2025          03          21                                          2025/ШЦТ/55

 

 

 

 

                                             МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС 

 

 

Хэнтий аймаг дахь сум дундын ан шатны шүүхийн шүүгч Э.Хосбаяр дгалж,

Шүүх хуралдааны нийн бичгийн дга С.Отгончимэг

Улсын яллагч Н.Амгалан

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Д.*******

Шүүгдэгч Д.******* ныг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны “А” тимд нээлттэй явуулсан эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаана:

 

Хэнтий аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******гийн *******д холбогдох эрүүгийн 2239002320356 дугатай хэргийг 2025 оны 01 дүгээр сын 20-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгч Д.******* нь 2020 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрөөс 2022 оны 04 дүгээр сын 11-ний өдрийг хүртэл Хэнтий аймгийн ******* сумын засаг дга ажиллах хугацаандаа Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 355 дугатай тогтоолоор “Бичил уурхай эрхлэгч этгээдэд тавигдах шадлагыг хангахгүй болсон, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй этгээдийн гэрээг цуцлах, бичил уурхайн зориулалта ашигт малтмал олборлох дүгнэлт гсан *******байд бичил уурхай эрхлэх гэрээ шинээр байгуулахгүй байхыг аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг дга нт” даалгасан байхад “******* ******* *******” нөхөрлөлийн үйл ажиллагаа явуулж байсан *******бай буюу Хэнтий аймгийн ******* сумын “*******- 2” бичил уурхайн *******байд үйл ажиллагаа явуулах эрхийг сунгуулаха 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдөр өгсөн боловч шийдвэрлэлгүй, 2021 оны 10 дуга сын 06-ны өдөр “ ” нөхөрлөлтэй “******* 2” бичил уурхайн *******байд жонш олборлохоор шинээр гэрээ байгуулж албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж " " нөхөрлөлд,

Мөн Д.******* нь 2021 онд газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй байсан газрыг иргэн Г., Э., Н., Ч. нт тиалангийн зориулалта газ ашиглах, эзэмшүүлэх эрхийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж дур мэдэн зааж өгч бусдад давуу байдал тус тус бий болгосон гэх гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ. (Яллах дүгнэлтэд бичсэнээр)

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт даах яллах болон цагаатгах нотлох бимтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

 

Шүүгдэгч Д.******* шүүх хуралдаанд мэдүүлэхдээ: “...Би газ тиалантай холбогдсон асуудла буруутгагдаж байгаа. ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр дээр маань газ байдаг. Социализмын үед газ тиалан эрхэлж байгаад хаягдсан *******бай, шилж ургасан, мал бэлчдэггүй, айл өвөлжиж, хавждаггүй зэлүүд газ байсан. Засгийн газрын 2018 оны 131 дугатай тогтоолоор ******* сумын 4 дүгээр баг тиалангийн бүс нутаг гэж тогтоосон. Аймгийн Засаг дгын 2001-2024 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт ******* сум гэж нэр заагаад 1,100 га *******байг эдийн засгийн эргэлтэд оруул гэсэн чиглэл өгсөн. Миний бие сумын Засаг дга ажиллахдаа үүнийг өөрийн мөрийн хөтөлбөрт оруулсан. Би сумын Засаг дга болсон учраас газ тиалан эрхлэх асуудлыг дэмжих ёстой гэсэн итгэл үнэмшилтэй байсан. Манай 4 дүгээр багийнхан нутагтаа өвөлжиж, хавждаггүй, жил бүр сум, Баян-Овоо сумын хойд хэсэг, ******* сумын 3 дуга баг дээр өвөлждөг. Манай багийн 4 хүн газ тиалантай холбоотой өргөдөл, хүсэлт ггасан. Засгийн газрын хөтөлбөр болон миний хөтөлбөрт тусгагдсан учраас энэ асуудлыг хурдан шийдэх нь миний үүрэг хиуцлага, мөн тус атшсан *******байд хэн ч байхгүй учраас тиалан эрхлэх боломжтой гэж бодож байсан. 2021 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд энэ асуудал ороогүй, газ эзэмшүүлэх боломж бололцоо байхгүй, 100 га газраас илүү олгогдох боломжгүй *******а хэлсэн. Гэтэл нөгөө хүмүүс маань бид ******* сумын үндсэн иргэд, , хоёр газ тиалангийн чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн, ажлын туршлагатай ******* сумын газ тиаланг авч явах боломжтой гэсэн. Би давуу эрх болон газ эзэмших асуудал одоо шийдэгдэхгүй учраас туршилта бага газ тихыг зөвшөөрч, гэрээ байгуулаагүй учраас ям нэгэн асуудлыг төр хиуцахгүй, хин гайгүй ургац хураавал багтаа туслаай гэдэг байдла ама ярилцаж *******байг нь газрын даамал зааж өгсөн. 50 га, 35 га, , н 10 га газ ******* тэжээл тиалсан. ургац авч чадаагүй, үлдсэн 3 нь тодорхой хэмжээний ургац авч багтаа 50, 50 боодол ******* тэжээл өгсөн байсан. Би Засаг дга учраас хуульд нийцүүлэхийн тулд ажлыг явуулах ёстой гэж бодоод 2021 оны 12 сд сумын иргэдийн төлөөлөгчдийн хурла газ эзэмших асуудлыг оруулахад багийн иргэдийн нийтийн хурла тусгагдаагүй учраас давуу эрхийн асуудлыг шийдэхгүй гэсэн. Ковидын нөхцөл байдал гайгүй болоход багийн иргэдийн нийтийн хурал зла гээд зөвшөөрөгдсөн учраас багийн хурал дээр тус асуудлыг оруулахад аас бусад 3 нь ороод дэмжигдсэн. Энэ асуудлаас болоод би ям нэгэн байдла эрхийн гэрчилгээ олгоогүй, шан хамж аваагүй. Багийн иргэдээ бодож хийсэн ажил маань сүүлд алдаа болчих шиг боллоо. 2019 онд Засгийн газрын 355 дугатай тогтоол гсан. ******* ******* ******* гэх нөхөрлөл 2020 онд гэрээ байгуулж ажилласан учраас надтай адилхан зөрчил үүссэн. Намайг ажил хүлээж авахад бичил уурхайн асуудал маш замбаагүй олон газрыг ухаж, сүйтгэсэн байсан. Засгийн газрын шийдвэрээр гүний уурхайн музей авна гэдэг асуудал яригдаад тэнд ажиллаж байгаа нөхөрлөлүүд Засаг дгын тамгын газтай ирж уулзахад маш их дайралт ирсэн. Газ шорооны ажил хийсэн хүмүүс маш их здал ггасан учраас газтай маань тэгшилчих гэж хэлж байсан. Бид боломжоороо та нт даагийн газрын асуудлыг судалж шийдье гэдэг хиулт өгсөн. “******* ******* *******” нөхөрлөл тухайн үед Засаг дгатай байгуулсан гэрээгээ биелүүлээгүй. Гэрээний хугацаа дуусахад гэрээгээ сунгуулах *******а орж ирээгүй учраас цуцлагдсан. Иймээс “ ” нөхөрлөлд газрыг нь шилжүүлж гэрээ байгуулах загв дээр гэрээг нь хийсэн. Би Засаг дгын ажлыг хүлээж аваад маш олон нүхнүүдийг хаасан. Бичил уурхайн гэрээний асуудал, тиалангийн газ дээр үйл ажиллагаа явагдсан учраас зөрчил болоод явж байна, бусад асуудал маань үнэн зөвөөр тогтоогдсон...” гэв. 

 

Гэрч Б. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Надад ******* ******* ******* ЗБН-ийн тайлан, гэрээ сунгах хүсэлт ирүүлээгүй. Уг нь бол нөхөрлөлүүд надад хүсэлтээ өгдөг юм. Гэрээг сунгах асуудал нь Засаг дгын бүрэн эрхийн асуудал байгаа. Гэрээг сунгах бол гэрээ сунгах хүсэлт, тухайн жилд нөхөн сэргээлтийн ажлын мэдээ ирүүлэх ёстой байдаг. ******* ******* ******* ЗБН нь надад гэрээ сунгах хүсэлт ирүүлж байгаагүй. ******* ******* ******* ЗБН нөхөрлөл ******* сумын 3 дуга баг “******* ” гэх газ жонш олборлох үйл ажиллагаа явуулдаг байсан. 2021 онд хууль буса тэсэрч дэлбэрэх бодис хадгалсан зөрчил ггаж хуулийн байгууллага шалгасан ... Засгийн газрын 2017 оны 151 дүгээр тогтоолоор Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагааг зохицуулж байгаа. Засгийн газрын 2019 оны 355 дуга тогтоолоор бичил уурхай шинээр байгуулахгүй, шинээр дүгнэлт ггахгүй гэдгийг зааж өгсөн байгаа. Энэ хоёр тогтоол хүчин төгөлдөр байгаа. Эдгээр журмыг мөрдөж ажиллаж байгаа...” гэжээ. (1-р хх-ийн 31-33),

 

Гэрч Ж. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...2022 оны зун шиг санаад байна. С, өдрийг мтсан байна. Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч *******баат хот ажла явсан байсан. утса яриад “Жоншны гал үүслийн бичиг авах гээд хүн ярьж байна. Гал үүслийн бичиг өгөөрэй” гэж хэлсэн. уг нь жоншны гал үүслийн бичиг өгдөг. Нэг танихгүй хүн ирээд “ ” ЗБН-н нэр дээр гал үүслийн бичиг авсан. Би гал үүслийн бичгэн дээр нөхөрлөлийн нэр, тээврийн хэрэгслийн улсын дуга, жоншны хэмжээ, очих газрыг бичээд гын үсэг зурж өгсөн. Одоо хэдэн тонн жоншны гал үүслийн бичиг авсан гэдгийг санахгүй байна. Жоншийг яг бодитой хэмжих боломжгүй машины даац, тухайн хүний ама хэлсэн хэмжээгээр багцаалдаж өгдөг. Гал үүслийн бичиг дээр Засаг дга болон татвын байцаагч н гын үсэг зурдаг юм. Би өөрийн гын үсгийг зураад өгөөд явуулсан. Тухайн хүн нь Засаг дга болон Татвын байцаагч на гын үсэг зуруулдаг...” гэжээ. (1-р хх-ийн 36-37),

 

Гэрч Э. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...2021 онд газ тиалангийн зориулалта газ эзэмших хүсэлтийг , , , н өгсөн. гэдэг хүн нь ийн гэх хүний нэр дээр, гэдэг хүн нь Н., Н. нын нэр дээр газ эзэмших хүсэлтийг өгсөн. Н., Н. Д. нь урьд газ тиалангийн салбт ажиллаж байсан. Газ тиалангийн салбт урьд нь ажиллаж байсан бол 100 га хүртэл газрыг давуу эрхээр эзэмшиж болно гэсэн Засгийн газрын 2003 оны 28 дуга тогтоол заасан байдаг. Тийм учраас эдгээр хүний нэр дээр хүсэлт өгсөн. 2020 онд багуудын Иргэдийн хурал хуралдаагүй. Газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй байсан газрыг Засаг дга Д.******* нь , , , нын хүмүүст зааж өгсөн. Би тухайн үед ингэж болохгүй гэдгийг Засаг дгад хэлсэн боловч ц тахлын үед иргэдийг дэмжих хэрэгтэй, би дээд удирдлагуудтай ярина гэж хэлсэн. Одоогийн байдла тиалангийн зориулалтай газ эзэмших хүсэлт 14 иргэнээс ирчихээд байгаа. д 100 га газ зааж өгсөн. 2021 онд тиалалт хийсэн. д мөн 100 га газ зааж өгсөн 2021 онд тиалалт хийсэн. т 200 га газ зааж өгсөн. Гэхдээ хэдэн га газт тиалалт хийснийг мэдэхгүй байна. тиалалт бол хийсэн. д 200 га газ зааж өгсөн 2021 онд тиалалт хийсэн. ******* сум 2173 га атшсан тиалангийн зориулалтын газтай үүнээс 944 га газрыг ХХК эзэмшдэг. 100 га газрыг иргэн Буяндэлгэр, 90 га газрыг Ц.-, 87 га газрыг Ц., 10 га газрыг Төрбат гэх иргэн эзэмшдэг. Одоо зөвшөөрөл олгогдоогүй 940 га газ байгаагаас дээр 4 иргэнд 600 га газрыг зөвшөөрөлгүй тиалалт хийсэн. ... Газ эзэмших эрхийн гэрчилгээ авсан байх шадлагатай. Гэрчилгээ авахын тулд тухайн эзэмших газ нь сумын газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусгагдаж сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурла батлагдаж сумын Засаг дгын захирамж гсан байх ёстой. 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд дээрх иргэдэд олгосон газрыг оруулах санал оруулж сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд танилцуулсан боловч сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлж байж оруулж ир гэсэн. Ингээд 2022 оны 01 дүгээр сд 4 дүгээр багийн Иргэдийн нийтийн хурла дээрх иргэдэд газ эзэмшүүлэх асуудлыг хэлэлцүүлсэн боловч Багийн иргэдийн хурлаас 600 га *******байд тиалалт явуулахыг дэмжиж байна гэсэн тогтоол гсан. Ингээд сумын газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах гэсэн боловч зөвхөн төсөвт байгууллагын зайлшгүй хэрэгцээний газрыг нэмэлтээр газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд оруулна, бусад газрыг газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлтээр оруулахгүй гэж газрын зохион байгуулалт геодези зураг зүйн газ, аймгийн Газрын хилцаа, билга хот байгуулалтын газраас чиглэл өгсөн. Одоо 2023 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд оруулах саналтай байгаа. Би Засаг дга Д.*******д 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөг сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурла хэлэлцэхээс өмнө тиалангийн зориулалттай газ эзэмших хүсэлтийг Багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлье гэж хэлсэн боловч Засаг дга ******* нь угаасаа багийн Иргэдийн хурла дэмжигдэхгүй шууд сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурла оруулна гэсэн. ... бол өөрөө багцаалдаад газраа авсан. , нын газрыг би очиж хэмжиж зааж өгсөн. Засаг дгын өгсөн үүргийн дагуу ажилласан. Энэ хууль зөрчиж байна гэдгийг Засаг дгад хэлсэн. Засаг дга нь ц тахлын үед иргэдийг дэмжинэ, дээд газтай ярьчихна гэж надад хэлсэн. ... Дээрх нэр бүхий иргэд тухайн үеийн сумын Засаг дга Д.*******д давуу эрхээр газ тиалангийн газ эзэмших хүсэлтийг өгсөн байсан. Хүсэлтийг Засаг дга хүлээн авч надад хуулийн дагуу шийдвэрлэ гэж өгсөн. Миний бие иргэдийн хүсэлтүүдийн дагуу шийдвэр ггах боломжгүй. Тухайн иргэд нь багийн Засаг дгад хүсэлт өгч багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлэн Сумын Засаг дгад бимтыг ирүүлж иргэдийн төлөөлөгчдийн хурла хэлэлцэгдэх асуудал байсан учраас миний бие ям нэгэн шийдвэр ггаагүй. Энэ *******а Засаг дга Д.*******д хэлэхэд “Ковид 19 ц тахал гсантай холбоотой багийн иргэдийн нийтийн хурал злах боломжгүй” гэж хэлсэн. Миний зүгээс багийн иргэдийн нийтийн хурал дэмжихгүй *******а хэлсэн. Дээрх нэр бүхий хүмүүс нь 2021 онд өгсөн хүсэлтүүдээ буцааж надаас аваад 2023 онд дахин багийн Засаг дгад нь хүсэлт ггаад хуульд заасан журмын дагуу газрын асуудлаа шийдвэрлүүлсэн. 2021 онд дээрх нэр бүхий хүмүүс бүгд 100 орчим га *******байг газ тиалангийн зориулалта ашигласан. Засгийн газрын 2003 ны 28 дуга тогтоолын 5 дуга хавсралтад заасны дагуу албан ёсоор газ ашиглаагүй, хууль буса газ ашигласан юм. Манай сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр буюу “” гэх газт 2173 га тиалангийн зориулалттай газ байдаг. Энэ газт тухайн хүмүүс тиалангийн зориулалттай газ ашигласан байгаа. Өөр газ байдаггүй...” гэжээ. (1-р хх-ийн 40-42, 3-р хх-ийн 80-81),

 

Гэрч Ч. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Засаг дга Д.******* хүмүүст газ хувалиж өгсөн. Тухайн жил ц тахалтай байсан. Аймгийн Засаг дгаас захирамж ирсэн гэж ******* дга хэлж байсан. Хадлан тэжээлийн хомсдол үүссэн учраас ******* тэжээл тиалах зөвшөөрөл олгосон гэж байсан. Надаас гадна Н., Галмандах, Э. н тиалалт эрхлэх газ авсан. Багийн иргэдийн нийтийн хурал 2 удаа болсон боловч зөвшилцөлд хүрээгүй. ******* сумын 4 дүгээр багийн Иргэдийн нийтийн хуралд сумын удирдлагууд байсан. Хашаажуулалт хийчихвэл үйл ажиллагаа явуулж болно гэж хэлсэн. Ингээд тиалалт хийх газраа хашаа бьсан...” гэжээ. (1-р хх-ийн 45-46),

 

Гэрч Б. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...2020 оны 07 дуга сын 05-ны өдөр Засаг дгатай байгуулсан “Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох тухай гэрээ”-ний хугацаа дуусах ёстой байсан ч бид 2020 оны 05 дуга сын 16-ны өдөр гэрээг нэг жилээр сунгасан. Хугацаа дуусахаас өмнө гэрээний хугацааг сунгасан. Ингээд 2021 оны 05 дуга сын 16-ны өдөр гэрээний хугацаа дуусах байсан. 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдөр гэрээг 1 жилийн хугацаага сунгах хүсэлтийг өөрийн биеэр ******* сумын Засаг дгын тамгын газрын бичиг хэргийн ажилтан Болор гэх хүнд хүлээлгэж өгсөн. Засаг дга *******д гэрээний хугацаа сунгах хүсэлт өгсөн *******а уулзаж хэлсэн. Хүсэлтээ албан бичгээр өгсөн. Гэтэл одоог хүртэл уг албан бичгийн хиуг өгөөгүй байгаа. Гэтэл “*******--2” бичил уурхайн зориулалта ашиглах *******байг “ ” нөхөрлөлд 2021 оны 10 дуга сын 04-ний өдөр гэрээгээр өгсөн байдаг. “******* ******* *******” ЗБН нь “ ” ХХК-тай жонш олборлох чиглэлээр хамтран ажиллаж байсан. Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээ байгуулсан байсан. Мөн “ ” ХХК-тай ажил үйлчилгээний гэрээ байгуулсан. “ ” ХХК нь тэсэлгээ хийх тусгай зөвшөөрөлтэй байгууллага юм. “ ” ХХК нь ******* суманд ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа явуулдаг юм. “ ” ХХК-ийн тэсэлгээний агуулахыг манай аж ахуйн нэгж байгууллага түрээсэлсэн. Ингээд “ ” ХХК нь манай захиалсан тэсэлгээний бодисыг “ ” ХХК-ийн агуулахад хадгалж байсан. 2021 оны 05 дуга сын 16-ны өдрийг хүртэл хугацаанд манай ашиглалтын *******бай буюу “*******--2”-т “ ” ХХК нь гэрээний дагуу үйл ажиллагаа явуулж байсан. Ингээд гэрээний хугацаа дууссан тул гэрээг сунгах хүртэл ажил зогсоох чиглэлийг “ ”, “ ” ХХК-нд өгсөн. Ингээд уурхай дээр манаач ийг үлдээгээд би явсан. Ингээд намайг эзгүй байх хугацаанд буюу 2021 оны 05 дуга сын сүүлээр “ ” болон “ ” ХХК-ийн ажилчид манай нөхөрлөлийн эрх бүхий хүнд мэдэгдэлгүй мөн манаачид мэдэгдэлгүй “*******--2” уурхайн дотор тэсэлгээний бодис байршуулсан байсан. Ингээд аймгийн Тагнуулын газт мэдээлэл өгсөн байдаг. Хэн мэдээлэл өгсөн гэдгийг би мэдэхгүй. Ингээд аймгийн Тагнуулын газраас хүмүүс манай уурхай дээр очсон байсан. Мөн Бэрхийн цагдаагийн тасгийн цагдаа н, ******* сумын цагдаа, ******* сумын Засаг дгын тамгын газрын ажилчид очсон байсан. Би тухайн үед Хэнтий аймгийн суманд явж байсан. Ингээд дуудсан тул уурхай дээрээ очсон. Манай нөхөрлөлийг хууль бус тэслэх бодис ашиглаж хууль бус жонш олборлосон гэж үзэж сумын цагдаа уурхайн амыг лацадсан. Аймгийн Тагнуулын газ тэсэлгээтэй холбоотой материалыг шалгаад цагдаагийн газ шилжүүлсэн байсан. Тухайн хэрэг эцэслэн шийдвэрлэгдээгүй байгаа. Манай уурхайг хүчээр зогсоосон лацадсан байхад сумын Засаг дга ******* нь “ ” нөхөрлөлтэй гэрээ байгуулж хуулийн байгууллагын лацадсан уурхайг бусдад шилжүүлсэн байсан. Мөн лацыг дурааа хөндсөн. Манай байгууллагад лац хөндөж байгаа *******ааа хэлээгүй. “ ” нөхөрлөл нь дуучин Б.баатын төрсөн ах Б.гийн нөхөрлөл байгаа юм. Манай уурхайн лацыг хөндүүлсэн хүн нь Бэрх цагдаагийн тасгийн дга юм байна лээ. , н нь нэг айлын хүргэн. Тэгэхээр эдгээр хүмүүс хоорондоо тохиролцож уг ажлыг зохион байгуулсан гэж үзэж байна. “ ” ХХК нь манайд өөрсдөө хамтран ажиллах санал тавьж байсан юм. Тухайн үед хамтран ажиллах саналыг хүлээн аваад гэрээ байгуулсан. “ ” ХХК-ийн захирал Ам гэж хүн байдаг. Засаг дга *******, “ ” ХХК-ийн захирал Ам, дуучин Б.баат н нь уг ажлыг үгсэн хуйвалдаж манай нөхөрлөлийг хүчээр зохион байгуулалттай үйл ажиллагааг зогсоосон. “*******-” гэх газт бичил уурхайга ашиглаж байгаа “*******- 1”, “*******- 2” гэсэн *******бай байгаа. “*******-” гэдэг нь уулын нэр байгаа юм. Нутгийн иргэдийн тахидаг уул юм байна лээ. “******* -1” *******бай нь уулын дээд хэсэгт олборлолт хийдэг *******бай юм. Уг *******байд “ ” нөхөрлөл үйл ажиллагаа явуулдаг. Манай нөхөрлөл болохоор “*******-” уулын доод хэсэгт олборлолт явуулдаг юм. Засаг дга ******* нь сумын Засаг дга болохдоо “*******- 1” уурхайн гэрээг цуцална гэсэн амлалтыг иргэдэд өгч сонгогдсон байдаг. Засаг дга ******* нь надад “ ” нөхөрлөлтэй байгуулсан гэрээг цуцалж байгаа нөхөн сэргээлт хийх чиглэл өгсөн гэж хэлсэн. “ ” нөхөрлөл нь техникийн нөхөн сэргээлт хийж ухсан нүхээ булж байсан. Гэтэл ******* нь Засаг дгын ажлыг 2022 онд хүлээлгэж өгсөн. Ажил хүлээлгэж өгөхөөсөө өмнө “ ”, “ ” нөхөрлөлд “*******- 1,2” *******байг гэрээгээр олгосон байсан.  “ ” ХХК нь 2022 оны 03 дуга сын сүүлээр “*******- 1” *******байд “ ” нөхөрлөлтэй хамтч ажиллаха техник хэрэгсэл болон ажилчдаа татаж үйл ажиллагаа явуулж байсан. Үүнээс хахад дуучин баат, “ ” ХХК-ийн Ам, Засаг дга ******* н нь “*******- 1,2” *******байг өөрсдөө авах гэж “******* ******* *******” нөхөрлөлийг зайлуулсан болох нь хагдаж байна. Засаг дга ******* нь “ ” нөхөрлөлтэй гэрээ байгуулсна Засгийн газрын 355 дуга тогтоолыг зөрчиж байгаа юм. Уг тогтоолоор бол шинээр байгуулагдсан нөхөрлөлтэй гэрээ байгуулж болохгүй юм. 2022 оны 03 дуга сын 27-ны өдөр ******* суманд очиход Засаг дга *******гийн хашаанд их хэмжээний жонш хураалттай байсан. Миний багцаалсна 100-150 тонн жонш байсан. Үүнийг шалгаж өгөөч гэж хүсэж байна. Яагаад сумын Засаг дга өөрийн хашаандаа ийм их жонш хураасан гэдгийг шалгуулах хүсэлтэй байна. Засаг дга ******* нь ******* сумын 6 дуга баг ын 2-201 тоотод гэр нь байдаг. Би тухайн үйл явцыг өөрийн г утса видео хэлбэрээр бимтжуулсан байгаа. Мөн өөрийн намын хамаал нь бүхий хүнд 720 га тиалангийн газрыг өгсөн гэсэн мэдээлэл байгаа. Уг газ нь Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурла орж батлагдаагүй газ байдаг. Мөн ******* сумын “ ” гэх газт эвдэгдсэн *******байг нөхөн сэргээлгэх нэрийдлээр хүмүүсийг оруулж олборлолт хийлгэсэн байсан. Энэ олборлосон жонш нь өөрийнх нь гэрийн хашаанд байсан жонш байх гэж бодож байна. Би дугатай г утса *******тай утса ярьсан. Би *******д “*******--2 уурхайд очоод ирлээ. Хууль буса хүмүүс үйл ажиллагаа явуулж байна. Та сумын Засаг дга хүний хувьд энэ асуудлыг мэдсэн үү” гэж асуухад мэдээгүй гэж надад хэлсэн. “Та яагаад мэдээгүй юм, та тайлб хэлээч” гэхэд “Чамд тайлб хэлэх алба байхгүй” гэж хэлсэн. баат чинь аймгийн Засаг дга яриулж байгаад надтай гэрээ хийлгэсэн гэж хэлээд уурлаад г утсаа тасалсан. Уг ярианы бичлэгийг би бэхжүүлж авсан...” гэжээ. (1-р хх-ийн 49-52),

 

Гэрч М. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...ын , ын , ы , сүхийн н 2021 онд ******* сумын 4 дүгээр баг ы тиалангийн *******байд шинээр ******* тэжээл тьсан. Нэг хүнд 100 га газ олгосон гэж сонсогдсон. Эдгээр хүмүүсийн ******* тэжээл тьсан газ хуучин атшсан газ байгаа. ... Сумын Засаг дга ажиллаж байсан ******* нь эдгээр хүмүүст ******* тэжээл тих зөвшөөрөл өгсөн. Хин ям нөхцөлтэй ******* тэжээл тьсан, гэрээ байгуулсан эсэхийг нь мэдэхгүй. Би хүмүүсийг ******* тэжээл тиха газ авч байгаа мэдээллийг иргэдээс аваад Засаг дга *******д “Багийн Иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцэгдээгүй асуудал дээр иргэдэд тиалангийн зориулалттай газ олгож болж байгаа юм уу?” гэж асуухад “Аймаг дэмжсэн юмыг бид н дэмжихгүй бол болохгүй. Мөн бэлчээр хомсдож байгаа үед үүнээс өөр га байхгүй. Covid-19 өвчинтэй холбоотойгоор иргэдийн нийтийн хурал злах боломжгүй” гэж надад хэлсэн. Багийн иргэдийн нийтийн хурал 2022 оны 01 дүгээр сын 20-ны орчим хуралдсан. Засаг дга ******* нь “Багийн иргэдийн нийтийн хурлаа зла тиалангийн зориулалта олгох газрыг 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусгах хэрэгтэй байна” гэсэн тул Иргэдийн нийтийн хурал зласан. Уг хуралд Н. ирээгүй бусад хүмүүс нь өөрийн биеэр оролцсон. Ингээд Ч., Э., Г. нт тиалангийн зориулалта олгох асуудал багийн Иргэдийн нийтийн хурла дэмжигдсэн. Хин Н. ирээгүй учраас асуудлыг нь хэлэлцээгүй. Мөн нэмж шинээр тиалангийн зориулалттай газ эзэмших иргэдийн хүсэлт өргөдөл орж ирсэн. Гэхдээ 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй. ... Дээрх нэр бүхий иргэд тухайн жилд буюу 2021 онд албан ёсоор хүсэлт өгөөгүй учир миний бие багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлээгүй. Манай сумын хувьд 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт л газ тиалангийн зориулалттай газ байдаг. Тухайн жил Засаг дга ажиллаж байсан Д.******* нь нэр бүхий хүмүүс тиалангийн зориулалта газ ашиглуулах санал надад хэлсэн. Тэр үед миний зүгээс иргэдийн нийтийн хурла ороогүй сумын хурал хэлэлцээгүй байхад болохгүй *******а хэлээгүй. Энэ жил Хэнтий аймгийн хэмжээнд тиалан дэмжих жил болж байгаа. Энэ ажлыг унагаахгүйн тулд газ өгнө гэж хэлээд ашиглуулсан. Тухайн хүмүүст ******* сумын 4 дүгээр баг ы тиалангийн *******байд тус бүр 100 га *******байг давуу эрхээр олгосон. Надад өөр мэдэх зүйл байхгүй байна. Мөн Засаг дга ковид ц тахалтай холбоотой хурал хийх боломжгүй, олон нийтийг цуглуулах боломжгүй эхний ээлжинд олгож тиалалт явуулна гэж ярьж байсан.” гэжээ. (1-р хх-ийн 55-56, 3-р хх-ийн 75-77),

 

Гэрч Х. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...2021 оны 06 дуга сын 01-ний өдөр Хэнтий аймгийн Тагнуулын хэлтсийн ажилтан гэх хүн ******* сумын “*******-” гэх газ байна гэсэн мэдээлэл ирсэн. Тухайн газ хууль буса тэсэлгээ хийсэн мэдээлэл ирсэн байсан. Ингээд ******* сум дахь цагдаагийн тасгийн дга , хэсгийн төлөөлөгч Л.Сансбаат, Бэрх тосгоны байгаль орчны байцаагч , ******* сумын байгаль хамгаалагч , Байгаль орчны улсын байцаагч нын хамт ******* сум “*******- 2” гэх уурхайн *******байд очсон. Биднийг очиход тагнуулын ажилтнууд тэнд байсан хүмүүстэй уулзаад га тайлб авсан байсан. Ингээд хууль буса тэсэлгээ хийсэн асуудлыг тагнуулын хэлтэс шалгаад хьяалла Цагдаагийн байгууллагад шилжүүлэх үү, эсвэл шууд Цагдаагийн байгууллага гомдол мэдээлэлд оруулаад шалгах уу гэдэг асуудлыг ярилцаж шийдээд Цагдаагийн хэсгийн төлөөлөгч шалгаха болж мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулсан. Хэргийн газрын үзлэг хийсэн. Тухайн газ байсан хүмүүсийг ******* сумын цагдаагийн хэсэгт дээр авчирч мэдүүлэг авсан. Хууль буса тэсэлгээ хийсэн нөхцөл байдал тогтоогдсон. Тухайн уурхай нь далд уурхай байсан. Ингээд уурхайн гаднаас ордог хаалгыг х өнгийн мяндса хэрээд мяндасны үзүүр хэсгийг лацадсан. Уг нь лац бол дугатай байсан. Гэхдээ одоо лацны дугаыг санахгүй байна. Уурхайн аманд 4 ширхэг лац тавьсан. Мөн 1 ковш, 2 пад тракторын жолооны хүрдийг троссон лаца лацадсан. Техник хэрэгсэл дээр нийт 3 ширхэг лац тавьсан. Лац мөн дугатай байсан. Гэхдээ одоо дугаыг нь санахгүй байна. Бэрх тосгоны Байгаль орчны улсын байцаагчаас лац авч лацадсан. Лацадсан тухай тэмдэглэл үйлдээд тэмдэглэлийн дэвтэрт бичсэн. Гэхдээ энэ тэмдэглэл шалгаж байгаа гомдол мэдээлэл болон хэргийн материалд хавсгаагүй. Дахин хууль бус үйл ажиллагааг явуулахаас сэргийлж таслан зогсоох зорилгоор лацадсан. Тухайн үед “******* ******* *******” нөхөрлөлийн инженер нь дуудагдаж ирсэн. сумаас ирлээ гэж байсан. Архи уусан байсан. Мөн ажилтан гэж хүн байсан. Уурхайн ам болон техник хэрэгслийг лацадсан *******а хэлээд хүлээлгэж өгсөн. Тэмдэглэлийн дэвтэр дээр өөр гын үсэг зуруулсан санагдаж байна. Энэ *******ах бимт хэрэгт бол байхгүй. Тухайн тэмдэглэлийн дэвтэр нь ******* сумын Байгаль орчны улсын байцаагч ын дэвтэр байсан...” гэжээ. (1-р хх-ийн 59-61),

 

Гэрч Б. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Манай нөхөрлөл тухайн газраа буюу ******* сумын 3 дуга баг “******* ” гэх газ 2022 оны 03 дуга сд жонш олборлох ажлаа эхлэх гээд *******байгаа цэвэрлэсэн чинь хуучин тэсэлгээ хийгээд орхисон жонш байсан. Уг жоншийг ггаж шигшээд нийт 90 тонн болж уг 90 тонн жоншийг тээвэрлүүлсэн. Бусда өөрсдөө жонш олборлоогүй 90 тонн жоншийг хаана хэнд хэдэн төгрөгөөр зсан *******а манай хуурай ах пүрэв мэдэж байгаа. Тухайн үед пүрэв ах машин явуулаад жонш ачуулаад гал үүслийн бичиг авч өгөөд явуулсан. пүрэв ах Жоншоо - суманд очиж ялгуулаагүй зж борлуулж өөрийн данса мөнгөө авсан. пүрэв нь манай уурхайд хөрөнгө оруулалт хийж ойр зуурын гэр техник авч өгч байсан болохоор жонш авсан юм. Гэхдээ 90 тонн жоншноос чиргүүлтэй “Хово” машины чиргүүл дээр нь дан шороо ачуулсан пүрэв ах нь - суманд очоод нийт хэдэн тонн шороо, жонш зсан *******а сайн мэдэж байгаа. ... 2022 оны 05 дуга сын 18-ны өдрөөс хойш жонш олборлож худалдан борлуулаагүй. Хин 2022 оны 07 дуга сд тэсэлгээ хийх зөвшөөрөл аваад тэсэлгээ хийсэн чинь 2022 оны 09 дүгээр сын 22-ны өдөр ******* сумын Засаг дга манай бичил уурхайг 2022 оны 09 дүгээр сын 22-ны өдөр 01/272 дугатай албан бичгээр Засгийн газрын 2019 оны 355 дуга тогтоолын бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох гэрээг шинээр байгуулахгүй гэсэн 1.1 дэх заалтыг зөрчин гэрээ байгуулсан байна. Иймд дээрх зөрчлийг үндэслэн гэрээг цуцалж байгаа тул гэрээ эхэлснээс хойших олборлолт явуулсан *******байг нөхөн сэргээж өгнө үү гэж үйл ажиллагааг зогсоосон юм...” гэжээ. (1-р хх-ийн 70-71),

 

Гэрч Д.пүрэв мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Хэнтий аймгийн ******* сумын “*******-” гэх газт “******* ******* *******” ЗБН нь жонш олборлох гэрээ байгуулсан. “******* ******* *******” нөхөрлөлийн ахлагч Батцэнгэл гэж хүн байсан. Батцэнгэл, Б.баат бид н гурвалсан гэрээ байгуулж хамтран ажиллаха болсон. Би “******* ******* *******” нөхөрлөлд 420.000.000 төгрөгийн хөрөнгө оруулсан боловч ашиг аваагүй. “******* ******* *******” нөхөрлөл нь хууль буса зөвшөөрөлгүй тэсэлгээ хийж Хэнтий аймгийн Тагнуулын газраас үйл ажиллагааг зогсоосон байсан. “******* ******* *******” нөхөрлөлийн хөдөлмөр хамгааллын ажилтан нь гэж хүн байсан. надтай утса яриад жонш хүлээж аваад тушаагаад өгөөч гэхээр нь би зөвшөөрсөн. Жоншийг Хэнтий аймгийн ******* сумаас ачаад явуулсан би *******баат хотоос Хэнтий аймаг орж жоншийг тосож авсан. 2 “Хово” мкийн машина жонш ирсэн. Нэг машинд нь жонш ачсан байсан. Нөгөө чиргүүлтэй машин нь жонштой шороо ачсан байсан. Ингээд Хэнтий аймгийн - суманд очоод 99110137 тоот г утасны дугатай Өвөрмонгол иргэнд жонш болон шороог зсан. Жонш болон шороог 21.800.000 төгрөгөөр зсан. Мөнгө нь хоёр хуваагдаж орсон. 2022 оны 05 дуга сын 24-ний өдөр 20.000.000 төгрөг, 2022 оны 05 дуга сын 25-ны өдөр 1.800.000 төгрөг шилжүүлсэн...” гэжээ. (1-р хх-ийн 74-76),

 

Гэрч Ч.Батжгал мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Би 2022 оны 02 дуга сын 28-ны өдөр төхөөрөмж түрээсээр ашиглуулах гэрээг Д.пүрэв гэх хүнтэй байгуулсан. 1 сын түрээсийн төлбөр 12,000,000 төгрөг байха гэрээ байгуулсан. Би бага оврын ачигч буюу “Вов кад” түрээсэлж байсан. Энэ хүн надаас төхөөрөмж авч явахдаа түрээсийн төлбөр болох 6,000,000 төгрөгийг өгөөд 2022 оны 02 дуга сын 28-ны өдөр төхөөрөмж авч явсан. Үүнээс хойш түрээсийн төлбөр төлөхгүй байсан. Д.пүрэв гэх хүнээс түрээсийн төлбөрөө өгнө гэж хойшлуулса яваад нийт 21,000,000 төгрөг аваха болсон. Ингээд түрээсийн төлбөр өгөхгүй байха нь төхөөрөмжөө буцааж авъя гэж уулзсан. Миний төхөөрөмжийг ажиллуулж байгаа газ нь бичил уурхай байсан. Эзэн нь Базсадын баат гэж хүн байсан. пүрэв, баат н “Бидний ажил дуусах гэж байна. Удахгүй мөнгөтэй болно. Итгэхгүй бол зуслангийн газрын гэрчилгээг бьцаанд авч бай” гэж хэлсэн. Би гэхдээ газрын гэрчилгээг нь аваагүй. Би тэгэхээр нь түрээсийн төлбөрөө зогсоогоод “Та нт 10 хоног үнэгүй төхөөрөмжөө ашиглуулъя, энэ хугацаанд та н түрээсийн төлбөр болох 21,000,000 төгрөгийг олж өг” гэж хэлсэн. Үүнээс хойш 10 хоногийн хугацаа өнгөрсөн боловч түрээсийн төлбөрөө өгөөгүй тул би өөрийн биеэр очиж төхөөрөмжөө авсан. пүрэв нь “Одоо жоншоо ачаад явж байна. Заад түрээсийн төлбөрөө өгнө” гэж хэлсэн. Даа нь утса ярихдаа “Жонш заад 20 орчим сая төгрөг олсон. Ажиллаж байсан хүмүүсийнхээ цалинг өгөөд үлдсэн мөнгөө бүгдийг нь чамд шилжүүллээ” гэж хэлсэн. Ингээд 2022 оны 06 дуга сын 25-ны өдөр 15,000,000 төгрөг түрээсийн төлбөрт надад шилжүүлсэн. Үлдсэн 6,000,000 төгрөгийг одоо болтол өгөөгүй. Гэрээ хийсэн пүрэвтэй утса яриха “Ах нь баатт маш их хэмжээний мөнгийг залилуулсан” гэдэг. баат нь миний г утсыг блок хийсэн байсан. Хэнтий аймгийн ******* сум “*******-” гэх газ жоншны уурхайд миний төхөөрөмжийг ажиллуулж байсан. Тухайн уурхайн цооног дотроо их мөстэй байсан. Уг мөсийг миний төхөөрөмжөөр гадагшлуулсан. Мөсний цаад *******д өмнө овоолсон жонш байсан. Тухай жоншийг ггасан. Намайг төхөөрөмж аваха очиход тухайн овоолсон жоншийг ггаж байсан. Би цооногоор орж үзсэн. Би тухайн газ 3 удаа очиж байсан. Яагаад мөнгөө өгч чадахгүй байсан гэхээр тэр их мөсийг гадагш нь ггах гэж цаг хугацаа их алдсан. Мөсийг хүмүүс молдок гэх багажа хагалж байсан. Манай төхөөрөмж мөсийг шанага өргөж машин дээр ачиж ажил хийсэн. Мөсийг ачиж зөөх машинууд нь байнга эвдэрч байсан...” гэжээ. (3-р хх-ийн 60-62),

 

Гэрч Н. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Би ******* тэжээл тих гээд 200 га газ дээр 2 хүний нэр дээр буюу өөрийн төрсөн ах Н., хүргэн Н. нын өмнөөс нь хүсэлт бичээд ******* дгад тиалангийн зориулалта газ ашиглах гэсэн юм гэтэл “Тоног төхөөрөмж нь бэлэн байгаа хүмүүст өгнө. Хүсэлтээ газрын даамал т өг” гэсний дагуу би т биеэр өргөдлөө өгсөн. Ингээд өргөдөл өгсний даа 2021 оны 04 дүгээр сд яг өдрийг нь санахгүй байна ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр “Хөхүүрийн *******” гэх газт 200 га газ хэмжиж өгсөн. Үүний дагуу 100 га *******байд ******* тэжээлийн 3 төрлийн үр суулгасан боловч огт ******* тэжээл ургаагүй. Тухайн *******байгаа хадах гэтэл мал ороод хадах боломжгүй болсон байсан. Ингээд тухайн жилээ ям ч ашиг хийгээгүй. Хин тухайн 200 га *******байг бүрэн хашаалсан байгаа. Миний өгсөн өргөдөл багийн нийтийн хурла ороогүй, дээрх хууль, журамд заасны дагуу яваагүй. Тухайн үед Ковид-19 ц тахал гсантай холбоотой хурал зөвөлгөөн болоогүй юм болов уу, энэ *******а мэдэх зүйл байхгүй байна...” гэжээ. (3-р хх-ийн 65-67),

 

Гэрч Э. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...2021 оны хав Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт “ ” гэх газт тиалангийн газрын давуу эрхээр 100 га *******байг ашиглаха болсон. Тиалангийн зориулалта газ ашиглахдаа г өргөдөл бичиж Засаг дга Д.*******д өгсөн. Тэр үед Д.******* “Тиалалтаа хийж бай. Ковид-19 ц тахалтай холбоотой асуудла хурал зөвөлгөөн хийж болохгүй байна. Олон нийтийг цуглуулж болохгүй нөхцөл байдал үүсээд байна” гэсэн. Ингээд сумын газрын даамал нь тиалалт хийх *******байн хэмжээг хэмжиж өгсөн. Үүний дагуу миний зүгээс 40 га *******байд ******* тэжээл тьж 1500 боодол ******* тэжээл авч өөрийн хэрэгцээнд ашигласан. Би бог бод нийлсэн 1000 гуй малтай. Өөрийн малын тэжээл болгон ашигласан...” гэжээ. (3-р хх-ийн 70-72),

 

Гэрч О. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Засаг дга ажиллаж байсан Д.******* нь дээрх журмын дагуу материалыг иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд хэлэлцүүлсэн зүйл байхгүй. Угаасаа 2021, 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тиалангийн зориулалта газ эзэмшүүлэх газ тусгагдаагүй. Тийм учраас иргэнд тиалангийн зориулалттай газ ашиглуулах боломжгүй юм...” гэжээ. (3-р хх-ийн 92-93),

 

Гэрч Г. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт 2020 онд 100 га газрыг газ тиалангийн зориулалта ашиглаха ******* сумын Засаг дга *******тай уулзаад хүсэлт өгсөн чинь Ковид 19 ц тахал гсантай холбогдуулан ям нэгэн хурал хуралдахгүй байсан учраас Засаг дга “Түр газрын даамла цэг тогтоолгоод газ тиалангийн зориулалта газраа ашиглаж бай” гэж хэлсэн. Ингээд газрын даамалтай уулзаад газраа заалга гэсэн учраас би газрын даамалтай уулзаад өөрийг чинь дагуулаад яв гэсэн гэж хэлсэн. Хэлээд газрын даамалтай тиалангийн зориулалта ашиглах газ буюу 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр “ ” гэх газт очиж 100 га газ 4 цэг тогтоолгож 50 га *******байд ******* тэжээл тьсан. Тэр үед Засаг дга “Ковид 19 ц тахалтай байсантай холбоотой хурал хийж болохгүй учир тиалалтаа хийж бай. Даа нь албан ёсоор багийн иргэдийн нийтийн хурла ороод шийдвэр ггуулна биз дээ” л гэж хэлсэн...” гэжээ. (3-р хх-ийн 202-204),

 

Гэрч Э. мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...Миний бие 2017 оноос хойш ******* сум 6 дуга баг ын 2-1 тоотод эхнэр, хүүхдийн хамт амьдч байна. Манай хашаанд өөр айл байхгүй. Д.******* нь өмнө нь амьдч байсан. Би ах Д.*******гаас тухайн хашаа байшинг худалдан авч банкны зээлд байсан хашаа байшингийн зээлийг нь төлөөд авсан. Би зээлд нь 20.0 гуй сая төгрөг төлсөн. Үүнээс гадна 30.0 сая төгрөг өгөх ёстой юм. Би Д.*******д өгөх ёстой мөнгөө уван цувуулаад өгөөд явж байгаа. Яг одоогийн байдла төлбөр бүрэн дуусаагүй учраас хашаа байшинг нэр дээрээ шилжүүлэн авч чадаагүй байна. ... 60 орчим тонн жонш байсан. Би 2018 оноос хойш “-” уул “” гэх уурхайд ажиллаж байгаа юм. Би 2020 оны 11 дүгээр сын сүүлээр “-” уул “” уурхайд хэдэн хүмүүсийг ахалж ажиллаад олсон жоншийг хашаандаа авчирсан. Яагаад гэхээр уурхай дээр хадгалах гэхээр хуул хамгаалалт байхгүй гээд хашаандаа авчирсан юм. Ингээд 2022 оны 05 дуга сд “-” уул “Хавтай” уурхайн Монгол *******ыг хиуцан ажиллуулдаг байсан Өвөрмонгол Сайжрах гэх хүн худалдан борлуулсан, хаана, хэнд хэдэн төгрөгөөр худалдан борлуулсан *******а мэдэхгүй байна...” гэжээ. (3-р хх-ийн 207-208),

 

Шүүгдэгч Д.******* мөрдөн шалгах ажиллагаанд мэдүүлэхдээ: “...би хувийн ашиг сонирхлын үүднээс албаны эрх мэдлээ урвуулан ашиглах үүднээс хандаагүй, тиалангийн зориулалта газ эзэмшүүлэх асуудлын хувьд “Ковид-19” ц тахлын үед хурал цуглаан бүх юм хаалттай байсан. Тэр үед газ тиалалтын зориулалта газ ашиглах хүмүүс хүсэлт өгөөд “Техник тоног төхөрөөмж, туршлага байна ******* тэжээл тьж туршилтын байдла үзье” гэж хэлсэн. Тэр үед би “Энэ туршилтынх юм шүү. Та н чадах, чадахгүйгээ үз ээ. Би гэрчилгээ өгөхгүй. Хөл хорио тавигдсаны даа асуудлууд хурла орж шийдвэрлэгдэнэ гэж хэлсэн. ... “ ” нөхөрлөл нь Бэрх тосгоны уулын “ ” гэх газт үйл ажиллагаа явуулж байсан. Гэтэл далд уурхайн музей байгуулах зорилгоор “ ” нөхөрлөлийн үйл ажиллагааг зогсоосон. “******* 2” гэх бичил уурхайн *******байд “******* ******* *******” нөхөрлөл үйл ажиллагаа явуулж байгаад гэрээ сунгах *******а хүсэлт ирүүлсэн. Гэвч “******* ******* *******” нь гэрээний үүргээ биелүүлдэггүй учраас гэрээг нь сунгахгүй гэж ама хэлж мэдэгдсэн. Албан бичгээр ям ч бичиг ггаагүй. Ингээд “******* ******* *******” нөхөрлөлтэй уулзсанаас хойш “ ” нөхөрлөлийн Базсад гэх хүн надтай уулзаад “******* 2” бичил уурхайн *******байд манай нөхөрлөл үйл ажиллагаа явуулах *******а хэд хэдэн удаа уулзсан. Би зөвшөөрөөгүй явж байгаад “Хуучин үйл ажиллагаа явуулж байсан нөхөрлөл юм бол гэрээ байгуулаад үйл ажиллагаа явуул” гэж хэлээд гэрээ байгуулаад “******* 2” бичил уурхайн *******байд үйл ажиллагаа явуулах эрхийг нь олгосон юм. Энэ нь журам зөрчсөн үйлдэл болсон байна. “ ” нөхөрлөлтэй ям нэгэн хамаал байхгүй. Төрөл садангийн хамаал байхгүй. Надад шан хамж өгсөн зүйл байхгүй. Надтай дахин дахин ирж уулзаад үйл ажиллагаа явуулах *******а ама хүсэлт тавиад байсан болохоор гэрээ байгуулсан...” гэжээ. (3-р хх-ийн 194, 197-199)

 

Гэмт хэргийн *******ах гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (1-р хх-ийн 9),

“******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Авлигатай тэмцэх газт ггасан өргөдөл, хавсралт (1-р хх-ийн 10-12, 13-15),

“******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Монгол Улсын Хууль зүй, Дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатт ггасан өргөдөл (1-р хх-ийн 16-18),

Монгол Улсын Хууль зүй, Дотоод хэргийн яамны 2022 оны 09 дүгээр сын 07-ны өдрийн 3/4574 дугатай албан бичиг (1-р хх-ийн 19),

“******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Цагдаагийн Ерөнхий газрын дга Ж.од ггасан гомдол (1-р хх-ийн 20-22),

Цагдаагийн Ерөнхий газрын Мөрдөн байцаах албаны дгын 2022 оны 09 дүгээр сын 05-ны өдрийн 9/1-4591 дугатай албан бичиг (1-р хх-ийн 23),

“******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дга Б.ид ггасан гомдол (1-р хх-ийн 24-26),

Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дгын 2022 оны 09 дүгээр сын 14-ний өдрийн 06-01/2025 дугатай албан бичиг (1-р хх-ийн 27),

Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дгын 2022 оны 04 дүгээр сын 12-ны өдрийн 01/157 дугатай албан бичиг (1-р хх-ийн 28),

Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дгын 2022 оны 12 дуга сын 08-ны өдрийн 01/371 дугатай албан бичиг (1-р хх-ийн 233),

Хэнтий аймгийн Засаг дгын 2008 оны 09 дүгээр сын 25-ны өдрийн 272 дугатай захирамж, 2008 оны 12 дуга сын 01-ний өдрийн 317 дугатай захирамж, хавсралт,  2012 оны 12 дуга сын 07-ны өдрийн Б/352 дугатай захирамж, 2022 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрийн Б/66 дугатай захирамж, 2022 оны 04 дүгээр  сын Б/20 дугатай захирамж (1-р хх-ийн 236, 237, 238-239, 240, 241, 242),

Хэнтий аймгийн Засаг дгын 2014 оны 06 дуга сын 12-ны өдрийн 9/1154 дугатай албан бичиг, хавсралт (1-р хх-ийн 247, 248-249),

Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох тухай гэрээ (1-р хх-ийн 243-246, 1-р хх-ийн 250-2-р хх-ийн 3, 4-7, 31-34),

Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох журам (2-р хх-ийн 9-29),

Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 9 дүгээр сын 18-ны өдрийн 355 дугатай “Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагааны *******а авах зим га хэмжээний тухай” тогтоол (2-р хх-ийн 18),

“******* ******* *******” ЗБН-ийн 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдрийн албан бичиг (2-р хх-ийн 35),

Хэнтий аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын 2022 оны 05 дуга сын 10-ны өдрийн 03/213, 03/214 дугатай албан бичгүүд (2-р хх-ийн 36),

Хэнтий аймгийн ******* сумын нутагт орших “******* 2” нэртэй газт байрлах “******* ******* *******” нөхөрлөлийн бичил уурхайн 2021 оны уулын ажлын төлөвлөгөө (2-р хх-ийн 37-94),

Хэнтий аймгийн ******* сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын хуралдааны тэмдэглэлүүд (2-р хх-ийн 95-110, 111-116),

Н., Д. нын Баянбулаг багийн Засаг дгад ггасан өргөдөл (3-р хх-ийн 83, 84),

Г., Э. нын Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дгад ггасан өргөдөл (3-р хх-ийн 87-88, 89),

Хэнтий аймгийн ******* сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын хуралдааны тэмдэглэлүүд, хавсралт (3-р хх-ийн 95-96, 97-102, 103, 104-140, 141-149),

Тиалангийн газрыг давуу эрхээр эзэмшүүлэх журам (3-р хх-ийн 150-153),

Дансны хуулгад үзлэг хийсэн тэмдэглэл (3-р хх-ийн 170-172),

Эрүүгийн хиуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас (3-р хх-ийн 209),

Д.*******гийн оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа, гэрлэсний бүртгэлийн лавлагаа, төрөл садангийн лавлагаа, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа, тээврийн хэрэгслийн лавлагаа  (1-р хх-ийн 227, 228, 229, 230, 3-р хх-ийн 19), шүүгдэгч Д.*******гаас шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинээр ггаж өгсөн Хэнтий аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2025 оны 03 дуга сын 20-ны өдрийн 74 дугатай албан бичиг, Д.*******гийн авч байсан шагнал урамшууллын *******ах бимт, Цахилаан эрчим хүчээр хангах №20/25 дугатай гэрээ (нийт 20 хуудас) зэрэг тухайн хэрэгт хамаалтай, хуульд заасан журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлж авсан бусад нотлох бимтууд болно.

 

Хэнтий аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч Д.*******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан гэх гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж, эрүүгийн 2239002320356 дугатай хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн байна.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалж хавтаст хэрэгт цуглсан нотлох бимтуудыг ******* бүрээс нь нягт нямбай, бүрэн гүйцэд, бодит байдла нь хянаж үзсэний үндсэн дээр дотоод итгэлээр үнэлж шүүгдэгч Д.*******д холбогдох хэргийг прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд хянан шийдвэрлэх боломжтой байна гэж үзлээ.

 

Шүүгдэгч ******* овогт *******гийн ******* нь 2020 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрөөс 2022 оны 04 дүгээр сын 11-ний өдрийг хүртэл Хэнтий аймгийн ******* сумын засаг дга ажиллах хугацаандаа Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 355 дугатай тогтоолоор “Бичил уурхай эрхлэгч этгээдэд тавигдах шадлагыг хангахгүй болсон, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй этгээдийн гэрээг цуцлах, бичил уурхайн зориулалта ашигт малтмал олборлох дүгнэлт гсан *******байд бичил уурхай эрхлэх гэрээ шинээр байгуулахгүй байхыг аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг дга нт” даалгасан байхад ******* ******* ******* нөхөрлөлийн үйл ажиллагаа явуулж байсан *******бай буюу Хэнтий аймгийн ******* сумын “*******- 2” бичил уурхайн *******байд үйл ажиллагаа явуулах эрхийг сунгуулаха 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдөр өгсөн боловч шийдвэрлэлгүй, 2021 оны 10 дуга сын 06-ны өдөр “ ” нөхөрлөлтэй “******* 2” бичил уурхайн *******байд жонш олборлохоор шинээр гэрээ байгуулж албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж “ ” нөхөрлөлд,

- мөн Д.******* нь Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт байх 2021 онд газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй байсан газрыг иргэн Г., Э., Н., Ч. нт тиалангийн зориулалта газ ашиглах, эзэмшүүлэх эрхийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж дур мэдэн зааж өгч бусдад давуу байдал тус тус бий болгосон гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь шүүгдэгч Д.*******гийн шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн “...хууль, журамд заасныг зөрчсөн үйлдэл байгаа, үйлдсэн хэргээ хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг, мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн гэрч Б.ын “...Надад ******* ******* ******* ЗБН-ийн тайлан, гэрээ сунгах хүсэлт ирүүлээгүй. Уг нь бол нөхөрлөлүүд надад хүсэлтээ өгдөг юм. Гэрээг сунгах асуудал нь Засаг дгын бүрэн эрхийн асуудал байгаа. Гэрээг сунгах бол гэрээ сунгах хүсэлт, тухайн жилд нөхөн сэргээлтийн ажлын мэдээ ирүүлэх ёстой байдаг. ******* ******* ******* ЗБН нь надад гэрээ сунгах хүсэлт ирүүлж байгаагүй. ******* ******* ******* ЗБН нөхөрлөл ******* сумын 3 дуга баг “******* ” гэх газ жонш олборлох үйл ажиллагаа явуулдаг байсан. 2021 онд хууль буса тэсэрч дэлбэрэх бодис хадгалсан зөрчил ггаж хуулийн байгууллага шалгасан ... Засгийн газрын 2017 оны 151 дүгээр тогтоолоор Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагааг зохицуулж байгаа. Засгийн газрын 2019 оны 355 дуга тогтоолоор бичил уурхай шинээр байгуулахгүй, шинээр дүгнэлт ггахгүй гэдгийг зааж өгсөн байгаа. Энэ хоёр тогтоол хүчин төгөлдөр байгаа. Эдгээр журмыг мөрдөж ажиллаж байгаа...” гэх, гэрч Ж.ын “...2022 оны зун шиг санаад байна. С, өдрийг мтсан байна. Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч *******баат хот ажла явсан байсан. утса яриад “Жоншны гал үүслийн бичиг авах гээд хүн ярьж байна. Гал үүслийн бичиг өгөөрэй” гэж хэлсэн. уг нь жоншны гал үүслийн бичиг өгдөг. Нэг танихгүй хүн ирээд “ ” ЗБН-н нэр дээр гал үүслийн бичиг авсан. Би гал үүслийн бичгэн дээр нөхөрлөлийн нэр, тээврийн хэрэгслийн улсын дуга, жоншны хэмжээ, очих газрыг бичээд гын үсэг зурж өгсөн. Одоо хэдэн тонн жоншны гал үүслийн бичиг авсан гэдгийг санахгүй байна. Жоншийг яг бодитой хэмжих боломжгүй машины даац, тухайн хүний ама хэлсэн хэмжээгээр багцаалдаж өгдөг. Гал үүслийн бичиг дээр Засаг дга болон татвын байцаагч н гын үсэг зурдаг юм. Би өөрийн гын үсгийг зураад өгөөд явуулсан. Тухайн хүн нь Засаг дга болон Татвын байцаагч на гын үсэг зуруулдаг...” гэх, , гэрч Б.ын “...2020 оны 07 дуга сын 05-ны өдөр Засаг дгатай байгуулсан “Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох тухай гэрээ”-ний хугацаа дуусах ёстой байсан ч бид 2020 оны 05 дуга сын 16-ны өдөр гэрээг нэг жилээр сунгасан. Хугацаа дуусахаас өмнө гэрээний хугацааг сунгасан. Ингээд 2021 оны 05 дуга сын 16-ны өдөр гэрээний хугацаа дуусах байсан. 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдөр гэрээг 1 жилийн хугацаага сунгах хүсэлтийг өөрийн биеэр ******* сумын Засаг дгын тамгын газрын бичиг хэргийн ажилтан Болор гэх хүнд хүлээлгэж өгсөн. Засаг дга *******д гэрээний хугацаа сунгах хүсэлт өгсөн *******а уулзаж хэлсэн. Хүсэлтээ албан бичгээр өгсөн. Гэтэл одоог хүртэл уг албан бичгийн хиуг өгөөгүй байгаа. Гэтэл “*******--2” бичил уурхайн зориулалта ашиглах *******байг “ ” нөхөрлөлд 2021 оны 10 дуга сын 04-ний өдөр гэрээгээр өгсөн байдаг....” гэх, гэрч Э.ийн “...2021 онд газ тиалангийн зориулалта газ эзэмших хүсэлтийг , , , н өгсөн. гэдэг хүн нь ийн гэх хүний нэр дээр, гэдэг хүн нь Н., Н. нын нэр дээр газ эзэмших хүсэлтийг өгсөн. Н., Н. Д. нь урьд газ тиалангийн салбт ажиллаж байсан. Газ тиалангийн салбт урьд нь ажиллаж байсан бол 100 га хүртэл газрыг давуу эрхээр эзэмшиж болно гэсэн Засгийн газрын 2003 оны 28 дуга тогтоол заасан байдаг. Тийм учраас эдгээр хүний нэр дээр хүсэлт өгсөн. 2020 онд багуудын Иргэдийн хурал хуралдаагүй. Газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй байсан газрыг Засаг дга Д.******* нь , , , нын хүмүүст зааж өгсөн. Би тухайн үед ингэж болохгүй гэдгийг Засаг дгад хэлсэн боловч ц тахлын үед иргэдийг дэмжих хэрэгтэй, би дээд удирдлагуудтай ярина гэж хэлсэн. Одоогийн байдла тиалангийн зориулалтай газ эзэмших хүсэлт 14 иргэнээс ирчихээд байгаа. д 100 га газ зааж өгсөн. 2021 онд тиалалт хийсэн. д мөн 100 га газ зааж өгсөн 2021 онд тиалалт хийсэн. т 200 га газ зааж өгсөн. Гэхдээ хэдэн га газт тиалалт хийснийг мэдэхгүй байна. тиалалт бол хийсэн. д 200 га газ зааж өгсөн 2021 онд тиалалт хийсэн. ******* сум 2173 га атшсан тиалангийн зориулалтын газтай үүнээс 944 га газрыг ХХК эзэмшдэг. 100 га газрыг иргэн Буяндэлгэр, 90 га газрыг Ц.-, 87 га газрыг Ц., 10 га газрыг Төрбат гэх иргэн эзэмшдэг. Одоо зөвшөөрөл олгогдоогүй 940 га газ байгаагаас дээр 4 иргэнд 600 га газрыг зөвшөөрөлгүй тиалалт хийсэн. ... Газ эзэмших эрхийн гэрчилгээ авсан байх шадлагатай. Гэрчилгээ авахын тулд тухайн эзэмших газ нь сумын газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусгагдаж сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурла батлагдаж сумын Засаг дгын захирамж гсан байх ёстой. 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд дээрх иргэдэд олгосон газрыг оруулах санал оруулж сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд танилцуулсан боловч сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлж байж оруулж ир гэсэн. Ингээд 2022 оны 01 дүгээр сд 4 дүгээр багийн Иргэдийн нийтийн хурла дээрх иргэдэд газ эзэмшүүлэх асуудлыг хэлэлцүүлсэн боловч Багийн иргэдийн хурлаас 600 га *******байд тиалалт явуулахыг дэмжиж байна гэсэн тогтоол гсан. Ингээд сумын газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлт өөрчлөлт оруулах гэсэн боловч зөвхөн төсөвт байгууллагын зайлшгүй хэрэгцээний газрыг нэмэлтээр газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд оруулна, бусад газрыг газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлтээр оруулахгүй гэж газрын зохион байгуулалт геодези зураг зүйн газ, аймгийн Газрын хилцаа, билга хот байгуулалтын газраас чиглэл өгсөн. Одоо 2023 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд оруулах саналтай байгаа. Би Засаг дга Д.*******д 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөг сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурла хэлэлцэхээс өмнө тиалангийн зориулалттай газ эзэмших хүсэлтийг Багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлье гэж хэлсэн боловч Засаг дга ******* нь угаасаа багийн Иргэдийн хурла дэмжигдэхгүй шууд сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурла оруулна гэсэн. ... бол өөрөө багцаалдаад газраа авсан. , нын газрыг би очиж хэмжиж зааж өгсөн. Засаг дгын өгсөн үүргийн дагуу ажилласан. Энэ хууль зөрчиж байна гэдгийг Засаг дгад хэлсэн. Засаг дга нь ц тахлын үед иргэдийг дэмжинэ, дээд газтай ярьчихна гэж надад хэлсэн. ... Дээрх нэр бүхий иргэд тухайн үеийн сумын Засаг дга Д.*******д давуу эрхээр газ тиалангийн газ эзэмших хүсэлтийг өгсөн байсан. Хүсэлтийг Засаг дга хүлээн авч надад хуулийн дагуу шийдвэрлэ гэж өгсөн. Миний бие иргэдийн хүсэлтүүдийн дагуу шийдвэр ггах боломжгүй. Тухайн иргэд нь багийн Засаг дгад хүсэлт өгч багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлэн Сумын Засаг дгад бимтыг ирүүлж иргэдийн төлөөлөгчдийн хурла хэлэлцэгдэх асуудал байсан учраас миний бие ям нэгэн шийдвэр ггаагүй. Энэ *******а Засаг дга Д.*******д хэлэхэд “Ковид 19 ц тахал гсантай холбоотой багийн иргэдийн нийтийн хурал злах боломжгүй” гэж хэлсэн. Миний зүгээс багийн иргэдийн нийтийн хурал дэмжихгүй *******а хэлсэн. Дээрх нэр бүхий хүмүүс нь 2021 онд өгсөн хүсэлтүүдээ буцааж надаас аваад 2023 онд дахин багийн Засаг дгад нь хүсэлт ггаад хуульд заасан журмын дагуу газрын асуудлаа шийдвэрлүүлсэн. 2021 онд дээрх нэр бүхий хүмүүс бүгд 100 орчим га *******байг газ тиалангийн зориулалта ашигласан. Засгийн газрын 2003 ны 28 дуга тогтоолын 5 дуга хавсралтад заасны дагуу албан ёсоор газ ашиглаагүй, хууль буса газ ашигласан юм. Манай сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр буюу “” гэх газт 2173 га тиалангийн зориулалттай газ байдаг. Энэ газт тухайн хүмүүс тиалангийн зориулалттай газ ашигласан байгаа. Өөр газ байдаггүй...” гэх, гэрч Ч.гийн “...Засаг дга Д.******* хүмүүст газ хувалиж өгсөн. Тухайн жил ц тахалтай байсан. Аймгийн Засаг дгаас захирамж ирсэн гэж ******* дга хэлж байсан. Хадлан тэжээлийн хомсдол үүссэн учраас ******* тэжээл тиалах зөвшөөрөл олгосон гэж байсан. Надаас гадна Н., Галмандах, Э. н тиалалт эрхлэх газ авсан. Багийн иргэдийн нийтийн хурал 2 удаа болсон боловч зөвшилцөлд хүрээгүй. ******* сумын 4 дүгээр багийн Иргэдийн нийтийн хуралд сумын удирдлагууд байсан. Хашаажуулалт хийчихвэл үйл ажиллагаа явуулж болно гэж хэлсэн. Ингээд тиалалт хийх газраа хашаа бьсан...” гэх, гэрч М.ын “...ын , ын , ы , сүхийн н 2021 онд ******* сумын 4 дүгээр баг ы тиалангийн *******байд шинээр ******* тэжээл тьсан. Нэг хүнд 100 га газ олгосон гэж сонсогдсон. Эдгээр хүмүүсийн ******* тэжээл тьсан газ хуучин атшсан газ байгаа. ... Сумын Засаг дга ажиллаж байсан ******* нь эдгээр хүмүүст ******* тэжээл тих зөвшөөрөл өгсөн. Хин ям нөхцөлтэй ******* тэжээл тьсан, гэрээ байгуулсан эсэхийг нь мэдэхгүй. Би хүмүүсийг ******* тэжээл тиха газ авч байгаа мэдээллийг иргэдээс аваад Засаг дга *******д “Багийн Иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцэгдээгүй асуудал дээр иргэдэд тиалангийн зориулалттай газ олгож болж байгаа юм уу?” гэж асуухад “Аймаг дэмжсэн юмыг бид н дэмжихгүй бол болохгүй. Мөн бэлчээр хомсдож байгаа үед үүнээс өөр га байхгүй. Covid-19 өвчинтэй холбоотойгоор иргэдийн нийтийн хурал злах боломжгүй” гэж надад хэлсэн. Багийн иргэдийн нийтийн хурал 2022 оны 01 дүгээр сын 20-ны орчим хуралдсан. Засаг дга ******* нь “Багийн иргэдийн нийтийн хурлаа зла тиалангийн зориулалта олгох газрыг 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусгах хэрэгтэй байна” гэсэн тул Иргэдийн нийтийн хурал зласан. Уг хуралд Н. ирээгүй бусад хүмүүс нь өөрийн биеэр оролцсон. Ингээд Ч., Э., Г. нт тиалангийн зориулалта олгох асуудал багийн Иргэдийн нийтийн хурла дэмжигдсэн. Хин Н. ирээгүй учраас асуудлыг нь хэлэлцээгүй. Мөн нэмж шинээр тиалангийн зориулалттай газ эзэмших иргэдийн хүсэлт өргөдөл орж ирсэн. Гэхдээ 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй. ... Дээрх нэр бүхий иргэд тухайн жилд буюу 2021 онд албан ёсоор хүсэлт өгөөгүй учир миний бие багийн иргэдийн нийтийн хурла хэлэлцүүлээгүй. Манай сумын хувьд 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт л газ тиалангийн зориулалттай газ байдаг. Тухайн жил Засаг дга ажиллаж байсан Д.******* нь нэр бүхий хүмүүс тиалангийн зориулалта газ ашиглуулах санал надад хэлсэн. Тэр үед миний зүгээс иргэдийн нийтийн хурла ороогүй сумын хурал хэлэлцээгүй байхад болохгүй *******а хэлээгүй. Энэ жил Хэнтий аймгийн хэмжээнд тиалан дэмжих жил болж байгаа. Энэ ажлыг унагаахгүйн тулд газ өгнө гэж хэлээд ашиглуулсан. Тухайн хүмүүст ******* сумын 4 дүгээр баг ы тиалангийн *******байд тус бүр 100 га *******байг давуу эрхээр олгосон. Надад өөр мэдэх зүйл байхгүй байна. Мөн Засаг дга ковид ц тахалтай холбоотой хурал хийх боломжгүй, олон нийтийг цуглуулах боломжгүй эхний ээлжинд олгож тиалалт явуулна гэж ярьж байсан...” гэх, гэрч Н.ы “...Би ******* тэжээл тих гээд 200 га газ дээр 2 хүний нэр дээр буюу өөрийн төрсөн ах Н., хүргэн Н. нын өмнөөс нь хүсэлт бичээд ******* дгад тиалангийн зориулалта газ ашиглах гэсэн юм гэтэл “Тоног төхөөрөмж нь бэлэн байгаа хүмүүст өгнө. Хүсэлтээ газрын даамал т өг” гэсний дагуу би т биеэр өргөдлөө өгсөн. Ингээд өргөдөл өгсний даа 2021 оны 04 дүгээр сд яг өдрийг нь санахгүй байна ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр “Хөхүүрийн *******” гэх газт 200 га газ хэмжиж өгсөн. Үүний дагуу 100 га *******байд ******* тэжээлийн 3 төрлийн үр суулгасан боловч огт ******* тэжээл ургаагүй. Тухайн *******байгаа хадах гэтэл мал ороод хадах боломжгүй болсон байсан. Ингээд тухайн жилээ ям ч ашиг хийгээгүй. Хин тухайн 200 га *******байг бүрэн хашаалсан байгаа. Миний өгсөн өргөдөл багийн нийтийн хурла ороогүй, дээрх хууль, журамд заасны дагуу яваагүй. Тухайн үед Ковид-19 ц тахал гсантай холбоотой хурал зөвөлгөөн болоогүй юм болов уу, энэ *******а мэдэх зүйл байхгүй байна...” гэх, гэрч Э.ын “...2021 оны хав Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт “ ” гэх газт тиалангийн газрын давуу эрхээр 100 га *******байг ашиглаха болсон. Тиалангийн зориулалта газ ашиглахдаа г өргөдөл бичиж Засаг дга Д.*******д өгсөн. Тэр үед Д.******* “Тиалалтаа хийж бай. Ковид-19 ц тахалтай холбоотой асуудла хурал зөвөлгөөн хийж болохгүй байна. Олон нийтийг цуглуулж болохгүй нөхцөл байдал үүсээд байна” гэсэн. Ингээд сумын газрын даамал нь тиалалт хийх *******байн хэмжээг хэмжиж өгсөн. Үүний дагуу миний зүгээс 40 га *******байд ******* тэжээл тьж 1500 боодол ******* тэжээл авч өөрийн хэрэгцээнд ашигласан. Би бог бод нийлсэн 1000 гуй малтай. Өөрийн малын тэжээл болгон ашигласан...” гэх, гэрч О.ийн “...Засаг дга ажиллаж байсан Д.******* нь дээрх журмын дагуу материалыг иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд хэлэлцүүлсэн зүйл байхгүй. Угаасаа 2021, 2022 оны газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тиалангийн зориулалта газ эзэмшүүлэх газ тусгагдаагүй. Тийм учраас иргэнд тиалангийн зориулалттай газ ашиглуулах боломжгүй юм...” гэх, гэрч Г.ын “...Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт 2020 онд 100 га газрыг газ тиалангийн зориулалта ашиглаха ******* сумын Засаг дга *******тай уулзаад хүсэлт өгсөн чинь Ковид 19 ц тахал гсантай холбогдуулан ям нэгэн хурал хуралдахгүй байсан учраас Засаг дга “Түр газрын даамла цэг тогтоолгоод газ тиалангийн зориулалта газраа ашиглаж бай” гэж хэлсэн. Ингээд газрын даамалтай уулзаад газраа заалга гэсэн учраас би газрын даамалтай уулзаад өөрийг чинь дагуулаад яв гэсэн гэж хэлсэн. Хэлээд газрын даамалтай тиалангийн зориулалта ашиглах газ буюу 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр “ ” гэх газт очиж 100 га газ 4 цэг тогтоолгож 50 га *******байд ******* тэжээл тьсан. Тэр үед Засаг дга “Ковид 19 ц тахалтай байсантай холбоотой хурал хийж болохгүй учир тиалалтаа хийж бай. Даа нь албан ёсоор багийн иргэдийн нийтийн хурла ороод шийдвэр ггуулна биз дээ” л гэж хэлсэн...” гэх, гэрч Э., Х., Б., Э.пүрэв, Ч.Батжгал нын мэдүүлгүүд, гэмт хэргийн *******ах гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл, “******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Авлигатай тэмцэх газт ггасан өргөдөл, хавсралт, “******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Монгол Улсын Хууль зүй, Дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатт ггасан өргөдөл, Монгол Улсын Хууль зүй, Дотоод хэргийн яамны 2022 оны 09 дүгээр сын 07-ны өдрийн 3/4574 дугатай албан бичиг, “******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Цагдаагийн Ерөнхий газрын дга Ж.од ггасан гомдол, Цагдаагийн Ерөнхий газрын Мөрдөн байцаах албаны дгын 2022 оны 09 дүгээр сын 05-ны өдрийн 9/1-4591 дугатай албан бичиг, “******* ******* *******” ЗБН-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.ын Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дга Б.илд ггасан гомдол, Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дгын 2022 оны 09 дүгээр сын 14-ний өдрийн 06-01/2025 дугатай албан бичиг, Мэргэжлийн хяналтын Ерөнхий газрын дгын 2022 оны 04 дүгээр сын 12-ны өдрийн 01/157 дугатай албан бичиг, Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дгын 2022 оны 12 дуга сын 08-ны өдрийн 01/371 дугатай албан бичиг, Хэнтий аймгийн Засаг дгын 2008 оны 09 дүгээр сын 25-ны өдрийн 272, 2008 оны 12 дуга сын 01-ний өдрийн 317 дугатай захирамж, хавсралт, 2012 оны 12 дуга сын 07-ны өдрийн Б/352 дугатай захирамж, 2022 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрийн Б/66 дугатай захирамж, 2022 оны 04 дүгээр  сын Б/20 дугатай захирамж, Хэнтий аймгийн Засаг дгын 2014 оны 06 дуга сын 12-ны өдрийн 9/1154 дугатай албан бичиг, хавсралт, Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 9 дүгээр сын 18-ны өдрийн 355 дугатай “Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагааны *******а авах зим га хэмжээний тухай” тогтоол, Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох тухай гэрээ, Бичил уурхайга ашигт малтмал олборлох журам, “******* ******* *******” ЗБН-ийн 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдрийн албан бичиг, Хэнтий аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын 2022 оны 05 дуга сын 10-ны өдрийн 03/213, 03/214 дугатай албан бичгүүд, Хэнтий аймгийн ******* сумын нутагт орших “******* 2” нэртэй газт байрлах “******* ******* *******” нөхөрлөлийн бичил уурхайн 2021 оны уулын ажлын төлөвлөгөө, Хэнтий аймгийн ******* сумын иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын хуралдааны тэмдэглэлүүд, Н.ын Баянбулаг багийн Засаг дгад ггасан өргөдөл, Д.ын Баянбулаг багийн Засаг дгад ггасан өргөдөл, Г.ын Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дгад ггасан өргөдөл, Э.ын Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дгад ггасан өргөдөл, Хэнтий аймгийн ******* сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын хуралдааны тэмдэглэлүүд, хавсралт, Тиалангийн газрыг давуу эрхээр эзэмшүүлэх журам болон хавтаст хэрэгт авагдсан бичгийн бусад нотлох бимтууда нотлогдон тогтоогдож байна.

 

Авлигын эсрэг хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.1-д заасна нийтийн албан тушаалтанд төрийн улс төрийн, захиргааны, тусгай албаны удирдах болон гүйцэтгэх албан тушаалтанг хамауулан ойлгох бөгөөд шүүгдэгч Д.******* нь 2020 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрөөс 2022 оны 04 дүгээр сын 11-ний өдөр хүртэл Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дга ажиллаж байсан болох нь Хэнтий аймгийн Засаг дгын 2020 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрийн Б/66, 2022 оны 04 дүгээр сын 11-ний өдрийн Б/20 дугатай захирамжийн хуулба нотлогдон тогтоогдож байх тул шүүгдэгч Д.******* нь нийтийн албан тушаалтан болно.

 

Мөн түүнчлэн Авлигын эсрэг хуулийн 3 дуга зүйлийн 3.1.3-т “албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашиглах гэж албан тушаалын эрх мэдлийг албаны эрх ашгийн эсрэг буюу хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглаж хийх ёстой үйлдлийг хийхгүй байх, хийх ёсгүй үйлдэл хийхийг”, мөн зүйлийн 3.1.4-т “давуу байдал гэж Авлигын эсрэг хуулийн 4.1-д заасан этгээд албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашигласна хувь хүн, хуулийн этгээдэд буй болох эдийн болон эдийн бус ашигтай байдлыг” ойлгоно гэж тус тус хуульчилжээ.

 

Хьяалах нутаг дэвсгэртээ төрийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх, хууль тогтоомжийг биелүүлэх чиг үүрэгтэй Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дга Д.******* нь 2020 оны 11 дүгээр сын 20-ны өдрөөс 2022 оны 04 дүгээр сын 11-ний өдрийг хүртэл Хэнтий аймгийн ******* сумын засаг дга ажиллах хугацаандаа Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 355 дугатай тогтоолоор “Бичил уурхай эрхлэгч этгээдэд тавигдах шадлагыг хангахгүй болсон, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй этгээдийн гэрээг цуцлах, бичил уурхайн зориулалта ашигт малтмал олборлох дүгнэлт гсан *******байд бичил уурхай эрхлэх гэрээ шинээр байгуулахгүй байхыг аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг дга нт” даалгасан байхад ******* ******* ******* нөхөрлөлийн үйл ажиллагаа явуулж байсан *******бай буюу Хэнтий аймгийн ******* сумын “*******- 2” бичил уурхайн *******байд үйл ажиллагаа явуулах эрхийг сунгуулаха 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдөр өгсөн боловч шийдвэрлэлгүй, 2021 оны 10 дуга сын 06-ны өдөр “ ” нөхөрлөлтэй “******* 2” бичил уурхайн *******байд жонш олборлохоор шинээр гэрээ байгуулж албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж “ ” нөхөрлөлд, Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт байх 2021 онд газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй байсан газрыг иргэн Г., Э., Н., Ч. нт тиалангийн зориулалта газ ашиглах, эзэмшүүлэх эрхийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж дур мэдэн зааж өгч бусдад давуу байдал тус тус бий болгосон нь хавтаст хэрэгт авагдаж шүүх хуралдаанд шинжлэн судлагдсан дээр дурдсан нотлох бимтууда нотлогдон тогтоогдож байх бөгөөд түүний энэхүү үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулах ашиглах гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байна.

 

 

Иймд хавтаст хэрэгт авагдсан шүүх хуралдаанд шинжлэн судлагдсан дээр дурдсан нотлох бимтууда нийтийн албан тушаалтан буюу Хэнтий аймгийн ******* сумын Засаг дга ажиллаж байхдаа Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 355 дугатай тогтоолоор “Бичил уурхай эрхлэгч этгээдэд тавигдах шадлагыг хангахгүй болсон, гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй этгээдийн гэрээг цуцлах, бичил уурхайн зориулалта ашигт малтмал олборлох дүгнэлт гсан *******байд бичил уурхай эрхлэх гэрээ шинээр байгуулахгүй байхыг аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг дга нт” даалгасан байхад ******* ******* ******* нөхөрлөлийн үйл ажиллагаа явуулж байсан *******бай буюу Хэнтий аймгийн ******* сумын “*******- 2” бичил уурхайн *******байд үйл ажиллагаа явуулах эрхийг сунгуулаха 2021 оны 05 дуга сын 10-ны өдөр өгсөн боловч шийдвэрлэлгүй, 2021 оны 10 дуга сын 06-ны өдөр “ ” нөхөрлөлтэй “******* 2” бичил уурхайн *******байд жонш олборлохоор шинээр гэрээ байгуулж албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж “ ” нөхөрлөлд, Хэнтий аймгийн ******* сумын 4 дүгээр багийн нутаг дэвсгэрт байх 2021 онд газ зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд ороогүй байсан газрыг иргэн Г., Э., Н., Ч. нт тиалангийн зориулалта газ ашиглах, эзэмшүүлэх эрхийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж дур мэдэн зааж өгч бусдад давуу байдал тус тус бий болгосон гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь нотлогдон тогтоогдсон, Хэнтий аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос зүйлчилж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл тохирсон байх тул шүүгдэгч Д.*******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хиуцлага гцаагүй байх, эрүүгийн хиуцлага нь гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чан, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байх, эрүүгийн хиуцлагын зорилго зорилт, гэм буруугийн болон шудга ёсны зчимд тус тус нийцүүлэн шүүгдэгчид эрүүгийн хиуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна гэж үзлээ.

 

Мөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.8 дуга зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцох, гэм буруутай хүн, хуулийн этгээдэд хүлээлгэх эрүүгийн хиуцлагын төрөл, хэмжээг тухайн гэмт хэргийг үйлдэх үед дагаж мөрдөж байсан хуули тодорхойлно” гэж заасан бөгөөд шүүгдэгч Д.******* нь эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийг үйлдэх үед Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт оногдуулах ялын төрлийг хассан өөрчлөлт 2022 оны 12 дуга сын 16-ны өдөр орохоос өмнөх хуулийг дагаж мөрдөж байсан тул шүүгдэгч Д.*******д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.8 дуга зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан гэм буруутайд тооцож, эрүүгийн хиуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна.

 

Шүүгдэгч Д.*******д эрүүгийн хиуцлага хүлээлгэхэд тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас удаа гэмт хэрэг үйлдсэн нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дуга зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасна эрүүгийн хиуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал болох бөгөөд түүнд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дуга зүйлд заасан эрүүгийн хиуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдсонгүй.

 

Шүүгдэгч Д.*******гийн удаа гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэрэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хиуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг ******* бүрээс нь хгалзан үзэж Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.8 дуга зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна шүүгдэгч Д.*******гийн нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаага хасаж, 6,000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 6,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, шүүгдэгчийн хөрөнгө, орлого олох боломжийг хгалзан торгох ялыг 2 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож,  нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасах ялыг торгох ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолж шийдвэрлэх нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрүүгийн хиуцлагын зорилгод нийцнэ гэж дүгнэлээ.

 

 

Шүүгдэгч Д.*******гийн үйлдсэн гэмт хэргийн улмаас хүний эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд хохирол учраагүй байх тул бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзлээ.

 

Энэ хэрэгт эд мөрийн бимта хураагдаж ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгө орлогогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны здал гаагүй, шүүгдэгч Д.******* нь цагдан хоригдоогүй болохыг тус тус дурдаж, шүүгдэгчид авсан хувийн ба*******гаа ггах таслан сэргийлэх га хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж, бимт бичгээр ирсэн шүүгдэгчийн иргэний үнэмлэхийн лавлагааны хуулбыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц Хэнтий аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газт хүргүүлэх нь зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дуга зүйлийн 1, 2, 3, 4 дэх хэсэг, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дуга зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1.Шүүгдэгч ******* овогт *******гийн *******г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.8 дуга зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.8 дуга зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасна шүүгдэгч *******гийн *******гийн нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 (хоёр) жилийн хугацаага хасаж, 6,000 (зургаан мянга) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 6,000,000 (зургаан сая)  төгрөгөөр торгох ял шийтгэсүгэй.

 

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дуга зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт заасна шүүгдэгч Д.*******гийн хөрөнгө, орлого олох боломжийг хгалзан торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш 2 (хоёр) жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож, шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын ван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих яла солихыг мэдэгдсүгэй.

 

4.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дуга зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасна шүүгдэгч Д.*******гийн нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаага хасах ялыг торгох ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолсугай.

 

5.Хэрэгт эд мөрийн бимта хураагдаж ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгө орлогогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны здал гаагүй, шүүгдэгч Д.******* нь цагдан хоригдоогүй, бусдад төлөх төлбөргүй болохыг тус тус дурдаж, бимт бичгээр ирсэн шүүгдэгчийн иргэний үнэмлэхийн лавлагааны хуулбыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц Хэнтий аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газт хүргүүлсүгэй.

 

6.Шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шүүгдэгч Д.*******д авсан хувийн ба*******гаа ггах таслан сэргийлэх га хэмжээг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 38.2 дуга зүйлд заасна прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч н шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гдаж авснаас хойш, эсвэл энэ хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Хэнтий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд тус шүүхээр дамжуулан гомдол ггах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг мэдэгдсүгэй.

 

8.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасна ан шатны шүүхийн шийдвэрт гомдол, эсэргүүцэл ггасан бол шүүхийн шийдвэрийн биелэлт түдгэлзэхийг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ                           Э.ХОСБАЯР