МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

157ыӨЫ

аймгийн Бор-Өндөр сум дахь Сум ын шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч М.Энхмандах даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны “А” танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Туяа

Улсын яллагч Э.А*******

Шүүгдэгч Ө.Б*******ын өмгөөлөгч Л.Н*******-*******

Шүүгдэгч Б.Б*******гийн өмгөөлөгч Э.Ц*******

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарыг оролцуулан аймгийн Бор-Өндөр сум дахь сум ын Прокурорын газрын хяналтын прокурор, хууль цаазын дэд зөвлөх Э.А******* Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн шүүгдэгч овогт Ө Б*******, овогт Б Б******* нарт холбогдох эрүүгийн 0000016 дугаартай хэргийг 25 оны 04 дүгээр сарын 0-ны өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.  

 

                                  Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

 

1.Монгол Улсын иргэн, 10 оны 6 дугаар сарын -ны өдөр аймгийн суманд төрсөн, эрэгтэй, настай, яс үндэс халх, боловсролтой, , , ам бүл , , хамт, аймгийн сумын 2 дугаар багт оршин суух, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, урьд

- аймаг дахь сум ын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 1 оны дугаар сарын 25-ны өдрийн 66 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял шийтгүүлж байсан гэх, овогт Ө Б******* /РД:01/

2.Монгол Улсын иргэн, 10 оны дүгээр сарын -ны өдөр аймгийн суманд төрсөн, эрэгтэй, настай, яс үндэс халх, , , , ам бүл , , хамт, аймгийн сумын 2 дугаар багт оршин суух хаягтай, одоо аймгийн сумын дугаар баг, ийн 6- тоотод оршин сууж байгаа, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, урьд

- аймгийн Бор-Өндөр сум дахь сум ын шүүхийн оны дүгээр сарын 10-ны өдрийн 1 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж байсан гэх, овогт Б Б******* /РД:00/   

                                    

    Холбогдсон хэргийн талаар:

 

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь бүлэглэж аймгийн сумын 2 дугаар багийн “Өврийн тойром” гэх газраас 24 оны дүгээр сарын -оос 21-нд шилжих шөнө Т.Э эзэмшлийн  үхэр сүргээс шунахайн сэдэлтээр тооны буюу эрээн нүүртэй, эвэртэй, огтор сүүлтэй бүдүүн сувай үнээ, хумбан эвэртэй, эрээн нүүртэй хүрэн бүдүүн сувай үнээ, улаан том эвэртэй эр шүдлэн үхэр зэрэг олон тооны малыг машин механизм буюу 1- ХЭҮ улсын дугаартай хөх өнгийн портер-2 загварын тээврийн хэрэгсэл ашиглан хулгайлж, Т.Э 5,00,000 төгрөгийн хохирол учруулж мал хулгайлах гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

                                           ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүгдэгч Ө.Б******* шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Хохирогчид 4,500,000 төгрөг төлсөн.” гэв.

 

Шүүгдэгч Б.Б******* шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгт өгсөн: “...хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна, гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна. Хохирогчид 4,500,000 төгрөг төлсөн.” гэв.

 

Эрүүгийн 0000016 дугаартай хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаанд хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн нотлох баримтуудаас улсын яллагч, шүүгдэгч нарын өмгөөлөгч нар нь:

 

-Хохирогч Т.Э 24 оны дүгээр сарын 25-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Миний бие “А” дансандаа 400 гаран малтай үүнээс үхэр 6 тооны үхэр байдаг. Тэгтэл 24 оны дүгээр сарын -ноос 21-нд шилжих шөнө тооны үхэр маань алга болсон байсан. дүгээр сарын -ны 16 цаг 0 минутын орчимд үхрээ хураагаад услах үедээ тоолж үзэхэд байсан. Тэгээд үхрээ худаг дээрээ үлдээгээд маргааш өглөө нь буюу 24 оны дүгээр сарын 21-ний өглөө 0 цагийн орчимд үхэр дээрээ очоод тоолж үзтэл хоёр чих нь үзүүрээсээ ухам имтэй хумбан эвэртэй эрээн нүүртэй хүрэн халзан зүсмийн 7 настай үнээ, мөн жил имтэй огтор сүүлтэй хар зүсмийн 7 настай үнээ, ижил имтэй улаан зүсмийн настай шүдлэн эр үхэр зэрэг гурван тооны үхэр маань алга болсон байсан. Энэ жил айлууд хаваржаанаасаа нүүж ирээгүй байна. Одоогийн байдлаар бол манай дүү Үүрийнцолмон манайх хоёр өвөлжөөндөө буугаад ойрхон нутаглаж байна. Би үхрүүдээ байж болох бүхий л газраар эрж хайсан боловч ямар нэгэн сураг гарахгүй байгаа юм. Надад ямар нэгэн хулгайд алдсан гэх сэжиг байхгүй манай үхрүүд гэрээсээ баруун урагш ойрхон бэлчдэг, гэрээсээ холдоод байдаггүй. Надад ямар нэгэн сэжиглэж байгаа хүн байхгүй. Би гурван үхрээ зах зээлийн ханшаар үнэлнэ. Миний хувьд гурван үхрийг маань хулгай авсан гэх нөхцөл байдал тогтоогдвол хуулийн дагуу шалгаж өгөх хүсэлтэй байна. Надад өөр нэмж ярих зүйл байхгүй.” гэх мэдүүлэг. (хх-ийн 10- дүгээр хуудас)

 

-Хохирогч Т.Э 24 оны 12 дугаар сарын 1-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “....би сумын иргэн Б Б*******, Ө.Б******* нарыг сэжиглэж байсан. Тэгтэл өнөөдөр Б******* нь над руу утсаар яриад найзаа цагдаа шүүх гээд яах вэ бүгдээрээ нэг нутгийн бие биенээ таних улсууд байна хоорондоо тохиролцоод Б******* бид хоёр чамд ,000,000 төгрөг өгье гээд 24 оны 12 дугаар сарын 1-ны өдөр миний өөрийн “ХААН банкны” 51025 тоот дансанд 4,500,000 төгрөг шилжүүлсэн. Одоо миний дансанд байгаа. Харин Б******* нь өнөөдөр надтай таараад өнөөдөртөө багтаад 4,500,000 төгрөг шилжүүлнэ гэж хэлээд явсан. Надад өөр нэмж ярих зүйл байхгүй.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн -2 дугаар хуудас)

 

-Хохирогч Т.Э 25 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “....Би Б.Б*******, Ө.Б******* нарыг танина. Бид нэг нутгийн улсууд учраас би бага наснаасаа зүс таньдаг байсан юм. Б.Б*******, Ө.Б******* нартай ямар нэгэн харилцаа холбоо байхгүй. Б******* хохирлыг маань барагдуулсан, надад ямар нэгэн санал гомдол байхгүй.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн -45 дугаар хуудас)

           

        - Эд хөрөнгө битүүмжлэх тогтоол /1-ХЭҮ улсын дугаартай, Портер-2 маркийн тээврийн хэрэгсэл мөн 1 настай хээр зүсний бүдүүн морь/ (хх-ийн 5-6 дугаар хуудас)

 

         -Ө Б*******ын 5041 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (хх-ийн 74-2 дугаар хуудас)

 

-Б Б*******гийн 5005 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (хх-ийн -2 дугаар хуудас)

           

-Өлзийбуянгийн М 50017 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (хх-ийн 7-104 дүгээр хуудас)

 

-№047475 дугаартай 1- ХЭҮ улсын дугаартай “Hyundai Porter-II” маркийн Б Б*******гийн тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээний хуулбар, гэрэл зургийн үзүүлэлт (хх-ийн 124-125 дугаар хуудас)

 

-Б.Б*******гоос 4,500,000 төгрөг, Ө.Б*******оос 4,500,000 төгрөгийг хохирогчид шилжүүлсэн гүйлгээний баримт (хх-ийн 12-12 дүгээр хуудас)

 

-Гэрч Ө.М 24 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Миний төрсөн ах Б******* нь 24 оны 12 дугаар сарын 1-ны өдөр над руу өөрийнхөө 01 дугаарын утсаар яриад ахдаа дансаа өгөөч ах нь мөнгө хийлгэх гэсэн юм гэсэн. Тэгээд би “Хаан” банкны 50017 тоот дансаа явуулсан. Тэгтэл цэцэг гэсэн утгатай 1,000,000 төгрөг орсон. Тэгээд удаагүй дахин Батаа гэсэн утгатай 1,500,000 төгрөг орж ирсэн. Тэгтэл ах утсаар яриад орж ирсэн мөнгийг миний явуулсан дансанд хийгээрэй гэж хэлсэн. Тэгээд би ахын явуулсан 51025 гэсэн дансанд 2,500,000 төгрөгийг 24 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр 10 цаг 5 минутанд бөөнд нь шилжүүлсэн. Надад тэр талаар яриагүй, утган дээр нь миний нэрийг бичээрэй гэж хэлсэн. Надад өөр нэмж ярих зүйл байхгүй.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 26-27 дугаар хуудас)

 

-Гэрч Б.*******булгын 25 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Би аймгийн сумын дугаар багт ийн 6-02 тоотод нөхөр, 2 хамтаар ам бүл дөрвүүлээ түр оршин суун амьдардаг. Нөхөр бид хоёр сумын иргэн Ө.Б*******оос авлагатай байсан юм. Ө.Б******* нь манай гарын мөнгөн чимэгтэй эмээлийг мөнгөний хэрэг гараад гээд гуйж аваад аймгийн төвд ломбарданд тавьсан байсан юм. Тэгтэл Ө.Б******* манай нөхөр Б*******г сумаас дуудаад үхэр зарж эмээлийг чинь авч өгөх гэсэн юм гэсэн. Тэгээд манай нөхөр өөрийнхөө цэнхэр өнгийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай машинтайгаа сум явсан. Тэгээд гэртээ нэг үхэр ачиж ирээд Ө.Б*******оос идшиндээ худалдаж авч байгаа гээд нядалж идшиндээ идсэн. Тэгээд мөнгийг нь нөхөр бид хоёр ярилцаж байгаад 1,500,000 төгрөгийг хоёр хуваагаад бэлнээр өгсөн байгаа.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 2- дугаар хуудас)

 

 -Гэрч Б.О 25 оны 01 дүгээр сарын -ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Би Б*******гоос идэшний үхэр сурагласан юм. Тэгтэл 24 оны сарын хэдний өдөр гэдгийг сайн санахгүй байна. Улаан зүсмийн эр үхэр 1,150,000 төгрөгөөр надад зарсан. Би мөнгийг нь банкаар аавынхаа Хаан банкны 551456 тоот данснаас шилжүүлсэн. Харин ямар данс руу шилжүүлсэн гэдгийг санахгүй байна. Би тухайн үед өөрийнх нь үхэр юм байх гэж бодоод асуулгүй авсан юм.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 6-7 дугаар хуудас)

 

-Гэрч Э.Н 25 оны 0 дугаар сарын 10-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Б.Б*******гоос хар бараан өнгийн үхэр худалдаж авсан. Им тамгын бол сайн мэдэхгүй байна. Би тухайн үхрийг 1,400,000 төгрөгөөр худалдаж авсан.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн -1 дугаар хуудас)

 

-“Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 24 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн 24/ШД-472 дугаартай шинжээчийн  “Уг тооцооллыг шинжээч үнэлгээчин нь зах зээлийн үнэ, жиших ажил гүйлгээний аргаар хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд тооцооллын үр дүнд тооны үхрийн зах зээлийн үнэлгээг 5,00,000 /таван сая найман зуун мянган/ төгрөг байх боломжтой гэж дүгнэж байна.” гэх дүгнэлт (хх-ийн 50-52 дугаар хуудас)

 

-“Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 25 оны 0 дугаар сарын 07-ны өдрийн 25/ШД-107 дугаартай шинжээчийн  “Уг тооцооллыг шинжээч үнэлгээчин нь зах зээлийн хандлага, жиших ажил гүйлгээний аргаар хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд тооцооллын үр дүнд 1- ХЭҮ улсын дугаартай “Hyundai Porter-2” маркийн тээврийн хэрэгслийн зах зээлийн үнэлгээг 24 оны сарын байдлаар 10,4,27,6 төгрөгийг бүхэлчлэн 10,00,000 (арван сая есөн зуун мянган) төгрөг байх боломжтой гэж дүгнэж байна.” гэх дүгнэлт (хх-ийн 5-60 дугаар хуудас)

 

-“Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 24 оны 0 дугаар сарын 07-ны өдрийн 25/ШД-1 дугаартай шинжээчийн  “Уг тооцооллыг шинжээч үнэлгээчин нь зах зээлийн үнэ, жиших ажил гүйлгээний аргаар хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд тооцооллын үр дүнд 1 тооны адууны зах зээлийн үнэлгээг 1,0,000 /нэг сая хоёр зуун мянган/ төгрөг байх боломжтой гэж дүгнэж байна.” гэх дүгнэлт (хх-ийн 67-6 дүгээр хуудас)

 

-Ө.Б*******ын эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас (хх-ийн 162 дугаар хуудас)

-Б.Б*******гийн эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас (хх-ийн 164 дүгээр хуудас)

- аймгийн Бор-Өндөр сум дахь Сум ын шүүхийн оны дүгээр сарын 10-ны өдрийн /ШЦТ/1 дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар (хх-ийн 177-17 дүгээр хуудас)

- аймаг дахь сум ын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 1 оны 0 дугаар сарын 25-ны өдрийн №66 дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар (хх-ийн 10-14 дүгээр хуудас)

 

-Яллагдагч Б.Б*******гийн 25 оны 0 дугаар сарын 04-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Намайг 24 оны дүгээр сарын -нд гарч байхад аймагт гэртээ байж байтал сумаас найз Ө.Б******* утсаар яриад тооны үхэр мөнгө болгох гэж байгаа юмаа, аймаг руу оруулах гэсэн юм, чи машинтайгаа хүрээд ир гэхээр нь би өөрийн 1 ХЭҮ улсын дугаартай хөх өнгийн Портер-2 маркийн автомашинаа аваад унаад сумын 2 дугаар баг “Хонхорын Ус” гэх газарт өөрийнхөө хаваржаан дээр цагийн орчим ирэхэд Ө.Б******* ирээд манай хаваржаан дээр эрээн нүүртэй огтор сүүлтэй бүдүүн сувай үнээ, хумбан эвэртэй эрээн нүүртэй хүрэн сувай үнээ, улаан зүсний эр шүдлэн гурвыг хашсан байсан. Чих нь хөлдөөд им тэмдэг нь сайн мэдэгдээгүй. Ингээд бид хоёр үхрээ миний машинд ачаад Ө.Б******* үлдээд би ганцаараа аймаг явсан. Ө.Б******* надад хандан аймагт зарчих гэсэн. Би аймагт очоод хумбан эвэртэй хүрэн сувай үнээг нь өөрөө идшиндээ хэрэглэсэн. Үлдсэн 2 үхрийг нь зараад Ө.Б******* дансаар 1 сая төгрөг, дараа нь бэлнээр 500,000 төгрөг өгсөн. Өөр мөнгө өгөөгүй. Би тээ бол Ө.Б*******оос идэшний үхэр авлаа. 2 үхрийн мөнгийг өгнөө л гэж хэлсэн, өөр нарийн юм яриагүй. Ө.Б******* надад хээрээс туугаад ирлээ гэж бол хэлсэн юм. Э үхэр гэж бол хэлээгүй. Хохирогчид Ө.Б******* бид хоёр хохирлыг төлж барагдуулсан байгаа.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 1-140 дүгээр хуудас)

 

-Яллагдагч Ө.Б*******ын 25 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Би сумын 2 дугаар багийн харьяалалтай төвийн багт хамт оршин суудаг. Би 24 оны намар найз Б.Б*******гийн гарын мөнгөн чимэгтэй эмээлийг аймагт явж байгаад ломбарданд барьцаанд тавьсан юм. Тэгээд хүний эмээлийг чөлөөлж өгье гэж бодоод 24 оны сарын -ны орой аймаг руу Б******* руу залгаад найз нь үхэр аймаг руу борлуулах гэсэн юм, чи машинаа унаад оройхон суманд “Хонхорын-Ус” гэх газар байх өөрийнхөө хаваржаан дээр хүрээд ирээч гэсэн юм. Тэгээд би өөрөө морьтой сумаас хойш 10 км орчим яваад хээр “Өврийн тойром” гэх газарт 6-7 тооны үхэр байхаар нь тухайн үхрээс эрээн нүүртэй огтор сүүлтэй сувай үнээ, хумбан эвэртэй эрээн нүүртэй хүрэн бүдүүн сувай үнээ, улаан эр шүдлэн зэргийг хөөгөөд “Хонхорын-Ус” гэх газарт байх Б.Б*******гийн хаваржаан дээр очиж хашаанд хашсан. Тэр үед цаг оройны цаг өнгөрч байсан. Би тэндээ 1 цаг гаран хүлээж байтал Б.Б******* хашаан дээрээ өөрийнхөө хөх өнгийн портер машинтай давхиад ирсэн. Ингээд бид хоёр үхрээ машинд нь ачаад би сумын төв рүү Б.Б******* аймаг руу хөдөлсөн. Би Б.Б*******д 1 үнээг нь идшиндээ хэрэглээрэй хүүхдэдээ бол надаас худалдаж авлаа гээд хэлчих, нөгөө хоёр үхрийг нь зараад ломбарданд тавьсан эмээлээ авна биз, илүү гарвал надад өгөөрэй гэх утгатай юм яриад явуулсан юм. Гэтэл Б.Б******* 2 үхрээ зараад эмээлээ ч аваагүй юм билээ, надад 1,000,000 төгрөг шилжүүлсэн. Бэлнээр 500,000 төгрөг өгсөн ингээд л өнгөрсөн. Айлын үхэр хулгайлж байгаа талаар бол Б.Б******* тухайн үед мэдсэн. Харанхуй болохоор хэний үхэр гэдгийг сайн ажиглаагүй юм, тэмдгийг нь ч гэсэн сайн хараагүй. Би урьд нь малын хулгайн гэмт хэрэгт холбогдон шалгагдаж байсан. Т.Э хохирлыг төлж барагдуулсан. Б.Б******* бид хоёр тус бүр 4,500,000 төгрөг төлсөн.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 147-14 дугаар хуудас)

-Шүүгдэгч нарын хувийн байдалтай холбоотой шүүх хуралдаанд гаргаж өгсөн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав.

 

Шүүгдэгчийн гэм буруугийн талаар:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан дээрх нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан  журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, эрүүгийн хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой гэж дүгнэв.

Энэ хэрэгт Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, шүүгдэгчээс яллагдагчаар болон хохирогч, гэрч нараас мэдүүлэг авахдаа Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам, шаардлага зөрчөөгүй, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан буюу хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй болно.  

Шүүхийн хэлэлцүүлгээр судлагдсан дээрх нотлох баримтууд, шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой болон ад баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой ба мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад шүүхийн шийдвэрт нөлөөлөхүйц хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан зөрчил болон нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх ажиллагааны журам, шаардлагыг зөрчсөн байдал тогтоогдоогүй тул прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн хүрээнд хэргийн үйл баримт, гэм буруугийн асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэх боломжтой гэж шүүх дүгнэв.

Мөрдөн шалгах ажиллагаагаар хэргийн бодит байдал буюу болж өнгөрсөн үйл явдлыг хуульд заасан арга хэрэгслээр сэргээн тогтоосон байх бөгөөд хэргийн оролцогч нарын хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хасаж буюу хязгаарлах байдлаар шүүхээс үндэслэл бүхий шийдвэр гаргахад сөргөөр нөлөөлөхүйц Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

 

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь бүлэглэж аймгийн сумын 2 дугаар баг “Өврийн тойром” гэх газраас 24 оны дүгээр сарын -оос 21-нд шилжих шөнө Т.Э эзэмшлийн  үхэр сүргээс шунахайн сэдэлтээр тооны буюу эрээн нүүртэй, эвэртэй, огтор сүүлтэй бүдүүн сувай үнээ, хумбан эвэртэй, эрээн нүүртэй хүрэн бүдүүн сувай үнээ, улаан том эвэртэй эр шүдлэн үхэр зэрэг олон тооны малыг машин механизм буюу 1- ХЭҮ улсын дугаартай хөх өнгийн портер-2 загварын тээврийн хэрэгсэл ашиглан хулгайлж, хохирогч Т.Э 5,00,000 төгрөгийн хохирол учруулж мал хулгайлах гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь:

 

-Хохирогч Т.Э 24 оны дүгээр сарын 25-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...хоёр чих нь үзүүрээсээ ухам имтэй хумбан эвэртэй эрээн нүүртэй хүрэн халзан зүсмийн 7 настай үнээ, мөн жил имтэй огтор сүүлтэй хар зүсмийн 7 настай үнээ, ижил имтэй улаан зүсмийн настай шүдлэн эр үхэр зэрэг гурван тооны үхэр маань алга болсон байсан.” гэх мэдүүлэг. (хх-ийн 10- дүгээр хуудас)

 

-Хохирогч Т.Э 24 оны 12 дугаар сарын 1-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Б******* бид хоёр чамд ,000,000 төгрөг өгье гээд 24 оны 12 дугаар сарын 1-ны өдөр миний өөрийн “ХААН банкны” 51025 тоот дансанд 4,500,000 төгрөг шилжүүлсэн. Одоо миний дансанд байгаа. Харин Б******* нь өнөөдөр надтай таараад өнөөдөртөө багтаад 4,500,000 төгрөг шилжүүлнэ гэж хэлээд явсан. Надад өөр нэмж ярих зүйл байхгүй.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн -2 дугаар хуудас)

 

-Хохирогч Т.Э 25 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Б******* хохирлыг маань барагдуулсан, надад ямар нэгэн санал гомдол байхгүй.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн -45 дугаар хуудас)

           

        - Эд хөрөнгө битүүмжлэх тогтоол /1-ХЭҮ улсын дугаартай, Портер-2 маркийн тээврийн хэрэгсэл мөн 1 настай хээр зүсний 1 тооны адуу/ (хх-ийн 5-6 дугаар хуудас)

 

         -Ө Б*******ын 5041 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (хх-ийн 74-2 дугаар хуудас)

 

-Б Б*******гийн 5005 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (хх-ийн -2 дугаар хуудас)

           

-Өлзийбуянгийн М 50017 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга (хх-ийн 7-104 дүгээр хуудас)

 

-№047475 дугаартай 1- ХЭҮ улсын дугаартай “Hyundai Porter-II” маркийн Б Б*******гийн тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээний хуулбар, гэрэл зургийн үзүүлэлт (хх-ийн 124-125 дугаар хуудас)

 

-Б.Б*******гоос 4,500,000 төгрөг, Ө.Б*******оос 4,500,000 төгрөгийг хохирогчид шилжүүлсэн гүйлгээний баримт (хх-ийн 12-12 дүгээр хуудас)

 

-Гэрч Ө.М 24 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...би ахын явуулсан 51025 гэсэн дансанд 2,500,000 төгрөгийг 24 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр 10 цаг 5 минутанд бөөнд нь шилжүүлсэн.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 26-27 дугаар хуудас)

 

-Гэрч Б.*******булгын 25 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...манай нөхөр өөрийнхөө цэнхэр өнгийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай машинтайгаа сум явсан. Тэгээд гэртээ нэг үхэр ачиж ирээд Ө.Б*******оос идшиндээ худалдаж авч байгаа гээд нядалж идшиндээ идсэн. Тэгээд мөнгийг нь нөхөр бид хоёр ярилцаж байгаад 1,500,000 төгрөгийг хоёр хуваагаад бэлнээр өгсөн байгаа.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 2- дугаар хуудас)

 

 -Гэрч Б.О 25 оны 01 дүгээр сарын -ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...24 оны сарын хэдний өдөр гэдгийг сайн санахгүй байна. Улаан зүсмийн эр үхэр 1,150,000 төгрөгөөр надад зарсан. Би мөнгийг нь банкаар аавынхаа Хаан банкны 551456 тоот данснаас шилжүүлсэн.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 6-7 дугаар хуудас)

 

-Гэрч Э.Н 25 оны 0 дугаар сарын 10-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Б.Б*******гоос хар бараан өнгийн үхэр худалдаж авсан. Им тамгын бол сайн мэдэхгүй байна. Би тухайн үхрийг 1,400,000 төгрөгөөр худалдаж авсан.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн -1 дугаар хуудас)

 

-“Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 24 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн 24/ШД-472 дугаартай шинжээчийн  “Уг тооцооллыг шинжээч үнэлгээчин нь зах зээлийн үнэ, жиших ажил гүйлгээний аргаар хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд тооцооллын үр дүнд тооны үхрийн зах зээлийн үнэлгээг 5,00,000 /таван сая найман зуун мянган/ төгрөг байх боломжтой гэж дүгнэж байна.” гэх дүгнэлт (хх-ийн 50-52 дугаар хуудас)

 

-“Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 25 оны 0 дугаар сарын 07-ны өдрийн 25/ШД-107 дугаартай шинжээчийн  “Уг тооцооллыг шинжээч үнэлгээчин нь зах зээлийн хандлага, жиших ажил гүйлгээний аргаар хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд тооцооллын үр дүнд 1- ХЭҮ улсын дугаартай “Hyundai Porter-2” маркийн тээврийн хэрэгслийн зах зээлийн үнэлгээг 24 оны сарын байдлаар 10,4,27,6 төгрөгийг бүхэлчлэн 10,00,000 (арван сая есөн зуун мянган) төгрөг байх боломжтой гэж дүгнэж байна.” гэх дүгнэлт (хх-ийн 5-60 дугаар хуудас)

 

-“Бодит үнэлгээ” ХХК-ийн 24 оны 0 дугаар сарын 07-ны өдрийн 25/ШД-1 дугаартай шинжээчийн  “Уг тооцооллыг шинжээч үнэлгээчин нь зах зээлийн үнэ, жиших ажил гүйлгээний аргаар хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд тооцооллын үр дүнд 1 тооны адууны зах зээлийн үнэлгээг 1,0,000 /нэг сая хоёр зуун мянган/ төгрөг байх боломжтой гэж дүгнэж байна.” гэх дүгнэлт (хх-ийн 67-6 дүгээр хуудас)

 

-Яллагдагч Б.Б*******гийн 25 оны 0 дугаар сарын 04-ний өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Яллагдагчаар татсан тогтоолыг хүлээн зөвшөөрч байна.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 1-140 дүгээр хуудас)

 

-Яллагдагч Ө.Б*******ын 25 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдөр мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Яллагдагчаар татсан тогтоолыг хүлээн зөвшөөрч байна.” гэх мэдүүлэг (хх-ийн 147-14 дугаар хуудас)

 

-Шүүгдэгч Ө.Б*******ын “…хохирогч Т.Э тооны үхрийг Б.Б*******той хамт хулгайлсан. Б.Б*******гийн машинаар ачаад аймагт худалдсан. Анх би өөрийнхөө мориор үхрийг тууж Б.Б*******гийн хаваржааны хашаанд хашсан. Хохиролд сая төгрөгийг хувааж төлсөн.” гэх мэдүүлэг

 

  -Шүүгдэгч Б.Б*******гийн “…хохирогч Т.Э тооны үхрийг Ө.Б*******той хамт хулгайлсан. Би өөрийнхөө машинаар ачаад аймагт 2 үхрээ худалдсан.  1 үхрийг нь би өөрөө идшиндээ хэрэглэсэн. Анх Ө.Б******* мориор үхрийг тууж манай хаваржааны хашаанд хашсан. Хохиролд сая төгрөгийг хувааж төлсөн.” гэх мэдүүлэг зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна.

 

Нотлох баримтаар тогтоогдсон хэргийн нөхцөл байдал нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-д заасан “дын олон тооны мал хулгайлж, 2.2-д заасан бүлэглэж, 2.4-д заасан “машин механизм ашиглаж мал хулгайлах” гэмт хэргийн шинжийг агуулсан, хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна.

 

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь бүлэглэж аймгийн сумын 2 дугаар багийн хөдөө хэсэг “Өврийн тойром” гэх газраас 24 оны дүгээр сарын -оос 21-нд шилжих шөнө хохирогч Т.Э эзэмшлийн  үхэр сүргээс шунахайн сэдэлтээр тооны буюу эрээн нүүртэй, эвэртэй, огтор сүүлтэй бүдүүн сувай үнээ, хумбан эвэртэй, эрээн нүүртэй хүрэн бүдүүн сувай үнээ, улаан том эвэртэй эр шүдлэн үхэр зэрэг олон тооны малыг машин механизм буюу 1- ХЭҮ улсын дугаартай хөх өнгийн портер-2 загварын тээврийн хэрэгсэл ашиглан хулгайлж, хохирогчид 5,00,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийн үндсэн шинжийг хангасан байна.

 

  Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарын үйлдсэн гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар өөрийн үйлдлийг хууль шинжтэй болохыг ухамсарлан түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол, хор уршигт зориуд хүргэсэн гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, шүүгдэгч нарын гэмт үйлдэл болон гэмт хэргийн улмаас хохирогчид учирсан хохирол, хор уршиг хоорондоо шалтгаант холбоотой, шунахайн сэдэлттэй, гэмт хэргийг гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр үйлдсэн байна.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно, 2 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хохирол, хор уршиг учирсныг гэмт хэрэгт тооцно” гэж хуульчилжээ.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар “өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйг хууль шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол, хор уршигт зориуд хүргэсэн бол санаатай гэмт хэрэгт тооцно” гэж хуульчилжээ.

 

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарын дээрх үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар “дын олон тооны малыг бүлэглэн, машин механизм ашиглаж мал хулгайлах” гэмт хэргийн шинжийг хангаж байх бөгөөд прокурорын үйлдсэн яллах дүгнэлт нь зүйлчлэлийн хувьд тохирчээ. 

   Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд улсын яллагчаас “...шүүгдэгч  Ө.Б*******, Б.Б******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

   Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Н*******-*******эс “...шүүгдэгч  Ө.Б*******ыг  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

  Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Э.Ц*******ээс  “Шүүгдэгч Б.Б*******г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

  Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд шүүгдэгч нараас  “...Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан.

“Мал хулгайлах” гэмт хэрэг гэдэгт дын малыг нууц, далд аргаар, шунахай сэдэлтээр, хууль аар авч, бүр мөсөн үнэ төлбөргүйгээр малыг эзэмшилдээ авч, өөрийн малын адил захиран зарцуулах боломж бүрдүүлсэн буюу захиран зарцуулсан шууд санаатай үйлдэл бөгөөд энэ үеэс дээрх гэмт хэргийг төгссөнд тооцогддог юм. 

Уг гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар нь уг хөрөнгийг шударгаар олж авах, өмчлөх, өв залгамжлуулах үндсэн эрх, эрх чөлөөг зөрчсөн байдагт оршино.

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарын үйлдсэн гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар өөрийн үйлдлийг хууль шинжтэй болохыг ухамсарлан түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол, хор уршигт зориуд хүргэсэн гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, шүүгдэгчийн гэмт үйлдэл болон гэмт хэргийн улмаас хохирогчид учирсан хохирол, хор уршиг хоорондоо шалтгаант холбоотой, шунахайн сэдэлттэй байна.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн “Тайлбар” хэсэгт: -Энэ зүйлд заасан “мал” гэдэгт хонь, ямаа, адуу, үхэр, тэмээ хамаарна. -Энэ зүйлд заасан “олон тооны мал” гэж найман бог, хоёр бод, түүнээс дээш малыг ойлгоно. Богийг бодод шилжүүлэхдээ нэг бодыг дөрвөн богоор тооцно.” гэж заасан бөгөөд шүүгдэгч нар нь хохирогчийн тооны бод мал буюу тооны үхэр хулгайлсан үйлдэл нь олон тооны мал хулгайлсан гэдэг нь нотлогдож байна.

Шүүгдэгч Ө.Б******* нь аймгийн сумын төвөөс морь унаж яваад аймгийн сумын 2 дугаар баг “Өврийн тойром” гэх газраас хохирогчийн тооны үхрийг тууварласан, шүүгдэгч Б.Б*******гийн өмчлөлийн хаваржааны хашаа буюу аймгийн сумын 2 дугаар баг “Хонгорын Ус” гэх газарт хаваржааны хашаанд тооны үхрийг хашсан, аймгийн Баямөнх сумын 2 дугаар багийн нутгаас аймгийн сумын төв хүртэл уг тооны үхрийг ачиж, тээвэрлэж, дад худалдсан үйлдэл нь мал хулгайлах гэмт хэргийг үйлдэхдээ уналга буюу морь мөн тээврийн хэрэгсэл ашигласан байна гэдэг нь тогтоогдсон.

Иймд шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар “дын олон тооны малыг бүлэглэн, машин механизм ашиглаж мал хулгайлах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох нь зүйтэй байна гэж дүгнэлээ.

 

Хохирол, хор уршгийн талаар:

 

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь хохирогч Т.Э тооны үхэр хулгайлж, энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогчид 5,00,000 төгрөгийн хохирол учруулсан байна.

Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хохирогч Т.Энхболд нь “...Ө.Б*******, Б.Б******* нараас үхрийн 5,00,000 төгрөгийг авсан. Гомдол, саналгүй” гэх хүсэлтийг бичгээр гаргаж өгсөн. (хх-ийн 16 дугаар хуудас)

Шүүх хуралдааны товыг хохирогч Т.Э мэдэгдэхэд “хохирол авсан тул шүүх хуралдаанд оролцохгүй.” гэсэн байна.

 Иймд шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь хохирогч Т.Э 5,00,000 төгрөгийг төлсөн байх тул шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь энэ шийтгэх тогтоолоор дад төлөх төлбөргүй байна гэж дүгнэлээ.

 

Шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

 

   Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь бүлэглэж аймгийн сумын 2 дугаар баг “Өврийн тойром” гэх газраас 24 оны дүгээр сарын -оос 21-нд шилжих шөнө Т.Э эзэмшлийн  үхэр сүргээс шунахайн сэдэлтээр тооны буюу эрээн нүүртэй, эвэртэй, огтор сүүлтэй бүдүүн сувай үнээ, хумбан эвэртэй, эрээн нүүртэй хүрэн бүдүүн сувай үнээ, улаан том эвэртэй эр шүдлэн үхэр зэрэг олон тооны малыг машин механизм буюу 1- ХЭҮ улсын дугаартай хөх өнгийн портер-2 загварын тээврийн хэрэгсэл ашиглан хулгайлж, Т.Э 5,00,000 төгрөгийн хохирол учруулж мал хулгайлах гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон байна.

 

  Шүүгдэгч нарын дээрх үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар “дын олон тооны малыг бүлэглэн, машин механизм ашиглаж мал хулгайлах” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ.” гэж заасныг баримтлан шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарын үйлдсэн гэмт хэрэгт эрүүгийн хариуцлага оногдуулах нь зүйтэй байна.

 

   Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд улсын яллагчаас “Шүүгдэгч  Ө.Б*******, Б.Б******* нарын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн шинж, үйлдсэн хэргээ сайн дураараа хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлыг төлсөн нь эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, эрүүгийн хариуцлага оногдуулахад хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар (гурван)  жил 6 (зургаан) сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, уг ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Л.Н*******-*******эс ““...Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1. дахь хэсэгт заасныг журамлаж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар шүүгдэгч Ө.Б*******од 1 (нэг) жилийн хорих ял оногдуулж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг,

 

Шүүх хуралдааны дүгнэлт танилцуулах шатанд шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Э.Ц*******ээс  “...Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1. дахь хэсэгт заасныг журамлаж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар шүүгдэгч Б.Б*******д 1 (нэг) жилийн хорих ял оногдуулж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг гаргасан.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ.” гэж заасан.

  Шүүхээс шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх буюу ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хохирогч Т.Э учруулсан 5,00,000 төгрөгийн хохирлыг төлсөн, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй гэж дүгнэлээ.

 

 Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд хохирогчид гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол 5,00,000 төгрөгийг төлсөн нь эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцсон бөгөөд эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй гэж шүүх дүгнэв.

 

 Эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан болох нь тогтоогдож байна. 

 

Шүүгдэгч нар нь гэмт хэрэг үйлдсэн нь тогтоогдсон, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол төлсөн, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдлыг харгалзан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.-т зааснаар ...оногдуулах хорих ялын доод хэмжээний хоёрны нэгээс багагүй ял оногдуулах хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

 

Гэмт хэрэг үйлдэхэд шүүгдэгч нар нь бүлэглэж оролцсон, дын мал хулгайлах гэмт хэргийг үйлдэх талаар урьдчилан үгсэн тохиролцсон, гэмт хэрэгт хамтран оролцсон, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ бүлэглэн гүйцэтгэсэн гэмт хэргийг гүйцэтгэгчдийн үйлдлийг нэгтгэн зүйлчилж, гүйцэтгэгч тус бүрийн гэмт хэргийг үйлдэхэд гүйцэтгэсэн үүрэг, оролцоог харгалзан ялыг ялгамжтай оногдуулах шаардлагатай хэдий ч уг гэмт хэргийн хувьд шүүгдэгч нарын гүйцэтгэсэн үүрэг, оролцоо адил байсан гэж дүгнэж, ял оногдуулсан.

 

Иймд шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.-т заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар 1 (нэг)  жил 2 (хоёр) сарын хугацаагаар хорих ял тус тус оногдуулж, гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг харгалзан уг хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх нь зүйтэй байна гэж үзлээ.

 

Шүүгдэгч Ө.Б******* нь хохирогчийн тооны үхрийг хулгайлахдаа морь унаж, уг үхрийг тууж, айлын малын хашаанд тууж хүргэсэн, шүүгдэгч Б.Б******* нь уг үхрийг аймгийн сумын нутгаас тээвэрлэж, аймгийн сумын төвд очиж, 1 үхрийг өөрөө идшиндээ хэрэглэсэн, 2 үхрийг худалдсан байх тул шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан морь, тээврийн хэрэгслийг хурааж, улсын орлого болгох нь зүйтэй.

 

Шүүгдэгч Б.Б******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт “...Ө.Б*******ын гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан уналга буюу морь нь шүүгдэгч Б.Б******* миний өмчлөлийн адуу байсан” гэх мэдүүлгийг өгсөн боловч энэ талаар нотлох баримт хэрэгт байхгүй, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад шүүгдэгч Ө.Б*******ын гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан морь гэж Б.Б*******ын өмчлөлийн морийг хурааж, уг морийг мөрдөгчийн тогтоолоор битүүмжилж, 1 настай, хээр зүсний бүдүүн 1 тооны морийг хадгалах, хамгаалах үүргийг шүүгдэгч Ө.Б*******од хариуцуулж, Эрүүгийн хуулийн 21.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хариуцлагыг тайлбарлаж, уг морийг хүлээлгэн өгсөн байх тул уг морийг шүүгдэгч Ө.Б*******оос хурааж, улсын орлого болгосон болно.

 

 Шүүгдэгч Б.Б*******гийн гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан “Hyundai Porter-2” маркийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл нь Б.Б*******гийн өмчлөлийн хөрөнгө болох нь тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээгээр тогтоогдож байна.

 

Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хэрэгт “Hyundai Porter-2” маркийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл, 1 тооны морь битүүмжилсэн мөрдөгчийн тогтоолыг хүчингүй болгож, шүүгдэгч Б.Б*******гийн өмчлөлд байгаа гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан 10,00,000 (арван сая есөн зуун мянган) төгрөгийн үнэлгээ бүхий  “Hyundai Porter-2” маркийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг мөн шүүгдэгч Ө.Б*******ын өмчлөлд байгаа гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан 1,0,000 (нэг сая хоёр зуун мянган) төгрөгийн үнэлгээ бүхий 1 настай бүдүүн 1 тооны морийг хурааж, улсын орлого болгож, шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарт урьд авсан “хувийн баталгаа гаргах” таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, энэ өдрөөс эхлэн “цагдан хорих” таслан сэргийлэх арга хэмжээ авах нь зүйтэй байна.

 

Шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нар нь энэ хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй, дад төлөх төлбөргүй, шүүгдэгч нарын бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдаж шийдвэрлэв.

 

              Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1, 6.2, 6.2 дугаар зүйлийн 4, 6.6, 6.7, 6., 6.10, 6.1, .1, .2 дугаар зүйлд тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

            

1.Шүүгдэгч овогт Ө Б*******, овогт Б Б******* нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д заасан “дын олон тооны малыг бүлэглэн, машин механизм ашиглаж мал хулгайлах” гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай.

 

2.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.-т заасныг журамлаж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар шүүгдэгч овогт Ө Б*******ыг 1 (нэг) жил 2 (хоёр) сарын хорих ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.-т заасныг журамлаж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, 2.2, 2.4-д зааснаар шүүгдэгч овогт Б Б*******г 1 (нэг) жил 2 (хоёр) сарын хорих ял тус тус оногдуулсугай.

 

.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн , 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч овогт Ө Б*******од оногдуулсан 1 (нэг) жил 2 (хоёр) сарын хорих ялыг, шүүгдэгч овогт Б Б*******д оногдуулсан 1 (нэг) жил 2 (хоёр) сарын хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоосугай.

 

4.Эрүүгийн 0000016 дугаартай хэрэгт шүүгдэгч нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүгдэгч нар нь дад төлөх төлбөргүй, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, шүүгдэгч нарын бичиг баримт шүүхэд шилжиж ирээгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

5.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.5 дугаар зүйлийн 2, 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц хэрэгт “Hyundai Porter-2” маркийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл, 1 тооны морь битүүмжлэгдсэн мөрдөгчийн тогтоолыг хүчингүй болгож, шүүгдэгч Б.Б*******гийн өмчлөлд байгаа гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан 10,00,000 (арван сая есөн зуун мянган) төгрөгийн үнэлгээ бүхий  “Hyundai Porter-2” маркийн 1- ХЭҮ улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг мөн шүүгдэгч Ө.Б*******ын өмчлөлд байгаа гэмт хэрэг үйлдэхэд ашигласан 1,0,000 (нэг сая хоёр зуун мянган) төгрөгийн үнэлгээ бүхий 1 настай, 1 тооны морийг хурааж, улсын орлого болгосугай.

 

6.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6. дугаар зүйлийн 1.5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарт урьд авсан “хувийн баталгаа гаргах” таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, энэ өдрөөс эхлэн “цагдан хорих” таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсугай.

 

7.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн .1 дүгээр зүйлийн 1, .2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шийтгэх тогтоолыг гардаж авсан, эсхүл энэ хуулийн . дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд шүүгдэгч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хохирогч түүний хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч давж заалдах гомдол гаргах, иргэний нэхэмжлэгч, иргэний хариуцагч, тэдний төлөөлөгч, өмгөөлөгч шүүхийн тогтоолын зөвхөн иргэний нэхэмжлэлтэй холбогдох хэсэгт давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

.Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч эсэргүүцэл бичвэл тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоолыг биелүүлэх хүртэл шүүгдэгч Ө.Б*******, Б.Б******* нарт “цагдан хорих” таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлэн авсугай.

 

 

 

 

 

  ДАРГАЛАГЧ, ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                  М.ЭНХМАНДАХ