2025       02           17                                          2025/ШЦТ/39

 

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Хэнтий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч А.Мөнхсайхан д*******галж, шүүх хуралдааны н*******ийн бичгийн д*******га С.Отгончимэг, улсын яллагча******* Хэнтий аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Г.Ганбаяр, хохирогч Б.*******, шүүгдэгч О.******* н*******ыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаана******* Хэнтий аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Г.Ганбаяраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх заасан гэмт хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******ийн *******д холбогдох эрүүгийн 2439000000402 дуга*******тай хэргийг хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

 

Холбогдсон хэргийн тала*******:

 

Шүүгдэгч О.******* нь Б.*******, Б.******* н*******ын итгэмжлэн х*******иуцуулан өгсөн 1600 г*******уй тооны бог малыг Хэнтий аймгийн ******* сумын 1 дүгээр баг “******* ******* *******” гэх газ******* маллаж байхдаа 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 09-ний өдрөөс 10-ны өдрийн хооронд дээрх бог малаас 2 тооны хонь, 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 02-ны өдөр 3 тооны эр хонь, 1 тооны эр ямаа, нийт 6 бог мал завшиж хохирогч Б.*******д 1,260,000 төгрөгийн хохирол учруулсан буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Эрүүгийн 2439000000402 дуга*******тай хэрэгт цуглуулж бэхжүүлсэн нотлох б*******имтуудаас шүүхийн  хэлэлцүүлэгт:

Улсын яллагч: “Яллах дүгнэлт болон түүний хавсралтад дурдсан бичгийн нотлох б*******имтуудыг шинжлэн судалж, шүүгдэгчийг гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болохыг нотолж, эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэх байр суурьтай оролцоно” гэж,

Шүүгдэгч О.******* “Шүүх хуралдаанд өөрөө өөрийгөө өмгөөлж өмгөөлөгчгүй оролцоно. Миний хувьд хийсэн хэргээ бүрэн хүлээн зөвшөөрч байгаа, гэр бүлийн асуудлаас болж энэ гэмт хэргийг үйлдсэн. Хөдөөнөөс аймагт гэртээ ирэхээр эхнэр маань гэр орондоо баахан хүн цуглуулаад *******хидан согтуурсан байдалтай байдаг. Хүүхдүүдээ х*******ж хандахгүй орхисон байдаг. Тэгээд намайг болохоор тэр айлынхаа з*******ц боолоо хийгээд яв гэж гэр орноосоо хөөгөөд байдаг юм. Тэгээд бухимдахдаа уучхаад байдаг юм” гэж,

Хохирогч Б.******* “Миний хувьд ям******* нэг гомдол байхгүй, хонь малаа амьда******* нь авахаа аваад, цалин мөнгөнөөс нь з*******им малын үнэ өртөг суутгагдсан. Ер нь бол хөдөө мал хуй х*******аад байхдаа бол үнэхээр ажилсаг, сайн малчин, гэр орон, эхнэрт нь хамаг учир байдаг юм байна лээ. Эхнэр нь энд *******хидаад л байж байдаг эмэгтэй. Энэ хүн аймагт гэртээ ирэхээрээ эхнэртэйгээ нийлж *******хидаад л бүр *******чаагаа алдчихдаг. Хөдөө байхдаа бол цэвэр цэмцгэр, ажилтай байдаг. Миний хувьд энэ хүнд хорихоос өөр төрлийн ял оногдуулж өгнө үү гэх хүсэлттэй байна” гэж мэдүүлсэн бөгөөд хэрэгт авагдсан нотлох б*******имтуудаас шинжлэн судлаагүй болно.

Гэм буруугийн тала*******х шүүхийн дүгнэлт:

Шүүгдэгч О.******* нь Б.*******, Б.******* н*******ын итгэмжлэн х*******иуцуулан өгсөн 1600 г*******уй тооны бог малыг Хэнтий аймгийн ******* сумын 1 дүгээр баг “******* ******* *******” гэх газ******* маллаж байхдаа 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 09-ний өдрөөс 10-ны өдрийн хооронд дээрх бог малаас 2 тооны хонь, 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 02-ны өдөр 3 тооны эр хонь, 1 тооны эр ямаа, нийт 6 бог мал завшиж хохирогч Б.*******д 1,260,000 төгрөгийн хохирол учруулсан болох нь:

-Хохирогч Б.*******ы Хэнтий аймгийн Цагдаагийн газ*******т г*******гасан өргөдөл (хавтаст хэргийн 03 дахь тал),

-Хохирогч Б.*******ы мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн “...2024 оны 10 дуга******* с*******ын 05-ны өдөр манай малчин /*******/ нь мал маллаха******* манай гэрт очиж бид н******* малаа тоолж өгөөд өөрсдөө аймгийн төвд ирсэн юм. Гэтэл нь 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 09-ний орой манай малаас 2 тооны эр хонь аваад аймаг явсан сураг г*******сан. Д*******аа нь би малчингаасаа мал з*******сан уу гэхэд би мал з*******аагүй гэж байсан. 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 04-ны өдөр буюу ******* нь манай малаас 2 тооны эр хонь Цагаан чулуутын бойнд авчирч з*******сан гэдгийг мэдээд цагдаад гомдол г*******гаж байгаа юм... Манай бог мал нь зөв тал сам имтэй, буруу чих шоргоолж имтэй байгаа. Нас бие гүйцсэн 2 тооны эр хонь байгаа юм...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 07-08 дахь тал),

-Гэрч Б.*******ын мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн “...Манайх буюу *******га******* малаа маллуулдаг болохоор 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 05-ны өдөр өөрийн мал дээр мал маллуулаха******* үлдээсэн юм. Манайх өөрийн гэсэн 1600 г*******ан толгой бог малтай. Энэ малыг хүлээж авсан. 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 10-ны өглөө Хэрлэн сумын 5 дуга******* баг Цагаан чулуутын бойн дээр манай имтэй 2 эр хонь з*******сан гэдгийг мэдээд 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 04-ны өдөр цагдаад өргөдөл өгсөн юм. буюу ******* нь манай малыг цалинга******* х*******даг болохоос бид н*******т хэлэхгүй з*******ах эрх байхгүй...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 11-12 дахь тал),

-Гэрч Д.ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн “...2024 оны 10 дуга******* с*******ын 09-ний орой Хэрлэн сумын 5 дуга******* багийн иргэн буюу ******* нь Хэрлэн сумын 5 дуга******* баг Цагаан чулуутын бойн дээр амьда******* нь 2 тооны хонь авчирч надад з*******ах гэхэд би тухайн хонийг авахгүй гэж хэлээд явуулсан. Х*******ин 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 10-ны өглөө тухайн 2 тооны хонио амьда******* нь авчирч манай бойнд оруулж надад тухайн хонио з*******сан. Тухайн хонь 50 кг болж махны мөнгө 370,000 мянган төгрөгийг ******* гэгчийн Хаан банкны 5957026479 дуга*******ын дансанд хийсэн юм. Тэгээд г*******ал үүслийн бичиг өдөр авчирч өгнө гэж хэлээд өгөөгүй байгаа...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 15-16 дахь тал),

-Хөрөнгийн үнэлгээний “Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 05-ны өдрийн ШД-388 дуга*******тай эд зүйлийн үнэлгээний дүгнэлт (хавтаст хэргийн 24-26 дахь тал),

-Хэргийн газ*******т үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (хавтаст хэргийн 53-63, 68-80 дахь тал),

-Тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (хавтаст хэргийн 64-67 дахь тал),

-Хохирогч Б.*******ы мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд дахин өгсөн “...Одоо манай мал Хэнтий аймгийн ******* сумын 1 дүгээр баг “******* ******* *******” гэх газ******* байдаг. Миний бие Хэнтий аймгийн г*******алтай буюу /*******/ гэх хүнийг 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 17-ны үеэр өөрийн малаа маллуулах гэж хоорондоо мөнгөн дүнгээ тохиролцож хөдөө гэртээ өөрийн гэсэн 1,600-гаад бог мал хүлээлгэн өгсөн юм. ******* нь өмнө манай малыг 2024 оны 8 дуга******* с*******ын 24-ний өдрөөс 1 с******* г*******уй хугацаанд маллаж байгаад 10 г*******уй хоног аймгийн төвд байж байгаад сая очсон юм. Х*******ин 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 03-ны өглөө манай малчин буюу /*******/ нь над руу залгаж “аймгийн төвд ирээд байна, надад тамхины мөнгө өг” гэж согтуу яриад байсан юм. Тэгээд манай эхнэр Б.******* бид хоёр гийн байгаа газ*******т очиход манай имтэй нэг эр ямаа ажиллаж *******ьс толгой нь айлын гадаа байсан болохоор би тухайн хүнээс энэ ямааг хэн өгсөн гэхэд “ хөдөөнөөс машинд ачиж ирэхдээ үхсэн гэж хэлээд өгсөн” гэж байсан юм. Тэгээд хэн гэдэг хүнээр хэдэн мал авчирсан тала******* асуухад Чинбаа гэх ******* сум, аймгийн төвийн хооронд таксинд явдаг жолоочоор 3 тооны эр хонь, 1 тооны эр ямаа ачуулж авчирч аймгийн төвд Пүүжээ гэх залууд нэг хонийг, Төрөө гэх хүнд 1 тооны хонь, Чинбаа гэх жолоочид нэг тооны хонь зэргийг 100,000-150,000 төгрөгөөр з*******сан байсан юм. Миний бодлоор нь манай хониноос анх удаа авч байгаа асуудал биш өмнө авч байсан байх гэж бодож байна... Чинбаагийн гэрт очиход амба*******т нь манай нэг хонь байсан тул амьда******* нь буцааж авсан, Пүүжээ, Төрөө  гэх хүмүүсээс бас хонио амьда******* нь буцааж авсан. 3 хонио авсан, 1 ямааг нь ажилчихсан байсан тул аваагүй орхисон. Одоо гомдол саналгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 84-85, 88 дахь тал),

-Гэрч Б.*******ын мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд дахин өгсөн “...2024 оны 11 дүгээр с*******ын 03-ны өглөө манай нөхөр ******* руу утса******* ярьж “аймгийн төвд байна, надад тамхины мөнгө өг, намайг хойш нь хөдөө хүргэж өг” гэж хэлэхээр нь нөхөр бид хоёр гийн байгаа газрыг олж очиход манай имтэй 1 эр ямааны *******ьс, толгой байсан юм. Тэгээд г ям******* унаага******* ирсэн гэдгийг асууж тодруулж байгаад аймгийн төв, ******* сум хоёрын хооронд явдаг Чинбаа гэх хүнээр мал авчирсан гэдгийг мэдэж цагдаад дуудлага өгч цагдаатай цугтаа өөр хэдэн мал з*******сан тала******* жолооч Чинбаа гэх хүнээр заалгаж очиход Пүүжээ гэх хүнд 1 тооны эр хонь, Төрөө гэх хүнд 1 тооны эр хонь, Чинбаа гэх жолоочид 1 тооны эр хонь зэрэг өгсөн байсан юм. Манайх д цалин өгөхгүй х*******уулж байсан удаа байхгүй мөнгө төгрөг хэрэгтэй гэж цалингаа урьдчилж авдаг байсан юм...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 101-102 дахь тал),

-Гэрч Б.ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн “...2024 оны 11 дүгээр с*******ын 02-ноос 03-ны шилжих шөнө Т163 байрны гадаа юм угааж угаадсаа асгаж байхад гэх хүн ирж намайг “хонь авах уу” гэхээр нь үнэ ханшийг нь асуухад 150,000 төгрөг гэхээр нь би “авахгүй” гэхэд х******* өнгийн Prius-30 м*******кийн тээврийн хэрэгсэлтэй цаашаа яваад өгсөн. Тэгээд удалгүй буцаж ирээд “100,000 төгрөгөөр ав” гэхээр нь би тухайн хонийг д бэлэн 100,000 мянган төгрөг өгч худалдаж авсан юм. Тэгээд 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 03-ны өглөө тухайн хонийг амба*******т хийсэн байхад цагдаа н******* ирж шалгаад хулгайн хонь гэдгийг мэдсэн юм. Би д 100,000 мянган төгрөгийг бэлнээр өгсөн ям******* нэгэн данса******* өгөөгүй юм...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 105-106 дахь тал),

-Гэрч Б.ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн “...2024 оны 11 дүгээр с*******ын 02-ны өдөр гэртээ байхад үдээс хойш гэх залуу над руу утса******* яриад “хөдөөнөөс хонь, ямаа оруулах гэсэн юм, та яваад өгөөч” гээд 3-4 удаа залгаад байха******* нь би гийн байгаа газ******* буюу ******* сумын 1 дүгээр баг “******* ******* *******” гэх газ*******т очиход айлын мал х*******ж байгаа гэж хэлээд тухайн айлын хашаатай хониноос 3 тооны эр хонь, 1 тооны эр ямаа б*******ьж аваад тэгээд өөрөө цугтаа аймгийн төв рүү миний машина******* ачиж ирээд Хэрлэн сумын 5 дуга******* баг Дулаан 11-04 тоот гэх нэг өвгөн, эмгэн хоёрт замдаа үхсэн эр ямааг өгөөд, х*******ин 1 тооны эр хонийг замын з*******далд надад өгч, дахин 1 эр хонийг Пүүжээ гэх залууд з*******ж, дахин 1 эр хонийг Муурын байшинд очиж нэг залууд з*******аад өөрөө Хэрлэн сумын 5 дуга******* баг Дулаан 11-04 тоотод бууж үлдсэн юм. Би замдаа *******, ******* н******* байгаа юм уу гэхэд байхгүй байгаа гэж хэлээд тухайн хонийг өөрийн цалиндаа авсан гэж ярьж байсан юм...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 109-110 дахь тал),

-Хөрөнгийн үнэлгээний “Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 05-ны өдрийн ШД-389 дуга*******тай эд зүйлийн үнэлгээний дүгнэлт (хавтаст хэргийн 124-126 дахь тал) зэрэг бичгийн нотлох б*******имтууда******* нотлогдон тогтоогдож байна.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан дээрх нотлох б*******имтууд нь энэ хэрэгт хама*******алтай, хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн, хохирогч, гэрч, яллагдагч, шүүгдэгчээс мэдүүлэг авахдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй, хэргийн оролцогчийн эрхийг хассан буюу хязга*******ласан зөрчил тогтоогдоогүй, энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дуга******* зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг шалгаж тодруулсан байх тул дээрх нотлох б*******имтуудыг үнэлж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжтой гэж үзлээ.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлд заасна******* Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг болон мөн хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хохирол, хор уршиг учирсныг гэмт хэрэгт тооцох бөгөөд мөн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна******* бусдын итгэмжлэн х*******иуцуулсан эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг завшсан бол гэмт этгээдийг “Хөрөнгө завших” гэмт хэргээр зүйлчилж, гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэхээр заажээ.

Тодруулбал, хөрөнгө завших гэмт хэрэг нь хохирогч өөрийн эд хөрөнгө болон эд хөрөнгийн эрхийг бусдад түр хугацаага******* х*******иуцуулж өгсний д*******аа уг хөрөнгийг итгэмжлэн х*******иуцах үүрэг хүлээсэн этгээд нь өмчлөгчийн зөвшөөрөлгүйгээр хохирогчийн хөрөнгийг хувьдаа захиран з*******цуулсан, эсхүл захиран з*******цуулах боломж бүрдүүлснээр төгсдөг, гэмт хэргийн улмаас хохирогчид бага хэмжээнээс дээш хохирол учруулсан байхыг ша*******ддаг, материаллаг бүрэлдэхүүнтэй гэмт хэрэг юм.

Хэрэгт тогтоогдсон нөхцөл байдла******* хохирогч Б.******* нь сумын төвд оршин суудаг гэх шалтгаана******* өөрийн 1,600 г*******уй тооны бог малыг өөрийн малчин О.*******д х*******иуцуулж, О.******* нь хохирогч Б.*******ы 1,600 малыг аман хэлцлийн үндсэн дээр итгэмжлэн х*******иуцах үүрэг хүлээсэн нь тогтоогдож байх тул  шүүгдэгч О.*******г хууль зүйн хувьд хохирогч Б.*******ы малыг итгэмжлэн х*******иуцсан этгээд гэж үзнэ.

Шүүгдэгч О.******* нь хохирогч Б.*******ы 6 тооны бог малыг эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр худалдан борлуулж 1,260,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэх үйл б*******имт нь хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу хэрэгт цуглуулж бэхжүүлсэн болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан дээрх нотлох б*******имтууда******* нотлогдон тогтоогдож байна.

 

Шүүгдэгч О.*******гийн дээрх хууль бус үйлдэл, хохирогч Б.*******д учирсан 1,260,000 төгрөгийн хохирол хоорондоо шалтгаант холбоотой байх бөгөөд шүүгдэгч О.******* нь өөрийн үйлдлийг хууль бус болохыг ухамс*******лаж байсан атлаа түүнийг хүсэж үйлдэн, хохирол хор уршигт зориуд хүргэсэн байх тул О.*******г гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзнэ.

Нөгөөтээгүүр, шүүгдэгч О.******* нь бусдын итгэмжлэн х*******иуцуулсан эд хөрөнгийг завших гэмт хэргийг 2024 оны 10 дуга******* с*******ын 09-ний өдрөөс 10-ны өдрийн хооронд 2 тооны хонийг, 2024 оны 11 дүгээр с*******ын 02-ны өдөр 3 тооны эр хонь, 1 тооны эр ямааг завшсан байна. Өөрөөр хэлбэл, шүүгдэгч нь үргэлжилсэн үйлдлээр дээрх эд хөрөнгийг завшжээ.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дуга******* зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нэг гэмт хэргийн шинжийг хэд хэдэн удаагийн үйлдэл, эс үйлдэхүйгээр хангасан байвал үргэлжилсэн нэг гэмт хэрэг үйлдсэнд тооцно” гэж заасан.

Шүүгдэгчийн дээрх 2 удаагийн үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан нэг гэмт хэргийн шинжийг хэд хэдэн удаагийн үйлдлээр хангасан байх тул түүнийг үргэлжилсэн үйлдлээр завших гэмт хэрэг үйлдсэн гэж зүйлчлэх нь хууль зүйн хувьд үндэслэлтэй.

Прокуророос шүүгдэгчийн үргэлжилсэн үйлдлийг хуулийн зохих зүйл заалта******* журамлаагүй ирүүлснийг шүүхээс зөвтгөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дуга******* зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасна******* журамлан зүйлчилсэн нь шүүгдэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулахгүй.

Иймд шүүгдэгч О.*******г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дуга******* зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан үргэлжилсэн үйлдлээр бусдын итгэмжлэн х*******иуцуулсан эд хөрөнгийг завшсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэв. Шүүгдэгч О.******* нь гэм буруугийн асуудла******* м*******гаагүй болно.

Гэмт хэрэг г*******ахад шүүгдэгчийн ам******* хялб******* *******га******* мөнгө олох, шунахайн сэдэлт шууд нөлөөлсөн гэж шүүх дүгнэв.

Гэмт хэргийн хохирол, хор уршгийн тухай

Шүүгдэгч О.*******гийн гэм буруутай үйлдлийн улмаас хохирогч Б.*******д 1,260,000 төгрөгийн хохирол учирсан нь тогтоогдсон ба хохирогч Б.******* нь мөрдөн байцаалтын болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт “...гомдол, санал, хүсэлт байхгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй...” гэж мэдүүлсэн тул энэ шийтгэх тогтоолоор шүүгдэгч О.*******гаас г*******гуулах хохирол төлбөргүй гэж дүгнэв.

Мөн хэрэгт иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоогдсон Б., Ч. н*******т шүүх хуралдааны тов болон нэхэмжлэлтэй холбоотой санал хүсэлтийг лавлахад хэн аль нь “шүүгдэгчээс нэхэмжлэх нэхэмжлэл байхгүй, шүүх хуралдаанд оролцохгүй” гэдгээ илэрхийлжээ. Тиймээс шүүгдэгч О.*******г иргэний нэхэмжлэгч н*******т төлөх төлбөргүй гэж үзлээ.

Эрүүгийн х*******иуцлагын тала*******х дүгнэлт:

Шүүгдэгч О.*******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.2 дуга******* зүйлд заасан эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэх насанд хүрсэн, мөн хуулийн 6.3 дуга******* зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байх тул түүнд эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна гэж дүгнэв.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэнэ”, 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чан*******, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн х*******иуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь х*******галзан үзнэ” гэж тус тус заажээ.

Улсын яллагчаас “Шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэргийн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж байдал, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал зэргийг х*******галзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна******* шүүгдэгчид 6 с*******ын хугацаага******* хорих ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дуга******* зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасна******* хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх саналыг г*******гасан болно.

Шүүгдэгчид эрүүгийн х*******иуцлагыг хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дуга******* зүйлд заасан эрүүгийн х*******иуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасна******* эрүүгийн х*******иуцлага хүлээлгэхдээ хэдийгээр шүүгдэгч нь бусдад төлөх хохирол төлбөргүй, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа боловч гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чан*******, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал зэргийг х*******галзан шүүгдэгчид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дуга******* зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасна******* энэ хуулийн тусгай ангид заасан хорих ялын доод хэмжээнээс багагүй ял оногдуулах ша*******длагагүй гэж дүгнэлээ.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна******* “...зургаан с*******аас гурван жил хүртэл хугацаага******* хорих ял шийтгэнэ” гэж хуульчилсан бөгөөд шүүхээс шүүгдэгч О.*******д 06 с*******ын хугацаага******* хорих ял оногдуулж, хорих ялыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дуга******* зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасна******* нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэв.

Шүүгдэгчид хорих ял оногдуулсан тул түүнд урьд авсан хувийн баталгаа г*******гах таслан сэргийлэх *******га хэмжээг өөрчлөн цагдан хорьж, эдлэх ялыг энэ өдрөөс эхлэн тоолохоор тогтов.

Бусад зүйлийн тала*******: Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дуга******* зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, орлого гэж Монгол Улсад бол энэ хуулийн тусгай ангид заасан, ...гэмт хэрэг үйлдэж шууд, шууд буса******* олсон эдийн, эдийн бус хөрөнгө, түүний үнэ, түүнээс олсон ашиг, орлого, гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан, ашиглаха******* завдсан техник, хэрэгслийг ойлгоно” гэж, мөн зүйлийн 4 дэх хэсэгт “Гэмт хэрэг үйлдэж олсон эд зүйл, түүний үнэ, гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан тээврийн хэрэгсэл, уналга, ...тухайн гэм буруутай этгээдийн өмчлөлд байсан нь тогтоогдсон тохиолдолд түүнийг хураан авч хадгалах, устгах, гэмт хэргийн хохирол нөхөн төлөхөд з*******цуулна” гэж хуульчилжээ.

Шүүгдэгч О.******* нь хохирогч Б.*******ы өмчлөлийн 2 тооны хонийг гэрч Д.т худалдан борлуулж 370,000 төгрөгийн ашиг олсон болох нь гэрч Д. болон дансны хуулга******* тогтоогдож байх тул дээрх ашиг орлогыг шүүгдэгчээс г*******гуулж улсын орлогод оруулах нь зүйтэй.

Хэрэгт эд мөрийн б*******имта******* хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны з*******далгүй, шүүгдэгч нь цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг дурдаж шийдвэрлэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.1, 36.2 дуга******* зүйлийн 1, 2, 4 дэх хэсэг, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 36.13, 37.1, 37.2, 38.1, 38.2 дуга******* зүйлүүдийг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч ургийн овогт *******ийн *******г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дуга******* зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан үргэлжилсэн үйлдлээр бусдын итгэмжлэн х*******иуцуулсан эд хөрөнгийг завшсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2. Шүүгдэгч О.*******г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дуга******* зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна******* 06 /зургаа/ с*******ын хугацаага******* хорих ял шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дуга******* зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасна******* шүүгдэгч О.*******д оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

4. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.12 дуга******* зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна******* шүүгдэгчид урьд авсан хувийн баталгаа г*******гах таслан сэргийлэх *******га хэмжээг өөрчлөн цагдан хорьж, эдлэх ялыг энэ өдрөөс эхлэн тооцсугай.

5. Шүүгдэгч О.*******гаас г*******гуулах хохиролгүй, хохирогч Б.******* нь гэмт хэргийн улмаас сэтгэцэд учирсан хор уршгийн нэхэмжлээгүй, иргэний нэхэмжлэгч н*******т төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдсугай.

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дуга******* зүйлийн 2, 4-т заасныг б*******имтлан шүүгдэгч О.*******гаас гэмт хэрэг үйлдэж олсон орлого 370,000 төгрөгийг г*******гуулж улсын орлого болгосугай.

7. Хэрэгт эд мөрийн б*******имта******* хураагдсан болон битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны з*******далгүй, шүүгдэгч нь цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг дурдсугай.

8. Шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн хууль ёсны төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл г*******дан авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Хэнтий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол г*******гах, улсын яллагч, түүний дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй.

9. Шийтгэх тогтоолд гомдол, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгчид авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх *******га хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                               А.МӨНХСАЙХАН