2025           02            19                                             2025/ШЦТ/59

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

******* аймаг дахь сум ын анхан шатны шүүхийн шүүгч М.Эрдэнэ-Оюун даргалж,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга *******,                                                                                                                                                                                                                                                улсын яллагч ******* аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокурор *******, шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч *******, хохирогч *******, ******* нарын өмгөөлөгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн танхимд нээлттэй явуулсан шүүх хуралдаанаар эрүүгийн 2330802 тай хэргийг 2025 оны 01 дүгээр сарын 0-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол улсын иргэн, 1989 оны сарын 22-ны өдөр ******* аймгийн ******* суманд төрсөн, , , бул , хт ьдардаг, , , аймгийн үйл ажиллагаа явуулдаг -д ажилладаг, ******* аймгийн Жаргалант сумын багийн - тоотод оршин суух, урьд ял шийтгүүлж байгаагүй, ургийн , ПЙ89221.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Яллагдагч нь 2020 онд иргэн *******, нарт ******* аймгийн газрын харилцаа барилга, хот байгуулалтын газарт өргөдөл гаргаж хашааны газар авч өгнө гэж урьдаас ласнаар ******* аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын 2020 оны 11 дүгээр сарын 2-ний өдрийн А/508 тай захиржаар *******, нарт ******* аймгийн Жаргалант сумын Буянт багийн 19 дүгээр гуджны хойд талд тус бүр зэргэлдээ 500м² газрыг гэр ийн хэрэгцээнд жилийн хугацаатай эзэмшүүлсэн боловч газар эзэмшигч буюу *******, нарт мэдэгдэхгүйгээр 2021 оны 8 сарын 13-ны өдөр, 2021 оны 11 дүгээр сард "Манай авга эгч нарын хашаа байгаа юм" гэж хуурч *******т худалдаалж бодит байдлыг нуух заар бусдыг төөрөгдөлд оруулж залилсан, мөн ******* аймгийн Жаргалант сумын Цбагарав багийн нутаг дэвсгэр Малчны хороололд байрлах Баян толгой хороолол дахь , нарын эзэмшлийн хашааг 202 оны 5 сарын 13-ны өдөр ид биеэр үзүүлж, уг хашааг зарна гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, хуурах аргаар 202 оны 05 сарын 1-ны өдөр нь хохирогч оос 2.200.000 төгрөгийг Хаан банк дахь өөрийн эзэмшлийн 5811791 ын дансаар джуулан өөрийн эзэмшилд авч залилах гэмт хэрэг үйлдэж Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

Гэм буруугийн талаар:

 Яллагдагч нь хохирогч *******ын мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 11-12 хуудас), хохирогч *******ын дахин өгсөн мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 13- хуудас), гэрч Б.Ганцоожийн мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 3-37 хуудас), хохирогч *******ийн мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 0-1 дүгээр хуудас), хохирогч *******оос дахин авсан мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 83-85 хуудас), гэрч ийн мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 58-0 хуудас), гэрч гийн мэдүүлэг (1 дүгээр хавтаст хэргийн 32-33 хуудас), Жаргалант сумын Засаг даргын 2021 оны 11 дүгээр сарын 2-ний өдрийн А/508 тай захирж (1 дүгээр хавтаст хэргийн 1-5 хуудас),  Жаргалант сумын Засаг даргын 2021 оны 11 дүгээр сарын 2-ний өдрийн А/508 тай Жаргалант сумын нутаг дэвсгэр Буянт баг 19 дүгээр гуджны хойд талд гэр ийн хэрэгцээний зориулалтаар *******т эзэмшүүлсэн гэх газрын хашаанд үзлэг хийсэн тухай тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт (1 дүгээр хавтаст хэргийн 2-31 дүгээр хуудас), *******оос гарган өгсөн Хаан банкны дансны орлого, зарлагын хуулга (1 дүгээр хавтаст хэргийн 8-137 хуудас), *******ийн Хаан банкны 58511333 ын дансанд үзлэг хийсэн тухай тэмдэглэл (1 дүгээр хавтаст хэргийн 138 хуудас), гар утсанд үзлэг хийсэн тэмдэглэлийн гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (2 хавтаст хэргийн 3-37 хуудас), депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (2 хавтаст хэргийн 38-39 дүгээр хуудас), хохирогч ийн мэдүүлэг (2 хавтаст хэргийн 5-7 хуудас), гэрч ын мэдүүлэг (2 хавтаст хэргийн 1-2 хуудас), Б. Чинбатын хохирогчоор өгсөн мэдүүлэг (2 хавтаст хэргийн 1 дүгээр хуудас), гэрч А.Аймангүлийн мэдүүлэг (2 хавтаст хэргийн 10-11 дүгээр хуудас), гэрч ын мэдүүлэг (2 хавтаст хэргийн 12-13 хуудас), ******* аймгийн Жаргалант сумын Цбагарав багийн нутаг дэвсгэрт байх "Малчны хороолол" дахь хашаанд үзлэг хийсэн тухай тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт (2 хавтаст хэргийн 10-107 хуудас), ******* аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн А/58 тай захирж (2 хавтаст хэргийн 110-11 хуудас), мэдүүлгийг газар дээр нь шалгасан тухай тэмдэглэл (2 хавтаст хэргийн 173-175 хуудас) зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдсон гэж дүгнэв.

2. Шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон хэргийн нөхцөл байдалд хийсэн хууль зүйн дүгнэлт:

2.1 Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас шинжлэн судлуулснаар тооцуулсан дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн байх бөгөөд эдгээр нь энэ хэрэгт хааралтай, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд хүрэлцээтэй байна.

2.2 Нотлох баримтаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримт нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжийг агуулсан байна.

2.3 Энэхүү гэмт хэргийн улмаас Монгол Улсын Үндсэн хуулиар баталгаажиж, Эрүүгийн хуулиар хгаалагдсан хүний өмчлөх эрхийн халдашгүй байдал зөрчигддөг. Хүний өмчлөх эрхэд халдах нь ёс суртахууны хувьд болон хуулиар хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй үйлдэл бөгөөд уг үйлдлийн улмаас хүний эдийн засагт хохирол учирдаг тул нийгэмд аюултай үйлдэл гэж үзнэ.

2. Шүүгдэгч ******* нь  урьдын харилцааны явцад бий болсон итгэлийг урвуулан ашиглаж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авсан үйлдэл нь  өөрийн үйлдлийг хууль бус болохыг, өөрийн үйлдлийн улмаас хохирогчийн эдийн засагт хохирол учрахыг мэдсээр байж, хохирол учруулсан байх тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчийг гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр гэмт үйлдэлдээ хандсан.

2.5 Хохирогч нар өөрт нь газар авахад тусална гэж итгэж шүүгдэгчид бичиг, баримтаа шилжүүлсэн нь гэмт хэрэг гарах шалтгаан нөхцөл болсон байна.

2. Шүүгдэгч ******* нь бусдыг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон бусдын эд хөрөнгийг санаатайгаар шилжүүлэн авч, хохирол учруулан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцов.

 

3. Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

3.1 Шүүгдэгч ******* нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .2 зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх насанд хүрсэн, мөн хуулийн .3 зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан нөхцөл байдал тогтоогдоогүй тул шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй.

3.2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, шүүгдэгчийн хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг дараах байдлаар тал бүрээс нь харгалзан үзлээ.

3.3 Хувийн байдал гэдэгт хувь хүний төлөвшил, зан араншин, гэр ийн байдал, ажил эрхлэлтийн байдал, урьд гэмт хэрэг, зөрчил үйлдэж байсан эсэх, гэмт үйлдэлдээ хийж буй оюун дүгнэлт буюу гэм буруугаа ойлгон ухсарласан эсэх нөхцөл байдлууд хаардаг.

3. Шүүгдэгч ******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “Үйлдсэн гэмт хэргээ хүлээн зөвшөөрч байна,  хохирогчид хохирол төлбөр төлсөн” гэх тайлбар өгсөн болно.

Эдгээр нотлох баримтуудаар шүүгдэгч ******* нь хт ьдардаг, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, ойлгон ухсарласан, хохирол төлсөн гэх хувийн байдал тогтоогдлоо.

3.5. Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .5, . зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

3. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт улсын яллагчаас: Шүүгдэгч ******* Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зургаан зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу зургаан зуун мянган төгрөгөөр торгох ял оногдуулах, шүүгдэгч нь хохирогч нарын хохирол төлбөрийг төлөх талаар санаачилгатай хандаж хохирол төлбөрийг төлсөн, харин хохирогч Чинбатын хохирол төлбөрт 00000 төгрөгийг төлж барагдуулсан талаарх нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй байх тул жич нэхэмжлэх эрхийг нь нээлттэй үлдээх саналтай. Шүүгдэгч нь энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хэрэгт эд мөрийн баримт ирээгүй, хохирогч Ганцоож гэсэн хэргийг энэ хэрэгт нэгтгэсэн болохыг тус тус дурдах  нь зүйтэй гэх санал, дүгнэлт

3.7 Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогч *******, ******* нарын өмгөөлөгч: Хохирогч нар хохирол төлбөрийг төлсөн учраас цаашид нэхэмжлэх зүйлгүй гэв.

3.8 Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгчийн өмгөөлөгчөөс: *******д холбогдох хэрэгт нотолбол зохих асуудлууд нотлогдсон. Шүүгдэгч нь гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруу дээрээ маргахгүй байгаа ба , хүүхдүүдийн хт ьдардаг. Хохирогч нарын зүгээс шүүхэд гомдолгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй гэдэг хүсэлтээ ирүүлсэн байгаа гэв.

3.9 Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, шүүгдэгчийн хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг дараах байдлаар тал бүрээс нь харгалзан үзлээ.

3.10 Шүүгдэгч *******д улсын яллагчаас гаргасан саналын хүрээнд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зургаан зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний зургаан зуун мянган төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар торгох ялыг 2 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар ялтан торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг шүүгдэгчид тайлбарлаж шийдвэрлэв.

  Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршиг, бусад асуудлын  талаар:

Иргэний хуулийн 97 зүйлийн 97.1, 505 зүйлд зааснаар хохирогч Чинбат нь өөрт учирсан хохирлоо нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмаар нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээх нь зүйтэй.

Шүүгдэгч ******* нь энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар тооцогдож ирсэн эд зүйлгүй, битүүмжилсэн эд хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж, түүнд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болох хүртэл үргэлжлүүлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 3.2 зүйлийн 1,2,, 3., 3.7, 3.8, 3.10 зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ НЬ:

1. Шүүгдэгч г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хуурч өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан шүүгдэгч г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зургаан зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний 00000 (зургаан зуун мянга) төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******д оногдуулсан зургаан зуун мянган төгрөгний торгох ялыг хоёр сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоосугай.

. Эрүүгийн 2330802 тай хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, хохирол бодит байдлаар төлөгдсөн, шүүгдэгчээс гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, цагдан хоригдсон хоноггүй болохыг тус тус дурдсугай.

5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасан ялтан торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солино гэх журмыг шүүгдэгч *******д мэдэгдэж, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 10 зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгчид оногдуулсан торгох ялын биелэлтэд хяналт тавихыг ******* аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай.

. Тогтоол уншиж сонсгосноор хүчин төгөлдөр болох бөгөөд шүүгдэгч *******д өмнө авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17. дүгээр зүйлийн 7 дахь хэсэгт зааснаар шүүхийн шийдвэрт талууд, оролцогч гагцхүү Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн тохиолдолд давж заалдах гомдол, эсэргүүцэл гаргаж болохыг тайлбарласугай.

 

 

 

 

 

                       ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                                                   М.ЭРДЭНЭ-ОЮУН