202 -ний өдөр                202/ШЦТ/7                              Мандал сум

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн шүүгч Ж.Эрдэнэбат даргалж явуулсан эрүүгийн шүүх хуралдаанаар:

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга *******

Улсын яллагч *******,

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн өмгөөлөгч *******

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч *******,

Гэрч *******,

Шүүгдэгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийв.

Мандал сум дахь Сум дундын Прокурорын газрын Хяналтын Прокурор, Хууль цаазын ахлах зөвлөх ******* Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******д холбогдох эрүүгийн 2200000 тоот тай хэргийг хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

 

Монгол Улсын иргэн, ******* -ны өдөр суманд төрсөн, настай, эрэгтэй, , дээд боловсролтой, мэргэжилтэй, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, , , хүүхдийн хт 2-р лол № тоотод оршин суух хаягтай, ял шийтгэлгүй, Улсаас авсан гавьяа шагналгүй, бие эрүүл, ухаан мэдрэл бүрэн, хэрэг хариуцах чадвартай, /РД:ПБ879/,

 

Холбогдсон хэргийн талаар: ******* нь “Дэрстэй” гэх газар, төв засмал з дээр 202 0 29-ны өдрийн 8 цаг 0 минутын орчимд “79-92” УАС Улсын тай, “Toyota Prius-0” маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодож зын хөдөлгөөнд оролцож явахдаа Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн 2.2, 2., .а зэрэг заалтуудыг зөрчсөний улмаас явган зорчигч дайрч, түүний ь насыг хохироосон гэмт хэрэгт холбогджээ. /Яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр хэрэгт авагдсан яллах болон цагаатгах талын дараах нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн, бодитойгоор шинжлэн судлав.Үүнд: Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч ******* мэдүүлэхдээ:”... 202 0 29-ний өдөр 8 цагийн үед болсон юм. Аав ээж маань Дарханы Хонгор сумд ьдардаг. Хоёр хөгшнөө эргээд 29-ний орой 7 өнгөрч байхад л хот руу хөдлөөд явж байхад Баруунхараа сум орж ирээд “Сод Монгол” колонкоос бензин аваад хэсэг явж байхад л хурд сааруулагч хүрээд зын хоёр эгнээтэй заар явж байсан. Тэгээд дөрвөн эгнээ з орж ирээд зын голд бетонон хашлага таарсан. Бет хашаа таарахаар нь хоёр эгнээ зыг бариад явж байхдаа миний эсрэг талд сууж байсан, гурван хүүхэд маань сууж байсан, тэгээд яг бетонон хашлагатай хэсгээр  яг явж байхад л зүүн талаас нь хүн ьтан нь мэдэгдэхгүй юм орж ирснээ тас түс болсон. Тухайн үед сандраад маань орилоод юм дайрчлаа гээд баруун тийшээ дараад з чөлөөлөөд зогссон. Тэгээд тухайн машинаас бууж ирсэн чинь бетон хашлагийн хажууд хүн байсан. Тэгээд айж орилоод тэндээс эхлээд цагдаа эмнэлэг рүү холбогдсон. Тухайн үед сандраад ын зын цагдаа руу холбогдсон байсан. Буцаад тэнд байсан ТҮЦ-нд байсан хүнээс асуугаад Баруунхараагийн цагдаа эмнэлгийг дуудсан. Цагдаа 0-аас 40 минутын дараа ирсэн. Эмнэлэг нь дараа нь ирсэн. Тухайн үед ийм зүйл болсон. Энэ хэрэгтээ би үнэхээр гэмшиж байгаа, харсаж байна. Би өөрөө эрүүл мэндийн байгууллагадаа ь аварч явсан. Тэгэхдээ анх удаагаа ийм тохиолдолд үнэхээр харсаж байна. Бас гэмшиж байна. Анх удаа энэ зүйл тохиолдохоор үнэхээр сандралтай байна. Хохирогчдоо үнэхээр уучлалт хүсэж байна. Тухайн үед сандралтай үед холбогдож ярьж байсан. Мөрдөгчөөс гаргаж өгсөн хохирлын мөнгийг бол төлсөн, төлөөд явж байсан. Дараа нь шүүх хурлаас гаргасан шийдвэрийн дагуу мөнгийг нь төлөөд явж байсан. Тэгээд давж заалдсанаас хойш төлбөр мөнгийг нь төлж чадаагүй ийм байдалтай байгаа ...” гэжээ.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* мэдүүлэхдээ:”...Найг гэдэг. Миний нэрийн өмнө овог үлдээд аав маань байхгүй болчхоод байна. Манай аав ужиг хууч, архаг хууч ямар ч өвчин байгаагүй. Бид нарт хаана л хүн хэрэгтэй байна тэр газар ирж очоод л явдаг байсан. Тэгээд хүлээн зөвшөөрч чадахгүй нэгэн юм байна. Шүүхээс гаргасан шийдвэрийг биелүүлнэ гээд ярьж байгаа ч яг миний аавын ийг хэдэн төгрөгөөр үнэлэх гээд байна вэ. Өнөөдөр энэ хоёр хүн нэг нь ажлаа хийгээд нэг нь өмгөөлүүлээд өнөөдөр энд байж байгаа юм бэ. Миний аавын ийг хэдээр үнэлэх гээд байна вэ. Шүүхээс гаргасан шийдвэрийг биелүүлнэ гэж ярьчхаад шүүхийн шийдвэрээ үгүйсгээд, үгүйсгэх нь ч хаашаа юм бэ, хэмжээг нь бууруулна гээд яриад байгаа. Яг хэдэн төгрөгөөр үнэлэх гээд байгааг асуумаар байна. Манай Баруунхараад анхнаасаа 2 урсгал биш 4 эгнээ хаа байсан Дарханаас хүртэл үргэлжилж байгаа. Яг манай тэр хавьд л нэг хэсэгхэн 4 метр хэрээтэй цемент голд нь тавьчсан байгаа. Манай аав тэрний үзүүрээр л явах гэж гарах гэж з харалдаа зогсож байгаад л гарсан байгаа юм. Тэгэхэд өмнөх шүүх хурал дээр даваад гарчсан л гэнэ. Үсэрч харайж гарч ирээд дайруулчсан л гэнэ. Миний аав өнөөдөр босож ирээд өөрийгөө өмгөөлөхгүй шүү дээ. Өнөөдөр өөрийнхөө өмнөөс ямар ч үг дуугарч чадахгүй. Би хгийн сүүлд гарсан шүүхийн шийдвэр гар дээрээ би хүлээж авчхаад би яг тэр үед нь би орж чадаагүй. Онлайнаар манай өмгөөлөгч оролцсон. Тэгэхэд би тэр шүүхийн шийдвэрийг уншингуутаа миний хаг бачуур төрөөд өнөөдөр энэ байдлыг би үүсгэчсэн юм уу. Би буруутай юм шиг тийм шийдвэр гарсан байгаад байгаа юм. Бараг үнэгүйдүүлэх гэж байгаа юм шиг яг би тэрийг хэлж чадахгүй байна. Ямар ч байсан би ингээд аймаар бачуураад орой 0 цагт шийдвэрээ уншингуут руу залгаад та нар яг хэдэн төгрөг болтол нь буулгах гээд давж заалдаад байгаа юм бэ. Хэдээр үнэлбэл та нар боломж чинь хүрээд төлөх гээд байгаа юм бэ. Энэ байдлыг би гаргаагүй шүү дээ гээд залгасан чинь надад ингэж ярьж байгаа юм. За яах вэ дээ. Энэ чинь шүүхийн шийдвэр шүү дээ гэж аймаар тайван. Би аймаар бухимдуу ярьж байгаа. Тэгэхэд жоохон бухимдалтайгаар ярад чи над руу юундаа хашхичаад байгаа юм бэ гэж над руу аймаар уурлаж байгаа юм. Тэгэхлээр нь би ч руу уурлаагүй би бухимдаад ярьж байна. Та нар яг яах гээд хэдэн төгрөгөөр үнэлэх гээд ийм байдлаа дахин дахин давж заалдах гээд сунжруулаад удаашруулаад байгаа юм бэ гэхэд надаа өгье ч гэсэн өгөх юм алга. Нэг ч төгрөг өгч чадахгүй гэж ярьсан. Би анхнаасаа т ярьсан. Би нэгэнт босоод ирэхгүй г би муу үзэх гэж байгаа хүн шиг өөрсдөө үр хүүхэдтэй залуу хүмүүс байж би нэгнийхээ мууг үзэх гэж байгаа юм шиг ингэхгүй. Гол нь та нар түрүүн шүүхээс гаргаад ирсэн шийдвэрийг хэл хийхгүйгээр наана цаана гэж хүнд дараа учруулаад дахин дахин уулзаад байхгүйгээр ингээд шийдээд төлөөд явч юм бол надад угаасаа чд муу санаад чайг тэгнэ ингэнэ гээд байх асуудал байхгүй гэж би бүр анхнаасаа хэлсэн. Би өнөөдөр шүүгч прокурортоо хандаад хэлэхэд яг өнөөдөр эцсийн байдлаар надаа энийг шийдээд өгөөч. Би энэ хүнтэй ахин дахин уулзаад баймааргүй байна. Өмгөөлөгчийн төлбөрийг хүртэл өгөхгүй гэсэн. Би яг анхлаад тэр төлбөр чинь бид нарын халааснаас гарч байгаа. Бид нар тийм баян хангалуун хүмүүс биш. Дээрээс нь наашаа цаашаа явах болгонд надаас мөнгө гарч байна. Би байнгын бэлэн мөнгөтэй байдаг хүн биш. Би өөрөө ажил хийдэггүй хүн. Манайх улирлын чанартай ажил хийдэг. Аягүй хэцүү байна. Мартаж санана гээд индаа бичсэн юм. чи өөрийнхөө оронд чиний ээж чиний аавыг би дайраад алчсан байна гээд бод доо. Тэгвэл чи надаас ямар шийдвэр гаргахыг хүсэх байсан бэ. Би өнөөдөр хангалттай өөрийгөө зөөлөн байгаа. Хангалттай өөрийгөө хүлээцтэй байгаа гэж бодож байгаа. Би өөрөө хууль мэдэхгүй учраас зөв ярьж байгаа буруу ярьж байгаагаа мэдэхгүй учраас би өмгөөлөгчийгөө дагаад л аялдан дагалдаад дуугай суугаад л чагнаад сууж байна. Ихэнхдээ би ч шүүх хурал дээр чагнах байдалтай оролцсон. Одоо би үнэхээр бүүр тэвчээр алдраад байна. Би ямар энэ байдлыг үүсгээд би ингэчсэн юм уу. Чи яг яс миний ьдралаас хгийн том орон зайг маань үгүй хийчхээд байгаа хүн шүү дээ. Өнөөдөр миний ээж элэгний хорт хавдартай. Тэр хүнд эм тариаг нь байнгын эм тариаг нь манай аав таван цаас олж залгуулдаг байсан. Би уг нь нэг хоёр гурван шүүх хуралд орчсон. Өнөөдөр би ёстой гүрийж байгаад уйлахгүй тэвчиж байгаад би оролцоно гэж бодсон үнэхээрийн чадахгүй байна. Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч найг та эцгээ төлөөлөх ёсгүй гэж яриад байх юм. Би өнөөдөр Монгол хүн чинь угаасаа л үр хүүхэд нь ьдралтай болоод гараад гараад явчдаг. Хэрэв бүгд ьдралтай болоод гараад явч юм бол хэн нь миний аавыг төлөөлж хэн нь ингэж эргэж дуугарах юм бэ. Би хүнтэй сууснаараа ааваа төлөөлөх эрхгүй гэрээ төлөөлөх эрхгүй ийм нэг хүн болоод хувирч юм. Өчигдөр уржигдрын шүүх хурал нээгээд хаагаад гараад явахад энэ хүн надтай тийм юм ярьж байгаа. Чи өнөөдөр бараг итгэмжлэл хийлгээд ир гээд байх юм. Би өнөөдөр энд мах цусаараа итгэмжилсэн нь би өөрөө байж байна шүү дээ. Тэгэхэд надаас ийм нэг сонин сонин нэг тийм г үгүйсгэсэн, Монголын шүүх өнөөдөр г үгүйсгэх ёстой юм уу. Хүний бие төлөөллийг үгүйсгэх ёстой юм уу. Та нар жоохон хууль ёстой хуулиа мэддэг хүмүүс. Та нар жоохон хүн чанартай юм ярь. Та ажлаа хийж болно. Хүн чанартай байгаарай. Таны нөхцөл байдал дээр бас ийм байдал гарсан бол та яах байсан юм бэ. Та өнөөдөр найг нь дээрэлхэж байгаа. Элэг барьж байгаа. Би үнэхээрийн маш гомдолтой байна. Би алъя гэж алчхаагүй өгье гэсэн ч өгөх юм алга өгч чадахгүй ердөө энэ энэ чинь чиний хэрэгтээ яаж хандаж байгаа, ямар гэмшилтэй байгааг чинь харуулаад байгаа санагдаад байгаа юм. Надад бол чи нэг ингээд өөрийнхөө арьсыг хгаалаад нэг би харсаж байна гэмшиж байна гээд байгаа боловч яг мөн чанар дээрээ чи хүн чанар дээрээ үгүй чи тэгж чадаагүй. Яг үнэн үнэнийг хэлэхэд би ээждээ цаасны нэмэргүй нэмэр болж чадахгүй байна. Миний ээж дахиад хавдар нь дахиад сэтгэл санааны байдлаасаа болоод байгаа юм уу, яагаад байгаа нь мэдэхгүй. Би мэдэхгүй байна. Ямар ч байсан өвчин нь ахисан, дээрээс нь манай эмэгтэй дүү ерөөсөө тайван арч хонож чадахгүй. Байнгын зүүдэлнэ. Өөр болно. Янз бүр байж байгаад л гэнэт гэнэтхэн уйлна. Бид нар сэтгэл зүйгээр хүртэл илгээг нь хийлгээд явах мөнгө төгрөг боломж нь тааруу болохоороо яг тэрүүгээр яваагүй. Сэтгэл зүйгээ үнэлүүлээд эмнэлэгт нь очоод хандаад би 790000 төгрөгөөр үнэлгээ хийлгэсэн. Ингээд жижиг сажиг гарч байгаа. Би зарлага зардлаа тэгээд нэг ч би энэ ажил явдлынхаа зарлага дээр нэмээгүй. Би хүн дахин ингээд зарлага учруулаад яах вэ. Тэртээ тэргүй шүүхээс ингээд тогтоогоод өгч юман дээр би дахиад би энэ хүнд ингээд яах вэ. Одоо энэ зэргийн энэнээс хойш юмаа өөрсдөө зохицуулаад явж байгаа. Тэгсэн чинь өмгөөлөгчийн хөлсийг нь хасчсан.  Дээрээс нь би ээжийгээ эмнэлэгт үзүүлээд л дүүгээ гээд байж байгаа энэ бүхэнд бас асуудал байгаа. Бид нар завсар зуурт л бөөгөөр явж байна. Тэр бүхэн чинь бас ороогүй шүү дээ. Тэд нар чинь угаасаа падаантай болохоос баримт байхгүй. Миний очиж байгаа тэр үзүүлдэг харуулдаг сайн гээд очиж байгаа газар нь нөат нь байхгүй. Баримт нь байхгүй. Миний дансаар орж ирсэн хуулгаа би бол авчирсангүй. Гэхдээ энэ хүн өгсөн гэж байгаа юм чинь үнэн байх, өгсөн байх тэд нарыг бол сайн санахгүй байна. Ямар ч байсан миний бодлоор би арван зургаа хэдэн сая төгрөг тэгээд ингээд орж ирснийг нь бол санаж байна. Ерөнхийд нь яг энэ нийт дүнгээр нь бол санахгүй байна. Ажил явдлын юу бол падаантай падаангүй баримт гаргаад өгөхөд хэл үггүй бол гаргаад өгчсөн. Гаргаад өгчсөнийгөө өнөөдөр шүүх хурлаар хэлэлцээд энийгээ ингээд л зогсмоор байна гэж хэлэх гэж л энэ хоёр давж заалдаад байгаа юм уу гэж би өнөөдөр ойлгоод байгаа. Хүний ь хямд биш хэмжээлшгүй үнэтэй шүү дээ. Тэгээд хэмжээтэй хүнтэй хуулиар нь би тогтоолгох гээд л зогсож байгаа болохоос би хэмжээтэй аймшгийн юм нэхээгүй шүү дээ. Би энд эрх мэдэл бүхий хүмүүсийг нь хууль ёсных нь дагуу шударга ёсных нь дагуу тогтоогоод өгөөд тэрийг нь гүйцэлдүүлч л гэж байгаа болохоос тэрнээс давж заалдсан юм бол би яриагүй. Яр надад мэдэл ч байхгүй...” гэжээ.

Шинжээч ******* шүүх хуралдаанд гэрчээр мэдүүлэхдээ: “...Тусгай зөвшөөрөл гэхээр би зын хөдөлгөөний хууль дүрмийн ш гэдэг мэргэжлийг би яг 20 оноос авсан. Яг албан ёсны. Шинжээчийн дүгнэлт гаргах эрх дээр авто аж ахуйн ашиглалтын инженер, дээрээс нь зын хөдөлгөөний хууль дүрмийн ш байх ёстой гэж заадаг юм байна лээ. Тэгээд сертификат авч байсан. Албан ёсны бүүр шинжээч гэсэн юм бол надад байдаггүй. Мэргэжлийн хүрээний болохоороо би нэлээн хэдэн шинжээчийн дүгнэлт гаргаж байсан.., ...Сэргээж санасан зүйл гэвэл би зүгээр өмнөх юмаа санаж байна. Тэгэхээс би сая гадагшаа яваад дөнгөж орж ирээд сонссон. Тэгээд би сэргээж уншиж бол чадаагүй. Гэхдээ хийж байсан юмаа бол санаж байна.., ...ёстой.., ...байх ёстой. Тоормосны мөрийг бас мэргэжлийнхээ үгээр тайлбарлаж хэлж өгч болно.., ...сууринаас гаднах зд энийг нэг зөрчил гэж үздэггүй юм. Яагаад гэхээр суурин газар чинь явган гарц гар тэмдэглэгээ юм байхгүй шүү дээ. Гэхдээ явган зорчигчид нэг үүрэг бий. Сууринаас гадна зд з хөндлөн гарахдаа сайн харагдахуйц газраар хоёр тийшээ харж байгаад хөндлөн ирж яваа тээврийн хэрэгслийг өнгөрүүлсний дараа гарна гэсэн ийм заалт бүүр дүрэм дээр байдаг..,  ...Наад хэсгээр чинь гарлаа гэхэд энэ хүн дүрэм зөрчсөнд тооцогдохгүй боловч би түрүүн нэг заалт хэлсэн. Энэ юу вэ гэхээр сууринаас гаднах зд з хөндлөн гарахдаа хгийн гол нь тээврийн хэрэгслийг өнгөрөөнө. Гарахдаа зөрчил гаргаагүй боловч тээврийн хэрэгслийг өнгөрөөнө гэдэг л юм байдаг.., ...миний бодлоор доороо чирэгдсэн юм байна гэж харсан.., ...сууринаас гаднах зд явган зорчигч з хөндлөн гарахдаа сайн харагдахуйц газраар, тэмдэг тэмдэглэгээ байхгүй бол сайн харагдахуйц газраар үзэгдэх орчин хязгаарлагдаагүй газраар гэсэн үг. Тэгээд хөндлөн явж байгаа тээврийн хэрэгслийг өнгөрүүлсний дараа гарна гэдэг заалтыг л зөрчсөн байсан. Явган зорчигч.., ...хурдыг тогтоох боломжтой. Талийгаач болсон биеийн жин, тээврийн хэрэгслийн жин, з дугуйн барьцалт зэргээр хурдыг тогтоох боломжтой. Гэхдээ наад тээврийн хэрэгсэл өөрөө мэргэжлийн хэллэгээр ярад жолооч хөдөлгөөнд аюул саад бий болсныг мэдмэгцээ тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж зогсоох шаардлагатай тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна гэхээр зогсоох ерөөсөө тоормос гишгэсэн үйлдэл хийгдээгүй гэж үзэж байгаа юм.., ...з тээврийн осол дээр би ингэж байгаа шүү дээ. Аюул осол болсон шалтгааныг бол наад дээр чинь би бичсэн байх гэж бодож байна. Тэгээд буруутай юу з тээврийн осол гаргахад буруутай үйлдлүүд байна уу. Байна. Явган зорчигч буруутай юу. Буруутай. Тээврийн хэрэгслийн жолооч буруутай юу. Буруутай гэдгийг гаргасан байгаа. Энэ дээр ь нас сүйдсэн тохиолдол дээр яалт ч үгүй хурд тохируулж яваагүй дээр жолоочийн буруутай үйлдэл болчхож байгаа юм. Би тэгж үзэж байгаа. Энэ хүн зогсоох арга хэмжээ авсан бол ядаж мөргөөд ч юм уу. Бага хурдтай явсан бол энэ хүн ь насаа алдах хэмжээнд хүрэхгүй байх байсан болов уу л гэж бодож байна. Ерөнхийдөө зын хөдөлгөөний хурд зэргээс шалтгаалаад бодсон ч гэсэн ийм л юм болсон. Яагаад энийг би ингэж байна гэхээр наад тээврийн хэрэгсэл зогсоогүйн улмаас осол гарснаас цааш энэ чинь бараг зуугаад метр билүү наян метр ч билүү очиж зогсчсон байдаг шиг санагдаад байх юм...” гэжээ.

Эрүүгийн 2200000 тоот хавтаст хэргээс:

         Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ:”...Миний эцэг, эх хоёр “Монел” гэх газар хоёулаа ьдардаг байсан. Би суманд хувиараа ногоо тарьж, ургуулдаг учир ногоогоо хураах зорилготой хүн хүч хүрэлцэхгүй байсан тул 202 0 2-ны өдөр миний аав Г. надад туслахаар хотоос манайд ирсэн. Манайд хэд хоног ногоо хурааж туслаад хэд хоногоос хот руу буцах байсан. Манай нөхөр Мөнхтулга айлд хөлс мөнгөөр барилгын дотор засал, чимэглэл хийж байсан учир аав түүнд туслах зорилготой 202 0 29-ны өдөр 2 цагийн үед хоёулаа гараад засвар хийх айл руу явсан. Би уг өдрийн 6 цагийн үед хот руу ажил гараад явсан. Очоод удаагүй байхад 9 цагийн үед нөхөр Мөнхтулга над руу залгаад “аавыг гэрийн харалдаа з дээр машинд мөргүүлээд нас барсан байна” гэж хэлэхээр нь ирсэн. ... Архаг хууч өвчин байхгүй. Тхи байнгын татдаг. Архи, пиво байнга хэрэглэхгүй, баяр ёслол, найз нөхдийн хтаар хааяа нэг хэрэглэдэг. ... Түүний холын хараа а зэргийн муу учир холын харааны шил зүүдэг...” гэсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн -р тал/

Гэрч мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ:”...Манай хад аав 202 0 2-ны өдөр хотоос манай ногоог хураах зорилготой ирсэн. Хэд хоногийн хугацаанд ногоо хурааж дууссан. 202 0 29-ны өдөр 2 цагийн үед хад аав бид хоёр айлд дотор засал, чимэглэл хийж байх үед гадаа харанхуй болсон учир гэрт хүүхэд байсан харах хүнгүй байсан тул хад аав түрүүлээд гэр лүү явсан. Би айлд юм хийгээд байж байтал манай гэрийн ойролцоо зын хажууд ногоо зардаг “Гантөмөр” над руу залгаад “чтай цуг юм хийж байсан танай хад аав сая машинд мөргүүлчлээ, манай урд” гэж хэлэхээр нь яваад очтол 4 эгнээтэй хар зын голд байрлуулсан бетон хашлаганы дэргэд хад аав Г. хөдөлгөөн байхгүй , хар хэсгээс нь цус гарсан, нас барсан байдалтай байсан. Мөргөсөн машин нь урагш 20 гаруй метр зайд заас гарч зогссон байдалтай байсан. ... Миний ачааны Пронтер маркийн тээврийн хэрэгсэлтэй очсон. Орой талийгаач уг айлаас гараад з гарахгүй баруун тал хэсгээр з дагаж алхаж харагдсан. Гэрийн харалдаа ирээд з хөндлөн гарч байхдаа тээврийн хэрэгсэлд мөргүүлсэн байна. ... Архи, пиво хэрэглээгүй. Ойр болон холын хараа нь сайн, муу гэдгийг мэдэхгүй байна. Харааны шил зүүдэг. ... Тийм зүйл болоогүй. Бид хоёр айлд засал чимэглэл хийж байхад гадаа харанхуй болсон учир манай хүүхэд гэртээ харах хүнгүй байсан учир талийгаач түрүүлээд гэр лүү явсан...” гэсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн 4-р тал/

Гэрч мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ: “...202 0 29-ны өдөр 8 цаг 0 минутын үед гэртээ байхад гаднаас 2 хүн дарсан ногоо худалдаж авахаар манай гэрт орж ирсэн. Уг хоёр хүнд ногоо өгөөд зогсож байхад гадаа чанга /юм унасан уу, юм мөргөсөн үү гэх/ дуу гарсан. Тухайн үед “юу юм бол” гээд тоогоогүй наймаа хийж дуусаад орчим минутын дараа гартал зын голд тусгаарласан бет дэргэд хүн мөргүүлсэн бололтой хэвтэж байсан. Хажууд нь эрэгтэй, эмэгтэй хоёр хүн ирсэн утсаараа цагдаа, эмнэлэг рүү дуудлага өгөөд зогсож байгаа бололтой харагдсан. Би тухайн үед бол ойртож очоогүй холоос харсан. ... Манайд болон ойр орчимд хяналтын кер байхгүй. ... Манай урдуур нэг талдаа 2 эгнээгээр нөгөө талдаа 2 эгнээ буюу нийт 4 эгнээгээр тээврийн хэрэгсэл хөдөлгөөнд оролцдог. Осол болох үед хүн мөргөсөн цагаан өнгийн Prius-0 хүн з гарч байхыг хараагүй мөргөсөн байх. ... Манай ойр орчимд явган гарц болон тэмдэг тэмдэглэл байхгүй...” гэсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн 44-р тал/

Гэрч мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ: “... Нөхөр ******* болон хүүхдийн хтаар 202 0 29-ны өдрийн 7 цаг 40 минутын үед Дархан-Уул Хонгор сумаас хот руу хөдөлсөн. Хонгор сумаас гэрийн гаднаас хөдлөхөд нөхөр ******* өөрийн “Toyota Prius-0” маркийн “79-92” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийг жолоодон түүний хажууд урд суудалд би суусан. Тээврийн хэрэгслийн хойно миний хүүхэд сууж явсан. Здаа явж байгаад сум /Баруунхараа/-д 8 цаг өнгөрч байхад орж ирсэн. Баруунхараагийн гүүр өнгөрч “Сод монгол” ШТСтанцаас бензин аваад хөдлөхөд 8 цаг 2 минут болж байсан. ШТСтанцаас хөдлөөд 4 эгнээ з руу орсон. Хэсэг явж байтал зын голд байрлуулсан бетон хашлаганы хажуугаар гарах гэтэл миний сууж явсан буюу тээврийн хэрэгслийн зүүн талаас нэг зүйл орж ирээд мөргүүлсэн. Би тухайн үед орилоод “юу мөргөчхөв өө” гээд нөхөр сандраад торомз гишгэж з чөлөөлөөд зогссон. Нөхөр бид хоёр буугаад “юу болов” гээд очиж харах гэтэл найг “цаашаа зогсож бай би очиж үзье” гэж хэлээд явсан. П. очиж хараад “хүн мөргөчсөн байна” гээд эмнэлэг дуудсан. ... Миний бодлоор 70 гаруй км цагийн хурдтай явж байсан байх. ... 4 эгнээ зтай байсан. Осол болох үед өөдөөс болон араас тээврийн хэрэгсэл байгаагүй. ... Зөрсөн машин байгаагүй. Манай машин холын гэрэлтэй явж байсан. Тухайн үед юу ч харагдаагүй, гэнэт хажуугаас /хүн үү, мал уу/ гэдгийг мэдээгүй орж ирээд мөргүүлсэн. ... 202 0 28-ны орой 22 цаг болж байхад нөхөр бид хоёр  унтаж арсан. 202 0 29-ны өглөө 09 цаг өнгөрч байхад сэрсэн. ... “79-92” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийн гэрэл, гэрэлтүүлэг, бүх зүйл хэвийн ажиллагаатай...” гэсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн 46-р тал/

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн Мандал Шүүх шинжилгээний хэсгийн шинжээч , цагдаагийн ахмад 202 6-ны өдрийн 42 тай дүгнэлт: “... . Талийгаач Г. цогцост хийгдсэн шүүх эмнэлгийн задлан шинжилгээгээр духны баруун талаас баруун нүдний ухархайн дээд хана хүрсэн шуган хугарал, баруун , 2, , 4, , 6, 7, 8, 9, 0, -р хавирганы хугарал, , 4, -p хавирганы хоёрлосон хугарал, хугарлын харалдаа цус хуралт, зүүн , 4, , 6, 7, 8, 9-р хавирганы хугарал, уушгины эдийн няцрал, цус хуралт, элэгний няцарч бяцарсан урагдал, цээжний хөндийн цусархаг агуулж, зүүн гарын бугалга ясны далд хугарал, зүүн хөлийн шилбэ ясны ил хугарал, баруун хөл, дух, хрын нуруу, баруун гарын шуу, сарвуунд шарх, зулайн урд хуйх, дух, зүүн шанаа, хрын нуруу, ооч, цээж, зүүн ташаа, хэвлий, баруун гарын шуу, сарвуу, баруун ташаа, зүүн гарын тохойн үе, бугуйн үе, алганы ар хэсэг, зүүн хөлийн өвдөгний үе, баруун хөлийн шилбэний урд дээд хэсэгт зулгаралт, аалзан бүрхүүл доорх цус харвалт, хуйханд цус хуралт гэмтэл тогтоогдсон.  

2.Дээрх гэмтэл нь мохоо хүчин зүйлийн олон удаагийн үйлчлэлээр, хэрэг учрал болсон гэх цаг хугацаанд үүсгэгдсэн байх боломжтой. З тээврийн ослын үед үүсгэгдсэн байх боломжтой.

.Талийгаач Г. биед үхэлд хүргэх архаг хууч өвчин тогтоогдсонгүй.

4.Талийгаач Г. нь цээж, хэвлийн хөндийн эрхтний хавсарсан гэмтэл, дотуур цус алдалтын улмаас нас баржээ...“ гэсэн дүгнэлт /ХХ-ийн 49--р тал/

Мандал суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “АСБЦД” ХХК-ний дэргэдэх “Eva” сургалтын төвийн шинжээч *******ын 202 6-ны өдрийн 0/69 тай дүгнэлт: “..... “Toyota prius-0” маркийн, “79-92” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Хүрхээвай ой /рд: ПБ879/ нь Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн 2.2, 2., . а гэсэн заалтуудыг зөрчсөн.

.2.”Toyota prius-0” маркийн “79-92” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Хүрхээвай ой нь Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн 2.2. “Харанхуй болон үзэгдэлт хангалтгүй нөхцөлд жолооч өөрийн үзэгдэх хүрээн дотор тээврийн хэрэгслээ зогсоох боломжтой хурдыг сонгож явна” гэснийг. 2.. “Жолооч хөдөлгөөнд аюул саад тулгарахыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна” гэснийг /өөрийн мэдүүлгээс харахад /-Уг зүйлийг мөргөөд цааш тоормозоо гишгээд 20 гаруй метр яваад зогссон/ гэж мэдүүлсэн боловч хэмжилтийг харахад 82. м яваад зогссон байв. Мөн осол, хэрэг гарсан газар хийсэн хэмжилтийн бүдүүвч зургаас харахад тоормосны мөр байгаагүй, хохирогчийн өмсөж явсан хувцсанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийг харахад /-Цайвар саарал өнгийн гадуур өмдний баруун халаас х0 см хэмжээтэй сэтэрч урагдсан, зуун гуяны дотор хэсэг х, 2х2 см, зүүн өвдөг хэсэг 4 см урагдсан. Уг өмдний зүүн дотор 2х4 см бүхий талбайд хар өнгийн зүйлээр буюу тээврийн хэрэгслийн дугуйны байж болох мөр үүсэж бохирлогдсон, өмдний ар салтаа хэсэг дээрээс доош 0 см хүртэл урагдаж ханзарсан/ гэснээс мөн анх мөргөсөн гэх “А” цэгээс 82. м явж тээврийн хэрэгслээ зогсоосон нь зогсоох арга хэмжээ тухайн үед аваагүйгээс. .-т “З тээврийн осолд холбогдсон жолооч дараах үүргийг хүлээнэ”: а/ “тээврийн хэрэгслээ нэн даруй зогсоож, ослын дохи гэрлээ асаах ба ослын зогсолтын тэмдгийг энэ дүрмийн 9.-д заасны дагуу тавьж, тээврийн хэрэгсэл болон осолд холбогдол бүхий эд юмсыг байрнаас хөдөлгөхгүй байх” гэснийг, явган “зорчигч анх мөргөсөн гэх “А” цэгээс 82. м явж тээврийн хэрэгслийг хөвөөн дээр зогсоосон” гэсэн заалтуудыг зөрчсөн.  

. Амь хохирогч нь явган зорчигч ой нь Монгол Улсын зын хөдөлгөөний дүрмийн .6 заалт зөрчсөн.

.4 Амь хохирогч явган зорчигч ой нь Явган зорчигч нь явган гарц буюу гармаар з хөндлөн гарна. Хэрэв үзэгдэх хүрээнд явган гарц, гар байхгүй бол зын дагуу хоёр тийш сайн харагдах, хайс, хашилтгүй хэсгээр, ойртон ирж яваа тээврийн хэрэгслийг өнгөрүүлэн эгц хөндлөн гарна гэсэн заалт зөрчсөн.

..“Toyota prius-0” маркийн “79-92” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Хүрхээвай ой нь Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн 2.2, 2., . а гэсэн заалтуудыг зөрчсөн нь осол хэрэг гарах шалтгаан болсон байна...” гэсэн дүгнэлт /ХХ-ийн 72-7-р тал/

Шүүхийн шинжилгээний Ерөнхий газар Химийн шинжээч, Цагдаагийн дэд ахлагч 202 08-ны өдрийн №0 тай дүгнэлтэд: “... .2. Шинжилгээнд ирүүлсэн /эр,60/ гэж хаягласан цуснаас спиртийн .4 Промилли Спиртийн агуулж илэрсэн. Цусан дахь .4 промилли спирт нь согтолтын хөнгөн зэрэгт хаарна...” гэх дүгнэлт /ХХ-ийн 6-р тал/

Шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой: Эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /ХХ-ийн 84-р тал/, Гэрлэсний бүртгэлийн лавлагаа /ХХ-ийн 88-р тал/, оршин суугаа хаягийн тодорхойлолт /ХХ-ийн 87-р тал/, Иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /ХХ-ийн 86-р тал/, Жолоочийн лавлагаа, мэдээлэл /ХХ-ийн 89-р тал/ зэрэг хэрэгт цуглуулж бэхжүүлж авсан нотлох баримтуудыг шинжлэн судалсан болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хааралтай, ач холбогдол бүхий, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.2 зүйлд заасан хэргийн талаар нотолбол зох байдлуудыг хангалттай шалгаж тогтоосон, яллагдагч, гэрч нарыг болон хохирогчийг байцаах мэдүүлэг авахдаа эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцогчийн хуулиар хгаалагдсан эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн байдал тогтоогдоогүй байна.

Нэг.Шүүгдэгч *******ыг гэм буруутайд тооцох талаар:

Авто тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын жур зөрч” гэдэгт тээврийн хэрэгсэл жолоодон зын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч нь Монгол улсын Зын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэмжээний акт болох Зын хөдөлгөөний дүрмээр тогтоосон хэм хэмжээ, журмыг зөрчсөнийг ойлгоно.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг нь гэм буруугийн болгоомжгүй хэлбэрээр үйлдэгддэг бөгөөд тээврийн хэрэгсэл жолоодон зын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч нь Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэмжээний акт болох Зын хөдөлгөөний дүрмээр тогтоосон хэм хэмжээ, журмыг зөрчсөний улмаас хохирогчийн бие мах бодь буюу эрүүл мэндэд Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журд заасан хүндэвтэр гэмтэл учирсан байх обьектив болон субъектив талын шинжийг тодорхойлсон. Харин уг гэмт хэргийн улмаас ь нас хохирсон бол хүндрүүлэх бүрэлдэхүүн болохоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт тус тус заажээ.

Мөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. зүйлийн дахь хэсэгт “Өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухсарлаж түүний улмаас хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэж түүнийг гаргахгүй байж чадна гэж тооцсон боловч хохирол, хор уршиг учирсан, эсхүл хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэх ёстой, мэдэх боломжтой байсан боловч тэгэлгүй үйлдсэний улмаас хохирол, хор уршиг учирсан бол болгоомжгүй гэмт хэрэгт тооцно гэж гэм буруугийн хэлбэрийг заажээ.

Шүүгдэгч ******* нь “Дэрстэй” гэх газар, төв засмал з дээр 202 0 29-ны өдрийн 8 цаг 0 минутын орчимд Зын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт болох Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн ..а “тээврийн хэрэгслээ нэн даруй зогсоож, ослын дохи гэрлээ асаах ба ослын зогсолтын тэмдгийг энэ дүрмийн 9.-д заасны дагуу тавьж, тээврийн хэрэгсэл болон осолд холбогдол бүхий эд юмсыг байрнаас нь хөдөлгөхгүй байх”, 2.2. “Харанхуй үед болон үзэгдэлт хангалтгүй нөхцөлд жолооч өөрийн үзэгдэх хүрээн дотор тээврийн хэрэгслээ зогсоох боломжтой хурдыг сонгож явна”, 2.. “Жолооч хөдөлгөөнд аюул, саад тулгарахыг мэдсэн үед тээврийн хэрэгслийн хурдыг хасаж, зайлшгүй тохиолдолд зогсоох арга хэмжээ авна” гэсэн заалтуудыг зөрчсөний улмаас з тээврийн осол гаргаж, явган зорчигч Г. ь насыг  хохироосон гэмт хэргийн үйл баримт шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон бөгөөд хавтаст хэрэгт авагдсан болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан нотлох баримтууд болох Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ын Мөрдөн байцаалтад мэдүүлсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн -р тал/, Гэрч мөрдөн байцаалтад мэдүүлсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн 4-р тал/, Гэрч ийн мөрдөн байцаалтад мэдүүлсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн 44-р тал/, Гэрч ийн мөрдөн байцаалтад мэдүүлсэн мэдүүлэг /ХХ-ийн 46-р тал/, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн Мандал Шүүх шинжилгээний хэсгийн шинжээч , цагдаагийн ахмад 202 6-ны өдрийн 42 тай дүгнэлт /ХХ-ийн 49--р тал/, Мандал суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “АСБЦД” ХХК-ний дэргэдэх “Eva” сургалтын төвийн шинжээч *******ын 202 6-ны өдрийн 0/69 тай дүгнэлт /ХХ-ийн 72-7-р тал/, Шүүхийн шинжилгээний Ерөнхий газар Химийн шинжээч, Цагдаагийн дэд ахлагч 202 08-ны өдрийн №0 тай дүгнэлт /ХХ-ийн 6 хуудас/ болон тухайн хэрэгт хааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цугларсан нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдож байна.

Харин ь хохирогч Г. нь Монгол Улсын зын хөдөлгөөний дүрмийн .6 заалт “Явган зорчигч нь явган гарц буюу гармаар з хөндлөн гарна. Хэрэв үзэгдэх хүрээнд явган гарц, гар байхгүй бол зын дагуу хоёр тийш сайн харагдах, хайс, хашилтгүй хэсгээр, ойртон ирж яваа тээврийн хэрэгслийг өнгөрүүлэн эгц хөндлөн гарна” гэх заалтыг зөрчсөн гэсэн дүгнэлт гарсан хэдий ч шүүгдэгч ******* нь Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн 2.2, 2., . а гэсэн заалтуудыг зөрчсөн нь осол хэрэг гарах шалтгаан болсон байна.

Тиймээс Мандал сум дахь сум дундын прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хуулийн зүйчлэл тохирсон байна.

Иймд шүүгдэгч *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар “Авто тээврийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж зөрчсөний улмаас ь нас хохирсон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэлээ.

            Хоёр.Хохирол төлбөрийн талаар:

            Шүүгдэгч *******ын үйлдсэн уг гэмт хэргийн улмаас 60 настай эрэгтэй Г. ь нас хохирсон бөгөөд хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч нь мөрдөн байцаалтын шатанд ширхэг баримтаар 6 74 972 төгрөг, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь өмгөөлөгч *******той 202 29-ны өдөр “Хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээ”-г бичгээр байгуулсан байх /ХХ-ийн хуудас/ ба мөн түүний 02007700 тоот дансанд 202 2 -ний өдөр 000 000 төгрөгийг шилжүүлсэн /ХХ-ийн 02 хуудас/ тул уг өмгөөллийн хөлс болох 000 000 төгрөг, нийт 2 74 972 төгрөг нэхэмжилсэн, мөн шүүх хуралдаанд ирж буцсан зын зардал нэхэмжилсэн байх ба шүүгдэгч ******* нь баримтаар тогтоогдсон оршуулгын зардал болон өмгөөллийн хөлс зэрэгт нийт 22 00 000 төгрөгийг төлж барагдуулсан байна.

            Харин нэхэмжлэлээс үлдэх зын зардалд зарцуулсан мөнгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага нотлох баримт хэрэг авагдаагүй, хэдэн төгрөг нэхэмжилж байгаа болох нь тодорхойгүй байх тул хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч нь уг нэхэмжлэлээ нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар нэхэмжлэх эрхтэйг дурдах нь зүйтэй байна. 

Мөн хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “... Шүүгдэгчийн зын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн үйлдлийн улмаас ь нас хохирсон. Шүүгдэгч хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нийт 22 00 000 төгрөгийг төлж барагдуулсан. Сэтгэл санааны хохирлыг Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 40 зүйлийн 40. дэх хэсэгт сэтгэцэд учирсан хохирол нэхэмжлэхээр заасан байдаг. Энэ хуулийн заалтыг үндэслэж хөдөлмөрийн доод хэмжээг 0 дахин үржүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний буюу 82 00 000 төгрөгийг нэхэмжилж байна...” гэж нэхэмжилсэн бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. зүйлд “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн улмаас ь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, бусад эрх, эрх чөлөө, нийтийн болон үндэсний ашиг сонирхол, аюулгүй байдалд шууд учирсан үр дагаврыг гэмт хэргийн хохирол гэж, ... гэмт хэрэг үйлдэж хохирол учруулсны улмаас үүссэн үр дагаврыг гэмт хэргийн хор уршиг гэж тодорхойлсон ба Иргэний хуулийн 497 зүйлийн 497. дэх хэсэг, 08 зүйлийн 08. дахь хэсэгт “Гэмт хэргийн улмаас нас барсан иргэний хт ьдарч байсан гэр ийн насанд хүрсэн гишүүн, эсхүл насанд хүрээгүй гишүүний хууль ёсны төлөөлөгчөөр томилогдсон этгээд нь өөрийн сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгуулахыг шаардах эрхтэй”, зүйлийн . дахь хэсэгт “Гэмт хэргийн улмаас хохирогч нас барсан бол түүний гэр ийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрийн хэмжээг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 0 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр, эсхүл нас барсан нас, хүн ын дундаж наслалтын зөрүүг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний мөнгөн дүнгээр үржүүлэн хохирогчид аль ашигтайгаар шүүхээс тогтооно” гэж тус тус заасан тул шүүгдэгч өөрийн хууль бус болгоомжгүй үйлдлийн улмаас бусдын ь нас, эд хөрөнгөд учирсан гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй, ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь төрсөн эцэг  нас барсантай холбоотой учирсан гэм хорыг хуульд зааснаар төлж, арилгахыг шүүгдэгч *******аас  шаардах эрхтэй байна.

Шүүгдэгч *******ын үйлдлийн улмаас ь нас хохирсон болох нь хэрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогдсон, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь гэм хорын хохирол нэхэмжлэх эрхтэй байх тул Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, Эрүүл мэндийн сайдын 202 7 -ний өдрийн А/268, А/27 хтарсан тушаалын хавсралтаар батлагдсан “Гэмт хэргийн улмаас сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоож, дүгнэлт гаргах жур”-ын 2.-д “Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 40 зүйлийн 40. дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн улмаас хүн нас барсан бол хохирогчоор тогтоогдсон гэр ийн гишүүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг Иргэний хуулийн зүйлийн .4, .-д заасны дагуу арилгана” гэсний дагуу хохирлыг гаргуулах нь зүйтэй гэж үзлээ.

Хохирлын хэмжээг Улсын дээд шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдааны 202 7 0-ны өдрийн 2 тогтоолын хавсралтаар батлагдсан “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-ын .-т “Хохирогч нас барсан бол Иргэний хуулийн зүйлийн .-д заасны дагуу гэр ийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрийн хэмжээг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 0 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр, эсхүл нас барсан нас, хүн ын дундаж наслалтын зөрүүг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний мөнгөн дүнгээр үржүүлэн хохирогчид ашигтайгаар шүүхээс тогтооно” гэж заасныг баримтлан тооцоолоход: . Амь хохирогч Г. нь гэмт хэрэг болох үед 60 настай, Монголын Үндэсний статистикийн ноос гаргасан мэдээллээр Монгол Улсын хүн ын дундаж наслалт эрэгтэй наслалт 67 байх ба үүний зөрүү /7/-г хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ /Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хоро 2022 4-ний өдөр буюу өнөөдрийн хурлаар тогтоосон/-г  дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх /0 000*7= 80 000/ хэмжээний мөнгөн дүнгээр үржүүлэхэд / 80 000*= 26 90 000/ төгрөг,

2.Гэмт хэрэг болох үеийн буюу 202 0 байдлаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 0 000 төгрөгийг 0 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний буюу /0 000*0=82 00 000/ төгрөг байна.

Хохирлыг хохирогчид аль ашигтай байдлаар тогтоохоор журласан тул шүүгдэгч *******аас сэтгэцэд учирсан хохирол 82 00 000 төгрөгийг гаргуулж, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ад олгох үндэслэлтэй байна.

            Иймд Шүүгдэгч *******аас 82 00 000 төгрөгийг гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ад олгох нь зүйтэй байна гэж дүгнэлээ.

 

 Гурав.Шүүгдэгч *******т оногдуулах Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 Шүүгдэгч ******* нь “Дэрстэй” гэх газар, төв засмал з дээр 202 0 29-ны өдрийн 8 цаг 0 минутын орчимд “79-92” УАС Улсын тай, “Toyota Prius-0” маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодож зын хөдөлгөөнд оролцож явахдаа Монгол Улсын Зын хөдөлгөөний дүрмийн 2.2, 2., .а зэрэг заалтуудыг зөрчсөний улмаас явган зорчигч дайрч, түүний ь насыг хохироосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдсон тул шүүгдэгчид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6. зүйлд заасныг баримтлан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч ******* нь болгоомжгүй байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдэж, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, гэм хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршиг нөхөн төлснийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6. зүйлийн ., .2-д заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, мөн хуулийн 6.6 зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй гэж үзэв.

Иймд шүүгдэгч *******т эрүүгийн хариуцлага буюу ял шийтгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, шүүгдэгчийн хувийн байдлыг харгалзан шүүгчийн дотоод итгэлээр хэргийн бодит байдлыг тал бүрээс нь дүгнэж, улсын яллагчаас эрүүгийн хариуцлагын шүүх хуралдаанд гаргасан саналын хүрээнд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .9 зүйл “Хууль буцаан хэрэглэх”-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт заасан эрүүгийн хариуцлагаас сонгон хэрэглэж шүүгдэгч *******ыг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 0 жилийн хугацаагаар хасаж, хор ялыг оногдуулахгүйгээр жилийн хугацаагаар тэнсэж, тэссэн хугацаанд “Оршин суух газар, ажил, сургуулиа өөрчлөх, зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх” үүрэг хүлээлгэх, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.-д зааснаар “ гэмт хэргийн улмаас учирсан хор уршгийн арилгах талаар арга хэмжээ авах буюу сэтгэцэд учирсан гэм хорын нөхөн төлбөрт 82 00 000 төгрөгийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 2 жилийн дотор төлж барагдуулах үүргийг тус тус хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээ авах нь зүйтэй байна.

Энэ хэрэгт “Toyota prius 0” маркийн “7992” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийг иргэний нэхэмжлэгч д хариуцуулан битүүмжилсэн мөрдөгчийн  202 0 0-ны “Эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай” тогтоолыг хүчингүй болгож, уг тээврийн хэрэгслийг эзэмшигчид нь буцаан олгож, *******ын 787 тай жоло “B” ангиллын үнэмлэхийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хассан шийтгэх тогтоолын хт зох байгууллагад хүргүүлж, ******* нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүхэд шилжиж ирсэн иргэний бичиг баримтгүй, нөхөн төлөх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 4.4 зүйл, 6. зүйл, 6.2 зүйл, 6.6 зүйл, 6.7 зүйл, 6.8  зүйл, 6.0 зүйл, 6. зүйл, 8. зүйлийн -д заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

.Шүүгдэгч ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт заасан “Авто тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын жур зөрч” гэмт хэрэг үйлдсэний улмаас ь насыг хохироосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .9 зүйлийн , 6.7 зүйлийн дэх хэсгийн .2-д тус тус заасныг журлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******ын тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 0 /гурав/ жилийн хугацаагаар хасаж, хор ялыг оногдуулахгүйгээр /нэг/ жилийн хугацаагаар тэнсэж, тэнссэн хугацаанд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.-д заасан “Оршин суух газар, ажил, сургуулиа өөрчлөх, зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх” үүрэг хүлээлгэх, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.-д заасан “гэмт хэргийн улмаас учирсан хор уршгийн арилгах талаар арга хэмжээ авах” буюу сэтгэцэд учирсан гэм хорын нөхөн төлбөрт 82 00 000 /наян хоёр сая таван зуун мянга/ төгрөгийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 2 /хоёр/ жилийн дотор төлж барагдуулах үүргийг тус тус хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээ авсугай.

.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар тэнссэн хугацаанд энэ хуулийн тусгай ангид заасан санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн бол шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, энэ хуулийн 6.8, 6.9 зүйлд заасан журмаар ял оногдуулахыг анхааруулсугай.

4.Иргэний хуулийн 497 зүйлийн 497., мөн хуулийн зүйлийн . дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******аас гэмт хэргийн улмаас нас барсан хохирогчийн гэр ийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрт 82 00 000 /наян хоёр сая таван зуун мянга/ төгрөгийг гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Хараа -р Загдалын задгай тоотод оршин суух хаягтай, /рд: СЗ86200/-д олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх зын зардал гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хэлэлцэхгүй орхиж, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь нотлох баримтаа бүрдүүлж иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхтэйг дурдсугай.

. Энэ хэрэгт “Toyota prius 0” маркийн “7992” УАС Улсын тай тээврийн хэрэгслийг иргэний нэхэмжлэгч д хариуцуулан битүүмжилсэн мөрдөгчийн  202 0 0-ны “Эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай” тогтоолыг хүчингүй болгож, уг тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч хот -р 24. тоотод оршин суух хаягтай, Төлэк ой Сэилханы Серикгүл /рд:БЮ860409/-д буцаан олгож, *******ын 787 тай жоло “B” ангиллын үнэмлэхийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хассан шийтгэх тогтоолын хт зох байгууллагад хүргүүлж, ******* нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүхэд шилжиж ирсэн иргэний бичиг баримтгүй, нөхөн төлөх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдсугай.

6.Шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч *******т авсан хувийн баталгаа гаргах тухай таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

           7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.0 зүйлийн 4-д зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоол нь уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

8.Шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шүүгдэгч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч нар тогтоолыг гардан авснаас хойш, эсхүл энэ хуульд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 4 хоногийн дотор эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гаргах давж заалдах гомдлоо шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах, Улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бич эрхтэй.

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                        Ж.ЭРДЭНЭБАТ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 зүйлийн дэх хэсгийн .2-т заасныг журлан, Эрүүгийн хуулийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар *******ыг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 0 /тав/ жилийн хугацаагаар хасаж, ял оногдуулахгүйгээр /нэг/ жилийн хугацаагаар тэнссүгэй.

. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн дах хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ******* нь тэнссэн хугацаанд энэ хуулийн тусгай ангид заасан санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн бол шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, энэ хуулийн 6.8, 6.9 зүйлд заасан журмаар ял оногдуулахыг анхааруулсугай.

4. Иргэний хуулийн 497 зүйлийн 497., зүйлийн . дахь хэсгүүдэд зааснаар шүүгдэгч *******аас гэм хорын хохирол 7,900,000 төгрөгийг гаргуулж Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Хараа Загдалын задгайд оршин суух, /СЗ86200, Утас:89704797/ ад олгосугай.

. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.-д зааснаар гэмт хэргийн улмаас учирсан хор уршгийн нөхөн төлбөрт 7,900,000  төгрөгийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 2 жилийн дотор  төлж барагдуулах үүргийг шүүгдэгч  *******д  хүлээлгэсүгэй.

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.-д зааснаар шүүгдэгч ******* нь тэнссэн хугацаанд оршин суух газраа өөрчлөх, ажил сургуулиа өөрчлөх зэрэг зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх үүрэг хүлээлгэсүгэй.

7. Шүүгдэгчид өмнө авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болох хүртэл хугацаанд хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

8. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 2. зүйлийн 6 дахь хэсэгт зааснаар хэрэгт хураагдсан *******ын тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийн №787 тай  үнэмлэхийг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад хүргүүлэхийг шүүгчийн туслах Г.Мэндбаярт даалгасугай.

9. Шүүгдэгч нь энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон хоноггүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүхэд шилжин ирсэн иргэний бичиг баримтгүй, нөхөн төлөх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдсугай.

0. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.0 зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг мэдэгдсүгэй.

. Шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шүүгдэгч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч нар тогтоолыг гардан авснаас хойш, эсхүл энэ хуульд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 4 хоногийн дотор Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гаргах давж заалдах гомдлоо шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бич эрхтэйг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ                           Ж.ЭРДЭНЭБАТ.