МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Ховд аймгийн Булган сум дахь сум дундын шүүхийн ерөнхий шүүгч Б.Бадрахгэрэл даргалж,

Нарийн бичгийн  дарга Д.*******

Улсын яллагчаар хяналтын прокурор Б.Оюунцэцэг

Шүүгдэгч Г.******* нарыг оролцан тус шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын прокурорын газраас Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******ийн *******т холбогдох эрүүгийн ******* дугаартай хэргийг хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, ******* оны ******* дүгээр сарын 02-ны өдөр Ховд аймгийн суманд төрсөн, ******* настай, эрэгтэй, бага боловсролтой, мэргэжилгүй, эрхэлсэн ажилгүй, ам бүл ******* эхнэр, хүүхдүүдийн хамт Ховд аймгийн сумын багт оршин суух, РД:ПЕ80*******0210, ******* овогт *******ийн *******,

 

Шүүгдэгчийн холбогдсон хэрэг: /Яллах дүгнэлтэд дурьдсанаар/

Яллагдагч ******* овогт *******ийн ******* нь Ц., Г. нартай бүлэглэн 2024 оны 0******* дугаар сарын 24-нээс 2*******-нд шилжих шөнө Ховд аймгийн Алтай сумын багийн нутаг дэвсгэрт “ ” гэх газарт хь бусаар алт олборлох зорилгоор тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явсан гэмт хэрэгт холбогдан Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлжээ.

 

                                                  ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

Шүүгдэгч Г.******* шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: Мөрдөн байцаалтын шатанд мэдүүлэг өгсөн. Одоо мэдүүлэг өгөхгүй гэв.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт яллах, өмгөөлөх талаас шинжлэн судалсан болон хэрэгт хьд заасан үндэслэл журмын дагуу цугларсан дараах нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн бодитой шинжлэн судлав.  Үүнд:

Шүүгдэгч Г.******* мөрдөн шалгах ажиллагаанд яллагдагчаар өгсөн: ”...2024 оны 0******* дугаар сарын 22-ны өдөр Ховд аймгийн суманд байх гэрээсээ өөрийн хүүхэд Г.ийн хамт гараад Алтай сумын төвд Ц.Бат-Очирын гэрт ирж хоноод 2024 оны 0******* дугаар сарын 23-ны өглөө очиж хоноод 24-ний өдөр Ховд аймгийн Алтай сумын нутаг дэвсгэрт байрлах “ ” гэх газар очиж байрлаад орой харанхуй болохоор урд нь алт ухаж байсан гэх нүхэн дээр ирэхэд манай хүү Г., Ц.Бат-Очирын хамт алтны нүх рүү ороод гарч ирээд намайг хоол цай хийгээд аваад ир гээд явсан. Тэгээд би хоол хийгээд ирэхэд шөнийн 12 цаг өнгөрч байсан, намайг ирэхэд Ц.Бат-Очир хүүхэд агааргүй болчих шиг боллоо, муухай дуу гараад гээд чичрээд зогсож байсан. Тэгээд Ц.Бат-Очир хүүхэд оосорлоод өгье чи тайлаа угсарч бай гээд Ц.Бат-Очир нүхрүү ороод удаагүй бие болохгүй байна гэж хэлээд тэрнээс хойш чимээгүй болсон. Би застав руу залгаад Дархан газар хамгаалж байсан , хоёр ирж 1 цаг орчим байж байгаад буцсан. Тэгээд өглөө 8-9 цагийн үед эмнэлэг, цагдаа, онцгой ирсэн" гэх мэдүүлэг,

Хохирогч Б.Мөнхцэцэгийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “... сумын Галаа гэх хүн 2024 оны 0******* дугаар сарын 2*******-ны өдөр манай сумын Ц.Бат-Очир гэх хүнтэй хамтарч Аптангадас багийн “ ” гэх газарт ашигт малтмалын эрэл хайг хийж байгаад нүхэн дотор Ц.Бат-Очир, *******ын хүүхэд хоёр нас барсан гэж сонссон. Сүүлийн хэрэгт экологи эдийн засгийн хохирол бага гарсан байна” гэх мэдүүлэг,

Гэрч Г.гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...2024 оны 0******* дугаар сарын 24-2*******-ны хооронд байгаль хамгаалагч Ж.ийн хамт Дархан газрын бүсэд байгаа өвөлжөө хаваржааны бууц буудлын цэг авах ажлаар явж байгаад багийн нутаг дэвсгэр хилийн 0130 дугаар ангийн Зээгийн застав дээр 2024 оны 0******* дугаар сарын 24-2*******-нд шилжих шөнө хонож байхад Заставын жижүүр 01 цагийн орчим дуудаад анд хүмүүс ирээд газар ухаж байгаад нас барсан юм шиг байна гэхээр нь байгаль хамгаалагч Ж. бид 2 заставаас хойш 30 км зайд гэх газрын хуучин эвдэгдсэн газар ирэхэд цагаан өнгийн пробокс маркийн тээврийн хэрэгслээс 1 хүн гарч ирээд би хүүгээ алчихлаа гэж орилоод байсан юу болсон талаар асуухад эхлээд хүүхэд нь нүх рүү ороод байж байтал Ц.Бат-Очир энэ хүүхэд 1 сонин дуу гараад байна гээд араас нь нүх рүү ороод миний бие сонин болоод байна гэж дуу гараад түүнээс хойш дуу гарсангүй, чимээ ч гарсангүй өнгөрчих шиг боллоо гэж байсан. бид тухайн газар 30 минут орчим байж байгаад застав руу буцсан онцгой, цагдаад дуудлага өгсөн гэж хэлж байсан” гэх мэдүүлэг

Нуман-Алтай ХХК-ний 2024 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн 1/*******0 тоот шинжээчийн дүгнэлтэд: “Шинжилгээнд хүргүүлсэн 60 грамм шороолог зүйлд геологийн судалгаа- шинжилгээний төв ТӨҮГ-н 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн ХФ2024/1109 дугаартай шинжилгээний дүнд 0.18мг/кг агамжтай буюу 1 кг тутамд 0.00018 грамм ашигт малтмал илэрсэн. Тухайн шорооноос Аи буюу алт илэрсэн байна. Тус дүгнэлтийг үндэслэн байгаль орчинд учрсан хохирлын үнэлгээг тооцоход тухайн газраас 60гр (0.06кг) шороо олборлосноор хөрс, ургамал, эдэлбэр газар, усан орчинд учирсан хохирол тооцох боломжгүй болж байгаа бөгөөд олборлосон ашигт малтмалын зах зээлийн үнэлгээгээр газрын хэвлийд учирсан хохирлыг тооцох боломжтой байдаг. Тухайн газраас олборлосон ашигт малтмал нь (0.00018гр х 0.06кг) 0.0000108 грамм хэмжээтэй байгаа бөгөөд 2024 оны 0******* дугаар сарын 24-ний өдрийн Монгол банкны ханш (2*******6,066.84Т/гр)-аар тооцоход 2.77 төгрөг болж байна. Эндээс тооцоход тухайн газрын байгаль орчинд учирсан хохирлын хэмжээ нь 2.77 төгрөг болж байна. Тухайн үйл ажиллагаа явсан гэх талбай нь урьд өмнө эвдрэлтэй газар байсан байна” гэх дүгнэлт

- гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл

- хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл

- эд зүйлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл

- тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл

- эд хөрөнгө битүүмжлэх тогтоол

- эд мөрийн баримтаар тооцох тухай тогтоол

- гэрэл зургийн үзүүлэлт

- эд зүйлийн үнэлгээ

- ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас зэрэг болно.

Хэрэгт авагдсан болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт судлагдсан дээрхи баримтуудыг мөрдөн байцаалтын шатанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хьд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглж, бэхжүүлж авсан байх тул шүүх нотлох баримтаар үнэлж шийдвэрлэлээ.

Шүүхээс хийсэн гэм буруугийн талаарх дүгнэлт:

Энэ хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудад дүгнэлт хийхэд яллагдагч Г.******* нь Ц.Бат-Очир, Г. нартай бүлэглэн, 2024 оны 0******* дугаар сарын 24-нээс 2*******-нд шилжих шөнө Ховд аймгийн Алтай сумын багийн нутаг дэвсгэр " " гэх газарт урд нь эвдрэлтэй байсан газрыг ухаж, хь бусаар ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явсан үйл баримт тогтоогдож байна. Уг нүх рүү амь хохирогч Г. орж амьсгалж чадахгүй болсон байх бөгөөд нүхнээс гаргаж авахаар араас нь Ц.Бат- Очир ороод агааргүй орчин дахь амьсгалт бүтэл, амьсгалын дутагдалд орж амь хохирогч Г., Ц.Бат-Очир нар нь нас барсан болох нь Ховд аймаг дахь Бүсийн шүүх шинжилгээний төвийн шинжээч эмчийн 2024 оны 06 дугаар сарын 21-ний өдрийн 29, 30 дугаартай дүгнэлтээр тогтоогдсон байна.

Түүнчлэн амь хохирогч Ц.Бат-Очир, Г. нар нь 2024 оны 0******* дугаар сарын 24-нээс 2*******-нд шилжих шөнө Ховд аймгийн Алтай сумын багийн нутаг дэвсгэр " " гэх газарт хь бусаар ашигт малтмалын эрэл хайг явж байгаад, ашигт малтмалын эрэл хайг явж байсан нүхэндээ агааргүй орчинд гадны нөлөөгүй, амьсгал бүтэлтийн улмаас нас барсан нь гэмт хэргийн шинжгүй байна гэж дүгнэж, эрүүгийн 243700*******8 дугаартай хэргийг 2024 оны 07 дугаар сарын 22-ны өдрийн 23 дугаартай прокурорын тогтоолоор хааж шийдвэрлэсэн байна.

Иймд Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын прокурорын газраас ******* овогт *******ийн *******т холбогдан Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, яллагдагч Г.*******ын хь бусаар ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн асуудлыг шийдвэрлүүлэхээр шүүхэд шилжүүлжээ.

Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Хоёр, түүнээс олон хүн гэмт хэрэг үйлдэхэд санаатай нэгдсэнийг гэмт хэрэгт хамтран оролцох гэнэ”, мөн Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Гэмт хэргийг хоёр, түүнээс олон хүн санаатай нэгдэж үйлдсэн бол бүлэглэн гүйцэтгэх гэнэ” гэж заасан бөгөөд гэмт хэрэгт хамтран оролцож байгаа этгээд нь хамтарсан гэмт ажиллагааны үр дүнд нийтлэг хор уршиг бий болохыг урьдаас мэдэж байдаг, бас тэрхүү хор уршиг учрахыг шууд санаатай хүсч байдаг. Шүүгдэгч Г.******* нь Ц.Бат-Очир, Г. нартай бүлэглэн хь бусаар, тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явах гэмт хэрэг үйлдэж газрын хэвлийд халдсан бөгөөд өөрсдийн үйлдлээс учирч болох хохирол хор уршгийг хүсч, санаатайгаар хийсэн байх тул шүүх Г.*******ыг гэмт хэрэг бүлэглэн үйлдсэн гэж үзлээ.

Монгол Улсын хэмжээнд аливаа ашигт малтмалыг эрж хайх, ашиглах, олборлох байгаль орчин нөхөн сэргээх үйл ажиллагаа нь зохих хь тогтоомжид заасан журмын дагуу төрийн эрх бүхий байглага, албан тушаалтнаас өгсөн тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр явагдах хь, эрх зүйн орчин үйлчилж байгаа бөгөөд энэ шаардлагыг хангалгүйгээр ашигт малтмалтай холбоотой үйл ажиллагаа явсан тохиолдлыг тусгай зөвшөөрөлгүйгээр буюу хь бусаар ашигт малтмал хайх, ашиглах, олборлох гэмт хэрэг гэж үзэн хь тогтоогч эрүүгийн хиар хамгаалжээ. Тодрбал Ашигт малтмалын тухай хийн 7 дугаар зүйлийн 7.1 дэх хэсэгт зааснаар хайгын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг Монгол Улсын хь тогтоомжийн дагуу байгагдан үйл ажиллагаа явж байгаа, Монгол Улсад татварт төлөгч хийн этгээдэд энэ хьд өөрөөр заагаагүй бол сонгон шалгаралтын журмаар олгохоор хьчилсан бөгөөд мөн зүйлийн 7.3 дахь хэсэгт зааснаар бичил уурхайгаар ашигт малтмал олборлохоос бусад тохиолдолд тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын эрэл хайг явахыг хориглосон болно.

Шүүгдэгч Г.******* нь Ц., Г. нартай  бүлэглэн хь бусаар ашигт малтмалын эрэл хайг явах, олборлох талаар урьдчилан үгсэн тохиролцож, урьд өмнө эвдрэлтэй байсан газрыг алт олох зорилгоор ухсан үйлдэл нь Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хь бусаар ашигт малтмал хайх, олборлох гэмт хэргийн тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явах шинжийг хангаж байх тул түүнийг уг гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох үндэслэлтэй гэж шүүх үзлээ.       

Шүүгдэгч Г.******* нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч мэдүүлэг өгсөн бөгөөд түүний мэдүүлэг нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан болон хавтаст хэрэгт авагдсан хохирогч, гэрч нарын мэдүүлэг, шинжээчийн дүгнэлт зэргээр давхар нотлогдсон бөгөөд шүүгдэгч нь гэм буруу болон хэргийн зүйлчлэлийн хувьд маргаагүй болно. 

Хэргийн үйл баримт, цугларсан нотлох баримтаас дүгнэхэд шүүгдэгч нь шунахай сэдэлт, амар хялбар аргаар ашиг, орлого олох гэсэн зорилго нь гэмт хэрэг гарахад нөлөөлжээ.

Гэмт хэргийн улмаас учрсан хохирол, хор уршгийн тухай:

Байгаль орчны зөвлөх “Нуман-Алтай” ХХК-ийн 2024 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн 1/*******0 дугаартай шинжээчийн дүгнэлтээр “...тухайн газрын байгаль орчинд учирсан хохирлын хэмжээ нь 2.77 төгрөг болж байна” гэжээ.

Байгаль орчинд учирсан экологи эдийн засгийн хохирлын үнэлгээг 2 дахин нэмэгдүүлж төлүүлэхээр Байгаль орчны тухай хийн 49 дүгээр зүйлийн ******* дахь хэсгийн *******.1-д “газрын хэвлийд учирсан хохирлыг байгаль орчинд учирсан хохирлыг тооцох аргачлалаар тооцсон хохирлын хэмжээг хоёр дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр нөхөн төлүүлнэ” гэж заасан байх тул 2.77 төгрөгийг 2 дахин нэмэгдүүлсэн үнэ *******.*******4 төгрөгийг төлж барагдсан байх тул шүүгдэгчээс гаргах хохирол төлбөргүй байна.

 

Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлийн талаар:

Шүүхээс шүүгдэгч Г.*******ыг тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явах буюу Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон тул Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасны дагуу эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна.

Шүүх шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэргийн улмаас учрсан хохирлыг нөхөн төлснийг Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 6.******* дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2-т заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

Эрүүгийн хариуцлага болох ял шийтгэлийн талаар шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцах шатанд:

Улсын яллагч Б.Оюунцэцэгээс “Шүүгдэгч Г.*******т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн талаар маргаангүй, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлын хэмжээ, шүүгдэгчийн хувийн байдал зэргийг харгалзан үзэж шүүгдэгчийг Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар *******600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу *******,600,000 төгрөгөөр торгох ял оногдах “ дүгнэлтийг, 

Шүүгдэгч Г.*******аас: “Ялын саналыг хүлээн зөвшөөрч байна” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан болно.

 Шүүгдэгч Г.*******ын холбогдсон Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг нь “...таван мянга дөрвөн зуун нэгжээс хорин долоон мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл хоёр зуун дөчин цагаас долоон зуун хорин цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял” оногдах сонгомол санкцтай гэмт хэрэг байна.

Иймд шүүхээс шүүгдэгчийн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал болон эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдал зэргийг нь тал бүрээс нь харгалзан үзсэний үндсэнд Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 3.2 дугаар зүйлийн 1, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар Г.Галбаатарыг *******600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу *******,600,000 /таван сая зургаан зуун мянган/ төгрөгөөр ял оногдж, улсын яллагчийн эрүүгийн хариуцлагын талаарх гаргасан саналыг хүлээн авч шийдвэрлэлээ.

Шийдвэрлэвэл зохих бусад зүйлийн талаар:

Шүүгдэгч Г.*******ын гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан 800,000 төгрөгийн үнэлгээтэй 00-09ХОЕ улсын дугаартай probox маркийн тээврийн хэрэгсэлийг хурааж улсын орлого болгож, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн 80,000 төгрөгийн үнэлгээтэй ҮАМАHА гэсэн бичиглэл бүхий цэнхэр өнгийн цахилгаан үүсгэгч мотор 1 ширхэг, 30,000 төгрөгийн үнэлгээтэй ногоон өнгийн том цахилгаан ломбо /мулдак/1 ширхэг, 36 см-н урттай хошууны хамт, 20,000 төгрөгийн үнэлгээтэй гэсэн бичиглэл бүхий хар өнгийн хайрцагтай ногоон өнгийн бариултай цахилгаан ломбо /мулдак/ 1 ширхэг, *******0,000 төгрөгийн үнэлгээтэй МедаТес гэсэн бичиглэл бүхий улаан шар өнгийн гагнуурын аппарат 1 ширхэг, *******0,000 төгрөгийн үнэлгээтэй 3 м 8******* см урт цахилгаан утастай хар улаан өнгийн таслагч 1 ширхэг зэргийг улсын орлого болгож, булан төмрөөр хийсэн гар хийцийн тайл 1 ширхэг, 88 см урттай 4 труба хөлийн хамт, 27 см урттай ажлын хэсэг 1******* см бор өнгийн хуй /гэр/-тай эвэр мэт зүйлээр хийсэн бариултай хутга 1 ширхэг, 1 м 3 см урттай модон иштэй улбар шар өнгийн хүрз 2 ширхэг, 16 см 10 см тойрогтой улаан өнгийн уур 1 ширхэг, 2 м 1******* см урт 1******* см өргөнтэй банз 2 ширхэг, төмрийн хөрөө 1 ширхэг, олон залгуур 1 ширхэг эвхдэг сандал 1 ширхэг зэргийг устгахыг шүүхийн эд мөрийн баримт устгах комисст даалгав.

Шүүгдэгч Г.******* нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, түүнээс гаргах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, шүүгдэгчид урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэлээ.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийн 36.1 дүгээр зүйл, 36.2 дугаар зүйлийн 1, 2, 4 дэх хэсэг, 36.6 дугаар зүйл, 36.7 дугаар зүйл, 36.8 дугаар зүйлийн 1, 2, 4 дэх хэсэг, 36.10 дугаар зүйл, 36.13 дугаар зүйлийн 1, 2, 4 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч ******* овогт *******ийн *******ыг Эрүүгийн хийн тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “тусгай зөвшөөрөлгүйгээр ашигт малтмалын эрэл хайг, олборлолт явсан” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2. Шүүгдэгч Г.*******ыг Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 3.2 дугаар зүйлийн 1, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 24.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар *******600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу *******600000 /таван сая зургаан зуун мянган/ төгрөгөөр  торгох ялаар шийтгэсүгэй.

 3. Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн *******.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Г.*******т оногдсан *******600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу *******600000 төгрөгөөр торгох ялыг 2 /хоёр/ жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоосугай.

4. Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн *******.3 дугаар зүйлийн ******* дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Г.******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

*******. Шүүгдэгч Г.*******т оногдсан торгох ялын биелэлтэнд хяналт тавьж ажиллахыг Ховд аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газар-4*******7 дугаар нээлттэй, хаалттай хорих ангид даалгасугай.

6. Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 7.******* дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Г.*******ын гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан 800,000 төгрөгийн үнэлгээтэй 00-09ХОЕ улсын дугаартай probox маркийн тээврийн хэрэгсэлийг хурааж улсын орлого болгосугай.

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийн 21.******* дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.4-д зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн 80,000 төгрөгийн үнэлгээтэй ҮАМАHА гэсэн бичиглэл бүхий цэнхэр өнгийн цахилгаан үүсгэгч мотор 1 ширхэг, 30,000 төгрөгийн үнэлгээтэй ногоон өнгийн том цахилгаан ломбо /мулдак/ 1 ширхэг /36 см-н урттай хошууны хамт/, 20,000 төгрөгийн үнэлгээтэй гэсэн бичиглэл бүхий хар өнгийн хайрцагтай ногоон өнгийн бариултай цахилгаан ломбо /мулдак/ 1 ширхэг, *******0,000 төгрөгийн үнэлгээтэй МедаТес гэсэн бичиглэл бүхий улаан шар өнгийн гагнуурын аппарат 1 ширхэг, *******0,000 төгрөгийн үнэлгээтэй 3 м 8******* см урт цахилгаан утастай хар улаан өнгийн таслагч 1 ширхэг зэргийг улсын орлого болгож,

булан төмрөөр хийсэн гар хийцийн тайл 1 ширхэг, 88 см урттай 4 труба хөлийн хамт, 27 см урттай ажлын хэсэг 1******* см бор өнгийн хуй /гэр/-тай эвэр мэт зүйлээр хийсэн бариултай хутга 1 ширхэг, 1 м 3 см урттай модон иштэй улбар шар өнгийн хүрз 2 ширхэг, 16 см 10 см тойрогтой улаан өнгийн уур 1 ширхэг, 2 м 1******* см урт 1******* см өргөнтэй банз 2 ширхэг, төмрийн хөрөө 1 ширхэг, олон залгуур 1 ширхэг эвхдэг сандал 1 ширхэг зэргийг устгахыг шүүхийн эд мөрийн баримт шийдвэрлэх комисст даалгасугай.

8. Шүүгдэгч Г.******* нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, түүнээс гаргах хохирол төлбөр, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, шүүгдэгч Г.*******ын эзэмшлийн 00-09ХОЕ улсын дугаартай probox маркийн тээврийн хэрэгсэлийг битүүмжилсэн Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын прокурорын 2024 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн 03 дугаартай “Эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай” тогтоолыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үлдээсүгэй.

9. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийн 14.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Г.*******т өмнө авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болох хүртэл хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

10. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн хь ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл гардан авсанаас хойш, эсхүл энэ хийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Ховд аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй ба гомдол, эсэргүүцлээ шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргахыг тайлбарласугай.

 

 

 

                          ДАРГАЛАГЧ

                                  ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                Б.БАДРАХГЭРЭЛ