МОНОЛ УЛСЫН НЭРИЙН МНС

 

Х аймгийн -ндөр сум дахь сум ын шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг Ерий шүүгч М.Энхмандах даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны “А” танхимд нээлттэй шүүх шүүх хуралдаанаар

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.уяа

Улсын яллагч Э.Азжаргал

Хохирогч М.О*******, Д.Н*******

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Э.Цэцэгдэлгэр

Шүүгдэгч Х.Б******* нарыг оролцуулан Х аймгийн -ндөр сум дахь сум ын Прокурорын газрын хяналтын прокурор, хууль цаазын дэд зөвлөх Э.Азжаргалаас Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн шүүгдэгч ******* овогт Х******* Б*******т холбогдох эрүүгийн 20000000027 дугаартай хэргийг 202 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, 19.... оны ... дугаар сарын ..........-ны өдөр Д******* аймгийн гол суманд төрсөн, эрэгтэй, ........ настай, яс үндэс халх, боловсролтой, мэргэжилтэй, “” -ын харьяа .............  ажилтай, ам бүл .., , ... хүүхдийн хамт Х аймгийн .................. сумын 3 дугаар баг Х 10 тоотод оршин суух, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, урьд ял шийтгэлгүй, ******* овогт Х******* Б******* /РД: *******/.

 

Холбогдсон хэргийн талаар: /Яллах дүгнэлтэд дурдсанаар/

 

Шүүгдэгч Х.Б******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ Х аймгийн -ндөр сумын 1 дүгээр багт үйл ажиллагаа явуулдаг “М” баарны урд талд 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө 00 цаг 05 минутын орчимд дуудлагын дагуу албан үүргээ гүйцэтгэж байсан хууль сахиулагч буюу тус сумын сум ын Цагдаагийн хэлтсийн хамгаалалтын цагдаа, цагдаагийн ахлагч М.О*******тай хэрүүл маргаан үүсгэж, түүний шанаа, эрүү хэсэгт цохисон, мөн харуулын цагдаа, цагдаагийн дэд ахлагч Д.Н******* нь Х.Б*******ийг “цагдаагийн газар руу явж согтуурлын зэргийг шалгах зорилгоор тээврийн хэрэгсэлд суулгах явцад” түүний хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцэж зүүн шанаа, хацар хэсэгт цохиж, хүч хэрэглэн эсэргүүцсэн гэмт хэрэгт холбогджээ.

ОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр хэрэгт авагдсан яллах болон шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой дараах нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн, бодитойгоор шинжлэн судлав.

 

Шүүгдэгч Х.Б******* шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “Миний бие 202 оны 0 дүгээр сарын 02-03-нд шилжих шөнө “М” нэртэй бааранд ажлынхаа хэдэн залуутай орсон. эгээд гадаа гарч тамхи татах үед М- гэх залуутай таараад юм яриад тамхи татаад зогсож байх үед цагдаа М.О*******, Д.Н******* 2 ирээд тэр үзлэг шалгалт хийсэн. эр үед би цагдаа М.О*******т хандан та нар яагаад зүгээр байгаа үзлэг шалгалт хийгээд байгаа юм бэ гэх үед М.О******* чамд ердөө хамаагүй. Чи яасан олон үгтэй юм бэ гээд намайг барьж аваад унагаагаад заамдаж аваад хүзүүний ар дээрээс зуураад д хий, цагдаа руу аваад явна гэж Д.Н*******ид хэлсэн.  эгээд би д суухгүй, би яахаараа суудаг юм гэж хэлсэн. эгсэн надад хүч хэрэглэсээр байгаад д суулгасан. эгэхээр нь  би ы ард талын хаалгаар гараад зугтаасан. Миний араас Д.Н******* хөөсөн. Би зугтааж байхдаа хашаанд ороод халаасанд утас байхгүй байгааг мэдээд утсаа авах гээд буцаад “М” нэртэй баарны гадаа очсон. эр үед М, Б гэсэн 2 цагдаа нэмэгдээд ирсэн байсан. Намайг утсаа авах гээд очиход М.О******* шууд наадхыгаа бариад ав гэж хэлсэн. эгсэн 2 цагдаа шууд намайг барьж аваад өчөөд нүүрээр маань газар цемент дээр наагаад хоёулаа ар талд өвдөглөсөн. Би доороос нь үхлээ болиоч, босгооч гэж зөндөө хашхирсан. эгж, тэгж байгаад арай гэж босгоод д суулгаад цагдаа руу аваад явсан. Цагдаа дээр очоод миний согтуурлын зэргийг шалгасан. эгээд М.О******* цагдаа орж ирээд гэх залуу бичлэг хийгээд байсан. Оруулж ирж шалгаарай гэж хэлсэн. эгээд г оруулж ирээд хийсэн бичлэгийг нь цагдаа нар бөөнөөрөө үзсэн. ухайн үед эргүүлийн цагдаа, жижүүр цагдаа, Ц хошууч байсан. эд нар бүгд үзэж байгаад Ц хошууч Мыг бичлэгийг нь устгуул гэж хэлсэн. д утсыг нь өгөөд бичлэгийг нь устгуулсан. эгээд ахын дүү яв, яв чиний хэрэг байхгүй гээд г гаргасан. эгээд намайг байлгаж байгаад ийг дуудсан. Эхнэр намайг ирж авсан. ухайн үед миний нүүр ам халцарчихсан байсныг мэдэж байгаа. Манай намайг 2 цаг болж байхад авсан. Хохирогч М.О*******, Д.Н*******, гэрч Ч.У, Б.А, .М, З.З нар худал мэдүүлэг өгсөн. Би гэмт хэрэг үйлдээгүй. Хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.” гэв. 

Хохирогч М.О******* шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “ухайн үед миний бие -ндөр сумын сум ын цагдаагийн хэлтсийн хамгаалалтын цагдаа албан тушаал дээр ахлагч цолтой үүрэг гүйцэтгэж байсан. ухайн үед нийтийн хэв журам хамгаалах хэсгийн даргаас өгсөн үүргийн дагуу бид нар -ндөр сумын сум ын цагдаагийн хэлтсийн байран дээр хэсгийн бүрэлдэхүүнээрээ байсан. ээ архивын нэгдсэн ажил хийгээд өдөр 16 цагаас хойш гэртээ хариагүй. ээ сууж байсан. эгээд “М” баарнаас дуудлага мэдээлэл манай жижүүрийн 102 дугаарт ирсэн. эгээд эргүүлийн томилгоотой байсан Д.Н******* бид хоёр тээврийн хэрэгсэлтэй баарны үүд очоод хяналт ажиглалт тавиад зогсож байхад бааранд ажилладаг У гэх залуу ирээд надад хандан нэг нөхөр хутга шөвөг яриад яваад байна гэж хэлсэн. эгээд нөгөө хүнийг нь заалгаад очиж уулзаад олон хүн аас татаж гаргаад баарны зүүн урд хэсэгт очоод хоёулаа ийшээ явъя гээд үзлэг хийлгэж байсан иргэн миний шаардлагыг эсэргүүцээгүй үг дуугүй биелүүлээд дагаад явсан. эгээд үзлэг хийгээд зогсож байхад Б******* гэдэг залуу голоор орж ирсэн. эгээд эхлээд би цаашаа яв би үзлэг хийж байна. Цагдаагийн албаны үйл ажиллагаанд саад учруулаад хэрэггүй шүү гэж их сануулсан. Энэ байдлаар 2-3 удаа сануулсан. Сүүлдээ Д.Н*******ийг чи наад хүнээ руу аваад яв гэхэд Б******* Д.Н*******той зууралдсан. эгээд би үзлэгээ дуусгаад эргээд харахад Б******* нь шаардлага хүлээхгүй болохоор нь руу татаж суулгах арга хэмжээ авсан. Хоёр талаас нь сугадсан. Хоёр талаас нь сугадаад явж байх үед тээврийн хэрэгслийн урд ирж байхад Б******* нь гараа савахдаа миний зүүн шанааны орчим цохисон. ухайн үед Б*******тэй цуг явсан найзууд гээд хүмүүс ирээд зууралдаад байсан. Би та нар цаашаа бай гэсэн шаардлага тавьж байна шүү гэдэг байдлаар сануулсан. эгэхэд цуг явж байсан хүмүүс нь шаардлага биелүүлсэн. Б******* намайг цохисных нь дараа тээврийн хэрэгслийн ард суулгаад Д.Н*******ийг жолоочийн суудал дээр суулгаад би дотор байгаа хүмүүсийг гаргаад ирье. эгээд хөдөлье гээд бааран дотор байсан хүмүүсийг гаргах гээд баар руу орсон.  Баар руу орох үед Б******* аас буугаад гүйхээр Д.Н******* араас нь гүйсэн.  эгээд станцаар жижүүр рүү хүмүүс шаардлага биелүүлэхгүй бужигналдаад байна. Хөдөлгөөн их байна. Боломжтой бол 1-2 албан хаагч нааш нь явуулна уу гэж хэлэхэд цагдаа М, Б нар ирсэн. эгэхэд Б******* баруун талаас буцаж гүйж ирээд утсаа авъя хулгайчуудаа гэсэн байдалтай орж ирсэн. эгэхээр нь би чиний утсыг аваагүй гэсэн чинь дотор сууж байсан нэг залуу май гээд утсыг нь гаргаж өгч байгаа харагдсан. эгээд цагдаа М, Б хоёр нааш ир гээд дуудсан боловч ирээгүй. ухайн хүн ирээгүй тохиолдолд шаардлага эсэргүүцсэн гэж барьж аваад тээврийн хэрэгсэл рүү суулгасан. эгээд тээврийн хэрэгсэлд суулгаад цагдаагийн хэлтэс дээр авчирсан. Би цагдаагийн хэлтсийн 102 жижүүрт хүлээлгэж өгсөн. Д.Н******* яваад өгсөн. Би худал мэдүүлэг өгөөгүй.” гэв.

Хохирогч Д.Н******* шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “202 оны 0 дүгээр сарын 02-ны орой хамгаалалтын цагдаа цагдаагийн ахлагч М.О*******тай хамт дуудлага мэдээллийн дагуу “М” нэртэй баарны гадна очсон. ухайн үед тус баарны хамгаалагч У гэх залуу “М” баарны урд зогсож байсан 3 хүн рүү заагаад хутгатай байх магадлалтай гэж М.О******* ахлагчтай ярьж байсан. эрийг нь сонсоод М.О******* ахлагч олон хүмүүсээс бөөгнөрсөн газраас жаахан чөлөөлж цаашаа гараад тус үзлэг хийсэн. эгэхэд Б******* гэх залуу хажуугаас орж ирээд зүгээр байгаа үзлэг хийлээ гээд 2-3 удаагийн давтамжтай урдуур нь орж ирээд зууралдаад байсан. Би Б*******ийг татаж холдуулах зорилгоор өөдөөс нь татахад эсэргүүцэж 2-3 удаа М.О******* ахлагчийн өөдөөс дайраад байсан. Б*******ийг сугадаад руу авч явах явцад надаас эсэргүүцээд М.О******* ахлагчтай зууралдаад явж байсан. ухайн үед хүмүүс бужигнаад 00 цаг болоод баар хаах цаг болж байсан. М.О******* ахлагч Б*******ийг цаанаас авчирч байсан. Би ы хажууд зогсож байхад Б******* М.О******* ахлагч руу цохиж байх шиг харагдсан. эгээд Б*******ийг хоёр талаас нь сугадаад жолоочийн арын суудалд суулгасан. Би жолоо барьж явсан. Жолоочийн ард талын суудал дээр суулгах явцад М.О******* ахлагч миний жолоочийн эсрэг талын хойд талын суудал дээр сууж байсан. эгээд М.О******* ахлагч аас буухад Б******* гэх залуу араас жолоочийн ард талын суудлаас намайг цохиод аас зугтаагаад гүйсэн. Би араас нь гүйсэн боловч харанхуй байсан учир хашаа даваад зугтсан. эгээд эргээд “М” баар руу ирж байх явцад Б******* араас дуудаад та нар миний утсыг авсан байна. а нарт гомдол гаргана. Цагдаа руу явна гээд ирсэн. эр үед “М” баарны хажууд олон хүмүүс бужигнасан байсан учраас дэд ахлагч Б, дэд ахлагч М нар ирсэн байсан. араах зорилгоор ирсэн байсан. Би Б*******ийг цагдаагийн хэлтэст хүргэж өгөөд жижүүрт хүлээлгэж өгөөд явсан. Б******* О******* цагдаагийн урдуур нь ороод байсан. Намайг Б******* цохисон.” гэв.

эрч П.М- шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “202 оны 0 дүгээр сарын 02-ны шөнө цагдаа О******* миний биед үзлэг хийсэн. Б******* та нар яагаад зүгээр байгаа үзлэг хийгээд байгаа юм бэ гээд цагдаа нар руу хэлээд байсан. “М” баарны гадна үзлэг хийсэн. Цагдаа нар бид нар ажлаа хийж байна, чамд хамаагүй гэж хэлж байсан. эгсэн О******* цагдаа Б*******ийг д суулга гэсэн чинь Б******* д суухгүй гээд байсан. Машинд суу, суухгүй гээд цагдаа О******* Б*******тэй маргалдаад байсан. Б******* д суухгүй гээд цагдаа д суулгана гээд гар хурууг нь өчөөд аваад явсан. Б******* цагдаагийн биед халдсан талаар хараагүй. О******* Б*******ийг ямар шалтгаанаар авч явах гэж байгаа талаар хэлээгүй. Би архи уугаагүй байсан. Болсон асуудлыг тод санаж байна. Цагдаа нар намайг шалгана гэж хэлсэн. О*******, Н******* хоёр байсан. “М” баарны үүд гараад зогсож байсан. Би хутга мэсний талаар мэдэх зүйл байхгүй. Цагдаа нар намайг баарны үүдний хажууд л нэгжсэн. Би ганцаараа явж байсан. злэг хийж байхад Б******* цагдаа бид хоёрын хажуунаас хэлээд байсан. эр үед нэг залуу гар утсаар бичлэг хийгээд байсан. Б*******т цагдаа шаардлага тавьж байхыг санахгүй байна.” гэв. 

эрч Л.Ц- шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “Би Б*******ийг таньдаг. 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө болсон асуудлын хувьд “М” баарны гадна байсан. Б*******ийг цагдаа нар цагдаагийн хэлтэс рүү авч явна гэсэн шаардлага тавьсан. Яг ямар шаардлага тавьсан гэдгийг санахгүй байна. Б******* архи уусан байсан. Согтолт гайгүй байсан. Б******* цагдаагийн албан хаагчийн биед халдаагүй. Баарны үүд М-ыг шалгаж байсан. Б******* ямар шалтгаанаар шалгаад байгаа юм гэж хэлж байсан. Б*******ийг О******* цагдаа авч явах гээд байсан. Явна, явахгүй гээд л маргаад байсан. Хэсэг рүү авч явна гээд хүчээр авч явах гээд байсан. Ямар шаардлага тавьсан гэдгийг мэдэхгүй байна. Б*******тэй хамт ажиллаад удаж байгаа. Би нэлээн их согтуу байсан. Цагдаагийн шаардлагыг хууль ёсны эсхүл хууль бус гэдгийг мэдэхгүй. Шаардлагыг нь мэдэхгүй. Цагдаагийн алба хаагчийг эсэргүүцээд байна шүү гэдэг үгийг санахгүй байна. Согтуу байсан. О******* Б*******ийг халдаж зодсон зүйл байхгүй. О******* цагдаа Б*******ийг өчөөд дараад байсан. Б******* цагдаа О******* нарын хооронд асуудал үүссэн. Хэсэг рүү авч явна, нөгөө нь явахгүй гэсэн асуудал болсон. О******* цагдаа үзлэг хийж байхад яагаад үзлэг хийгээд байгаа юм бэ гэж Б******* хэлсэн. Ноцолдоно гэдгийг зууралдаад байхыг ойлгоод байгаа. арыг нь өчөөд аваад явсан. Б*******ийн гарыг өчөөд аваад явсан. О******* цагдаа Б******* намайг цохичихлоо гэж хэлэхийг сонссон. Яг хараагүй. Зүүн гарыг нь өчөөд аваад явсан. Б*******ийг газар дараад хэвтүүлсэн байсан. Н******* цагдаа Б*******ийг дээрээс нь дарсан асуудал болоогүй.” гэв. 

 

эрч .М шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “Би Б*******ийг таньдаг. 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө “М” баарны гадна байсан. Б*******тэй хамт тэр өдөр архи уусан. Бааранд ирээд нэг шил архи уусан. эгээд гадаа гараад зогсож байхад М-од үзлэг хийж байсан. Б*******ийг авч явна гээд байсан. Би ажлаа мэдэж байна чи дуугүй бай гээд байсан. Б******* О******* цагдаа гарыг нь өчөөд байсан. Н******* Б*******ийг аваад д суулгасан. О******* д суугаагүй. эгээд Б******* аас гараад зугтаасан. ухайн үед харагдах орчин харанхуй болсон байсан. Цагдаагийн байсан. эрлээ асаасан байсан. Би бааранд нэг шил архи уусан байсан. Б*******тэй хамт ажиллаад -5 жил болж байгаа. Маргалдсан гэдгийг маргаан үүсгээд байсныг ойлгосон. Маргаан нэг их ширүүн байгаагүй. Б******* О******* М- нарын хажууд нь байж байсан. Баарны хаалганаас 7-8 метр зайд байсан. злэг хийж байсан газар нь наад талд болсон. Б******* эсэргүүцээгүй. О******* хаана байсныг анзаараагүй. Маргаан болж байхад би хажууд нь байсан. Зүгээр байгаа үзлэг хийх эрх байгаа юм уу гээд Б******* хэлсэн. Б******* архи уусан байсан. Шаардлага тавьсан эсэхийг мэдэхгүй байна. Б*******ийг өчөөд аваад явсан. Сүүлд ирэхэд нь өчөөд аваад явсан. Эсэргүүцээд байсныг мэдэхгүй. Буцаад гүйгээд ирэхээр нь өчөөд аваад явсан. Мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэг өгсөн. Уншиж мэдүүлэг өгсөн. Цагдаатай барьцалдаж авсан гэж хэлдэг учир нь өчөөд дарсан байхыг барьцалдсан гэж ойлгосон. О******* цагдаатай Б******* хэрүүл маргаан үүсгээд байсан. Явна, явахгүй гээд маргалдаад байсан. Мэдүүлэг өгөхөд айлгасан дарамталсан зүйл байхгүй. Сүүлд суулгахдаа гарыг нь өчөөд суулгасан. Б******* цагдаа нартай ноцолдоод байсан гэдгийг зууралдаад байсныг хэлсэн.” гэв. 

 

эрч Э. шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт: “Би Б*******ийг таньдаг. 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө “М” баарны гадна байсан. О******* Б*******ийг өччихсөн байж байсан. Баарны гадна үүд хэсэгт байсан. Б******* цагдаа нарт юу гэж хэлснийг санахгүй байна. Би утсаа гаргаад бичлэг хийсэн. эр бичлэгийг хараад бичээд байсан. Би одоо сайн санахгүй байна. 2 дахь мэдүүлэг өгөхөд цагдаагийн алба хаагчаас даргатай чинь ярина, нэрийг нь хэл гээд байсан. О******* цагдаагийн д орж суусан. Н******* О******* хоёр Б*******ийг оруулж суулгасан. Б*******ийн гарыг ард дарсан байсан. Цагдаа нарыг Б******* цохиогүй. Ямар шаардлага тавьсан гэдгийг мэдэхгүй. Машинд суу гээд чирээд байсан. Б*******тэй хамт нэг байгууллагад ажилладаг. 5 жил ажиллаж байсан. 3 удаа мэдүүлэг өгсөн. чиж байгаа асуудлыг би мэдэхгүй. Зүгээр байсан хүнийг өчих нь буруу гэж бодсон. Б******* юу гэж хэлснийг санахгүй байна. Б******* надад нөлөөлсөн зүйл байхгүй. О******* цагдаа нөлөөлсөн зүйл байхгүй. Бичлэг дээр өчиж байгаа зүйл харагдсан. Цохиж байгаа зүйл харагдаагүй. Хэн хэн нь цохисон зүйл харагдаагүй. Цагдаагийн хэлтэс дээр нэг цагдаа хурааж авсан. эгээд утас буцаагаад өгсөн. Бичлэгээ өөрөө устга гэсэн. эгээд би бичлэгийг устгасан. азар дараад хэвтсэн байсан. Яагаад муудсан талаар мэдэхгүй. Б******* буцаж ирээд утсаа авна гээд байсан. Утас нь өөр хүн авсан байсан.” гэв. 

 

Эрүүгийн 20000000027 дугаартай хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаанд хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн нотлох баримтуудаас:

 

-Яаралтай тусламжийн хуудас №921, М О*******, 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны 03 цаг 55 минут, Урьдчилсан онош: Эрүү, шүд орчмын зөөлөн эдийн гэмтэл (1хх-ийн 13 дугаар хуудас),

-Х аймгийн -ндөр сумын Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 31 дугаартай шинжээчийн “М.О*******ын биед гэмтэл тогтоогдсонгүй” гэх дүгнэлт (1хх-ийн 1-15 дугаар хуудас),

-Яаралтай тусламжийн хуудас №922, Д Н*******, 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны 03 цаг 58 минут, Урьдчилсан онош: Шанаа, чамархай орчмын зөөлөн эдийн гэмтэл (1хх-ийн 20 дугаар хуудас),

-Х аймгийн -ндөр сумын Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 202 оны 0 дүгээр сарын 0-ний өдрийн 32 дугаартай шинжээчийн “Д.Н*******ийн биед гэмтэл тогтоогдсонгүй” гэх дүгнэлт (1хх-ийн 21-22 дугаар хуудас),

-Х.Б*******ийн согтуурлыг “Драгер” багажаар шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зураг (1 дүгээр хх-ийн 27-28 дугаар хуудас),

-ар утсанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (1хх-ийн 137-138 дугаар хуудас),

-Хохирогч М.О*******ын 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 202 оны 0 сарын 02-ны орой миний бие цагдаагийн хэлтсийн даргын баталсан жижүүр томилгооны дагуу эргүүлд ажилласан байсан ба 23 цаг 50 минутын орчим “М” баарны хүмүүс тарахгүй бужигнаад байна гэж цагдаагийн хэлтсийн жижүүрийн 80567102 дугаарын утсанд мэдээлэл ирсний дагуу миний бие дэд ахлагч Д.Н*******ийн хамт очиход тухайн баарны ажилтан У нь 1 залууг заагаад хутга шөвөгтэй байх вий үзээрэй гэсний дагуу миний бие тухайн иргэний өмсөж байсан хувцсанд гараараа гаднаас нь үзлэг хийж тэмтэрч байхад Х.Б******* гэх залуу шууд хажуунаас орж ирж надтай зууралдаад байхаар нь миний бие тухайн ирг та цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд саад учруулаад байна, жаахан цаашаа байж бай гэхэд тухайн иргэн миний хууль ёсны шаардлагыг үл биелүүлж зууралдаад байхаар нь цааш нь тулхэж өөрөөсөө холдуулах үйлдэл хийхэд аль нэг гараараа миний зүүн шанааны доод хэсэг буюу эрүү орчимд нэлээн хүчтэй цохисон, би яг одоо аль гараараа цохисныг санахгүй байна. үнээс хэсэг хугацааны дараа миний шүд хөндүүрлээд байсан тул тухайн иргэнийг цагдаагийн хэлтэс дээр авчирч согтууруулах ундааны зүйл хэр хэмжэ хэрэглэсэн эсэхийг шалгахаар дэд ахлагч Д.Н******* шалгахад 1.0 хувийн согтолттой байсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 5-6 дугаар хуудас),

-Хохирогч Д.Н*******ийн 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 202 оны 0 сарын 02-ны орой цагдаагийн ахлагч М.О*******ын хамт “М” баарны гадаа хүмүүс тарахгүй байна гэх мэдээллийг шалгахаар очиход баарны ажилтан У гэх залуу нэг залууг зааж хутга шөвөгтэй байх вий үзээрэй гэсний дагуу ахлагч М.О******* хувцасных нь гадна талаас гараараа тэмтэрч үзлэг хийх явцад Х.Б******* гэх залуу шууд хажуунаас орж ирээд саад учруулаад байсан. ухайн иргэн хууль ёсны шаардлагыг үл биелүүлж ахлагч О*******ыг 1 удаа зүүн шанаа орчимд нь цохисон. үний дараа тус иргэнийг цагдаагийн хэлтэс дээр авчирч согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн эсэхийг шалгаж ар гэрт нь хүлээлгэж өгөх зорилгоор тээврийн хэрэгсэлд суулгах явцад миний зүүн хацар орчимд 1 удаа зүүн гараараа цохисон...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 9-10 дугаар хуудас),

-эрч Ч.Уын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...эр орой би “М” баарны текэн дээр  ажиллаж байсан юм. эгтэл хүмүүс гадаа тарахгүй байхаар нь би цагдаагийн хэлтэс рүү дуудлага өгсөн байсан юм. Ингээд цагдаа нар 1 иргэнтэй уулзаж байхад Х.Б******* хажуунаас нь оролцоод хэрүүл маргаан болоод байсан, т нээх сүртэй юм болоогүй. Х.Б******* өөрөө цагдаа О*******ыг ямар ч байсан нэг удаа цохисон юм, яг хаана нь цохисныг би одоо бол тодорхой сайн санахгүй байна, энэ үед О******* гарыг нь өчөөд гавлаад аваад явсан. өр т О*******, Б******* нар аль алиндаа халдаад байсан юм байхгүй...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 51-52 дугаар хуудас),

-эрч М.Мын 202 оны 05 дугаар сарын 0-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би тухайн үед жижүүрийн цагдаагаар гарч, цагдаагийн хэлтсийн жижүүр дээр байж байтал ахлагч М.О******* “М” баарны гадаа хүн шаардлага эсэргүүцээд дийлэхгүй байна, яаралтай хүрээд ир гэсэн. Энэ үед би ерий жижүүрээ үлдээгээд дэд ахлагч З.Бы хамт очиход “М” баарны гадаа Х.Б******* нь цагдаагийн алба хаагчийн шаардлага эсэргүүцээд хэл ам болоод байж байсан ба ахлагч М.О******* тухайн хүнийг ар гэрт нь хүлээлгэж өгөх зорилгоор цагдаагийн хэлтэс рүү авч явах зорилгоор авто д суулгаад өөрөө цаашаа баар руу орж хяналт тавихаар орох үед Х.Б******* нь аас буугаад баар руу орох оролдлого хийсэн. Энэ үед дэд ахлагч З.Б бид хоёр очсон байсан болохоор З.Б түүнд д суу хэлтэс дээр очоод хүлээлгэн өгье гэж шаардлага тавихад чи муу бацаан бол зайлаарай гээд цаашаа явах үед нь З.Б бид хоёр д суучихаа ар гэрээс чинь хүн дуудаад өгье гэж хууль ёсны шаардлага тавихад цааш зүтгээд баар руу орох гээд биднийг бацаан гэх мэт янз бүрийн хараалын үг хэлээд байсан тул би Цагдаагийн албаны тухай хуульд заасны дагуу бид хоёр 2 гарыг нь өчиж автод суулгаад цагдаагийн хэлтэс дээр ирсэн, удалгүй гэр бүлийн хүнийг нь дуудаж хүлээлгэн өгсөн. эмдэглэл үйлдэж хүлээлгэн өгсөн шиг санаж байна...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 5-55 дугаар хуудас),

-эрч М.Мын 202 оны 05 дугаар сарын 2-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...ухайн Х.Б******* гэгч нь ахлагч М.О*******, дэд ахлагч Д.Н******* нарыг албан үүргээ гүйцэтгэж байх үед нь эрх чөлөөнд халдаж доромжилсон. ухайн үед т байсан гэх залуу нь гар утсан дээрээ бичлэг хийсэн байсныг би сүүлд цагдаагийн хэлтэс дээр ирж мэдсэн. ар утсан дээрх бичлэгийг үзэхэд -5 минут орчим хийгдсэн бичлэг байсан санаж байна. ухайн бичлэг нь гадаа харанхуй байх үед хийсэн болохоор хаана хэн байгаа нь тодорхойгүй, дээр нь гэх залуу нь өөрөө нэлээд их хэмжээний согтолттой байсан болохоор камерыг ийш тийш нь хөдөлгөж сарнисан. Х.Б*******ийн цагдаагийн алба хаагч руу дайрч давшилж хашхирч байгаа дуу нь л бүдэг сонсогдох бичлэг байсан. Монгол Улсын Зөрчлийн тухай хуулинд зөвшөөрөлгүй дуу дүрсний бичлэг хийхийг хориглосон. Мөн байгууллага алба хаагчийн үйл ажиллагааг зөвшөөрөлгүй бичсэн бичлэг байсан болохоор би тухайн бичлэгийг устгуулсан. “М” баар нь гадна талдаа хяналтын камертай байсан болохоор тухайн болсон үйл явдал баарны гадна камерт тодорхой бичигдсэн байх. ухайн гар утсан дээрх бичлэг нь бол харанхуйд хийсэн хаана, хэн байгаа, юу болж байгаа нь тодорхойгүй бичлэг байсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 13 дүгээр хуудас),

-эрч З.Бы 202 оны 05 дугаар сарын 0-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн үед баар хаах болж байсан байх ахлагч М.О*******, дэд ахлагч Д.Н******* нар “М”  баарны үүднээс нэг согтуу хүн шаардлага биелүүлэхгүй байна гээд дуудсан. ухайн үед дэд ахлагч М.М бид хоёр очиход тэр Х.Б******* гэх залуу ахлагч М.О*******ын хууль ёсны шаардлагыг биелүүлэхгүй эсэргүүцээд байж байсан. Ахлагч М.О******* тухайн хүнийг цагдаа дээр авчирч нэр хаягийг тодруулаад ар гэрт нь хүлээлгэж өгөхөөр д суулгаад өөрөө баар руу хяналт тавихаар орох үед Х.Б******* нь аас бууж баар руу орох гэхээр нь дэд ахлагч М.М бид хоёр шаардлага тавихад муу бацаан минь чи зайлаарай гэх мэтийн үг хэллэг хэлж байсан. Ингээд энэ залуу шаардлага биелүүлэхгүй байсан тул цагдаагийн хэлтэс дээр авчирч ар гэрт нь хүлээлгэж өгсөн санагдаж байна...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 57-58 дугаар хуудас), 

-эрч П.М-ын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн үед би ганцаараа явж байгаад “М” баарны гадаа Х.Б*******тэй таараад юм яриад зогсож байхад цагдаа М.О******* ирээд надтай уулзаад миний биед үзлэг хийсэн. Энэ үед Х.Б******* миний хажууд байсан болохоор тухайн цагдаад хандан та нар зүгээр байгаа хүнийг яагаад байгаа юм бэ гэж хэлтэл Х.Б*******ийг та яагаад ажил хийлгэхгүй саад болоод байдаг юм гэж хэлснээс болж үл ойлголцол үүссэн байх. эгээд Х.Б*******ийг д суу гэсэн чинь Х.Б******* цаашаа зугтаасан. эгээд хэсэг хугацааны дараа өөрөө буцаж ирээд бас л ойлголцохгүй байсан. Ингээд Х.Б*******ийг цагдаа д суулгаад аваад явсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 60-61 дүгээр хуудас),

-эрч Э.ий 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн үед эхлээд юу болсон талаар би мэдээгүй. Би бааран дотор байсан юм, тамхи татах гээд гараад ирсэн чинь Х.Б******* нэг цагдаатай маргалдаад байсан. Яагаад маргаан болсныг бол би мэдэхгүй байна. эгсэн тэр цагдаа шаардлага эсэргүүцлээ гээд гарыг нь өчсөн чинь Х.Б******* ах газар хэвтээд гар хугаллаа гээд хашхираад эсэргүүцээд байсан чинь даа хийчхээд тэр баар руу явсан. Энэ үед бас нэг бүдүүн цагдаа д үлдсэн чинь Х.Б******* буугаад зугтаасан, араас нь тэр үлдсэн цагдаа гүйгээд буцаад удалгүй хүрээд ирсэн. эгээд байж байтал мөн удалгүй Х.Б******* ах буцаад ирсэн. Энэ үед нөгөө анхны цагдаа баарнаас гарч ирэх таараад байж байхад дахиад бас хоёр танихгүй цагдаа ирсэн чинь Х.Б******* би цагдаа дээр очъё гээд хамт явсан. Ийм л юм болсон...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 63-6 дүгээр хуудас),

-эрч Э.ий 202 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...ухайн орой би Ц , Н*******, М, бид нар тухайн өдөр уулзаж гадуур архи ууж байгаад орой “М” бааранд орсон, бааранд орох гэж байхад Б******* ах ажлаасаа сая буулаа гээд бид нар дээр ирсэн. Бид бааранд ороод 1 шил 0.75 л архи пиво авч уусан. Бааранд хэсэг сууж байгаад баар хаахын үед гарцгаасан баар хаах болоод хүмүүс гарахад би дотор У гэж хүнтэй үлдэж хамт сууж байгаад гарч ирсэн. Намайг баарнаас гарч ирэхэд 2 цагдаа ирсэн, нэг цагдаа нь Б*******ийн гарыг өчиж байгаад д суулгасан. ухайн үед Б******* ах намайг тавь яаая пизда гэж хашхирч цагдаа нартай муудаж байсан. Цагдаа нар Б******* ахыг авч явах гээд д суулгатал Б******* ах аас буугаад зугтаасан. Араас нь нэг цагдаа гүйгээд барьж чадаагүй. Б******* ах цагдаагаас зугтаасныхаа дараа гар утас алга болсон байна гээд өөрөө хүрээд ирсэн. ухайн үед Б******* ахын гар утсыг таньдаг хүн нь авсан байсан юм билээ. Б******* ах ирээд цагдаа нараас гар утсаа нэхэж уурлаж дахин хэрүүл маргаан үүсгэж цагдаа нартай ноцолдоод цагдаа нар Б******* ахыг д суулгаж цагдаа руу авч ирсэн. Бид араас нь цагдаагийн хэлтэс дээр ирж Б******* ахыг авч явъя гэж хэлэхэд та нар согтуу байна, согтуу хүлээлгэж өгөхгүй ар гэрээс нь хүн дуудаж хүлээлгэж өгнө та хэд явж амарцгаа гэж хэлээд бид нар явцгаасан. Сүүлд сонсоход нь ирж авсан гэж сонсогдсон. Би тухайн “М” баарны гадаа болсон асуудлыг өөрийн гар утсан дээрээ бичлэг хийсэн тухай үед харанхуй байсан болохоор бичлэг яаж бичигдсэнийг мэдэхгүй байна. Би өөрөө тухайн бичлэгээ үзээгүй байсан. Миний гар утсанд цагдаа нар үзлэг хийж байх явцдаа энэ бичлэг хувь хүний гар утсан дээр байж болохгүй гэж хэлээд устгасан. Би тухайн үед архи уучихсан согтуу байсан болохоор хэдэн минутын бичлэг хийсэн талаар мэдэхгүй байна, ойролцоогоор -5 минутын бичлэг байсан болов уу гэж бодож байна. Миний гар утсан дээрх бичлэгээс М баарны гадаах камерт бүх зүйл тодорхой бичигдсэн гэж бодож байна ...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 130 дугаар хуудас),

-эрч Э.ий 202 оны 08 дугаар сарын 31-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Б*******ийн зүгээс гар өвдөөд байна. авиач гэж байсан. арыг нь өчсөн болохоор гараа мулталж авах гээд оролдоод байсан. Хүч хэрэглэсэн зүйл байхгүй. Яаая гар тавь гээд пизда гээд хашхирч байсан. эхдээ х хандаж тэгж хэлснийг мэдэхгүй байна...” гэх мэдүүлэг (2хх-ийн 1-2 дугаар хуудас),

-эрч Л.Ц-ийн 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн үед Х.Б******* бид хэдэн найзууд “М” бааранд орсон байсан ба баар бараг хааж байсан байх. Яг тухайн үед бол Х.Б******* баарны үүд М- гэх залуутай уулзаж байхад нь цагдаа М.О*******, М-ыг шалгаж биед нь үзлэг хийхэд Х.Б******* түүнд хандан чи зүгээр байгаа хүн шалгалаа гэхэд цагдаагийн ажилд саад боллоо, бид ажлаа мэдэж байна гэснээс болоод энэ асуудал үүссэн. эгээд л цагдаа Х.Б*******ийг цагдаа дээр очно гэсэн чинь Х.Б******* нь би явахгүй гэснээс болоод тэр хоёрын жаахан асуудал үүсээд Х.Б******* д нь суугаад цагдаагийн хэлтэс орлоо гээд явсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 66-67 дугаар хуудас),

-эрч Л.Ц-ийн 202 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Би тухайн орой 22 цагийн үед Б*******, М, Н*******, бид хэд орж нэг шил архи уусан. Бас хэдэн пиво нэмж уусан. эгээд би баарнаас гарахад Б*******, М- 2 тамхи татаад зогсож байсан. эгэхэд О*******, Н******* гээд 2 цагдаа ирсэн. Ирээд О******* М-ын биед нь үзлэг хийхэд хажууд байсан Б******* чи яагаад зүгээр байгаа хүнийг шалгаж байгаа юм гэхэд цагдаагийн ажилд саад учрууллаа, бид нар ажлаа мэдэж байна гэснээс болоод ийм асуудал эхэлсэн. Цагдаа Б*******ийг цагдаа руу авч явна гээд Б******* суухгүй гээд байсан...” гэх мэдүүлэг (2хх-ийн 5-6 дугаар хуудас),

эрч З.Зын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би тэр үед “М” бааранд үйлчлүүлээд баар хааж байсан тул гадаа гарахад эргүүлийн цагдаа нар бололтой хүмүүс ирж байсан. эр үед нэг залуу цагдаагийн хэлтсийн цагдаа ахлагч М.О*******ын тавьсан шаардлагыг нь биелүүлэхгүй хэл амаар доромжлоод хэрэлдээд байгаа харагдсан. Бас аас нь буугаад зугтаж гүйгээд байгаа харагдсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 69 дүгээр хуудас),

эрч С.Н*******ийн 202 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...эр өдөр би ажлын нэг хоёр дүүтэй хамт “М” баар орчхоод баар хаах болоод би гарч ирэхэд Х.Б******* газар хэвтсэн цагдаа гар хөл өчлөө гээд хашхирч бахираад хэвтэж байсан. эгснээ босож ирээд баруун тийшээ гүйгээд явсан төд удалгүй буцаж гүйгээд ирсэн тэр үед 2 цагдаа нэмэгдэж ирсэн байсан, энэ үед тэр сүүлд ирсэн цагдаа руу явлаа гээд явсан. Ийм л юм болсон...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 71 дүгээр хуудас),

-эрч С.Н*******ийн 202 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Би тухайн өдөр М баар руу 22 цагийн үед Б*******, Ц-, М, бид 5 хамт орсон. Ороод 0.75 литрийн архи 1 ширхэг, тэгээд нэг хүний 2 лааз пивотой хамт уусан. Нэг харахад Б******* бааранд дотор харагдахгүй байсан. Баар ч хаах цаг болоод би гадагшаа М, Ц-, нартай хамт гарахад Б******* баарны хаалганы урд талд нь Б******* газарт уначихсан дээр өндөр бор махлаг цагдаа дээрээс нь дарчихсан байсан. эр Б*******ийн дээрээс дарсан цагдаа нь энэ залуу намайг цохичихлоо гээд ярьж байхыг нь би сонссон. эхдээ хэзээ хаана цохисон талаар хараагүй. Намайг гарч ирэхээс өмнө гадаа маргалдаж муудсан юм шиг байсан. Би яг ямар шалтгаанаар маргалдаж муудсан талаар мэдэхгүй байна. эгээд Б*******ийг босгоод д суулгах гэж байхад Б******* баруун тийшээ зугтаасан. Зугтаагаад араас нь нэг жижиг цагдаа хөөгөөд барьж чадаагүй буцаад ирсэн. Харин нээх удалгүй Б******* би гар утсаа унагаасан байна гээд өөрөө хүрээд ирсэн...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 28 дугаар хуудас),  

-эрч .М 202 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн өдөр би хамт ажилладаг Ц , Н*******, , Б******* бид нар М нэртэй бааранд орсон юм. Бид бааранд ороод 1 шил 0.75 л архи мөн пиво авч уусан бааранд сууж байгаад баар хаахын үед гадаа байж байтал цагаа нар ирээд нэг хүний биед үзлэг хийж байх шиг байсан. эгтэл Х.Б******* очоод та нар яагаад зүгээр байгаа хүнийг нэгжээд байгаа юм гэж цагдаа нартай хэрүүл маргаан үүсгэсэн. ухайн үед хүний биед үзлэг хийж байсан цагдаа Х.Б*******т д суу цагдаа дээр очиж согтолтыг шалгана гэж шаардлага тавьсан. Х.Б******* би яахаар д чинь суудаг юм гэж шаардлагыг нь эсэргүүцэж маргалдсан мөн цагдаа нартай барилцаж авсан цагдаа нар Х.Б*******ийг өчиж д суулгасан. Машинд Х.Б*******ийг суулгаад цагдаа аа тойроод цааш талаар нь даа суутал Х.Б******* аас гараад зугтаачихсан араас нь нэг цагдаа нэг хөөж гүйгээд гүйцэлгүй хүрээд ирсэн. Хэсэг байж байтал Х.Б******* гар утас алга болчихлоо гээд эргээд хүрээд ирсэн Х.Б*******ийг ирэх үед дахиад хоёр цагдаа ирчихсэн байсан тэгээд Х.Б*******ийг өчиж д суулгаад авч явсан. Б*******ийг д суулгах үед хашхирч бахираад байгаа сонсогдсон. Х.Б*******ийг цагдаа нар авч явсны дараа Ц-, Н*******, бид гурав араас нь цагдаа дээр ирээд цагдаатай уулзсан чинь согтуу өгч явуулахгүй ар гэрээс нь хүн дуудаж өгнө та хэд архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн болохоор одоо явж амар гэж хэлээд бид нар явсан. Х.Б*******ийг цагдаа хүлээлгэн өгсөн байх...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 128 дугаар хуудас),

-эрч .М 202 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Б******* зүгээр байгаа үзлэг хийх ямар эрх байгаа юм гээд байсан. О******* цагдаа бид нар ажлаа мэдэж байна. Чи дуугай бай гэсэн. Цагдаагийн алба хаагч руу зохисгүй үг хэлсэн үйлдэл гаргасан биед халдаж довтолсон зүйл байхгүй. Би хэрүүл маргаан гэдэг үгийг Б*******ийн зүгээс зүгээр байгаа үзлэг хийх ямар эрх байгаа юм бэ мөн О******* цагдаагийн бид нар ажлаа мэдэж байгаа, чи дуугай бай гэснийг хэрүүл маргаан гэж хэлсэн юм. О******* цагдаа өчөөд газарт хэвтүүлсэн. эр үйлдлийг нь би барилцаж авсан гэж мэдүүлсэн. Цагдаа О******* Н*******ид Б*******ийг д суулга гэж хэлсэн. Н******* Б*******ийг жолоочийн эсрэг талын арын суудалд суулгаад өөрөө аа тойроод хаалгаа онгойлгоод суух гэж байтал Б******* буугаад баруун тийшээ зугтаагаад араас нь Н******* гүйгээд гүйцээгүй буцаад ирсэн. Араас нь удалгүй Б******* өөрөө яваад ирсэн. Буцаад ирэхэд нь 2 цагдаа үгийн зөрөөгүй гарыг нь ард нь өчөөд цемент дээр хэвтүүлээд дарсан байсан. эр үед Б******* гар хугаллаа гээд орилоод байсан. эгээд босгоод д суулгаад цагдаа руу аваад явсан. Анх цагдаа ирэхэд М-, Б******* бид 3 тамхи татаад байж байхад О******* ирээд М-ын биед үзлэг хийсэн. эгэхэд Б******* та нар яагаад хүний биед дураараа үзлэг хийдэг юм гээд байсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 25-26 дугаар хуудас),

-эрч Б.Аийн 202 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...202 оны 0 дүгээр сарын 02-ны өдрөөс 03-нд шилжих шөнө нэг найзын хамтаар М бааранд сууж байгаад баар хаах үеэр гарч ирээд тамхи татах гээд баарны гадаа зогсож байтал хоёр цагдаа ирчихсэн нэг залууд д суулгах гэж байгаа бололтой шаардлага тавиад байсан. ухайн залуу нь архи уучихсан согтуу байх шиг харагдсан цагдаагийн тавьсан шаардлагыг биелүүлэхгүй байсан. Цагдаа тухайн залуугийн гараас нь бариад д суулгах гэтэл тухайн залуу нь газарт өөрөө унаад эсэргүүцээд хашхираад байсан. Цагдаа нар тухайн залууг босгоод д суулгах үед тэр залуу хоёр цагдаагийн нэг цагдаагийнх нь нүүр рүү цохисон цагдаа нар тухайн залуутай ноцолдож байгаад д суулгаад хөдлөх гэж байтал цагдааг цохисон залуу ы хаалгыг нээгээд зугтсан, араас нь нэг цагдаа нь хөөж гүйгээд гүйцээгүй. Би тэр болсон асуудлыг харчхаад эргээд орсон. Намайг орсноос хойш ямар асуудал болсон талаар нь мэдэхгүй байна...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 132 дугаар хуудас),

-эрч У.О 202 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ар утсанд хийсэн бичлэгийг устгахад тухайн бичлэг нь гар утасны хогийн саванд буюу RECENTLY DELETED цэс хадгалагдаж үлддэг. Уг бичлэгийг сэргээх боломжтой. Дээрх цэс тухайн бичлэг байхгүй устгасан тохиолдолд гар утасны бичлэгийг сэргээх боломжгүй...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 136 дугаар хуудас),

-Шүүх шинжилгээний ерий газар 202 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн 26 дугаартай шинжээчийн “Шинжилгэ ирүүлсэн DVD диск хадгалагдаж байх “О*******.h265” гэсэн нэртэй дүрс бичлэгийн гэрлийн гялбаанд халхлагдан дүрслэгдэх үйл хөдлөл тодрохгүй байна” гэх дүгнэлт (1хх-ийн 218-219 дүгээр хуудас),

-Шүүх шинжилгээний ерий газар 202 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдрийн 2101 дугаартай шинжээчийн “Шинжилгэ ирүүлсэн iPhone 1 Pro МахА2651 загварын ухаалаг гар утасны дотоод санах ойд 202 оны 0 дүгээр сарын 02, 03-ны өдрүүдэд боловсруулагдсан дүрс бичлэгийн файл, зургийн файл, устгагдсан файл илрээгүй.

2.Шинжилгэ ирүүлсэн iPhone 1 Pro МахА2651 загварын ухаалаг rap утасны дотоод санах ойгоос хэрэглэгчийн устгасан файл илрээгүй.

3.Шинжилгэ ирүүлсэн iPhone 1 Pro МахА2651 загварын ухаалаг гар утасны үйлдлийн системд бүртгэлтэй [email protected] нэртэй хэрэглэгчийн цахим хаягт тогтоолд дурдсан дүрс бичлэг, зургийн файл хадгалагдаж байж болно. Уг ухаалаг гap утасны дотоод санах ойд хадгалагдаж байгаа хэрэглэгчийн боловсруулсан цахим мэдээллийн дэлгэрэнгүйг хавсралт DVD дээрх REPORT нэртэй хавтасуудын PDF төрлийн файлуудаас харна уу.” гэх дүгнэлт (1хх-ийн 232-239 дүгээр хуудас),

           -Х.Б*******ийн хувийн байдалтай холбоотой баримтууд (1хх-ийн 81-105 дугаар хуудас)

           -Эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас (1хх-ийн 108 дугаар хуудас)

           -Э.гийн тодорхойлолт (1хх-ийн 118119 дүгээр хуудас)

           -Прокурорын тогтоол (1хх-ийн 12 дүгээр хуудас)

           -М.О*******ын мэдүүлэг (1хх-ийн 210 дугаар хуудас) зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав.

 

Нэг: Шүүгдэгчийн гэм буруугийн талаар:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан дээрх нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан  журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн байх тул шүүгдэгч Х.Б*******т холбогдох эрүүгийн хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой гэж дүгнэсэн болно.

Энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, шүүгдэгчээс яллагдагчаар болон хохирогч, гэрч нараас мэдүүлэг авахдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам, шаардлага зөрчөөгүй, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан буюу хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй болно.

 

Х аймгийн -ндөр сум дахь сум ын Прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч Х.Б******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ Х аймгийн -ндөр сумын 1 дүгээр багт үйл ажиллагаа явуулдаг “М” баарны урд талд 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө 00 цаг 05 минутын орчимд дуудлагын дагуу албан үүргээ гүйцэтгэж байсан хууль сахиулагч буюу тус сумын сум ын Цагдаагийн хэлтсийн хамгаалалтын цагдаа, цагдаагийн ахлагч М.О*******тай хэрүүл маргаан үүсгэж, түүний шанаа, эрүү хэсэгт цохисон, мөн харуулын цагдаа цагдаагийн дэд ахлагч Д.Н******* нь Х.Б*******ийг “цагдаагийн газар руу явж согтуурлын зэргийг шалгах зорилгоор тээврийн хэрэгсэлд суулгах явцад” түүний хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцэж зүүн шанаа, хацар хэсэгт цохиж, хүч хэрэглэн эсэргүүцсэн нь Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэж яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн нь Эрүүгийн хуульд нийцсэн байна.

 

Улсын яллагч гэм буруугийн шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “шүүгдэгч Х.Б******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ Х аймгийн -ндөр сумын 1 дүгээр багт үйл ажиллагаа явуулдаг “М” баарны урд талд 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө 00 цаг 05 минутын орчимд дуудлагын дагуу албан үүргээ гүйцэтгэж байсан хууль сахиулагч буюу тус сумын сум ын Цагдаагийн хэлтсийн хамгаалалтын цагдаа, цагдаагийн ахлагч М.О*******тай хэрүүл маргаан үүсгэж, түүний шанаа, эрүү хэсэгт цохисон, мөн харуулын цагдаа, цагдаагийн дэд ахлагч Д.Н******* нь Х.Б*******ийг “цагдаагийн газар руу явж согтуурлын зэргийг шалгах зорилгоор тээврийн хэрэгсэлд суулгах явцад” түүний хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцэж зүүн шанаа, хацар хэсэгт цохиж, хүч хэрэглэн эсэргүүцсэн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд   тооцож өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч гэм буруугийн шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “...Х.Б*******т холбогдох хэрэг нь гэмт хэргийн шинжгүй. эм буруутай үйлдлийг шалгаж тогтоогоогүй. Хүч хэрэглэсэн, заналхийлсэн гэдгийг тогтоогоогүй. Шүүгдэгчийг хууль сахиулагч Д.Н*******ийн зүүн шанаад цохисон гэдэг ямар нотлох баримт байна гэж асуухад хохирогчийн мэдүүлэг, гэрч нарын мэдүүлгээр нотлогдоно гэж хэлсэн. өр гэрч нар хэлээгүй. Д.Н******* өөрөө хэлсэн. Х.Б******* Д.Н*******ийг цохисон гэдгийг нотлоогүй. Хохирогч нь өөрөө мэдүүлсэн боловч бусад нотлох баримтын эх сурвалжийг зааж чадаагүй нотлох баримтын шаардлага хангахгүй гэж хуульчилсан. Энэ үйлдэл нотлогдохгүй. Энэ бичлэгийг мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад устгасан. Давуу байдал олгосон. Удаа дараа гомдол гаргасан. Аймгийн Ерий прокурорт хүртэл гомдол гаргасан. Шийдэж өгөөгүй. эмт хэрэг үйлдээгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. Хохирогч М.О*******т холбогдох хэргийн хувьд нотлоогүй. эмт хэргийн шинж хуулиар хүлээсэн албан үүргээ биелүүлэх, хууль ёсны үйл ажиллагаатай холбогдуулж хүч хэрэглэсэн, заналхийлсэн үйлдэл байх ёстой. эмт хэргийн шинжтэй үйлдэл биш Зөрчлийн шинжтэй үйлдэл байхад яллах дүгнэлт үйлдсэн нь буруу байна. эрч нарын мэдүүлгээс харахад цагдаагийн албан хаагчийг цохисон гэдгийг хэлдэг гэрч байхгүй. У цохисон гэж хэлдэг. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт гэрч нар шүүгдэгчийг гавлаад аваад явсан гэж хэлдэггүй. Аийн мэдүүлгийг үгүйсгэдэг. Х.Б*******т холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож цагаатгаж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

Шүүгдэгч Х.Б******* гэм буруугийн шүүх хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “...Би энэ хоёр цагдааг цохиогүй. Хохирогч нар, гэрч нар худал мэдүүлэг өгч, намайг гүтгэсэн байгаа. Надад холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан байна.

 

Шүүх хэргийн бүх ажиллагааг хянахад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтууд энэ хэрэгт хамааралтай,  Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар бүлэгт заасан үндэслэл журмын дагуу хийгдсэн, уг хэргийг хянан шийдвэрлэхэд шаардлагатай үйл баримтуудыг хангалттай цуглуулж тогтоосон, мөрдөн байцаалтын шатанд оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хасаж хязгаарласан, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдохгүй байна гэж шүүх дүгнэлээ.

Хэргийн үйл баримт болон цуглуулж бэхжүүлсэн нотлох баримтад үндэслэн  хууль зүйн дүгнэлт хийхэд хууль зүйн ойлголтоор Эрүүгийн хуульд “хууль сахиулагч” гэж “...цагдаа”-г ойлгоно гэж заасан.

Мөн Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 23 дугаар зүйлийн 23.1 дэх хэсэгт “Цагдаагийн алба хаагч, олон нийтийн цагдаа нь гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох, зөрчлийг арилгуулах, учирч болох хор хохирлыг гаргуулахгүй, нэмэгдүүлэхгүй байх зорилгоор хүн, хуулийн этгээдэд тодорхой үйлдлээс татгалзах, эсхүл үйлдэл хийх шаардлага тавьж болно” гэж заажээ.

 

Нотлох баримтаар тогтоогдсон хэргийн нөхцөл байдал нь Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн агуулжээ.

 

Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1 дэх хэсэгт “Цагдаагийн алба хаагч энэ хуульд заасан үндэслэл бүхий сэжиг байгаа тохиолдолд хүний бие, тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийнэ.” гэж,

29.2 дахь хэсэгт “злэгийг гадна талаас нь харах, гараар тэмтрэх, багаж ашиглах, эсхүл далд байгаа зүйлийг ил гарган шалгах замаар энэ хуульд заасан үндэслэлийн хүрэ хийж гүйцэтгэнэ.” гэж заасан бөгөөд цагдаагийн ахлагч М.О******* нь гэмт хэргийн талаарх гомдол мэдээлэл Цагдаагийн байгууллагад ирсний дагуу сэжиг бүхий хүний биед үзлэг хийх эрхтэй байна.

 

Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томьёог доор дурдсан утгаар ойлгоно:

3.1.1."гэмт хэрэгтэй тэмцэх" гэж гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох, илрүүлэх, мөрдөн шалгах зорилгоор хуульд заасан ажиллагаа явуулахыг;

3.1.2."нийтийн хэв журам хамгаалах" гэж гудамж, талбай, олон нийтийн бусад газарт хууль тогтоомж, нийтээр дагаж мөрдөх захиргааны хэм хэмжээний актаар тогтоосон дүрэм, журмыг сахиулах үйл ажиллагааг;

3.1.3."олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах" гэж хүний амь нас, эрүүл м, байгаль орчин, нийгэм, улс орны эрх ашигт ноцтой хор уршиг, хохирол учруулж болзошгүй аюулыг арилгах, түүнээс урьдчилан сэргийлэх цогц үйл ажиллагааг;

3.1.."үндэслэл бүхий сэжиг" гэж цагдаагийн алба хаагч өөрт ил болсон тодорхой үйл явдал, мэдээ баримт, тухайн нутаг дэвсгэрийн онцлог, гэмт хэрэг, зөрчлийн гаралтын түвшин, сэжигтэй хүн, хуулийн этгээдийн байдал, үйл ажиллагаа зэргийг үнэлэн энэ хуульд заасан ажиллагааг гүйцэтгэх шаардлагатай гэх дүгнэлтэд хүрэх нөхцөл байдлыг;

3.1.5."хамаарал бүхий этгээд" гэж цагдаагийн алба хаагчийн , нөхөр, хамтран амьдрагч, эцэг, эх, өвөг эцэг, эмэг эх, төрсөн болон дагавар, үрчилж авсан хүүхэд, төрсөн ах, эгч, дүү, ач, зээг;

3.1.6."биеийн хүч хэрэглэх" гэж цагдаагийн алба хаагч өөрийн бие махбод, мэргэжлийн бэлтгэлийг ашиглан бусдын хөдөлгөөнийг хязгаарлах зорилгоор биеэр хийх үйлдлийг” гэж тус тус хуульчилсан.

 

Цагдаа, цагдаагийн ахлагч М.О*******, цагдаа, цагдаагийн дэд ахлагч Д.Н******* нар нь гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор цагдаагийн алба хаагчийн хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцсэн этгээдэд биеийг хүч хэрэглэх албадлагын арга хэмжээг авах эрхийг Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 7, 9 дүгээр зүйлд олгосон байна.

 

Хохирогч М.О*******, Д.Н******* нар нь Х аймгийн Цагдаагийн газрын -ндөр сумын сум ын Цагдаагийн хэлтсийн цагдаа, хууль сахиулагч мөн болох нь холбогдох албан тушаалтны тушаалаар тогтоогдож байна.

Хэргийн үйл баримт болон хэрэгт байгаа нотлох баримтуудаар цагдаа М.О*******, Д.Н******* нар нь тухайн өдөр шүүгдэгч Х.Б*******т хууль шаардлагыг тавьж байсан болох нь гэрч Ч.У, З.З, .М, Б.А нарын мэдүүлгүүдээр хангалттай нотлогдож байх бөгөөд цагдаа М.О*******, Д.Н******* нарын дээрх үйлдлийг Цагдаагийн албаны тухай хуулийн 23 дугаар зүйлийн 23.1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох, зөрчлийг арилгуулах, учирч болох хор хохирлыг гаргуулахгүй, нэмэгдүүлэхгүй байх зорилгоор тавьсан шаардлага гэж үзэх бүрэн үндэслэлтэй гэж дүгнэв.

 Учир нь тухайн “М” баарны гадаа байсан гэрч Ч.У, З.З, .М, Б.А нар шүүгдэгч Х.Б*******ийг цагдаагийн албан хаагчийн хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцээд байсан болох нь хангалттай нотлогджээ.

 

Хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар шүүгдэгч Х.Б******* нь цагдаагийн алба хаагчийг албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан эсэргүүцсэн, цагдаагийн байгууллагад ирсэн гомдол мэдээллийн дагуу хүний биед үзлэг хийх явцад цагдаагийн алба хаагчийн үйл ажиллагаанд битгий саад учруулаад бай гэх хууль ёсны шаардлагыг үл биелүүлж, цагдаа нарыг хүч хэрэглэж, цохисон үйлдэл нь тухайн гэмт хэргийн шинжүүд тогтоогдсон байна.

ухайлбал шүүгдэгч Х.Б******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ Х аймгийн -ндөр сумын 1 дүгээр багт үйл ажиллагаа явуулдаг “М” баарны урд талд 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны шөнө 00 цаг 05 минутын орчимд дуудлагын дагуу албан үүргээ гүйцэтгэж байсан хууль сахиулагч буюу тус сумын сум ын Цагдаагийн хэлтсийн хамгаалалтын цагдаа, цагдаагийн ахлагч М.О*******тай хэрүүл маргаан үүсгэж, түүний шанаа, эрүү хэсэгт цохисон, хүч хэрэглэн эсэргүүцсэн,

-мөн харуулын цагдаа цагдаагийн дэд ахлагч Д.Н******* нь Х.Б*******ийг “цагдаагийн газар руу явж согтуурлын зэргийг шалгах зорилгоор тээврийн хэрэгсэлд суулгах явцад” түүний хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцэж зүүн шанаа, хацар хэсэгт цохиж, хүч хэрэглэн эсэргүүцсэн гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь:

-Хохирогч М.О*******ын 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 202 оны 0 сарын 02-ны орой миний бие цагдаагийн хэлтсийн даргын баталсан жижүүр томилгооны дагуу эргүүлд ажилласан байсан ба 23 цаг 50 минутын орчим “М” баарны хүмүүс тарахгүй бужигнаад байна гэж цагдаагийн хэлтсийн жижүүрийн 80567102 дугаарын утсанд мэдээлэл ирсний дагуу миний бие дэд ахлагч Д.Н*******ийн хамт очиход тухайн баарны ажилтан У нь 1 залууг заагаад хутга шөвөгтэй байх вий үзээрэй гэсний дагуу миний бие тухайн иргэний өмсөж байсан хувцсанд гараараа гаднаас нь үзлэг хийж тэмтэрч байхад Х.Б******* гэх залуу шууд хажуунаас орж ирж надтай зууралдаад байхаар нь миний бие тухайн ирг та цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагаанд саад учруулаад байна, жаахан цаашаа байж бай гэхэд тухайн иргэн миний хууль ёсны шаардлагыг үл биелүүлж зууралдаад байхаар нь цааш нь түлхэж өөрөөсөө холдуулах үйлдэл хийхэд аль нэг гараараа миний зүүн шанааны доод хэсэг буюу эрүү орчимд нэлээн хүчтэй цохисон, би яг одоо аль гараараа цохисныг санахгүй байна. үнээс хэсэг хугацааны дараа миний шүд хөндүүрлээд байсан тул тухайн иргэнийг цагдаагийн хэлтэс дээр авчирч согтууруулах ундааны зүйл хэр хэмжэ хэрэглэсэн эсэхийг шалгахаар дэд ахлагч Д.Н******* шалгахад 1.0 хувийн согтолттой байсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 5-6 дугаар хуудас),

-Хохирогч Д.Н*******ийн 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 202 оны 0 сарын 02-ны орой цагдаагийн ахлагч М.О*******ын хамт “М” баарны гадаа хүмүүс тарахгүй байна гэх мэдээллийг шалгахаар очиход баарны ажилтан У гэх залуу нэг залууг зааж хутга шөвөгтэй байх вий үзээрэй гэсний дагуу ахлагч М.О******* хувцасных нь гадна талаас гараараа тэмтэрч үзлэг хийх явцад Х.Б******* гэх залуу шууд хажуунаас орж ирээд саад учруулаад байсан. ухайн иргэн хууль ёсны шаардлагыг үл биелүүлж ахлагч О*******ыг 1 удаа зүүн шанаа орчимд нь цохисон. үний дараа тус иргэнийг цагдаагийн хэлтэс дээр авчирч согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн эсэхийг шалгаж ар гэрт нь хүлээлгэж өгөх зорилгоор тээврийн хэрэгсэлд суулгах явцад миний зүүн хацар орчимд 1 удаа зүүн гараараа цохисон...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 9-10 дугаар хуудас),

-эрч Ч.Уын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...эр орой би “М” баарны текэн дээр  ажиллаж байсан юм. эгтэл хүмүүс гадаа тарахгүй байхаар нь би цагдаагийн хэлтэс рүү дуудлага өгсөн байсан юм. Ингээд цагдаа нар 1 иргэнтэй уулзаж байхад Х.Б******* хажуунаас нь оролцоод хэрүүл маргаан болоод байсан, т нээх сүртэй юм болоогүй. Х.Б******* өөрөө цагдаа О*******ыг ямар ч байсан нэг удаа цохисон юм, яг хаана нь цохисныг би одоо бол тодорхой сайн санахгүй байна, энэ үед О******* гарыг нь өчөөд гавлаад аваад явсан. өр т О*******, Б******* нар аль алиндаа халдаад байсан юм байхгүй...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 51-52 дугаар хуудас),

-эрч М.Мын 202 оны 05 дугаар сарын 0-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би тухайн үед жижүүрийн цагдаагаар гарч, цагдаагийн хэлтсийн жижүүр дээр байж байтал ахлагч М.О******* “М” баарны гадаа хүн шаардлага эсэргүүцээд дийлэхгүй байна, яаралтай хүрээд ир гэсэн. Энэ үед би ерий жижүүрээ үлдээгээд дэд ахлагч З.Бы хамт очиход “М” баарны гадаа Х.Б******* нь цагдаагийн алба хаагчийн шаардлага эсэргүүцээд хэл ам болоод байж байсан ба ахлагч М.О******* тухайн хүнийг ар гэрт нь хүлээлгэж өгөх зорилгоор цагдаагийн хэлтэс рүү авч явах зорилгоор авто д суулгаад өөрөө цаашаа баар руу орж хяналт тавихаар орох үед Х.Б******* нь аас буугаад баар руу орох оролдлого хийсэн. Энэ үед дэд ахлагч З.Б бид хоёр очсон байсан болохоор З.Б түүнд д суу хэлтэс дээр очоод хүлээлгэн өгье гэж шаардлага тавихад чи муу бацаан бол зайлаарай гээд цаашаа явах үед нь З.Б бид хоёр д суучихаа ар гэрээс чинь хүн дуудаад өгье гэж хууль ёсны шаардлага тавихад цааш зүтгээд баар руу орох гээд биднийг бацаан гэх мэт янз бүрийн хараалын үг хэлээд байсан тул би Цагдаагийн албаны тухай хуульд заасны дагуу бид хоёр 2 гарыг нь өчиж автод суулгаад цагдаагийн хэлтэс дээр ирсэн, удалгүй гэр бүлийн хүнийг нь дуудаж хүлээлгэн өгсөн. эмдэглэл үйлдэж хүлээлгэн өгсөн шиг санаж байна...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 5-55 дугаар хуудас),

-эрч М.Мын 202 оны 05 дугаар сарын 2-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...ухайн Х.Б******* гэгч нь ахлагч М.О*******, дэд ахлагч Д.Н******* нарыг албан үүргээ гүйцэтгэж байх үед нь эрх чөлөөнд халдаж доромжилсон. ухайн үед т байсан гэх залуу нь гар утсан дээрээ бичлэг хийсэн байсныг би сүүлд цагдаагийн хэлтэс дээр ирж мэдсэн. ар утсан дээрх бичлэгийг үзэхэд -5 минут орчим хийгдсэн бичлэг байсан санаж байна. ухайн бичлэг нь гадаа харанхуй байх үед хийсэн болохоор хаана хэн байгаа нь тодорхойгүй, дээр нь гэх залуу нь өөрөө нэлээд их хэмжээний согтолттой байсан болохоор камерыг ийш тийш нь хөдөлгөж сарнисан. Х.Б*******ийн цагдаагийн алба хаагч руу дайрч давшилж хашхирч байгаа дуу нь л бүдэг сонсогдох бичлэг байсан. Монгол Улсын Зөрчлийн тухай хуульд зөвшөөрөлгүй дуу дүрсний бичлэг хийхийг хориглосон. Мөн байгууллага алба хаагчийн үйл ажиллагааг зөвшөөрөлгүй бичсэн бичлэг байсан болохоор би тухайн бичлэгийг устгуулсан. “М” баар нь гадна талдаа хяналтын камертай байсан болохоор тухайн болсон үйл явдал баарны гадна камерт тодорхой бичигдсэн байх. ухайн гар утсан дээрх бичлэг нь бол харанхуйд хийсэн хаана, хэн байгаа, юу болж байгаа нь тодорхойгүй бичлэг байсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 13 дүгээр хуудас),

-эрч З.Бы 202 оны 05 дугаар сарын 0-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн үед баар хаах болж байсан байх ахлагч М.О*******, дэд ахлагч Д.Н******* нар “М”  баарны үүднээс нэг согтуу хүн шаардлага биелүүлэхгүй байна гээд дуудсан. ухайн үед дэд ахлагч М.М бид хоёр очиход тэр Х.Б******* гэх залуу ахлагч М.О*******ын хууль ёсны шаардлагыг биелүүлэхгүй эсэргүүцээд байж байсан. Ахлагч М.О******* тухайн хүнийг цагдаа дээр авчирч нэр хаягийг тодруулаад ар гэрт нь хүлээлгэж өгөхөөр д суулгаад өөрөө баар руу хяналт тавихаар орох үед Х.Б******* нь аас бууж баар руу орох гэхээр нь дэд ахлагч М.М бид хоёр шаардлага тавихад муу бацаан минь чи зайлаарай гэх мэтийн үг хэллэг хэлж байсан. Ингээд энэ залуу шаардлага биелүүлэхгүй байсан тул цагдаагийн хэлтэс дээр авчирч ар гэрт нь хүлээлгэж өгсөн санагдаж байна...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 57-58 дугаар хуудас), 

-эрч Л.Ц-ийн 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн үед Х.Б******* бид хэдэн найзууд “М” бааранд орсон байсан ба баар бараг хааж байсан байх. Яг тухайн үед бол Х.Б******* баарны үүд М- гэх залуутай уулзаж байхад нь цагдаа М.О*******, М-ыг шалгаж биед нь үзлэг хийхэд Х.Б******* түүнд хандан чи зүгээр байгаа хүн шалгалаа гэхэд цагдаагийн ажилд саад боллоо, бид ажлаа мэдэж байна гэснээс болоод энэ асуудал үүссэн. эгээд л цагдаа Х.Б*******ийг цагдаа дээр очно гэсэн чинь Х.Б******* нь би явахгүй гэснээр болоод тэр хоёрын жаахан асуудал үүсээд Х.Б******* д нь суугаад цагдаагийн хэлтэс орлоо гээд явсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 66-67 дугаар хуудас),

-эрч З.Зын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би тэр үед “М” бааранд үйлчлүүлээд баар хааж байсан тул гадаа гарахад эргүүлийн цагдаа нар бололтой хүмүүс ирж байсан. эр үед нэг залуу цагдаагийн хэлтсийн цагдаа ахлагч М.О*******ын тавьсан шаардлагыг нь биелүүлэхгүй хэл амаар доромжлоод хэрэлдээд байгаа харагдсан. Бас аас нь буугаад зугтаж гүйгээд байгаа харагдсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 69 дүгээр хуудас),

эрч С.Н*******ийн 202 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...эр өдөр би ажлын нэг хоёр дүүтэй хамт “М” баар орчхоод баар хаах болоод би гарч ирэхэд Х.Б******* газар хэвтсэн цагдаа гар хөл өчлөө гээд хашхирч бахираад хэвтэж байсан. эгснээ босож ирээд баруун тийшээ гүйгээд явсан төд удалгүй буцаж гүйгээд ирсэн тэр үед 2 цагдаа нэмэгдэж ирсэн байсан, энэ үед тэр сүүлд ирсэн цагдаа руу явлаа гээд явсан. Ийм л юм болсон...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 71 дүгээр хуудас),

-эрч .М 202 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...ухайн өдөр би хамт ажилладаг Ц , Н*******, , Б******* бид нар М нэртэй бааранд орсон юм. Бид бааранд ороод 1 шил 0.75 л архи мөн пиво авч уусан бааранд сууж байгаад баар хаахын үед гадаа байж байтал цагаа нар ирээд нэг хүний биед үзлэг хийж байх шиг байсан. эгтэл Х.Б******* очоод та нар яагаад зүгээр байгаа хүнийг нэгжээд байгаа юм гэж цагдаа нартай хэрүүл маргаан үүсгэсэн. ухайн үед хүний биед үзлэг хийж байсан цагдаа Х.Б*******т д суу цагдаа дээр очиж согтолтыг шалгана гэж шаардлага тавьсан. Х.Б******* би яахаар д чинь суудаг юм гэж шаардлагыг нь эсэргүүцэж маргалдсан мөн цагдаа нартай барилцаж авсан цагдаа нар Х.Б*******ийг өчиж д суулгасан. Машинд Х.Б*******ийг суулгаад цагдаад аа тойроод цааш талаар нь даа суутал Х.Б******* аас гараад зугтаачихсан араас нь нэг цагдаа нэг хөөж гүйгээд гүйцэлгүй хүрээд ирсэн. Хэсэг байж байтал Х.Б******* гар утас алга болчихлоо гээд эргээд хүрээд ирсэн Х.Б*******ийг ирэх үед дахиад хоёр цагдаа ирчихсэн байсан тэгээд Х.Б*******ийг өчиж д суулгаад авч явсан. Б*******ийг д суулгах үед хашхирч бахираад байгаа сонсогдсон. Х.Б*******ийг цагдаа нар авч явсны дараа Ц-, Н*******, бид гурав араас нь цагдаа дээр ирээд цагдаатай уулзсан чинь согтуу өгч явуулахгүй ар гэрээс нь хүн дуудаж өгнө та хэд архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн болохоор одоо явж амар гэж хэлээд бид нар явсан. Х.Б*******ийг цагдаа хүлээлгэн өгсөн байх...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 128 дугаар хуудас),

-эрч Б.Аийн 202 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...202 оны 0 дүгээр сарын 02-ны өдрөөс 03-нд шилжих шөнө нэг найзын хамтаар М бааранд сууж байгаад баар хаах үеэр гарч ирээд тамхи татах гээд баарны гадаа зогсож байтал хоёр цагдаа ирчихсэн нэг залууд д суулгах гэж байгаа бололтой шаардлага тавиад байсан. ухайн залуу нь архи уучихсан согтуу байх шиг харагдсан цагдаагийн тавьсан шаардлагыг биелүүлэхгүй байсан. Цагдаа тухайн залуугийн гараас нь бариад д суулгах гэтэл тухайн залуу нь газарт өөрөө унаад эсэргүүцээд хашхираад байсан. Цагдаа нар тухайн залууг босгоод д суулгах үед тэр залуу хоёр цагдаагийн нэг цагдаагийнх нь нүүр рүү цохисон цагдаа нар тухайн залуутай ноцолдож байгаад д суулгаад хөдлөх гэж байтал цагдааг цохисон залуу ы хаалгыг нээгээд зугтсан, араас нь нэг цагдаа нь хөөж гүйгээд гүйцээгүй. Би тэр болсон асуудлыг харчхаад эргээд орсон. Намайг орсноос хойш ямар асуудал болсон талаар нь мэдэхгүй байна...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 132 дугаар хуудас),

-Яаралтай тусламжийн хуудас №921, М О*******, 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны 03 цаг 55 минут, Урьдчилсан онош: Эрүү, шүд орчмын зөөлөн эдийн гэмтэл (1хх-ийн 13 дугаар хуудас),

-Х аймгийн -ндөр сумын Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 31 дугаартай шинжээчийн “М.О*******ын биед гэмтэл тогтоогдсонгүй” гэх дүгнэлт (1хх-ийн 1-15 дугаар хуудас),

-Яаралтай тусламжийн хуудас №922, Д Н*******, 202 оны 0 дүгээр сарын 03-ны 03 цаг 58 минут, Урьдчилсан онош: Шанаа, чамархай орчмын зөөлөн эдийн гэмтэл (1хх-ийн 20 дугаар хуудас),

-Х аймгийн -ндөр сумын Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 202 оны 0 дүгээр сарын 0-ний өдрийн 32 дугаартай шинжээчийн “Д.Н*******ийн биед гэмтэл тогтоогдсонгүй” гэх дүгнэлт (1хх-ийн 21-22 дугаар хуудас) зэрэг нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна.

 

Х.Б*******ийн согтуурлыг “Драгер” багажаар шалгасан тэмдэглэл, гэрэл зураг, гэрч нарын мэдүүлгүүдээр шүүгдэгч Х.Б******* нь согтуугаар гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь тогтоогдсон. (1-р хх-ийн 27 дугаар хуудас), 

  Цагдаа М.О*******, Д.Н******* нарын хууль ёсны шаардлагыг шүүгдэгч Х.Б******* нь эсэргүүцэж, М.О*******ын шанаа, эрүү хэсэгт нь цохиж биед нь халдсан, Д.Н*******ийн зүүн шанаа, хацар хэсэгт нь цохиж биед нь халдсан нь Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “хууль сахиулагчийг албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэж эсэргүүцсэн” гэмт хэргийг шинжийг бүрэн хангасан гэж дүгнэв.

 

өрөөр хэлбэл Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 2.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт “өрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүний улмаас хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэж түүнийг гаргахгүй байж чадна гэж тооцсон боловч хохирол, хор уршиг учирсан эсхүл хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэх ёстой, мэдэх боломжтой байсан боловч мэдэлгүйгээр үйлдсэний улмаас хохирол, хор уршиг учирсан бол болгоомжгүй гэмт хэрэгт тооцно” гэж хуульчилсан бөгөөд санаатай гэмт хэргийн тухайд гэм буруутай этгээд нь өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйн нийгэмд аюултай болохыг урьдаас мэдсээр атлаа хүсэж хийсэн, эсхүл тэр хор уршигт зориуд хүргэсэн байдгаараа дээрх гэм буруугийн болгоомжгүй хэлбэрээс ялгагддаг.

Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэмт хэргийн сэдэлт, зорилго, гэм буруугийн хэлбэр, гэмт хэрэг үйлдэхэд нөлөөлсөн шалтгаан нөхцөлийг шалгаж тогтоосон, нотолбол зохих байдлыг шалгаж, тогтоосон байна.

 

эрч П.М-, Л.Ц-, .М, Э. нарын шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн мэдүүлгийг шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгоогүй.

 Учир нь  П.М-, Л.Ц-, .М, Э. нар нь тодорхой үйл баримтыг мэдэхгүй, санахгүй байна гэх мэдүүлэг өгсөн, шүүгдэгч нь хохирогч нартай маргалдаад байсан, цагдаагийн д суухгүй гэж хоорондоо маргалдаад байсан, Б*******ийг газар дараад, өчөөд суулгасан гэх мэдүүлгийг өгсөн байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгоогүй.

эрч П.М-, Л.Ц-, .М, Э. нараас мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хууль сануулж мэдүүлэг авсан нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль зөрчөөгүй.

П.М-, Л.Ц-, .М, Э. нар нь хохирогч нарыг шүүгдэгч цохисон талаар шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэг өгөөгүй боловч тухайн үед болсон маргааны үйл баримтын талаар мэдүүлэг өгсөн  байна.

 

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Э.Цэцэгдэлгэрийн гэм буруугийн шүүх хуралдаанд гаргасан: “...Х.Б*******т холбогдох хэрэг нь гэмт хэргийн шинжгүй. эм буруутай үйлдлийг шалгаж тогтоогоогүй. Хүч хэрэглэсэн, заналхийлсэн гэдгийг тогтоогоогүй. Х.Б*******т холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож цагаатгаж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг хүлээн авах боломжгүй байна.

Мөрдөн шалгах ажиллагаанд хохирогч М.О*******, Д.Н*******, гэрч Ч.У, З.З, Б.А нараас хууль сануулж мэдүүлэг авсан нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль зөрчөөгүй, дээрх хохирогч, гэрч нарын мэдүүлгийг үгүйсгэсэн, няцаасан мэдүүлэг хэрэгт авагдаагүй байна.

 

Шүүгдэгч Х.Б*******ийн гэм буруутай үйлдлийн талаар хохирогч М.О*******, Д.Н******* нарын өгсөн мэдүүлгээс гадна хавтаст хэрэгт авагдаж, шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан

-гэрч Ч.Уын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Х.Б******* хажуунаас нь оролцоод хэрүүл маргаан болоод байсан, ...Х.Б******* өөрөө цагдаа О*******ыг ямар ч байсан нэг удаа цохисон юм, яг хаана нь цохисныг би одоо бол тодорхой сайн санахгүй байна, энэ үед О******* гарыг нь өчөөд гавлаад аваад явсан. өр т О*******, Б******* нар аль алиндаа халдаад байсан юм байхгүй...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 51-52 дугаар хуудас),

эрч З.Зын 202 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...эр үед нэг залуу цагдаагийн хэлтсийн цагдаа ахлагч М.О*******ын тавьсан шаардлагыг нь биелүүлэхгүй хэл амаар доромжлоод хэрэлдээд байгаа харагдсан. Бас аас нь буугаад зугтаж гүйгээд байгаа харагдсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 69 дүгээр хуудас),

-эрч .М 202 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...эгтэл Х.Б******* очоод та нар яагаад зүгээр байгаа хүнийг нэгжээд байгаа юм гэж цагдаа нартай хэрүүл маргаан үүсгэсэн. ухайн үед хүний биед үзлэг хийж байсан цагдаа Х.Б*******т д суу цагдаа дээр очиж согтолтыг шалгана гэж шаардлага тавьсан. Х.Б******* би яахаар д чинь суудаг юм гэж шаардлагыг нь эсэргүүцэж маргалдсан мөн цагдаа нартай барилцаж авсан цагдаа нар Х.Б*******ийг өчиж д суулгасан. Машинд Х.Б*******ийг суулгаад цагдаад аа тойроод цааш талаар нь даа суутал Х.Б******* аас гараад зугтаачихсан араас нь нэг цагдаа нэг хөөж гүйгээд гүйцэлгүй хүрээд ирсэн. Хэсэг байж байтал Х.Б******* гар утас алга болчихлоо гээд эргээд хүрээд ирсэн Х.Б*******ийг ирэх үед дахиад хоёр цагдаа ирчихсэн байсан...” гэх мэдүүлэг (1хх-ийн 128 дугаар хуудас),

-эрч Б.Аийн 202 оны 05 дугаар сарын 25-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...хоёр цагдаа ирчихсэн нэг залууд д суулгах гэж байгаа бололтой шаардлага тавиад байсан. ухайн залуу нь архи уучихсан согтуу байх шиг харагдсан, цагдаагийн тавьсан шаардлагыг биелүүлэхгүй байсан. Цагдаа тухайн залуугийн гараас нь бариад д суулгах гэтэл тухайн залуу нь газарт өөрөө унаад эсэргүүцээд хашхираад байсан. Цагдаа нар тухайн залууг босгоод д суулгах үед тэр залуу хоёр цагдаагийн нэг цагдаагийнх нь нүүр рүү цохисон цагдаа нар тухайн залуутай ноцолдож байгаад д суулгаад хөдлөх гэж байтал цагдааг цохисон залуу ы хаалгыг нээгээд зугтсан, араас нь нэг цагдаа нь хөөж гүйгээд гүйцээгүй.” (1хх-ийн 132 дугаар хуудас) гэх мэдүүлгүүдийг үгүйсгэсэн няцаасан мэдүүлэг хэрэгт авагдаагүй байна.

 

Иймд Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 2.1 дүгээр зүйлд “...Энэ хуулийн ангид заасан, нийгэмд аюултай, гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно...” гэж заасны дагуу шүүгдэгч Х.Б******* нь Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг журамлаж Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “хууль сахиулагчийг албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэж эсэргүүцсэн” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох нь зүйтэй байна.

 

                                      Хохирол, хор уршгийн талаар:

 

Шүүх гэм буруутайд тооцогдсон шүүгдэгчээс гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийг гаргуулан хохирогчид  олгож шийдвэрлэх нь зөрчигдсөн эрхийг сэргээх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зорилтод нийцнэ.

Хохирогч М.О*******, Д.Н******* нар нь “хохирол, төлбөр нэхэмжлэхгүй” гэж мэдүүлж, хохирол нэхэмжлээгүй тул шүүгдэгч Х.Б******* нь энэ шийтгэх тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй байна. 

 

Хоёр: Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

 

           Шүүхээс шүүгдэгч Х.Б*******ийг Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцсон тул Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 1. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ.” гэж зааснаар Эрүүгийн хуулийн ерий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй.     

 

           Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг “...Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино...” гэж заасан эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, мөн хуулийн ерий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “...Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна...” гэж заасан шударга ёсны зарчмыг удирдлага болголоо.

Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд улсын яллагчаас: “...Шүүгдэгч Х.Б*******ийг Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 3000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр буюу 3,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, уг торгох ялыг 1 (нэг) жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож, шийдвэрлэж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

           Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгчөөс: “...Шүүгдэгч Х.Б*******ийг Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2700 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр буюу 2,700,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж шийдвэрлэж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан.

           Шүүгдэгч Х.Б******* нь урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй болох нь эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар тогтоогдож байна. (1хх-ийн 108 дугаар хуудас),

 

           Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, рүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ.” гэж заасан байна. 

           Шүүхээс шүүгдэгч Х.Б*******т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх буюу ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэргийн улмаас гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, рүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй гэж дүгнэлээ.

           Эрүүгийн хуулийн 6.5 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, 6.6 дугаар зүйлд заасан рүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүйг дурдах нь зүйтэй.    

Шүүгдэгч Х.Б*******т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хохирогчид учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар болон  хохирогч нарын гомдол саналгүй, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал, эрүүгийн хариуцлагыг рүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй, шүүгдэгчийн хувийн байдал зэргийг тал бүрээс нь харгалзан үзэж, улсын яллагчийн саналын хүрэ Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 3,000 (гурван мянган) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр буюу 3,000,000 (гурван сая) төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, уг торгох ялыг 1 (нэг) жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож шийдвэрлэх нь эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцнэ гэж шүүх дүгнэв.

          

 

Бусад асуудлын талаар:

 

Шүүгдэгч Х.Б******* нь энэ шийтгэх тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, шүүгдэгчийн бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардлын баримтгүй болохыг тус тус дурдаж, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн 2 ширхэг CD-г хэргийг хадгалах хугацааг дуустал хэрэгт хадгалах нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч Х.Б*******т урьд авсан “Хувийн баталгаа гаргах” таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэв.

 

 

 Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1, 36.2 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, , 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 36.13, 37.1, 37.2, 38.1, 38.2 дугаар зүйлүүдийг тус тус удирдлага болгон  ОООХ НЬ:

1.Шүүгдэгч ******* овогт Х******* Б*******ийг Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг журамлаж Эрүүгийн хуулийн  ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “хууль сахиулагчийг албан үүргээ биелүүлэхтэй нь холбогдуулан хүч хэрэглэж эсэргүүцсэн” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ******* овогт Х******* Б*******ийг 3,000 (гурван мянган) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр буюу 3,000,000 (гурван сая) төгрөгөөр торгох ял оногдуулсугай.

3.Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн ангийн 23.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Х.Б*******т оногдуулсан 3,000 (гурван мянган) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр буюу 3,000,000 (гурван сая) төгрөгийн торгох ялыг 1 (нэг) жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоосугай.

.Эрүүгийн хуулийн ерий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Х.Б******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын 15 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

5.Шүүгдэгч Х.Б******* нь энэ хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй, бусдад төлөх төлбөргүй, шүүгдэгчийн бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, хэрэгт эд эд хөрөнгө битүүмжлээгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн 2 ширхэг CD-г хэргийг хадгалах хугацааг дуустал хэрэгт хадгалсугай.

 6.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн   1.5-д зааснаар шүүгдэгч Х.Б*******т урьд авсан “хувийн баталгаа гаргах” таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлэн хэрэглэсүгэй.

 7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.    

 8.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас хойш, эсхүл энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 1 хоногийн дотор тухайн шүүхээр дамжуулан Х аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд шүүгдэгч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг  тайлбарласугай.

  9.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар анхан шатны шүүхийн шийдвэрт гомдол, эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд шийдвэрийн биелэлтийг түдгэлзүүлсүгэй.

 

 

 

ДАРАЛАЧ, ЕРНХИЙ ШЧ                     М.ЭНХМАНДАХ