МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Д.Чинзориг даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Хишигжаргал,

Улсын яллагч Г.Ганзориг,

Шүүгдэгч  Б.******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар:

 

Налайх, Багахангай дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Г.Ганзориг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2024 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн 205 дугаартай яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******гийн *******ид холбогдох эрүүгийн 2407000000254 дугаартай хэргийг 2024 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, *******-ны өдөр ******* аймагт төрсөн, тай, эрэгтэй, бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилтэй, “*******”-т ажилтай, ам бүл 6, эхнэр, 4 хүүхдийн хамт, ******* дүүргийн ******* хороо, *******, од оршин суудаг, урьд:

******* сумын сум дундын шүүхийн эрүүгийн шүүхийн 2001 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 99 дугаартай таслан шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 239 дүгээр зүйлийн 2-д зааснаар 150,000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгүүлсэн.

******* овогт *******гийн *******/РД:/;

 

Холбогдсон хэргийн талаар: /яллах дүгнэлтэд дурдсанаар/

Яллагдагч Б.******* нь 2024 оны 08 дугаар сарын 07-ны өдөр Налайх дүүргийн хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “" амралтын газарт иргэн О.тэй тухайн үед үүссэн хувийн таарамжгүй харьцааны улмаас маргалдаж, О.ийн толгой, нүүр, цээж хэсэгт нь гараараа цохиж эрүүл мэндэд нь “баруун 3-р хавирганы хугарал, уруулын салстанд шарх, баруун зовхи, дагз, зүүн чихэнд цус хуралт, хамар, зүүн чихний ар хэсэг, хүзүүнд зулгаралт, баруун нүдний зовхи, дагзанд зөөлөн эдийн няцралт” гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас шүүхэд танилцуулсан нотлох баримтыг шүүхэд хэлэлцүүлэхгүй байх, нотлох баримтаас хасуулах, шинжлэн судлах дараалалд өөрчлөлт оруулах талаар санал, хүсэлт гараагүйг дурдаж, талуудаас шинжлэн судалсан болон бусад нотлох баримтууд:

Улсын яллагчийн зүгээс Өнөөдрийн шүүх хуралдаанд шүүгдэгч Б.*******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайг нотлох байр сууринаас оролцож, өөрийн үйлдсэн яллах дүгнэлтийн хавсралтад дурдсан хохирогч О.ийн мэдүүлэг /хх 11-12 хуудас/, гэрч н.ын мэдүүлэг /хх 18 хуудас/, хүний биед хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжилгээний 2024 оны 8 дугаар сарын 12-ны өдрийн 494 дугаартай шинжээчийн дүгнэлт /хх 25-26 хуудас/, яллагдагч Б.*******ийн мэдүүлэг /хх 50 хуудас/, мөрдөгчийн 2024 оны 8 дугаар сарын 25-ны өдрийн тэмдэглэл /хх 37 хуудас/, яллагдагч Б.*******ийн эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /хх 63 хуудас/ зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судална,

Шүүгдэгч нь нотлох баримт шинжлэн судлуулаагүй болно.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлгийн үед шинжлэн судалсан болон хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, хуульд заасан журмаар цугларсан, хэрэг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай. Мөн хохирогч, гэрч, яллагдагч нараас мэдүүлэг авахдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчөөгүй, шинжээчийн дүгнэлт, нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан хууль ёсны үнэн зөв баримтууд гэж үнэллээ.

 

Шүүгдэгч нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “...Амралтын газар хурим болж байсан. Архи уусан байсан. О. мөн архи уусан байсан. Намайг өөрөө өдөөд байсан. Бид хоёр маргалдсан. Манай ажлын н. гээд ах эр хүмүүс байна гараад учраа ол гээд гаргасан. Гараад хашааны гадна бид хоёр зодолдсон...”  гэв.

 

Шүүхээс тогтоосон хэргийн нөхцөл байдал

Прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд холбогдсон хэрэгт гэм буруу, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон үйл баримт, шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан дээрх нотлох баримтуудыг үндэслэн дүгнэхэд:

 

Гэм буруугийн талаар

Шүүгдэгч Б.******* нь 2024 оны 08 дугаар сарын 07-ны өдөр Налайх дүүргийн хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “" амралтын газарт иргэн О.тэй тухайн үед үүссэн хувийн таарамжгүй харьцааны улмаас маргалдаж, О.ийн толгой, нүүр, цээж хэсэгт нь гараараа цохиж эрүүл мэндэд нь “баруун 3-р хавирганы хугарал, уруулын салстанд шарх, баруун зовхи, дагз, зүүн чихэнд цус хуралт, хамар, зүүн чихний ар хэсэг, хүзүүнд зулгаралт, баруун нүдний зовхи, дагзанд зөөлөн эдийн няцралт” гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан болох нь:

 

1. Мөрдөн шалгах ажиллагаанд хохирогч О.ийн гаргасан өргөдөл:

  /хх-7 дугаар тал/

 

2. Мөрдөн шалгах ажиллагаанд хохирогч О.ийн өгсөн: “...2024 оны 08 дугаар сарын 07-ны өдөр “” гэх газарт миний багийн найз болох , нарын хурим болж, би оролцсон. Хурим тарах гээд 23 цагийн үед би хүмүүсийг амрах байранд нь хуваарилаад явж байхад талбай дээр миний зүс таних гэх залуу урьд өмнө нь зүс харж байгаагүй нэг залуутай маргалдаж байсан. Би очоод “хурим, найр болж байна, одоо болио” гэж хэлээд салгахад цаад ширээн дээр очоод сандал дээр суусан. Тухайн маргалдаж байсан залуу нь миний цамцны зүүн талын ханцуйнаас гараараа татаад хоёулаа “тамхи татъя” гээд зогсоолын зүг чирээд байсан. Би ямар нэгэн юм бодолгүй авто зогсоолын хойд хэсэгт дагаад очиход миний толгойн ар дагз хэсэгт нэг зүйлээр цохих шиг болсон. Би нэг ухаан ороход би бүх биеэрээ доошоо хараад хэвтсэн байрлалтай, нөгөө залуу миний нуруун дээр суучихсан, намайг зодож байсан...Би босох гээд ноцолдоод дээшээ харж хэвтсэн чинь миний нүүр хэсэгт гараа олон удаа цохисон. Тэр залуу тухайн үед чи “*******ы мөрдөн гэж мэдэх үү лалар минь, чамайг алчхаад би буцаад шорондоо ормоор байна” гэх зэргээр олон хэрцгий үг хэлж байсан...Миний ар дагз хэсэгт юугаар цохисон талаар мэдэхгүй байна, 8, 9 газарт овойж хавдсан байсан. Цээж хэсэг маш их хөндүүртэй амьсгалж чадахгүй байна. Мөн миний нүүр хэсэгт гараараа 13-14 удаа цохисон, босох гэхэд миний зүүн гарыг хөшиж мушгиад байсан. Одоо зүүн мөр маш их хөндүүртэй байгаа...Миний толгой, нүүр, дагз хэсэг тэр чигтээ хавдаж, хөхөрсөн хөндүүртэй, миний баруун нүд болон гадна хэсэг их хэмжээний цус хурж, хөхөрсөн байдалтай, цээж хэсгээр хөндүүртэй, амьсгаа авч чадахгүй байгаа...” гэх мэдүүлэг,

/хх-11-12 дугаар тал/

 

3. Шүүхийн шинжилгээний Ерөнхий газрын 2024 оны 08 дугаар сарын 12-ны өдрийн 494 дугаар: “О.ийн биед баруун 3-р хавирганы хугарал, уруулын салстанд шарх, баруун зовхи, дагз, зүүн чихэнд цус хуралт, хамар, зүүн чихний ар хэсэг, хүзүүнд зулгаралт, баруун нүдний зовхи, дагзанд зөөлөн эдийн няцралт гэмтэл тогтоогдлоо...Дээрх баруун 3-р хавирганы хугарал, уруулын салстаны шарх гэмтэл нь тус тусдаа эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.1.1-т зааснаар хохирлын хөнгөн зэрэг тогтоогдлоо...” гэх дүгнэлт,

/хх-25-******* тал/

 

4. Эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас

/хх-63 дүгээр тал/

 

5. Шүүгдэгчийн хувийн байдлыг тогтоосон баримтууд /хх-54-59 дүгээр тал/ зэрэг хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна.

 

Шүүх хуралдаанд гэм буруугийн болон эрүүгийн хариуцлагын талаар гаргасан дүгнэлт тайлбар

Улсын яллагч “...Б.*******ийг 2024 оны 8 дугаар сарын 7-ны өдөр Налайх дүүргийн хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг “” амралтын газарт хохирогч О.тэй тухайн үед үүссэн хувийн таарамжгүй харьцааны улмаас маргалдаж, хохирогч О.ийн толгой, нүүр, цээж хэсэгт нь гараараа цохиж эрүүл мэндэд нь баруун гуравдугаар хавирганы хугарал, уруулын салстад шарх, баруун зовхи, дагз, зүүн чихэнд цус хуралт, хамар, зүүн чихний ар хэсэг, хүзүүнд зулгаралт, баруун нүдний зовхи, дагзанд зөөлөн эдийн няцралт, гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох дүгнэлтийг гаргаж байна. Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд түүний өөрийн үйлдсэн гэмт хэргийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч буй байдал, үйлдсэн гэмт хэргийн шинж буюу согтуурсан үедээ бусдын эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийн шинж, хувийн байдал буюу тодорхой ажил хөдөлмөр эрхэлдэг, бага насны дөрвөн хүүхдийн хамт амьдардаг зэрэг байдлыг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу 800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 800,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулах, уг торгох ялыг 4 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэх ...” гэх  дүгнэлт, тайлбарыг  гаргав.

 

Хэргийн үйл баримтаас дүгнэхэд, шүүгдэгч нь хууль зүйн хувьд шууд санаатай үйлдлээр, хувийн таарамжгүй сэдэлтээр халдаж, хохирогчийн эрүүл мэндэд гэмтлийн зэрэг тогтоох журамд заасан хөнгөн зэргийн гэмтлийг учруулсан нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэргийг шинжийг бүрэн хангасан байна.

Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч Б.******* нь хохирогч О.ийн биед баруун толгой, нүүр, цээж хэсэгт нь гараараа  цохин, зодсон болох нь хохирогч, шүүгдэгч, гэрч нарын мэдүүлгээр тогтоогдсон ба зодуулсны улмаас хохирогчид хөнгөн зэргийн гэмтэл учирсан нь Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн шинжээч эмчийн 494 дугаартай дүгнэлтээр тогтоогджээ.

Тиймээс шүүгдэгчийг гэм буруутайд тооцуулах талаар прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл зөв байх тул улсын яллагчийн дүгнэлтийг хүлээн авч дээрх зүйл, хэсэгт зааснаар гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

Гэм буруугийн талаар улсын яллагчаас шүүгдэгчийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцуулах санал дүгнэлт гаргаж оролцсоныг хэргийн бусад оролцогчид хүлээн зөвшөөрч, хэргийн зүйлчлэл болон гэм буруугийн талаар маргаж мэтгэлцээгүйг дурдах нь зүйтэй.

Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршгийн тухай.

Шүүгдэгч Б.******* нь хохирогч О.ийн биед халдаж хөнгөн хохирол учруулсан ба хохирогч нь “...О.ийн зүгээс мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршигт мөнгөн төлбөр нэхэмжлээгүй, эрүүл мэндийн даатгалын санд учирсан хохиролгүй байх тул шүүгдэгчийг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзэв.

 

Шүүхээс шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ:

Эрүүгийн хуулийн Ерөнхий ангийн 5. зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирол нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино” гэж заасны дагуу эрүүгийн хариуцлагыг хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг тал бүрээс нь харгалзан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Үүнд: Шүүхийн хэлэлцүүлэгт дурдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон гэмт хэрэг үйлдсэн хэргийн нөхцөл байдал \гэрлэх ёслолын арга хэмжээнд\ нь гэмт хэрэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрч, гэм буруугийн талаар маргахгүй байгаа байдлыг,

Учирсан хохиролд: Хохирол, хор уршигт хандаж буй хандлага, хохирол төлбөр төлөгдсөн байдал,

Хувийн байдалд: Шүүх хуралдаанд мэдүүлэг өгөхдөө гэмшиж байгаа байдал, ажил хөдөлмөр эрхлэлтийн байдал зэргийг харгалзан үзэв.

 

Харин шүүгдэгч Б.******* Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

 

Иймд шүүгдэгчийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэм буруутайд тооцож, түүний согтуурсан мансуурсан үедээ гэмт хэрэг үйлдсэн, зэрэг хувийн байдлыг харгалзан нийтэд тустай ажил хийлгэх ял шийтгэх нь зүйтэй гэж шүүх үзэв.

 

Бусад асуудлаар

Шүүгдэгч Б.******* нь энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөртэй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй.

 

Монгол Улсын Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4, 36.6, 36.7, 36.8, 37.1, 38.2 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. Шүүгдэгч ******* овогт *******гийн *******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Б.*******ийг 250 (хоёр зуун тавин/ цаг нийтэд тустай ажил хийлгэх ялаар шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.4 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан нийтэд тустай ажил хийлгэх ялыг биелүүлээгүй бол нийтэд тустай ажил хийлгэх ялын найман цагийн ажлыг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

 

4. Шүүгдэгч Б.******* нь бусдад төлөх төлбөргүй, энэ хэрэгт битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.
5. Шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрх бүхий этгээд шийтгэх тогтоолыг гардуулснаас хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах гомдол, эсэргүүцлийг Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

6. Шийтгэх тогтоол нь танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох ба давж заалдах гомдол, эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгчид урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                    Д.ЧИНЗОРИГ