МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Багахангай, ******* дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Э.Энхжаргал даргалж,

нарийн бичгийн дарга М.Буянзаяа,

улсын яллагч М.Сэлэнгэ,

хохирогч Р.*******,

шүүгдэгч Н.******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

*******, Багахангай дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор М.Сэлэнгийн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******ийн *******т холбогдох эрүүгийн 2407001280312 дугаартай хэргийг 2024 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, *******-ны өдөр *******, ******* дүүрэгт төрсөн, *******тай, эрэгтэй, ******* боловсролтой, , , , ******* дүүрэг, , , од бүртгэлтэй боловч ******* дүүрэг, , , од оршин суух, урьд ял шийтгэл үгүй,  

******* овогт *******ийн ******* /РД: /.

 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч Н.******* нь 2024 оны 03 дугаар сарын 17-ны өдөр ******* дүүргийн ны дэвсгэрт согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ хохирогч Р.*******тай хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас хэрүүл маргаан үүсгэж, хагархай шилээр хүзүү хэсгийг нь зүсэж  эрүүл мэндэд нь “эрүүнд шарх, зүүн доод зовхинд зулгаралт” гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд, шүүгдэгч Н.*******ын холбогдсон хэрэгт гэм буруу, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон үйл баримт, шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг үндэслэн дараах дүгнэлтийг хийв.

 

Нэг. Гэм буруугийн талаар:

 

1.1. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас гаргасан тайлбар, мэдүүлэг:

 

   Шүүгдэгч Н.******* нь шүүхийн  хэлэлцүүлэгт  мэдүүлэхдээ: “Ярих зүйл байхгүй. Миний буруу хийсэн хэргээ хүлээн зөвшөөрч байна” гэв.

 

Хохирогч Р.******* нь шүүхийн  хэлэлцүүлэгт  мэдүүлэхдээ: “Би Н.*******ыг бага байхаас нь мэднэ. Талийгаач ахтай нь найз байсан юм. Айлд үхэр хүргэж өгсөн чинь шинэ архи задалсан. Тэрийг нь уучхаад хойшоо явж байсан чинь бас нэг талийгаач найзын маань дүү Аврах ангийн тэнд сууж байсан. Тэрэнтэй тамхи татаад юм яриад сууж байсан чинь Н.******* ирж явсан. Тэгээд би Ганаагийн дүү байна гэж хэлсэн чинь гэнэтхэн шил хагалаад миний хүзүү рүү дайрсан. Гомдол санал, нэхэмжлэх зүйл байхгүй” гэв.

 

            1.2. Шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримтын талаар:

 

Шүүгдэгч Н.******* нь 2024 оны 03 дугаар сарын 17-ны өдөр ******* дүүргийн ны дэвсгэрт согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ хохирогч Р.*******тай хувийн таарамжгүй харилцааны улмаас хэрүүл маргаан үүсгэж, хагархай шилээр хүзүү хэсгийг нь зүсэж  эрүүл мэндэд нь “эрүүнд шарх, зүүн доод зовхинд зулгаралт” гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан үйл баримт буюу хэргийн нөхцөл байдал хэрэгт авагдсан дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна. Үүнд:

 

• Хохирогч Р.*******ы ******* дүүргийн цагдаагийн хэлтэст гаргасан өргөдөл (хавтаст хэргийн 13-14 дэх тал),

 

• Хохирогч Р.*******ы мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Би өчигдөр 11 цагийн үед гэртээ амарч байх үед найз “үхэр босохгүй байна, хүрч ирээд босголцоод өг” гэж хэлэхээр нь ******* дүүргийн , гудамжинд байрлах гэрт нь очоод 3 үхрийг босголцож өгсөн чинь найз “1 шил архи хувааж ууя” гэхээр нь зөвшөөрөөд хамт байсан үл таних залуугийн хамт Хараа нэртэй 0.5 литрийн архийг хувааж уусан. Тэгээд гэрээс нь би ганцаараа 12 цаг 40 минут орчмын үед гараад гэртээ харих гээд явж байсан чинь хуучин аврахын хажууд талийгаач найз ын дүү ******* гэрийнхээ гадаа сууж байсан. Тэгэхээр нь би очоод хамт тамхилаад сууж байсан чинь урдаас ******* дүүргийн ны , /хоч нь гэх/, үл таних хүний хамт согтуу хүрч ирсэн. Хүрч ирэнгүүтээ гудамжинд хэвтэж байсан архи шил хагалаад над руу дайраад миний хүзүүг зүссэн. Тэгэхээр нь өөдөөс нь тэмцэлдээд архины шилийг нь шидээд дээрээс дараад авсан. ...Миний хүзүүний цус тогтохгүй байсан тул ******* дүүргийн эмнэлэгт очсон. ...Би одоо харвал тухайн хүмүүсийг танина...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 17 дахь тал),

 

• Хохирогч Р.*******ы мөрдөн шалгах ажиллагаанд дахин өгсөн: “...Тухайн үед надтай ******* гэх хочтой залуу хамт байж байтал гэх хочтой залуу хочтой гэх залуутай бид 2 дээр ирээд гэх залуу нь надад хандан “ /*******/ гэж мэдэх үү чи, ны атаман байна” гээд газарт байсан архины шил хагалаад хүзүү хэсгийг маань шилээр 1 удаа зүссэн. Тэгээд би тай ноцолдох үед халааснаас миний гар утас унах үед аваад зугтаачихсан юм. Тэгээд дараа нь тай таараад гар утсаа асуутал таны гар утсыг зарчихсан гэж хэлсэн...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 20-21 дэх тал),

 

• Гэрч Г.гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “2024 оны 03 дугаар сарын орчим ******* дүүргийн ны эсрэг талд гудамд байдаг дэлгүүрээс 1 шил 0,75 литрийн багтаамжтай Чанар гээд архи аваад Н.******* ярьтал хаана гэдгийг нь санахгүй байна, ойрхон ******* дүүргийн , Уурхайчдын гудамд байна гэхээр нь яваад очтол өөрөө байхгүй, тухайн *******, ******* 2 байхаар нь миний авсан архийг бид 3 хувааж уугаад талд нь орж байтал Н.******* хүрээд ирсэн. Тэгээд тухайн архинаас Н.******* 1 аягыг уучхаад байж байтал юунаас болсон талаар нь мэдэхгүй байна, Н.*******, Р.******* нар хоорондоо барьцалдаад авсан. Тэгээд Р.*******ыг Н.******* дийлэхгүй байхаар нь ойрхон нэг газраас шилний хагархай авчраад нүүрнийх нь баруун шанаа хавьцаа нь зүссэн” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 24-25 дахь тал),

 

• Нийслэлийн шүүх шинжилгээний газрын ******* дүүргийн шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 177 дугаартай “ын *******ы биед эрүүнд шарх, зүүн доод зовхинд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Шарх гэмтэл нь ир үзүүртэй зүйлийн нэг удаагийн хатгаж, зүсэх үйлдлээр үүснэ. Зүүн доод зовхинд учирсан зулгаралт гэмтэл нь хатуу мохоо зүйлийн маажих үйлдлээр үүснэ. Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-т зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна. Тухайн хэрэг болсон гэх цаг хугацаатай тохирсон шинэ гэмтэл байна. Ерөнхий хөдөлмөрийн чадварын тогтонги алдалтад нөлөөлөхгүй” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 32-33 дахь тал) болон шүүгдэгчийн шүүх хуралдаанд гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн мэдүүлэг зэрэг нотлох баримтууд болно.

 

Дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх талаарх журам, шаардлагыг зөрчсөн болон хэргийн оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул шүүх тэдгээр баримтыг хууль ёсны, үнэн зөв баримтууд гэж үнэлсэн болно.

 

            Шүүгдэгч Н.******* нь ******* боловсролтой, монгол хэл, бичиг мэддэг бөгөөд өөрийгөө өмгөөлөх хүсэлтийг шүүх хуралдаан дээр илэрхийлсэн тул шүүх хуралдааныг өмгөөлөгчгүйгээр явуулж, шүүгдэгчийн өөрийгөө өмгөөлөх эрхийг хангасан болохыг тэмдэглэв.

 

1.3. Эрх зүйн дүгнэлт:

 

            Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлд заасан “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэрэг нь хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг бөгөөд гэмт этгээд хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдалд гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр халдаж, энэхүү үйлдлийн улмаас хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан байх субьектив болон обьектив шинжийг хангахыг шаарддаг.

 

            Хууль зүйн хувьд шүүгдэгч Н.*******ын үйлдэл нь идэвхтэй, ухамсартай үйлдэл бөгөөд хохирогч Р.*******ы эрх чөлөөнд халдаж, хөнгөн зэргийн гэмтэл учруулж, хор уршигт зориуд хүргэсэн байх тул түүнийг гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр хүний эрүүл мэндэд хохирол учруулсанд тооцно.

 

            Шүүгдэгч Н.*******ын үйлдлийн улмаас хохирогчийн биед эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах хөнгөн гэмтэл учирсан нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон байх тул хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан гэж үзнэ.

 

            Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч Н.******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ согтуурхаж, шалтаг шалтгаангүйгээр таарамжгүй харилцаа үүсгэн газраас шилний хагархай авч хохирогч Р.*******ы хүзүү хэсгийг зүсэж, биед нь эрүүнд шарх, зүүн доод зовхинд зулгаралт гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол учруулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийн шинжийг хангаж байна.

 

Иймд улсын яллагчийн дүгнэлтийг хүлээн авч, шүүгдэгч Н.*******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж үзэв.

 

            1.4. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

 

Гэмт хэргийн улмаас хохирогч Р.*******ы биед хөнгөн хохирол учирсан бөгөөд хохирогч нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад баримтаар нэхэмжилсэн зүйлгүй, шүүх хуралдаанд “гомдол, саналгүй, нэхэмжлэх зүйл байхгүй” гэсэн тул шүүгдэгч Н.*******ыг хохирогчид төлөх төлбөргүйд тооцов.

 

Мөн уг гэмт хэргийн улмаас хохирогч Р.******* нь эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авч, эрүүл мэндийн даатгалын сангаас 145,000 төгрөгийг зарцуулсан байх бөгөөд шүүгдэгч Н.******* нь шүүхээс гэм буруутайд тооцсоны дараа буюу 2025 оны 0 сарын 16-ны өдөр уг төлбөрийг Эрүүл мэндийн даатгалын санд төлж барагдуулсан тул түүнийг Эрүүл мэндийн даатгалын санд төлөх төлбөргүй гэж үзэв.

 

            Хоёр. Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 

            Шүүх хуралдаанд улсын яллагч “шүүгдэгч Н.*******т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулах” гэсэн дүгнэлтийг гаргасан болно.

  

   Шүүгдэгч Н.******* нь урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар Цагдаагийн ерөнхий газрын бүртгэлийн санд бүртгэлгүй байх ба шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасан “тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн”-ийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй.

 

Шүүх шүүгдэгч Н.*******т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал (согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ бусдын биед халдсан байдал), учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар (хохирогчийн эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан), хувийн байдал (гэм буруугаа сайн дураар хүлээн зөвшөөрсөн, биеийн эрүүл мэндийн байдал) зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар түүнд 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, тухайн торгох ялыг 3 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож шийдвэрлэв.

Шүүгдэгч нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг анхааруулж, урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэв.

 

            Шүүгдэгч Н.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан, битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй гэж үзэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4, 36.6, 36.7, 36.8, 37. зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. ******* овогт *******ийн *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.*******ыг 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.*******т оногдуулсан 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялыг 3 (гурав) сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож, уг хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын 15 (арван тав) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг 1 (нэг) хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

 

4. Шүүгдэгч Н.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан, битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

5. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5-д зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Н.*******т урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

6. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоол уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоол гардан авсан буюу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                         Э.ЭНХЖАРГАЛ