээний нөхөн төлбөрийг олгоно” гэж тогтоосны дагуу хохирогч Е.*******гийн эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан, гэмт хэрэг гарахад хохирогч, шүүгдэгч нар аль аль бие биедээ хүндэтгэлгүй харьцаж, хэрүүл маргаан үүсгэсэн байдал зэргийг харгалзан 2023 онд мөрдөгдөж байсан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ болох 550,000 төгрөгийг 5,99 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр (500,000*5,99=3,294,500 төг) буюу 3,294,500 төгрөгөөр тогтоож нөхөн төлбөрийг олгох нь зүйтэй гэж дүгнэсэн болно.

 

            Шүүхээс шүүгдэгч *******г гэм буруутайд тооцсон шүүхийн шийдвэр гарсны дараа шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нараас “хохирол нөхөн төлөх үндэслэлээр ажлын 2 хоногийн завсарлах авах” хүсэлт гаргасныг шүүх хүлээн авч шүүх хуралдааныг ажлын 2 хоногоор завсарлуулсан ба энэхүү хугацаанд шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч нар нь хохирогч Е.*******д сэтгэцэд учирсан хохирлын мөнгө 3,294,500 төгрөгийг нөхөн төлөх гэхэд “авахгүй гомдолтой” гэдгээ илэрхийлж, хохирлын мөнгийг аваагүй байгаа болохыг дурдах нь зүйтэй байна.

 

            Хоёр. Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 

            Шүүх хуралдаанд улсын яллагч “шүүгдэгч *******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 900 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 900,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулах” гэсэн дүгнэлт,

            шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Г.Наранбаатар “шүүгдэгч *******г нь анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлөхийг оролдсон зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 900 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 900,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж өгнө үү” гэсэн дүгнэлтийг тус тус гаргасан болно.

 

            Шүүгдэгч ******* нь урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар Цагдаагийн ерөнхий газрын бүртгэлийн санд бүртгэгдэж байгаагүй буюу ял шийтгэлгүй байх ба шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тус тус тогтоогдоогүй.

 

Шүүх шүүгдэгч *******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал (хүний зээлсэн эд зүйлийн мөнгийг би төлөхгүй гэж хэрүүл маргаан үүссэн байдал), учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар (хохирогчийн эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан, хохирлыг нөхөн төлөх оролдлого хийсэн), хувийн байдал (анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, эрхэлсэн тодорхой ажилтай) зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 1,100 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 1,100,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж шийдвэрлэв.

 

Шүүгдэгч нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг анхааруулж, урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэв.

 

  Хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн 1 ширхэг СД-г хавтаст хэргийн хугацаа дуустал хэрэгт хадгалж, шүүгдэгч нь цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгө, орлогогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4, 36.6, 36.7, 36.8, 37.1 дүгээр зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. -г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******г 1,100 (нэг мянга нэг зуу) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 1,100,000 (нэг сая нэг зуун мянга) төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй.

 

3. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 143 дугаар зүйлийн 143.1 дэх хэсэг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ******* нь шүүхээс оногдуулсан 1,100 (нэг мянга нэг зуу) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 1,100,000 (нэг сая нэг зуун мянга) төгрөгөөр торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш 90 (ер) хоногийн хугацаанд биелүүлэх үүрэгтэй бөгөөд уг хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын 15 (арван тав) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг 1 (нэг) хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

 

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 511 дүгээр зүйлийн 511.3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******аас 3,294,500 (гурван сая хоёр зуун ерэн дөрөн мянга таван зуу) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Е.*******д олгосугай.

 

5. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар хохирогч Е.*******гийн нэхэмжилсэн 85,224,379 (наян таван сая хоёр зуун хорин дөрвөн мянга гурван зуун далан ес) төгрөгийг хэлэлцэхгүй орхиж, холбогдох баримтаа бүрдүүлээд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч *******аас нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдсугай.  

 

6. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2-т зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 (нэг) ширхэг СД-г хавтаст хэргийн хугацаа дуустал хэрэгт хадгалсугай.

 

7. Шүүгдэгч ******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгө, орлогогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

8. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5-д зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч *******д урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

9. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоол уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

10. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл прокурор, шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоол гардан авсан буюу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                         Э.ЭНХЖАРГАЛ