МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Э.Энхжаргал даргалж,

нарийн бичгийн дарга Ц.Ариунаа,

улсын яллагч М.Сэлэнгэ,

шүүгдэгч Т.******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Налайх, Багахангай дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор М.Сэлэнгийн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******ын *******д холбогдох эрүүгийн 2507000000009 дугаартай хэргийг 2025 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

   Монгол Улсын иргэн, *******-ны өдөр ******* аймаг, ******* суманд төрсөн, *******тай, *******, ******* боловсролтой, мэргэжилтэй, “” ХХК-д ажилтай, , , , од оршин суух, урьд ял шийтгэл үгүй, 

******* овогт *******ын ******* /РД: /.

            Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч Т.******* нь 2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр Налайх дүүргийн хорооны нутаг дэвсгэр тоотод хохирогч Т.тай маргалдан улмаар түүний нүд рүү гараараа нэг удаа цохисны улмаас эрүүл мэндэд нь зүүн доод зовхинд шарх, зөөлөн эдийн няцрал, зүүн нүдний салстад цус хуралт, зүүн доод зовхины нулимсны сувгийн тасрал гэмтэл бүхий хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд, шүүгдэгч Т. холбогдсон хэрэгт гэм буруу, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон үйл баримт, шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг үндэслэн дараах дүгнэлтийг хийв.

 

Нэг. Гэм буруугийн талаар:

 

1.1. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас гаргасан тайлбар, мэдүүлэг:

 

   Шүүгдэгч Т.******* нь шүүхийн  хэлэлцүүлэгт  мэдүүлэхдээ: “Өмнө өгсөн мэдүүлэг үнэн зөв, нэмж мэдүүлэх зүйл байхгүй” гэв.

 

            1.2. Шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримтын талаар:

 

Шүүгдэгч Т.******* нь 2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр Налайх дүүргийн хорооны нутаг дэвсгэр тоотод хохирогч Т.тай маргалдан улмаар түүний нүд рүү гараараа нэг удаа цохисны улмаас эрүүл мэндэд нь зүүн доод зовхинд шарх, зөөлөн эдийн няцрал, зүүн нүдний салстад цус хуралт, зүүн доод зовхины нулимсны сувгийн тасрал гэмтэл бүхий хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан үйл баримт буюу хэргийн нөхцөл байдал хэрэгт авагдсан дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна. Үүнд:

 

• Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (хавтаст хэргийн 1 дэх тал),

 

• Хохирогч Т.ийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдөр өглөө ажлаасаа буугаад ажлын хүмүүстэйгээ Налайхын төвд байх “” караокед ороод тэндээсээ архи авч задлаад уугаад 2 цаг хүртэл сууж байгаад тэндээсээ гараад Налайх дүүргийн хороонд байх манай ******* гэх ахындаа ажлын хүмүүстэйгээ очоод 0,75 литрийн Эден нэртэй архи хувааж уугаад сууж байхад гэнэт манай ажлын ахлах ******* миний нүд рүү цохихоор тэнд байсан манай ажлын хүмүүс салгаад би тэгээд гэрээс гараад цагдаа дуудсан юм. ...Өс хонзон, өр авлагын асуудал, урьд өмнө намайг цохиж зодсон зүйл байхгүй. ******* гараараа нэг удаа цохиж гэмтэл учруулсан юм. ...Өөр хэрүүл маргаан болсон зүйл байхгүй. ...Архи уусан байсан...”, “Миний зүүн талын нүд рүү ******* гэх хүн гараараа 1 удаа цохисон. Бид хоёрын дунд ямар нэгэн хэрүүл маргаан болоогүй би тухайн ажилд ороод удаагүй байсан, тухайн үед гэрийнх нь гал зуухны хажуу талд зүв зүгээр сууж байхад шууд л цохиод авсан. Сэтгэл санааны хохирол тогтоолгохгүй, ******* надад 2,400,000 төгрөг өгсөн байгаа тухайн мөнгийг би эмчилгээндээ зарцуулсан. 2025 оны 0 сарын 06-ны өдөр Гуравдугаар төв эмнэлэгт хагалгаанд орсон, миний биеийн байдал хэвийн, нүд нуухдаж байгаа дусаагуур сайн дусаагаарай, сарын дараа давтан дахиж үзүүлээрэй гэсэн. ******* нь тухайн үед намайг зүв зүгээр ямар ч шалтгаангүйгээр миний эрүүл мэндэд халдсанд гомдолтой байна, хуулийн дагуу арга хэмжээ авч өгнө үү” гэх мэдүүлгүүд (хавтаст хэргийн 13-14, 17 дахь тал),

 

• Гэрч Д.ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Би 2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өглөө 08 цагийн үед ажлаасаа тараад ажлын хүмүүсийн хамт “” гэх караокед ороод тэнд сууж хоол идэж байхдаа 0,75 литрийн Чингис нэртэй архи 3 шилийг захиалаад ажлын хүмүүсийн хамт хувааж уугаад тэгээд тэндээсээ тараад ******* намайг түрүүлж очоод манай гэрт гал түлээд байж бай гэсэн. бид хоёр гэрт нь очоод гал түлээд байж байхад , жижиг , , , *******, , нар такси бариад ирсэн. Тэгээд тэд нар ирэхдээ 1 шил 0,75 литрийн ногоон Экс нэртэй архи авчирсан байсан. Тэгээд бид нар тэр архиа хувааж уугаад юм ярьж инээлдэж сууж байгаад би гараад бие засчихаад ороод ирэхэд ******* “ийг цохьчихлоо” гээд сууж байсан. Тэгээд би унаа дуудсан байсан болохоор тай хамт гараад яваад өгсөн байсан. ...*******, хоёр маргалдсан зүйл байхгүй...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 23-24 дэх тал),

 

• Гэрч Г.ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “... “, хоёрыг сэрээгээдэх хэдэн юм ярья” гэсэн чинь ******* “Яах юм бэ шөнө ажиллаад ядарсан байх унтаж байг” гээд тэр хоёр хоорондоо юм яриад маргалдаж сууж байгаад ******* гэнэт л ийн нүүр хэсэгт гараараа нэг удаа цохисон “та яаж байгаа юм бэ” гэсэн, цус гарч эхлэхээр нь хамраас нь цус гараад байна гэж бодсон. Тэгээд гэрээс гараад явсан ба бид нар асуудал үүсэх юм шиг байна гээд тарсан. ...хоорондоо маргалдаж маргаан үүсэж ******* ийн нүүр хэсэгт гараараа нэг удаа цохисон...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 27-28 дахь тал),

 

• Гэрч Я.гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...******* гэнэт л ийн нүүр хэсэгт гараараа нэг удаа цохисон. ...ийн хамар хэсгээс цус гарсан, би хамраас нь цус гарсан гэж харсан” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 60-61 дэх тал),

 

• Нийслэлийн шүүх шинжилгээний газрын Налайх дүүргийн шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2025 оны 0 сарын 03-ны өдрийн 58 дугаартай “...Тойвгооны ийн биед зүүн доод зовхинд шарх, зөөлөн эдийн няцрал, зүүн нүдний салстад цус хуралт, зүүн доод зовхины нулимсны сувгийн тасрал гэмтэл тогтоогдлоо. Хатуу мохоо зүйлийн цохих үйлдлээр үүснэ. Эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.2.1-т зааснаар хохирлын хүндэвтэр зэрэг тогтоогдлоо. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварыг тогтонги алдагдуулах эсэх нь эдгэрэлт эмчилгээнээс хамаарна...” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 30-31 дэх тал),

 

• Шүүгдэгч Т. мөрдөн шалгах ажиллагаанд яллагдагчаар өгсөн: “Би “” ХХК-д ажилтай бөгөөд 2024 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдөр хонож ажиллаад маргааш өдөр нь буюу 2024 оны 12 дугаар сарын 25-ны өдрийн өглөө 09 цагийн орчимд ажлаасаа буугаад ажлын хүмүүс болох 20 орчим хүмүүстэй “” гэх нэртэй караоке орж дуулж 2-3 шил архи ууж сууж байгаад 17-18 цагийн орчимд бид нар тухайн газраас гараад , нар түрүүлээд манай гэр лүү очоод гал түлээд байж байя гээд явсан, удалгүй араас нь , , бид гурав такси бариад манай гэрт  очсон. Манай гэрт очоод 0,75 литрийн ногоон Экс нэртэй архинаас хувааж уугаад сууж байтал араас , , нар манай гэрт ирсэн. Бид нар 1-2 шил архи ууж байгаад би нилээн согтсон байсан. , хоёр унтаад өгсөн байсан гэтэл тэр хоёрыг сэрээ гээд байсан. Би “яах юм бэ” гэж хэлсэн тэгсэн тэрүүхэн хооронд маргаан үүсэж би ийг баруун гараараа нэг удаа цохисон. явсан, би гэртээ унтаж байхад цагдаа орж ирээд намайг яваад явсан” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 48-49 дэх тал) болон шүүгдэгчийн шүүх хуралдаанд гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн мэдүүлэг зэрэг болно.

 

Дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх талаарх журам, шаардлагыг зөрчсөн болон хэргийн оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул шүүх тэдгээр баримтыг хууль ёсны, үнэн зөв баримтууд гэж үнэлсэн болно.

 

Шүүгдэгч Т.******* нь ******* боловсролтой, монгол хэл, бичиг мэддэг бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар өөрийгөө өмгөөлөх хүсэлтийг шүүхэд бичгээр гаргасан тул шүүх хуралдааныг өмгөөлөгчгүйгээр явуулж, шүүгдэгчийн өөрийгөө өмгөөлөх эрхийг хангасан болохыг тэмдэглэв.

 

1.3. Эрх зүйн дүгнэлт:

 

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлд заасан “Хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах” гэмт хэрэг нь хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг бөгөөд гэмт этгээд хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдалд гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр халдаж, энэхүү үйлдлийн улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учирсан байх субьектив болон обьектив шинжийг хангахыг шаарддаг.

 

            Хууль зүйн хувьд шүүгдэгч Т.ийн үйлдэл нь идэвхтэй, ухамсартай үйлдэл бөгөөд хохирогч Т.ийн эрх чөлөөнд халдаж, хүндэвтэр зэргийн гэмтэл учруулж, хор уршигт зориуд хүргэсэн байх тул түүнийг гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр хүний эрүүл мэндэд хохирол учруулсанд тооцно.

 

            Шүүгдэгч Т. үйлдлийн улмаас хохирогчийн биед эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах хүндэвтэр гэмтэл учирсан нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон байх тул хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учирсан гэж үзнэ.

 

            Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч Т.******* нь согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ тухайн үед үүссэн таарамжгүй харилцааны улмаас шууд хүч хэрэглэн хохирогч Т.ийн нүд рүү гараараа нэг удаа цохисны улмаас биед нь зүүн доод зовхинд шарх, зөөлөн эдийн няцрал, зүүн нүдний салстад цус хуралт, зүүн доод зовхины нулимсны сувгийн тасрал гэмтэл бүхий эрүүл мэндэд нь хүндэвтэр хохирол учруулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байна.

 

Иймд улсын яллагчийн дүгнэлтийг хүлээн авч, шүүгдэгч Т.ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэв.

 

            1.4. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

 

Гэмт хэргийн улмаас хохирогч Т.ийн биед хүндэвтэр хохирол учирсан бөгөөд хохирогч нь баримтаар эмчилгээний зардалд 627,950 төгрөг нэхэмжилсэн байх ба шүүгдэгч Т.******* 3,000,000 төгрөгийг хохирогчид төлсөн, хохирогч Т. “цаашид ямар нэгэн хохирол нэхэмжлэхгүй, гомдолгүй” гэж тайлбар гаргасан байх тул шүүгдэгчийг хохирогчид төлөх төлбөргүйд тооцов.

 

Улсын яллагч яллах дүгнэлтдээ Эрүүл мэндийн даатгалын санд 124,762 төгрөгийн хохирол учирсан талаар тусгасан байх боловч уг зардал нь гэмт хэрэг гарахаас өмнө буюу 2024 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдөр гарсан зардал болох нь хэрэгт авагдсан лавлагаагаар тогтоогдож байх тул шүүх шийдвэрлээгүй болохыг тэмдэглэв.

 

            Хоёр. Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 

            Шүүх хуралдаанд улсын яллагч “шүүгдэгч Т.*******д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, уг торгох ялыг 6 сарын хэсэгчлэн төлүүлэх” гэсэн дүгнэлтийг гаргасан болно.

 

   Шүүгдэгч Т.******* нь урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар Цагдаагийн ерөнхий газрын бүртгэлийн санд бүртгэлгүй байх ба шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2-т заасан “гэмт хэрэг үйлдсэний дараа учруулсан хохирлыг төлсөн”-ийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй.

 

Шүүх шүүгдэгч Т.*******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал (согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ үл ялих зүйлээр маргаан үүсгэн шууд хүч хэрэглэсэн байдал), учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар (хохирогчийн эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учирсан, хохирогч мэс ажилбарт орсон, хохирол нөхөн төлсөн байдал), хувийн байдал (анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмшиж байгаа, эрхэлсэн тодорхой ажилтай) зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар түүнд 1,500 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 1,500,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, тухайн торгох ялыг 3 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож шийдвэрлэв.

 

Шүүгдэгч нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг анхааруулж, урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэв.

 

            Шүүгдэгч Т.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан, битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй гэж үзэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4, 36.6, 36.7, 36.8, 37. зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. ******* овогт *******ын ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Т.ийг 1,500 (нэг мянга таван зуу) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 1,500,000 (нэг сая таван зуун мянга) төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Т.*******д оногдуулсан  1,500 (нэг мянга таван зуу) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 1,500,000 (нэг сая таван зуун мянга) төгрөгөөр торгох ялыг 3 (гурав) сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоож, уг хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын 15 (арван тав) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг 1 (нэг) хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

 

4. Шүүгдэгч Т.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан, битүүмжлэгдсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

5. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5-д зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Т.*******д урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

6. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоол уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоол гардан авсан буюу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                         Э.ЭНХЖАРГАЛ