Монгол Улсын нэрийн өмнөөс

 

аймаг дахь сум ын анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Ц.Амаргэрэл даргалж,

 шүүх хуралдааны тэмдэглэлийг нарийн бичгийн дарга ж,

 улсын яллагч *******,

 хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******,

 хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн өмгөөлөгч *******,

 иргэний хариуцагч *******,

 шүүгдэгч *******,

 шүүгдэгчийн өмгөөлөгч ******* нарыг тус тус оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны “А” танхимд нээлттэй явуулсан хуралдаанаар аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь хэсэг, .10 зүйлийн дахь хэсэгт тус тус зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэн ирүүлсэн шүүгдэгч ******* ургийн овогт ******* ******* холбогдох эрүүгийн 2102018 тай, 1/2025/002/Э индекстэй хэргийг 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, оны сарын -ны өдөр аймгийн суманд төрсөн, эрэгтэй, настай, боловсролтой, мэргэжилтэй, “ газар”-т ажилтай, , эцэг, эх, дүүгийн хт аймаг, сумын тоотод оршин суух, урьд ял шийтгэлгүй, хэрэг хариуцах чадвартай, ******* ургийн овогт ******* РД:/************/

Холбогдсон хэргийн талаар /яллах дүгнэлтээр/

Шүүгдэгч ******* нь тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийн үнэмлэхгүй 202 оны 08 сарын -ны өдөр аймгийн сумын баг “Цхаг” нэртэй газарт 5-5 улсын тай “-” загварын тээврийн хэрэгслийг жолоодон ухрах үйлдэл хийхдээ Монгол улсын зын хөдөлгөөний дүрмийн .7а, тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно.

10.1.Жолооч хөдөлгөөн эхлэхийн өмнө з, орчны байдлыг биеэр шалгаж,
хөдөлгөөн эхлэх, чиг өөрчлөх, байр эзлэх, зогсохдоо аюул, осол үүсгэхгүй байх бүх
нөхцөлийг хангана;

/г тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан хүнээр тээврийн хэрэгсэл жолоодуулахгүй байх гэсэн заалтуудыг тус тус зөрчсөний улмаас настай дайрч ь насыг нь хохироосон гэх гэмт хэрэгт холбогджээ. 

ТОДООЙЛОХ нь:

Нэг. Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай эсэх талаар

Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоох зарчмын дагуу Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 зүйлийн -д зааснаар талуудын мэтгэлцээн дээр шинжлэн судалсан нотлох баримтын хүрээнд шүүгдэгч ******* нь тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийн үнэмлэхгүй 202 оны 08 сарын -ны өдөр аймгийн сумын баг “Цхаг” нэртэй газарт 5-5 улсын тай “-” загварын тээврийн хэрэгслийг жолоодон ухрах үйлдэл хийхдээ Монгол улсын зын хөдөлгөөний дүрмийн .7а, тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно.

10.1.Жолооч хөдөлгөөн эхлэхийн өмнө з, орчны байдлыг биеэр шалгаж,
хөдөлгөөн эхлэх, чиг өөрчлөх, байр эзлэх, зогсохдоо аюул, осол үүсгэхгүй байх бүх
нөхцлийг хангана;

/г тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан хүнээр тээврийн хэрэгсэл жолоодуулахгүй байх гэсэн заалтуудыг тус тус зөрчсөний улмаас настай дайрч ь насыг нь хохироосон гэмт хэргийг үйлдсэн үйл баримт тогтоогдож, уг гэмт хэрэгт шүүгдэгч *******ыг гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдлоо гэж шүүх дүгнэв.

Энэхүү үйл баримт нь шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдаж хэлэлцэгдсэн доорх нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдсон болно. Үүнд:

1.Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч *******ын өгсөн: “гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна, үнэхээр их харсаж байна. Би жолооч биш, дүрэм бага зэрэг мэднэ, хөдөө мал дээр машин барьж байсан. Эхэлж ирж машинд суухад ардуур нь тойрч машиндаа суусан. Эхлээд 2 толинд ухрах керт хийчихээд харсан. Хажууд байсан хүмүүс ч харсан. Ухрахад юу ч мэдэгдээгүй. ... гэрийнхэнтэй нь уулзаж уучлалт гуйхад битгий залга гэсэн...” гэх мэдүүлэг[1],

2.Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ийн өгсөн: “...Миний хувьд маш их гомдолтой байна. 25 сая төгрөг нэхэмжилсэн, 19 сая төгрөг төлсөн. хүүхдээ бодоод л тэсч байна. -ны өдөр бага хүүхдийн дээд тал дүүг машин дайрчихлаа гэсэн. Маш хүчтэй огцом дараад ухарсан гэсэн. Би сэтгэлээрээ хохирч байна, сард биеэ үзүүлэхэд зүгээр байсан, 10 сард ходоодны шархтай болсон. ...Ийм юм үзэхэд үнэхээр хэцүү байна, хүүхэдтэй тэтгэвэр гарах байсан, хүүхэд байна байхгүй болсон...” гэх мэдүүлэг[2],

.Шүүхийн хэлэлцүүлэгт иргэний хариуцагч *******гийн зүгээс: “... ны цхаг руу явсан. Голоор нилээд харж зогсоод гарч чадахгүй тул байсан тул ******* жолоо шилжүүлсэн. Эргэн тойрон хүүхдүүд байгаа шүү, толь, кертаа харсан, зөөлөн ухарсан. Хохирогчийн ар гэрээс үнэхээр уучлалт гуйж байна, санаатай биш, сансаргүй уулзсан ч царайг нь харж чадахгүй байна. Хаягийг нь асууж байгаад гэрт нь орсон, ахиад хүний биеийг өвтгөчих вий гэж айсан. Орж ирээд хэрэггүй гэж хэлсэн. Хийсэн хариуцлагагүй үйлдэлдээ маш их харсаж байна. Одоогоор хохирогчид 19,000,000 төгрөг нөхөн төлсөн. ыг жолооны үнэмлэхгүй гэдгийг мэдээгүй. ...Тэр үед жолооны мэдрэгч ажиллахгүй байсан юм. Бид нар маш зөөлөн ухарсан. Хүчтэй ухарсан бол түк гээд дуугарах байсан. Эхний удаа юу ч мэдэгдээгүй” гэх мэдүүлэг[]

   .Хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд[],

   5.Хяналтын керын дүрс бичлэг, түүнд үзлэг хийсэн тэмдэглэл[5],

   .Туршилт хийсэн тухай тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт[],

   7.Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн: “...маш их гомдолтой байна...” гэх мэдүүлэг[7]

   8.Гэрч, иргэний хариуцагч *******гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн: “...Би аймгийн суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “” газрын захирлаар ажилладаг бөгөөд ажлынхаа газрын ажилчдын хт газар үзэхээр 202 оны 07 сарын 1-ний өдөр , , болон өөрийн охин жаргал нарын хт төрсөн дүү нэр дээр бүртгэлтэй боловч миний эзэмшилд байдаг “-” загварын 5-5 улсын тай тээврийн хэрэгсэлтэйгээр хөдөлсөн юм. Ингээд бид нар аймгийн суманд 202 оны 08 сарын 02-ны орой 22 цагийн үед орж ирээд нэртэй газрын ойролцоо ралтад хоночихоод өнөөдөр буюу 08 сарын -ны өглөө Сайхны үзчихээд аймгийн гол нэртэй газар руу явах заараа аймгийн ыг үзэхээр тийш явсан. ны “Цхаг” нэртэй газар руу явах зд гол байсан учраас өөрийгөө машинтай гаталж чадахгүй байх гэж бодоод хт явж байсан ******* жолоог шилжүүлж гол гараад “Цхаг”-т очоод машинаа зогсоолд зогсоогоод бид нар тужийн ны ажиглалтын цхаг руу гарч зургаа даруулж байгаад нээх удалгүй буугаад машиндаа сууцгаасан. Тухайн үед дахиад ирэхдээ гаталсан голоо дахиад гатлах мөн зын нөхцөл байдал таалагдахгүй байсан болохоор аар машинаа бариулаад хөдөлсөн юм. Хөдлөхийн өмнө бид хоёр ухрахын кер харах үед хэн нэгэн байгаагүй боловч ухарсан чинь гэнэт л хүмүүс орилолдоод яваад өгсөн. Бид нар буусан чинь машины ар талд нэг хүүхэд хэвтэж байсан юм. Тэгтэл тэнд байсан хүмүүс хүүхэд дээр тэнд байсан хүмүүс шаваад ирчихсэн тэгснээ гэнэт л тухайн хүүхдийг аваад нэг цагаан машинд суулгаад хөдөлсөн. Тэгэхээр нь бид нар юу ч бодолгүй тухайн хүүхдийг дагаад араас нь хөдөлсөн юм. ...Осол болох үед тээврийн хэрэгслийг жолоодож байсан....” гэх мэдүүлэг[8],

   9.Гэрч Н.гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн:  “....Би аймгийн суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “” газарт бэлтгэгчээр ажилладаг юм. 202 оны 07 сарын 1-ний өдөр ажлын газрынхаа дарга , , угаагч ажилтай болон дарга гийн охин жаргал нарын хт зугаалж газар үзэхээр дарга гийн унаад байдаг улаан өнгийн “Лехсус ” загварын 5-5 улсын тай тээврийн хэрэгсэлтэйгээр хөдөлсөн юм. Бид аймгийн сум руу ирэх хүртлээ хотын нэртэй газарт 2 хоноод 202 оны 08 сарын 02-ны орой 21 цаг юм уу 22 цагийн орчимд орж ирээд Сайхны нэртэй газрын ойролцоо ралтанд хоночихоод өнөөдөр буюу 08 сарын -ны өглөө нэртэй газар үзчихээд сумаар нэвт дайраад аймгийн ыг нь үзэхээр “Цхаг” нэртэй газар руу явсан. Ойролцоогоор 1 цаг өнгөрч байхад “Цхаг”-т очиж машинаа зогсоолд зогсоогоод өөрсдөө ажиглалтын цхаг дээр нь гарч ганц нэг зургаа даруулж байгаад нээх удалгүй буугаад машиндаа суусан. Тухайн үед машиныг жолоодоод хөдлөх гэхэд нь би жолоочид “ойр орчимд олон жоохон хүүхэд байна шүү” гэж хэлсэн чинь надад “би кераараа харсан” гэж хэлээд хойш ухарсан чинь гэнэт л тухайн газарт байсан хүмүүс гүйлдэж ирээд “хүүхэд дайрчихлаа энэ тэр” гэж хэлсэн. Тэгэхээр нь бид нар машинаас буух үед тэнд байсан хүмүүс бүгд л хүүхдийг бүрхээд авсан. Тэгтэл тэнд нэг эмч гээд нэг эмэгтэй байсан ба тэр эмчтэй хт яваа хүмүүс
хүүхдийг цагаан өнгийн машинд суулгаад явахаар нь бид нар сандралдаад тухайн
хүүхэд суусан машиныг дагаад араас нь явсан. Тэгээд бид хөдөлж явж байгаад
гэнэт цагдаа нар ирнэ гэж бодоод машинаа зогсоосон. Машин зогссоны дараа
машинаас буугаад хэрэг явдал болсон гэх газар руу алхаж очоод хүмүүс ул мөр  баллачих болов уу? гэж бодоод цагдаа нар иртэл тухайн газрыг нь хараад байж
байсан юм” гэх мэдүүлэг[9],

   10.Гэрч Л.иунзаяагийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн: “...Би аймгийн сумын нутагт байрлах Цхаг нэртэй газрын үзэхээр найз залуу , найзууд болох , нарын хт хотоос аймагт ирсэн. Өчигдөр буюу 202 оны 08 сарын -ны өдөр бид нар Цхаг нэртэй газарт хоол унд идээд байж байхад нэг улаан өнгийн “ ” загварын тээврийн хэрэгсэл хойш ухраад урагшаа хөдөлсөн тэгтэл л тэнд байсан хүмүүс орилолдоод яваад өгсөн. Тэгээд бид нар яваад очсон чинь бага насны эмэгтэй хүүхдийг тэр машин хойш ухарч дайрч дээгүүр нь гараад дахиад урагшлаад дээгүүр нь гарчихсан байсан. Тэгтэл манай найз эмч болохоор тухайн хүүхдийн ь насыг нь аврах анхан шатны туслж үзүүлсэн. Дараа нь эмнэлгийн машиныг тосоод тухайн хүүхдийг аваад Цхаг нэртэй газраас хөдөлсөн. Миний мэдэх зүйл бол энэ л байна” гэх мэдүүлэг[10],

   11.Гэрч Б.гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн: “...Би аймгийн сумын нутагт байрлах Цхаг нэртэй газрын үзэхээр найз , иунзаяа, нарын хт хотоос аймагт ирсэн. Өчигдөр буюу 202 оны 08 сарын -ны өдөр бид нар Цхаг нэртэй газарт хоол унд идээд байж байхад тухайн газарт гэнэт л хүмүүс орилолдоод яваад өгсөн. Тэгэхээр нь би эхэндээ хүн могд хатгуулсан юм болов уу? гэж бодоод яваад очсон чинь бага насны эмэгтэй хүүхдийг улаан өнгийн тээврийн хэрэгсэл дайрчихсан байсан. Тэгээд миний хувьд эмч болохоор тухайн хүүхдийн ь насыг нь аврах зорилгоор анхны туслж үзүүлсэн. Тэгээд болохгүй болохоор нь эмнэлгийн хүмүүсийн зыг нь тосоод тухайн хүүхдийг аав эгчийнхэн машинд суулгаад хөдөлсөн. Тэр үед нас барсан хүүхдийн аав нь архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн байсан. Ингээд бид Цхаг нэртэй газраас хөдөлж зд байсан голыг гатлаад ойролцоогоор 1 километр газар явж байхад өөдөөс
эмнэлгийн машин ирсэн. Тэгээд талийгаач охин аав, эгчийнхээ хт эмнэлгийн
машинд суугаад явсан” гэх мэдүүлэг[11],

   12.Гэрч ын мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн: “...Би аймагт ойрын 2 сарынхугацаанд байж байгаад 202 оны 08 сарын -ны өдөр аймгийн суманд ирсэн. суманд ирээд найз уулзаж 1 шил архи уусан. Тэгсэн манай найз Баттулга гэр рүүгээ явлаа гэж хэлээд явсан. Тэгэхээр нь би найз руу залгаад “хаана байгаа юм” гээд асуусан чинь надад “ гэрт юм хийж байна” гэж хэлсэн. Ингээд би гэр рүү 1 шил 0.5 литрийн архи аваад очсон. Найг очих үетэй зэрэгцээд ийн хүүхэд нь түүн рүү залгаад “Цхаг” явах гэсэн чинь з мэдэхгүй байна” гэж хэлээд л Цхаг руу анх явахаар болсон. Тэгээд , бид гурав нэг машинд суугаад ийн хүүхдүүд, садангийн хүмүүсийн хт жижиг машинтай явсан. Цхаг дээр очоод хүүхдүүд цхаг үзэх гээд явсан. Харин , бид гурав зогсоолын дэргэд ан байрлах ширээ сандалд хүмүүсийг хүлээж байгаад босохоор нь зөрж суугаад Хараа нэртэй 0.5 литрийн Хараа задалж хундагалаад тус бүр 1 татчихаад байж байсан чинь л хүмүүс орилолдоод яваад өгсөн. Тэгэхээр нь гүйгээд очсон чинь ийн бага охин нь улаан өнгийн машинд дайруулчихсан байсан. Тэгээд л охиноо аваад хүмүүсийн хт эмнэлэг рүү явсан...” гэх мэдүүлэг[12],

. аймгийн Шүүхийн шинжилгээний хэлтсийн шинжээч эмч гийн 202 оны 08 сарын 12-ны өдрийн 72 тай “Магадлан шинжилгээгээр зүүн нүдний дээд доод зовхи, зүүн баруун шанаа хацар, духанд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь мохоо зүйлийн нэг удаагийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн байна. Дээрх гэмтэл нь нас барах үед үүссэн шинэ гэмтэл байна. Магадлан шинжилгээгээр шууд үхэлд хүргэх архаг хууч өвчин тогтоогдсонгүй. Магадлан шинжилгээгээр гавал тархины гэмтлийн улмаас тархи няцарч төвийн гаралтай ьсгал зүрх судасны дутагдлаар нас баржээ”
гэх шинжээчийн дүгнэлт[],

1.Шинжээч ын 202 оны 08 сарын 15-ны өдрийн №171 тай “******* нь - Монгол улсын зын хөдөлгөөний дүрмийн .7а,тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодохыг хориглоно гэснийг; 1.Жолооч хөдөлгөөн эхлэхийн өмнө з, орчны байдлыг биеэр шалгаж, хөдөлгөөн эхлэх, чиг өөрчлөх, байр эзлэх, зогсохдоо аюул, осол үүсгэхгүй байх бүх нөхцөлийг хангана гэснийг; /г тухайн ангиллын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхгүй (жолоодлогын дадлага хийхээс бусад тохиолдолд), эсхүл согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн, мөн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадахааргүй өвчтэй буюу ядарсан хүнээр тээврийн хэрэгсэл жолоодуулахгүй байх гэснийг тус тус зөрчсөнөөс болсон байна” гэх шинжээчийн дүгнэлт[1]

15.Шинжээч ын 202 оны 08 сарын 15-ны өдрийн 171 тай шинжээчид тавьсан асуултад хариулсан байдал, “...Амь хохирогч болон түүний асран хгаалагч нар Монгол улсын зын хөдөлгөөний дүрмийн .2 а-д 10 хүртэлх насны хүүхдийг харгалзах хүнгүйгээр зын хөдөлгөөнд явганаар оролцуулахгүй байх гэсэн заалтыг зөрчсөн байна” гэх шинжээчийн хариулт[15]

1.Техникийн шинжээчийн 202 оны 10 сарын 2-ний өдрийн 08/7 тай дүгнэлт “...ын асран хгаалагч нь МУ-ын ЗХД-ийн .2 “а”-р заалт буюу “Зын хөдөлгөөнд оролцогчоос бусад иргэн, хуулийн этгээд ... 10 хүртэлх насны хүүхдийг харгалзах хүнгүйгээр зын хөдөлгөөнд явганаар оролцуулахгүй байх ... үүргийг хүлээнэ” гэснийг зөрчсөн гэж үзэж байна. 5-5 улсын тай автомашины жолооч ******* нь МУ-ын ЗХД-ийн .7 “а” болон 10.1-р заалт 5-5 улсын тай автомашины эзэмшигч нь МУ-ын ЗХД-ийн .2 “г”-р заалт, ын асран хгаалагч нь МУ-ын ЗХД-ийн .2 “а”-р заалтуудыг тус тус зөрчсөн нь з тээврийн ослын шалтгаан болсон гэж үзэж байна”[1] гэсэн дүгнэлт зэрэг бичгийн нотлох баримт болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт оролцсон улсын яллагчийн зүгээс: “Шүүгдэгч ******* ургийн овогт ******* ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, дахь заалтад тус тус заасан “Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхгүй хүн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын жур зөрчиж, хүний ь нас хохироосон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцуулах...” саналтай байна гэжээ[17].

Шүүхийн гэм буруугийн хэлэлцүүлэгт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн өмгөөлөгчийн зүгээс: “...Шүүгдэгчийн мэдүүлгээр хэдийгээр гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа боловч тодорхой нотлох баримт дээр эргэлзээ бүхий нөхцөл байдал байна. ...Болгоомжгүй хэрэг мэдээж эрхийн үнэмлэхтэй, жолоодох эрхийн шаардлагыг хангасан жолоочийн хувьд гэмт хэрэг үйлдсэн бол яригдана. Гэтэл *******ын хувьд өөрөө эрхийн үнэмлэхгүй гэдгээ мэдсээр байж тээврийн хэрэгсэл жолоодсон нь болгоомжгүй гэмт хэрэг мөн үү. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “санаатай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас болгоомжгүйгээр хохирол, хор уршигт хүргэснийг гэм буруугийн холимог хэлбэр гэнэ” гэж тодорхойлсон байдаг ба гэм буруугийн холимог хэлбэртэй, үйлдэл нь санаатай, учруулсан хохиролдоо болгоомжгүй, цэвэр болгоомжгүй гэмт хэрэг гэж үзэхээргүй байна. Хэргийн материалаас харахад хөдлөхөөс өмнө кер харсан, /иргэний хариуцагч болон шүүгдэгчийн мэдүүлгээр ч тэр/ хөдлөх явцдаа кер харах байсан. ...Мөрдөгч туршилт хийж үзэхэд машины хажуу талын зүүн булангийн хгийн харагдахгүй байх хэсэгт обьект тавьж туршилт хийж үзэхэд машины керт тод харагдаж байсан байгаа юм. Хүүхэд харагдахгүй байх ямар ч боломж байхгүй. Мэдрэгч ажиллахгүй байсан гэж мэдүүлж байгаа боловч шинжээчийн дүгнэлтээр кер маш тод харагдаж байсан, мэдрэгч хэвийн ажиллаж байсан байна, ямар нэгэн эвдрэл гэмтэл байгаагүй талаар дүгнэсэн, харин хайнга хандсан байна гэж үзэж байна. Шүүгдэгчид энэ төрлийн машин жолоодох чадвар байсан уу? үгүй юу? гэдэг асуудал, мөн иргэний хариуцагчийн хариуцлагагүй гэм буруутай үйлдэл нөлөөлсөн, шүүгдэгч, иргэний хариуцагч нар 2 жил хт ажиллах явцдаа машинаа бариулсан байж болзошгүй. Хохирогчийн хувьд маш их гомдолтой байгаа юм. Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 5.1.-д “ ба түүнээс дээш хүүхэдтэй эмэгтэй хүүхдээ нас хүртэл өсгөсөн, 20 жил ажилласан бол тэтгэвэрт гарна” гэж хуульчилсан ба хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч тэтгэвэрт гарах байсныг 5 жил сунгаж ажиллахаар болж байгаа юм. Сэтгэл санааны хохирол маш хүнд байна. ...Ерөнхийдөө миний үйлчлүүлэгчийн байр суурь гомдолтой байна. Шүүгдэгч нь үйлдлийнхээ хувьд гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрөхгүй, ухаарахгүй байна. Бусад хэргээс ялгаатай нь жолоодох эрхийн үнэмлэхгүй байж дадлага туршлага байхгүй хүн шалтгаант нөхцлөөр холбогдсон, гэмт хэрэг гарах том шалтгаан болсон. Хор уршгийн асуудал маш том гарз хохирол учирсан. 5 жилийн хугацаанд тэтгэвэрт гарч чадахгүй байх нөхцөл байдалд байгаад байна. Гарсан мөнгөө л буцааж авч байгаа юм. Сэтгэл санааны хохирол төлөгдөөгүй. Хүүхдийг нь дайрсан машиныг өөрт нь шилжүүлэх гэдэг байж боломгүй л дээ...” гэсэн өмгөөллийн дүгнэлтийг хийжээ[18]

Шүүхийн эрүүгийн хариуцлагын шатанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгчийн зүгээс: “...Миний үйлчлүүлэгч гэм буруу, зүйл, ангитай огт маргахгүй. Дэгэж дэрвэх насан дээрээ ухаан орж байхдаа нас барсан хүүхдийн үхэлд маш хариуцлагагүй алдаа гаргасан. Аливаа зүйлийг сэргээн дүрслэхдээ харагдах боломжтой байсан гэдэг. Талийгаач охин буруу хараад сууж байсан, машины гупр хүрэнгүүт дагаж урагш хэвтсэн байгаа юм, тэгэхээр түк хийж дуугараагүй байх. ...Бичлэгт дүгнэлт хийчихэд боломжтой. Ямар нэг байдлаар гэм буруугаа үл зөвшөөрөх, зугатаах асуудал байхгүй. Хийж чадах зүйл нь эмгэнэл илэрхийлж байгаа

юм. Сэтгэл зүйгээрээ гэмшиж байгаа, шүүх эрх хэмжээний хувьд бодоод шийдвэрлэх байх. Иргэний хуулийн 99.1 дэх хэсэгт зааснаар 50, 50 хувиар тогтоогоод шийдвэрлэх байх. Маш харсалтай зүйл болсон. Хуулийн хүрээнд хохирол тогтооход татгалзах зүйлгүй. ...Иргэний хариуцагч болон шүүгдэгч 2-ын үйлдсэн үйлдэлдээ уучлалт гуйж байна, 1 ч өдөр баярлаад яваагүй” гэсэн өмгөөллийн дүгнэлтийг хийжээ[19]

Мөрдөгч дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн, хуульд заасан шаардлагыг хангасан байх бөгөөд энэ хэрэгт хааралтай, ач холбогдолтой байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгож шүүх үнэлэв.

Хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас нотлох чадвараа алдах болон шүүхээс тогтоосон үйл баримтыг үгүйсгэх нотлох баримт байхгүй, шүүгдэгч нь хэргийн үйл баримт, зүйлчлэлийн талаар маргаагүй, гэм буруугаа хүлээсэн болохыг дурьдах нь зүйтэй.

Шүүгдэгч *******ын гэмт үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалт, .10 зүйлийн дахь хэсэгт тус тус заасан гэмт хэргийн шинжийг хангаж байх бөгөөд шүүхээс яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн бүрдэл хангагдсан, нотолбол зохих асуудлыг нотолсон, прокурорын зүйлчлэл хэргийн бодит байдалтай тохирсон гэж үзлээ.

Хоёр. Гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол,

хор уршгийн талаар.

Иргэний хуулийн 97 зүйлийн 97.1, 99 дүгээр зүйлийн 99.1, 99., 508 зүйлийн 508.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн зүгээс ь хохирогчийн оршуулгын зардалд 2,2,000 төгрөгийн нэхэмжлэлийг баримтаар гаргаж өгснөөс шүүгдэгчийн зүгээс 7,000,000 төгрөгийг, иргэний хариуцагчийн зүгээс 12,000,000 төгрөг, нийт 19,000,000 төгрөгийг нөхөн төлсөн, үлдэгдэл 7,2,000 төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч ******* нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулан, ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******д олгохоор шийдвэрлэсэн.

Шүүгдэгч болон түүний өмгөөлөгчийн зүгээс хохирол төлбөр төлөх хуульд заасан 5 хоногийн завсарлага авахыг хүссэн хүсэлтийг шүүх хүлээн авч шийдвэрлэсэн бөгөөд шүүгдэгч болон иргэний хариуцагч нар 11,000,000 төгрөгийг нэмж төлснөөр нийт 0,000,000 төгрөгийг хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчид нөхөн төлснийг дурьдах нь зүйтэй байна.

Иргэний хуулийн 97 зүйлийн 97.1, Хууль зүй дотоод хэргийн сайд, Эрүүл мэндийн сайдын 202 оны 07 сарын 1-ний өдрийн А28, А/5 хтарсан тушаалын хавсралт, Улсын дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдааны 202 оны 07 сарын -ны өдрийн 25 тогтоолын хавсралт “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал” .-д заасны дагуу хохирогч нас барсан бол хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 150 дахин нэмэгдүүлж тогтооно гэж заасны дагуу 150х0,000=99,000,000 (ерэн есөн сая) төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч ******* нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулахаар шийдвэрлэснээс ,728,000 төгрөгийг нөхөн төлсөн, үлдэгдэл 95,2,000 /ерэн таван сая хоёр зуун далан хоёр мянга/-н төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч ******* нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулж, ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******д олговол зохилтой.

Гурав. Шүүгдэгчид хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлагын талаар.

Шүүх шүүгдэгч *******ад эрүүгийн хариуцлага буюу ял шийтгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагын хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Шүүхийн эрүүгийн хариуцлагын шатанд улсын яллагчийн зүгээс: “...шүүгдэгч *******ад Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 1 жилийн хугацаагаар хорих ял, мөн хуулийн .10 зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг жилийн хугацаагаар хасаж, 2 жилийн хугацаагаар хорих ял тус тус оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн .8 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан ял шийтгэлийг нэмж нэгтгээд нийт эдлэх ялыг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 5 жилийн хугацаагаар хасаж, жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулахаар тогтоож, нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх” саналыг шүүхэд гаргажээ.[20]

Шүүх шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага оногдуулахад Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .5 зүйлийн 1.1 дэх хэсэгт заасан “тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаагаа гэмт хэрэг үйлдсэн”, 1.2 дахь хэсэгт заасан “гэмт хэрэг үйлдсний дараа хохирогчид шууд эмнэлгийн, бусад туслалцаа үзүүлсэн, учруулсан хохирлыг зарим хэсгийг нөхөн төлсөн”, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, чин санаанаасаа гэмшиж харсаж байгаагаа илэрхийлсэн, цаашид гэмт хэргийн улмаас гарах бүх хохирлыг хүлээн зөвшөөрч нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн хувийн байдал зэргийг тус тус ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд харгалзан үзсэн болно.

Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага оногдуулахад Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн . зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна.

Иймд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч *******ын ирээдүйд авах тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 5 /таван/ жилийн хугацаагаар хасаж, /гурван/ жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .10 зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчийн энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон 12 хоногийг эдлэх ялд нь оруулан тооцох нь зүйтэй.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 зүйлийн 1, 2, дахь хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч *******ад оногдуулсан 5 /таван/ жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хасах нэмэгдэл ялыг хорих ял эдэлж дууссаны дараа өдрөөс эхлэн тоолох нь хуульд нийцнэ.

Шүүгдэгчийн ирээдүйд авах тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 5 /таван/ жилийн хугацаагаар хассан талаархи мэдээллийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц гүйцэтгэх хуудасны хт Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газраар джуулан бүртгэл, мэдээллийн төвд хүргүүлэхээр тогтоов.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 зүйлийн 1. дэх хэсэгт зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 ширхэг Сидиг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгахыг “Эд мөрийн баримт устгах комисс”-т даалгах нь зүйтэй.

Энэхүү хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурьдвал зохино.

Шүүгдэгч *******ад 2025 оны 02 сарын 2-ны өдрөөс эхлэн цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсныг хэвээр үргэлжлүүлэхээр тогтоов.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн .2 зүйлийн 1, 2, , ., .7, .8 зүйлийн 1, , .10, ., 7.1 дүгээр зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1.Шүүгдэгч ******* ургийн овогт ******* ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, дахь заалтад тус тус заасан “Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхгүй хүн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын жур зөрчиж, хүний ь нас хохироосон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн .10 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч *******ын ирээдүйд авах тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 5 /таван/ жилийн хугацаагаар хасаж, /гурван/ жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулсугай.

.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5. зүйлийн , дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .10 зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчийн энэ гэмт хэргийн улмаас цагдан хоригдсон 12 хоногийг эдлэх ялд нь оруулан тооцсугай.

5.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 зүйлийн 1, 2, дахь хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч *******ад оногдуулсан 5 /таван/ жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хасах нэмэгдэл ялыг хорих ял эдэлж дууссаны дараа өдрөөс эхлэн тоолсугай.

.Шүүгдэгчийн ирээдүйд авах тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 5 /таван/ жилийн хугацаагаар хассан талаархи мэдээллийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц гүйцэтгэх хуудасны хт Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газраар джуулан бүртгэл, мэдээллийн төвд хүргүүлсүгэй.

7.Иргэний хуулийн 97 зүйлийн 97.1, 99 дүгээр зүйлийн 99.1, 99., 508 зүйлийн 508.1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн зүгээс ь хохирогчийн оршуулгын зардалд 2,2,000 төгрөгийн нэхэмжлэлийг баримтаар гаргаж өгснөөс нийт 0,000,000 /гучин сая/ төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч ******* нар хувь тэнцүүлэн гаргаж, ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******д олгосон болохыг дурьдсугай.

8.Иргэний хуулийн 97 зүйлийн 97.1, Хууль зүй дотоод хэргийн сайд, Эрүүл мэндийн сайдын 202 оны 07 сарын 1-ний өдрийн А28, А/5 хтарсан тушаалын хавсралт, Улсын дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдааны 202 оны 07 сарын -ны өдрийн 25 тогтоолын хавсралт “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал” .-д заасны дагуу хохирогч нас барсан бол хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 150 дахин нэмэгдүүлж тогтооно гэж заасны дагуу 150х0,000=99,000,000 (ерэн есөн сая) төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч ******* нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулахаар шийдвэрлэснээс ,728,000 төгрөгийг нөхөн төлсөн, үлдэгдэл 95,2,000 /ерэн таван сая хоёр зуун далан хоёр мянга/-н төгрөгийг шүүгдэгч ******* болон иргэний хариуцагч ******* нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулж, ь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******д олгосугай.

9.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 зүйлийн 1. дэх хэсэгт зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 ширхэг Сидиг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгахыг “Эд мөрийн баримт устгах комисс”-т даалгасугай.

10.Энэхүү хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурьдсугай.

11.Шүүгдэгч *******ад 2025 оны 02 сарын 2-ны өдрөөс эхлэн цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсныг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

12.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн . зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүхийн шийдвэрийг уншиж сонсгосноос хойш 15 хоногийн дотор шийдвэрийн агуулгыг эхээр, бичгээр үйлдэж улсын яллагч, шүүгдэгч, хохирогч нарт гардуулахыг шүүгчийн туслахад даалгасугай.

.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8.2 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл тогтоолыг гардан авсан буюу энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 1 хоногийн дотор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг дурьдсугай. 

                  

 

 

                    ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                             Ц.АМАРГЭРЭЛ