04                 0                                    04/ШЦТ/

      

          МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

                   

******* дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Б.Мөнх-Эрдэнэ даргалж,

 нарийн бичгийн дарга Б.жаргал,

 улсын яллагч Б.Батцэцэг,

 хохирогч *******,

 шүүгд ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

 Нийслэлийн ******* дүүргийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар ялл дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******т холбогдох эрүүгийн 4*******00940 дугаартай хэргийг 04 оны дүгээр сарын 4-ний өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдийн биеийн байцаалт: Монгол Улсын иргэн, ******* оны ******* дугаар сарын *******-ний өдөр ******* дүүрэгт төрсөн, халх, ******* настай, *******, ******* боловсролтой, “ ” ангийн дугаар , ам бүл , , , , нарын хамт ******* дүүрэг, дүгээр хороо,  хороолол, 8а байрны тоотод байнга оршин суух,  улсаас авсан гавьяа шагналгүй, урьд Багануур дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 04 оны 0 дугаар сарын 0-ний өдрийн 3 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар 60 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 60,000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгүүлж байсан, овогт (РД:УГ03*******),

Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгд ******* нь согтуурсан үедээ 04 оны 08 дугаар сарын 0-нээс 0-нд шилж шөнийн 0 цагийн үед ******* дүүрэгт үйл ажиллагаа явуул "М" нэртэй баарны гадна бусадтай марг үедээ хохирогч *******ыг түлхэн унагааж, түүний эрүүл мэндэд нь толгойн ар хэсэгт язарсан ил шарх, хумсны бүтэн уналт гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт дара нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

Шүүгд *******ын шүүхийн хэлэлцүүлэгт болон мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “...04 оны 08 дугаар сарын 0-ний орой манай гэрт найз , , нарын хамт шил архи болон хүний нэг нэг пиво уусан. Тэгээд манайхаас гараад “М” баар ороод хэсэг байж байгаад баарнаас гарсан чинь манай найз гадаа хүнтэй муудалцаж байхаар нь би очоод нэг залууг шууд заамдаад авсан чинь эхнэр нь бололтой нэг эмэгтэй уур орж ирээд салг гээд зууралдаад байхаар нь би “холд” гээд түлхсэн чинь нөгөө эмэгтэй газар унасан. Тэгээд бид нар яваад өгсөн бөгөөд удалгүй цагдаа нар ирээд бид хэдийг суулгаад цагдаагийн хэлтэс рүү явсан. Би нэг эмэгтэйг л түлхэж унагаасан... Хохирогчийн биед учруулсан гэмтэл нь миний үйлдлээс болсон. Гэм буруугийн талаар марг зүйлгүй, миний буруу. Хохирлын хувьд эрүүл мэндэд учирсан хохирол болон сэтгэл санааны хохирлыг нөхөн төлөхийг хүлээн зөвшөөрч байна. Би дугаар курст суралцдаг тул нийтэд тустай ажил хийлгэх ял оногдуул нь миний сурч боловсрох болон байдлыг дордуулна гэж үзэж байна. Би сургуульд сурын хажуугаар зөөгчөөр ажиллаж, сард ,000,000 төгрөгийн цалин авдаг. Иймд торгох ялаар шийтгэж өгнө үү” гэсэн мэдүүлэг (хх-ийн 49, 9, шүүх хуралдааны тэмдэглэлээс),

Хохирогч *******ын шүүхийн хэлэлцүүлэгт болон мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “...Би 04 оны 08 дугаар сарын 0-нээс 0-нд шилж шөнө 00 цагийн үед найз хамт “М” бааранд орсон. Тэгээд бид хоёр пиво ууж бүжиглэж байгаад шөнө 0 цаг 40 минутын үед гарч салхилаар баарны гадаа гараад зогсож байтал хоёр тангүй залуу ирээд бид хоёрт хандаад “хар гэж байгаа юм уу, хүргээд өгье” гэхээр нь “үгүй” гэж хэлсэн. Тэгтэл диад нөгөө залуу “сайхан ярилцъя, сая төгрөг өгье” гэхээр нь “андуураад байгаарай, тийм хүмүүсээ группээсээ хай” гэж хэлчээд ороод хэсэг бүжиглэж байгаад хараар болоод бүх юмаа аваад гарсан. ...Тэгээд нөхрөө дуудаад яв гэж байхад бид хоёрыг хоргоогоод байсан залуу над руу нүдээрээ ирмэсэн, энэ талаараа нөхөртөө хэлсэн, манай нөхөр очиж уулзаад зогсож байтал баарнаас үл тан залуучууд гарч ирээд манай нөхөр рүү “чи яасан гэнээ я гээд байна” гэж хэлээд дайраад түлхэж маргаан үүссэн. Би нөхрийнхөө урдуур ороод тухайн залуучуудыг боль, барь, цаашаа бай гэж хэлээд хорьж байтал нэг залуу нь намайг өргөөд шидсэн. Яг хэн яаж шидсэнийг анзаараагүй, би шидэгдэж унаад толгойгоороо “М” баарны төмөр хашаа мөргөсөн бас гарын хумсаа хугалсан. Миний толгойн ар дагз хэсэгт хагарч оёдол тавьсан, зүүн гарын тохой зулгарсан, баруун мөр хөхөрсөн хөндүүр байна, баруун гарын долоовор, хурууны хумс нь угаараа салж унасан, зүүн гарын ий хурууны хумс бас салж унасан. ...Болсон үйл явдлын талаар манай нөхөр , , нар мэдэж байгаа. Мөн тухайн үл тан залуучууд бүгд мэдэж байгаа. Миний эрүүл мэндийн байдал зовуурьтай байна. Гомдолтой. Сэтгэл сананы гэм хорын хохирол учирсан, сэтгэл санаа, гэм хорын хохирол гаргуулна... Эрүүл мэндэд учирсан хохирол 4,900 төгрөг, шатууны зардал 0,000 төгрөг, ажилгүй байсан хугацааны цалин ,663,400 төгрөг, нийт ,88,300 төгрөг нэхэмжилнэ. Мөн сэтгэл санааны хохирол нэхэмжилнэ. Би ******* дүүрэгт үйл ажиллагаа явуулдаг CU-д худалдагчаар ажилладаг ба ажиллаж байгаа хүний нэр дээр ID нээдэг. Хэрвээ 4 хоногоор дээш хугацаагаар ажиллаагүй тохиолдолд уг ID нь хаагддаг учир би ажлаа хийгээгүй хугацаандаа өөрийнхөө ID-г хаалггүй гэсэндээ өөрийнхөө өмнөөс өөр хүнийг ажиллуулж орсон цалингаа тэр хүндээ өгч байсан. Энэ талаар манай ажлын хүн мэдүүлэг өгсөн нь хэрэгт авагдсан байгаа. Би ажлаасаа хөдөлмөрийн чадвар алдалтын тэтгэмж буюу лист аваагүй. Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлдөг. Гэхдээ энэ талаар баримтаа хэрэгт өгөөгүй. Би ээлжээр ажилладаг. Энэ гэмтлийн улмаас 04 оны 08 дугаар сарын 0-ны өдрөөс 09 дүгээр сарын 09-ний өдрийг хүртэл ажилдаа яваагүй. Цагийн 000 төгрөгөөр цалинждаг ба нэмэгдлүүд авдаг. Сарын цалин 90,000 төгрөг болдог. ******* дүүргийн эмнэлэгт боолт хийлгэж байсан. Сүүлдээ гэрээрээ өөрөө боолтоо хийдэг байсан. Улаанбаатар хотод байхад энэ хэргээс болж намайг дууд үед ирсэн. Иймд шатууны зардал нэхэмжилсэн. Улаанбаатар хот явсан нь биед учирсан гэмтэлтэй хамааралгүй” гэсэн мэдүүлэг (хх-н 0-*******, шүүх хуралдааны тэмдэглэлээс),

Гэрч М. мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “Би 04 оны 08 дугаар сарын 0-ний өдөр найз хамт ******* дүүрэгт үйл ажиллагаа явуулдаг “М” нэртэй бааранд орсон. ...Баарны гадна талд салхилаар гараад зогсож байхад үл тан хоёр залуу бид хоёр дээр ирээд “Хар гэж байгаа юм уу хүргээд өгье” гэж хэлэхэд үгүй гэж хэлсэн тэгсэн “сая төгрөг өгье, энээ тэрээ” гэж хэлэхэд “андуураад байгаарай тиймүү хүмүүсээ грүппээс хай” гэж хэлчхээд бид хоёр баар руу орсон. ... бид хоёрыг хоргоогоод байсан залуу манай найз руу нүдээрээ ирмэсэн тэгээд энэ талаараа найз залуудаа хэлсэн. ...Тэгээд найз залуу нь тухайн хоёр хүнтэй найз охиноо өмөөрөөд уулзаад маргасан, би боль барь гээд хэлчээд тамхи татаар “М” баарны тамхины цэг рүү явсан. Тэгсэн гэнэт манай найз нь орилоод явчсан, очоод хартал толгойноос цус гарсан, хурууных нь хумс унасан, цус болчсон байсан. Тэгээд би юу болсон талаар асуухад “Намайг сая энэ аваад шидчлээ” гэж хэлсэн, тэгсэн хажууд нь олон залуучууд байсан. надад цүнхээ өгөөд бариад байж бай” гэж хэлчхээд нэг залууг заамдсан чинь тэр залуу нь зугтаагаад явчсан. ...Тухайн үйл явдлыг би хараагүй буцаад ирэхэд л манай найз толгой нь хагарсан, хумснууд нь хугарсан байсан. Тухайн үед нь энэ залуу намайг аваад шидчлээ гээд цайвар өнгийн фудволктой, доогуураа бараан өнгийн өмдтэй, бор царайтай, буржгар урт үстэй залуу байсан ...” гэсэн мэдүүлэг (хх-ийн 9),

Гэрч Б.ын мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “...”М” бааранд ирэхэд манай найз охин гадаа зогсож байсан. Очоод уулзсан чинь найз охин маань надад хандаад “энэ хүн сая төгрөг өгье барья” гээд байна” гэж хэлсэн. Би тухайн хоёр хүнтэй уулзаад юм яриад зогсож байтал баарнаас  хэдэн тангүй залуучууд гарч ирээд “Манай ыг яаж байна” гэж хэлээд над руу дайрсан. Би учрыг нь олоогүй, нэг залуу нь намайг заамдаад авсан, би зөрүүлж заамдаад зогсож байтал манай найз охин уур орж ирээд салг гэтэл манай найз охин нэгэнд нь түлхэгдээд хашаа мөргөөд унасан. Тухайн үед би согтолттой байсан, бас олон хүн байсныг ч хэлэх үү хэн яг манай найз охиныг түлхсэнийг хараагүй, ...Найз охиноо очоод татаад босгосон чинь толгойноос нь цус гарсан байсан...” гэсэн мэдүүлэг (хх-ийн 3),

Гэрч Э.ын мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “...Манай найз нь гэх зүс тан залуутай маргалдаад зогсож байсан. *******, , бид нар , нар дээр очоод “яасан” гэж асуухад гэх залуу гэх эмэгтэйтэй ирсэн. Тухайн үед зодолдохоос наагуур юм болж хэрэлдэж маргалдаад , , нар нь тэндээс холдоод явсан. , , ******* бид 4-лээ үлдээд байж байхад ******* нь ын өмсөж байсан цамцнаас нь заамдаж барьж байгаад ц хэсэг рүү нь гараараа нэг удаа түлхсэн. нь тухайн үед ынхаа ард байж байгаад саваад унасан. нь тухайн үед манай найз охиныг алчлаа гэж орилж босож ирсэн. ыг орилоод байхаар нь манай найз нараа аваад тэндээс холдсон. Тэгээд байж байхад , нар нь араас хөөж ирээд та хэдийг явуулгүй, цагдаа дуудсан гэж хэлсэн...” гэсэн мэдүүлэг (хх-ийн 34-3),

Гэрч ий мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “... тэй муудалцаад хоорондоо барьцалдаад байсан. тэй зууралдсан байсан ба нэг эмэгтэй тай ыг зуураад байхаар нь тавиул гээд тэр хоёрыг татсан бөгөөд тэр үед тэр эмэгтэй хоёр газар унасан. Тухайн эмэгтэй ундаа “М” баарны хашаа мөргөж унасан....” гэсэн мэдүүлэг (хх-ийн 3),

Гэрч мөрдөн шалг ажиллагааны явцад өгсөн: “...04 оны ******* дугаар сарын 0-ний  өдрөөс үндсэн ажилтан болсон бөгөөд сарын үндсэн цалин 90,000 төгрөг. Үүн дээр унааны болон хоолны нэмэгдэл гэж авдаг. 04 оны 08 дугаар сарын 0-ны өдрөөс 09 дүгээр сарын 0-ны өдрийг хүртэл 38 хоног ажилдаа ирээгүй. Уг нь 08 дугаар сарын 0-ны өдөр ажилдаа ирэх ёстой байсан бөгөөд гар утсаар видео чатаар харад толгой, гарын хуруунуудаа цагаан боолтоор боосон, өнөөдөр ажилдаа очиж чадгүй нь гэсэн...” гэсэн мэдүүлэг (хх-ийн 39),

******* дүүргийн Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 04 оны 8 дугаар сарын 0-ны өдрийн 3 дугаартай “*******ын биед толгойн ар хэсэгт язарсан ил шарх, хумсны ******* уналт, зүүн гарын тохойны хэсэгт зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Дэ гэмтэл нь ирмэгтэй болон мохоо зүйлийн үйлчлэлээр тухайн цаг хугацаанд учирсан байх боломжтой шинэ гэмтэл байна. Дэ шарх гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын .4.-д зааснаар эрүүл мэндийн түр хугацаагаар сарниул гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар алдалтанд нөлөөлөхгүй” гэсэн  дүгнэлт (хх-ийн 3-4),

Хууль зүй дотоод хэргийн сайдын 03 оны ******* дугаар сарын 3-ний өдрийн А/6 дугаартай тушаалын зургадугаар хавсралтаар баталсан Сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэл тогтоосныг хүлээн зөвшөөрсөн маягтын загвараар “сэтгэцэд учирсан хор уршгийн (хоёрдугаар) зэрэглэл тогтоосныг хүлээн зөвшөөрсөн хохирогч *******” гэжээ (хх-ийн ),

******* дүүргийн Эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн 8/******* тоот албан бичигт “Иргэн ******* /РД:РЙ03**************0/ нь 04 оны 08 дугаар сарын 0-ны өдрөөс хойш яаралтай тусламж 06,90, амбулаторын үзлэг 8,30, нийт 34,40  төгрөгийн тусламж үйлчилгээний зардлыг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гаргуулж эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авсан байна” гэжээ (хх-ийн 3),

“Премиум Нэксус” ХХК-ийн 04 оны 08 дугаар сарын 0-ны өдрийн 4/HR-90 дугаартай албан бичгээр “ овогтой /РД:РЙ03**************0/ нь тус компанид дэлгүүрийн ажилтан албан тушаалд 04 оны ******* дугаар сарын 0-ний өдрөөс эхлэн ажиллаж байгаа нь үнэн болно” гэжээ (хх-ийн 66),

Хохирогч *******ын биеийн ерөнхий байдлыг харуулсан гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (хх-ийн , ),

Согтуурал шалгасан тухай гэрэл зургийн үзүүлэлтээр “О. .00, ******* 0.89, ., .6 хувьтай” гэжээ (хх-ийн ),

Таньж олуул ажиллагаа явуулсан тухай тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (хх-ийн -),

Хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт (хх-ийн 4-9),

Эд мөрийн баримтаар тооцох тухай мөрдөгчийн 04 ны 08 дугаар сарын -ны өдрийн тогтоолоор “ач холбогдол бүхий 0 минут 09 секунд дүрс бичлэгийг эд мөрийн баримтаар тооцсугай” гэжээ (хх-ийн 4),

Камерын бичлэгт үзлэг хийсэн тухай тэмдэглэл  (хх-ийн ),

Хохирлын талаарх баримтууд (хх-ийн 63-6),

04 оны 08 дугаар сарын 9-ний өдрийн Их дээд сургууль, коллежид суралцаж байгаа тодорхойлолтоор “ овогтой /РД:УГ03*******/ нь Аварга дээд сургууль, сургуульд суралцдаг нь үнэн болно” гэжээ (хх-ийн 8),

******* дүүрэг дэх Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэсийн 04 оны дүгээр сарын 0-ны өдрийн Эрүүгийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа дууссан тухай 3 дугаартай тогтоолоор “******* дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 04 оны 0 дугаар сарын 0-ний өдрийн 3 дугаартай шийтгэх тогтоол, /4309 хувийн хэргийн дугаартай /РД:УГ03*******/ нь торгуулийн 60,000 /таван зуун жаран мянган/ төгрөгийг ******* төлж барагдуулсан тул т холбогдох эрүүгийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дууссанд тооцсугай” гэжээ (хх-ийн 63),

Эрүүгийн хариуцлага хүл байсан эсэхийг шалг хуудас, шийтгэх тогтоолын хуулбар (хх-ийн 86, 4-6) болон бусад нотлох баримтуудыг талуудын хүсэлтээр шинжлэн судалсан болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу хэрэгт цугларч бэхжүүлсэн, яллагдагч, хохирогч, гэрч нараас мэдүүлэг авдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам, шаардлагыг зөрчөөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан ийг хассан буюу хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.4 дүгээр зүйлийн дэх хэсэгт заасны дагуу прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд шүүгдийн гэм буруугийн талаар дүгнэлт хийж хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой байна гэж үзэв.

Шүүгд ******* нь согтуурсан үедээ 04 оны 08 дугаар сарын 0-нээс 0-нд шилж шөнийн 0 цагийн үед ******* дүүрэгт үйл ажиллагаа явуул "М" нэртэй баарны гадна бусадтай марг үедээ хохирогч *******ыг түлхэн унагааж түүний эрүүл мэндэд нь толгойн ар хэсэгт язарсан ил шарх, хумсны бүтэн уналт гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан болох нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдийн хэргээ хүлээн мэдүүлсэн “Хохирогчийн биед учирсан гэмтлийг би учруулсан. Гэм буруугийн хувьд марг зүйлгүй” гэсэн мэдүүлэг, хохирогч *******ын “Би нөхрийнхөө урдуур ороод тухайн залуучуудыг боль, барь, цаашаа бай гэж хэлээд хорьж байтал нэг залуу нь намайг өргөөд шидсэн. Яг хэн яаж шидсэнийг анзаараагүй, би шидэгдэж унаад толгойгоороо “М” баарны төмөр хашаа мөргөсөн бас гарын хумсаа хугалсан. Миний толгойн ар дагз хэсэгт хагарч оёдол тавьсан, зүүн гарын тохой зулгарсан, баруун мөр хөхөрсөн хөндүүр байна, баруун гарын долоовор, хурууны хумс нь угаараа салж унасан, зүүн гарын ий хурууны хумс бас салж унасан” гэсэн мэдүүлэг, гэрч М. “Тэгээд найз залуу нь тухайн хоёр хүнтэй найз охиноо өмөөрөөд уулзаад маргасан, би боль барь гээд хэлчээд тамхи татаар “М” баарны тамхины цэг рүү явсан. Тэгсэн гэнэт манай найз нь орилоод явчсан, очоод хартал толгойноос цус гарсан, хурууных нь хумс унасан, цус болчсон байсан. Тэгээд би юу болсон талаар асуухад “Намайг сая энэ аваад шидчлээ” гэж хэлсэн, тэгсэн хажууд нь олон залуучууд байсан” гэсэн мэдүүлэг, гэрч Б.ын “Очоод уулзсан чинь найз охин маань надад хандаад “энэ хүн сая төгрөг өгье барья” гээд байна” гэж хэлсэн. Би тухайн хоёр хүнтэй уулзаад юм яриад зогсож байтал баарнаас  хэдэн тангүй залуучууд гарч ирээд “Манай ыг яаж байна” гэж хэлээд над руу дайрсан. Би учрыг нь олоогүй, нэг залуу нь намайг заамдаад авсан, би зөрүүлж заамдаад зогсож байтал манай найз охин уур орж ирээд салг гэтэл манай найз охин нэгэнд нь түлхэгдээд хашаа мөргөөд унасан. Найз охиноо очоод татаад босгосон чинь толгойноос нь цус гарсан байсан” гэсэн мэдүүлэг, гэрч Э.ын “, , ******* бид 4-лээ үлдээд байж байхад ******* нь ын өмсөж байсан цамцнаас нь заамдаж барьж байгаад ц хэсэг рүү нь гараараа нэг удаа түлхсэн. нь тухайн үед ынхаа ард байж байгаад саваад унасан. нь тухайн үед манай найз охиныг алчлаа гэж орилж босож ирсэн” гэсэн мэдүүлэг, гэрч ий “ тэй муудалцаад хоорондоо барьцалдаад байсан. тэй зууралдсан байсан ба нэг эмэгтэй тай ыг зуураад байхаар нь тавиул гээд тэр хоёрыг татсан бөгөөд тэр үед тэр эмэгтэй хоёр газар унасан. Тухайн эмэгтэй ундаа “М” баарны хашаа мөргөж унасан” гэсэн мэдүүлэг, хохирогчийн биед толгойн ар хэсэгт язарсан ил шарх, хумсны ******* уналт, зүүн гарын тохойны хэсэгт зулгаралт гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол учирсаныг тогтоосон шинжээчийн 04 оны 3 дугаартай дүгнэлт, хохирогч *******ын биеийн ерөнхий байдлыг харуулсан гэрэл зургийн үзүүлэлт, эд мөрийн баримтаар тооцох тухай тогтоол, согтуурлыг шалгасан тухай гэрэл зургийн үзүүлэлт, таньж олуул ажиллагаа явуулсан тухай тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд, хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт, камерын бичлэгт үзлэг хийсэн тухай тэмдэглэл болон бусад бичгийн нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдож байна.

         Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруул гэмт хэрэг нь хохирогчийн эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулсан буюу хөдөлмөрийн чадварыг бага хэмжээгээр алдагдуул, эсхүл дэ хоёр үр дагаварт нэгэн зэрэг хүргэсэн байхыг ойлгоно.

        Гэмтлийн "хөнгөн" зэрэгт хүнд ба хүндэвтэр зэргийн гэмтлийн шинж агуулаагүй гэмтэл хамаар ба энэ ангиллын гэмтлийг дара шалгуур шинжээр тогтоодог. Үүнд гэмтэл, түүнээс үүссэн эд тний үйл ажиллагааны хямрал нь эрүүл мэндийг дөрвөн долоо хоногоос доош хугацаагаар сарниулсан буюу түр сарниулсан гэмтлүүд хамаар бөгөөд энэ нь хохирогчийн ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар алдангийг - хувиар алдагдуулсан байдаг.

           Шүүгд ******* нь хохирогч *******ыг түлхсэний улмаас хашаа мөргөж, эрүүл мэндэд нь толгойн ар хэсэгт язарсан ил шарх, хумсны ******* уналт, зүүн гарын тохойны хэсэгт зулгарал гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол учруулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .3 дугаар зүйлийн -т зааснаар өөрийн үйлдлийг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлан түүнийг хүсэж үйлдсэн, хор уршигт зориуд хүргэсэн гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, хохирогчид учирсан хохирол, хор уршигтай шалтгаант холбоотой, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруул гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангаж байх тул прокурорын үйлдсэн ялл дүгнэлт үндэслэлтэй, хэргийн зүйлчлэл зөв байна гэж шүүх дүгнэв.

          Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн . дүгээр зүйлд “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан, нийгэмд аюултай, гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно” гэж, 6. дүгээр зүйлийн дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд ...эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасны дагуу шүүгд *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруул гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна.

            Хохирлын талаар:

Гэмт хэргийн улмаас хохирогч *******ын эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан ба эм тарианы зардал 4,900 төгрөг, шатууны зардал 0,000 төгрөг, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлс ,663,400 төгрөг, нийт ,88,300 төгрөг, мөн сэтгэл санааны хохирлыг шүүгдээс нэхэмжилжээ.

         Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49. дэх хэсэгт “Бусдын , амь нас, эрүүл мэнд, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилг үүрэгтэй” гэж, 0 дугаар зүйлийн 0. дэх хэсэгт “Бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан этгээд нь хохирогчийн хөдөлмөрийн чадвараа алдсанаас дутуу авсан цалин хөлс, түүнтэй адилтг орлого, ийнхүү эрүүл мэндэд гэм хор учруулсантай холбогдон гарсан асарч сувил, нэмэгдэл хоол өгөх, хиймэл тэн хийлгэх, сувиллын газар сувилуул зэрэг зайлшгүй бүх зардлыг хохирогчид төлөх үүрэгтэй” гэж, дүгээр зүйлийн .3 дь хэсэгт “Энэ хуулийн 30.-т заасан сэтгэцэд учруулсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилг үүргийг гэм хор учруулсан этгээд хүлээнэ” гэж, 30 дугаар зүйлийн 30. дь хэсэгт “Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилг бөгөөд бусад эдийн бус гэм хорыг гагцхүү хуульд тусгайлан заасан тохиолдолд мөнгөн хэлбэрээр арилгана” гэж тус тус заасны дагуу шүүгд ******* нь өөрийн хууль бус үйлдлийн улмаас бусдын эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, сэтгэцэд учирсан гэм хорын зардлыг хариуцан арилг үүрэгтэй, хохирогч ******* нь өөрийн эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, сэтгэцэд учирсан гэм хорыг хуульд заасан арга хэлбэрээр арилгыг шүүгд *******аас шаард тэй байна.

Эрүүгийн хуулийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн хохирогч *******ын сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хохирол нь “хоёрдугаар зэрэглэл” гэж тогтоосныг хохирогч хүлээн зөвшөөрч гарын үсэг зурсан байх бөгөөд уг хүснэгтийг шинжээчийн дүгнэлтэй адилтгаж үзнэ.

Улсын дээд шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдааны 03 оны ******* дугаар сарын 03-ны өдрийн дугаартай тогтоолын хавсралтаар баталсан “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилг, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-аар сэтгэцийн эмгэгийн хоёрдугаар зэрэглэлийн нөхөн төлбөрийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг дин нэмэгдүүлснээс .99 дин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хүртэл хэмжээгээр тооцохоор заасан ба Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт үндэсний хорооны 03 оны 0 дугаар сарын 3-ны өдрийн дугаартай тогтоолд “Улсын хэмжээнд мөрдөгдөх хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 04 оны 0 дүгээр сарын 0-ний өдрөөс эхлэн нэг цагт 399 төгрөг 80 мөнгө буюу сард 660,000 төгрөг байхаар шинэчлэн тогтоосугай” гэж заажээ.

Шүүхээс нөхөн төлбөрийн хэмжээг тооцохдоо шүүгдийн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмшиж байгаа байдал, учруулсан гэм хор, хохирогчийн эрүүл мэндэд учирсан гэмтлийн байдал, гэмтлээс болж учирсан өвдөлт, шаналал, шүүгдийн төлбөрийн чадвар зэргийг харгалзан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг дин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээ буюу 3,300,000 (660,000х=3,300,000) төгрөгийг шүүгдээс гаргуул үндэслэлтэй гэж дүгнэлээ.

Хохирогч ******* нь эм тарианы зардал 4,900 төгрөгийг нэхэмжилж энэ талаар баримтаа ирүүлсэн ба шүүгд уг төлбөрийг төлөхөөр хүлээн зөвшөөрсөн болно.

Шатууны зардал 0,000 төгрөгийг нэхэмжилж холбогдох баримтыг ирүүлсэн боловч хохирогч ******* шүүхийн хэлэлцүүлэгт “******* дүүргийн эмнэлэгт боолт хийлгэж байсан. Сүүлдээ гэрээрээ өөрөө боолтоо хийдэг байсан. Улаанбаатар хотод байхад энэ хэргээс болж намайг дууд үед ирсэн. Иймд шатууны зардал нэхэмжилсэн. Улаанбаатар хот явсан нь биед учирсан гэмтэлтэй хамааралгүй” гэж мэдүүлсэн, шүүгдийн буруутай үйлдлээс болж гарсан зайлшгүй зардал гэж үзэхгүй тул хохирогчийн нэхэмжлэлээс 0,000 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

Мөн хохирогч нь ажилгүй байсан хугацааны цалин, хөлс ,663,400 төгрөгийг нэхэмжилж цалингийн тодорхойлолтыг ирүүлж, хамт ажилладаг гэх Б.Мөнх-Эрдэнийг гэрчээр асуулгасан боловч эдгээр нотлох баримтыг үндэслэн ажилгүй байсан хугацааны цалинг гаргуул боломжгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, ажил олгогчтой байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээ, ажилд томилсон тушаал, нийгмийн даатгал болон татвар төлсөн баримт хэрэгт авагдаагүй тул уг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэлэлцэхгүй орх нь зүйтэй.

Иймд Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49., 0 дугаар зүйлийн 0., дүгээр зүйлийн .3 дь хэсэгт тус тус зааснаар шүүгд *******аас эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хохирол 4,900 төгрөг, сэтгэцэд учирсан гэм хорын хохирол 3,300,000 төгрөг, нийт 3,34,900 төгрөгийг гаргуулж, хохирогч *******д олгож, хохирогч *******ын нэхэмжлэлийн шаардлагаас шатууны зардал 0,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, ажилгүй байсан хугацааны цалин ,663,400 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэлэлцэхгүй орхиж шийдвэрлэлээ.

Хохирогч ******* нь ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлсний талаарх нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмаар нэхэмжлэх тэй болохыг дурд нь зүйтэй байна.

Шүүгд ******* нь Эрүүл мэндийн даатгалын санд учирсан хохирол 34,40 төгрөгийг шүүхийн шатанд төлсөн болохыг дурдаж шийдвэрлэлээ.

. Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

Шүүгдид ял шийтгэл оногдуулдаа Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн . дүгээр зүйлийн дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн ийг сэргээх, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино” гэж заасан эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, мөн хуулийн ерөнхий ангийн .3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна” гэж заасан шударга ёсны зарчмыг удирдлага болголоо.

Улсын яллагчаас “Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шүүгд *******т 30 цагийн нийтэд тустай ажил хийлгэх ял оногдуул саналтай байна” гэсэн дүгнэлтийг гаргасан.

Шүүгдид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлийн дэх хэсгийн .-т заасан заасан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн нэг бүлэгт заасан санаатай гэмт хэргийг удаа үйлдсэнийг эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөлд байдалд тооцсон ба Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6. дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдсонгүй гэж үзэв.

 Иймд шүүгд *******ын хувийн байдал, үйлдсэн гэмт хэргийн шинж, нийгмийн аюулын хэм хэмжээ, эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөлд байдал болон улсын яллагчийн дүгнэлт зэргийг харгалзан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар 600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 600,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэхээр шийдвэрлэлээ.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгд *******ын цалин хөлс, орлого олох боломж, эд хөрөнгө санхүүгийн эх үүсвэрийг харгалзан торгох ялыг хуульд зааснаар 3 сарын хугацаанд хэслэн төлүүлэхээр тогтоох нь зүйтэй.

Хэргийн хамт шийдвэрлэвэл зох эд хөрөнгө битүүмжлэгдээгүй, шүүгд нь цагдан хоригдсон хоноггүй, эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн ширхэг Сидиг хэрэгт хавсарган үлд, иргэний бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжлээгүй болохыг дурдаж, шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдид урьд авсан хувийн баталгаа гарг таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэв.

     Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36. дугаар зүйлийн -4 дэх хэсгүүд, 36.6 дугаар зүйл, 36. дугаар зүйл, 36.8 дугаар зүйл, 36.0 дугаар зүйлд тус тус заасныг удирдлага болгон  ТОГТООХ нь:

             .Шүүгд Боржигин овогт ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд  тооцсугай.

.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .6 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шүүгд *******ыг 600,000 (зургаан зуу) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 600,000 (зургаан зуун мянга)төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэсүгэй.

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгд нь торгох ялыг шүүхийн шийдвэрийг хуулийн хүчин төгөлдөр болсноос хойш 3 (гурав) сарын хугацаанд хэслэн төлөхөөр тогтоосугай.

      4.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .3 дугаар зүйлийн дь хэсэгт зааснаар торгох ялыг хуульд заасан хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хор ялаар солыг мэдэгдсүгэй.

      .Шийтгэх тогтоол уншин сонсгосноор хүчинтэй болох ба тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгд *******т авсан хувийн баталгаа гарг таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

6.Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49., 0 дугаар зүйлийн 0., дүгээр зүйлийн .3 дь хэсэгт тус тус зааснаар шүүгд *******ас эрүүл мэнд, сэтгэцэд учирсан гэм хорын хохирол нийт  3,34,900 (гурван сая гурван зуун дөчин долоон мянга есөн зуу) төгрөгийг гаргуулж, хохирогч *******д олгож, хохирогч *******ын нэхэмжлэлийн шаардлагаас шатууны зардал 0,000 (нэг зуун далан мянга) төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, ажилгүй байсан хугацааны цалин, хөлс ,663,400 (нэг сая зургаан зуун жаран гурван мянга дөрвөн зуу) төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэлэлцэхгүй орхисугай.

.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн дэх хэсгийн .8 дь заалтад зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хурааж ирүүлсэн ширхэг СиДиг хэрэгт хавсарган үлдээсүгэй.  

8.Хэрэгт битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгд нь цагдан хоригдсон хоноггүй, эрүүл мэндийн даатгалын санд учирсан хохирол 34,00 төгрөгийг төлсөн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжлээгүй, иргэний баримт бичиг шүүхэд шилжиж ирээгүй, хохирогч нь ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлстэй холбоотой нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу нэхэмжлэх тэй болохыг тус тус дурдсугай. 

9.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38. дүгээр зүйлийн дэх хэсэг, 38. дугаар зүйлийн дэх хэсэгт тус тус зааснаар шүүгд, хохирогч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар эс зөвшөөрвөл шийтгэх тогтоолыг гардан авсан эсхүл хүргүүлснээс хойш 4 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалд шатны шүүхэд давж заалд гомдол гарг, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бич тэй болохыг дурдсугай.

0.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 3. дүгээр зүйлийн дь хэсэгт зааснаар давж заалд гомдол гарг, эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, шүүгдид авсан хувийн баталгаа гарг таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                           Б.МӨНХ-ЭРДЭНЭ