МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Хэргийн индекс 135/2022/00441/и

 

....... аймаг дахь сум дундын Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн ерөнхий шүүгч З.Тунгалагмаа даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: ............. хот, ............. дүүрэг, 3 дугаар хороо ажилчдын гудамж ............., Хөнгөн үйлдвэрийн яамны .................... алба /утас 77238888/-ны нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: ....... аймгийн ............. сум, 3 дугаар баг, Цагаанхудаг, 1-1 тоотод оршин суух ******* /утас........................./-д холбогдох,

3,750,000 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч ******* /цахимаар/, Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, прокурор *******, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Н.Балжинням нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэхэмжлэгч .................... алба нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ:

******* нь 2012 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн Дугаар ..... тоот гэрээгээр 5,000,000 төгрөгний ........... маркийн хадлангийн иж бүрдэл 1 ширхгийг урьдчилгаа 50% болох 2,500,000 төгрөг төлөн үлдэгдэл 50% болох 2,500,000 төгрөгийг 2017 оны 12 дугаар сарын 31-ний дотор төлөхөөр гэрээ байгуулсан. Гэвч өнөөг хүртэл зээлээ төлөөгүй байгаа бөгөөд 2022 оны 01 сарын 01-ний өдрийн байдлаар хугацаа хэтэрсэн өр 2,500,000 /хоёр сая таван зуун мянга/ төгрөг байна. Дээрх гэрээний үүргийн гүйцэтгэл нь одоог хүртэл биелэгдэхгүй байгаа тул Иргэний хуулийн 232.4 заалтыг баримтлан анз тооцоход: Дугаар ............. тоот гэрээнд 1,250,000 төгрөг, нэхэмжлэлийн шаардлагын нийт үнийн дүн 3,750,000 /гурван сая долоон зуун тавин мянга/ төгрөг гаргуулж Х.А.А.Д.С санг хохиролгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, прокурор *******янга нь шүүх хуралдаан дээр гаргасан тайлбартаа:

Нэхэмжлэгч .................... албаны нэхэмжлэлийн шаардлагыг дэмжиж оролцож байна. Талууд 2012 онд гэрээ байгуулсан. Хариуцагч ******* нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариу тайлбараа ирүүлээгүй ба ИХШХШТХ-ийн 72 дугаар зүйлд зааснаар нэхэмжлэлийн хариу тайлбараа хугацаанд нь ирүүлээгүй байх тул ИХШХШТ-ийн 103 дугаар зүйлд зааснаар нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөнд тооцож түүнийг байлцуулахгүйгээр хэргийг хянан хэлэлцэж байна. Иймд хариуцагч *******аас нэхэмжлэлийн шаардлага 3,750,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож өгнө үү гэв.

 

Нэхэмжлэгч тал нь нэхэмжлэлийн шаардлагатай холбогдуулан нотлох баримтаар 2012 оны 07 дугаар сарын 19-ны өдрийн 005 дугаартай Бага оврын тракторыг худалдан борлуулах санхүүгийн түрээс /лизинг/-ийн гэрээ, Өглөг, авлагын дэлгэрэнгүй журнал, ............., хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 2020 оны 04 сарын 24-ний өдрийн А-134 дугаартай Х.А.А.Д.С санд хөрөнгө балансаас балансад шилжүүлэх тухай тушаал зэрэг нотлох баримтыг шүүхэд гаргаж өгсөн.

 

Шүүх хуралдаанаар зохигчдын тайлбар, хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудаас талуудын хүсэлтээр шинжлэн судлаад

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

Нэхэмжлэгч .................... алба нь хариуцагч *******д холбогдуулан гэрээний үлдэгдэл төлбөр 2,500,000 төгрөг, алданги 1,250,000 төгрөг, нийт 3,750,000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг шүүхэд гаргажээ.

 

Нэхэмжлэгч байгууллага нь хэрэгт авагдсан Т.Э.Д.С болон ******* нарын хооронд 2012 оны 07 сарын 19-ний өдөр байгуулагдсан 005 дугаартай Бага оврын тракторыг худалдан борлуулах зээлийн гэрээ-ний үүргийг хариуцагчаас шаардсан байна.

 

Дээрх гэрээгээр Т.Э.Д.С нь нэг бүрийн 5,000,000 төгрөгийн үнэ бүхий FT-250 маркийн тракторыг өрхийн аж ахуйг дэмжиж, хөгжүүлэх зориулалтаар *******ы эзэмшил, ашиглалтад шилжүүлэх, ******* нь гэрээний үнийн дүнгийн 50% болох 2,500,000 төгрөгийн тракторыг хүлээн авахдаа төлөх, үлдэх 50% болох 2,500,000 төгрөгийг 2013-2017 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдөр хүртэлх хугацаанд жил бүр 500,000 төгрөг төлж барагдуулах, ийнхүү төлөөгүй тохиолдолд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.3 хувьтай тэнцэх хэмжээний алдангийг хоног тутам төлөх үүргийг тус тус хүлээсэн нь Иргэний хуулийн 312 дугаар зүйлийн 312.1 дэх хэсэгт заасан санхүүгийн түрээсийн шинжийг агуулсан байна.

 

Гэрээний зүйлийг хүлээн авсан боловч гэрээний дагуу жил бүр 500,000 төгрөг төлөх үүргээ биелүүлээгүй байна.

 

............., хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 2020 оны 04 сарын 24-ний өдрийн А-134 тоот тушаалаар Т.Э.Д.С-гийн авлагыг Х.А.А.Д.С сан-д шилжүүлсэн байх тул нэхэмжлэгч нь өмнө дурдсан 2012 оны 07 сарын 19-ний өдрийн 005 дугаар гэрээтэй холбоотой шаардлагыг гаргах эрхтэй этгээд байна.

 

Хариуцагч ******* нь 2017 оны 07 сарын 19-ний өдөр төлбөр төлж дуусгах үүргийг хүлээсэн, нэхэмжлэгч нь шүүхэд анх 2022 оны 02 сарын 16-ны өдөр нэхэмжлэл гаргасан байх тул Иргэний хуулийн 75 дугаар зүйлийн 75.2.1-д заасан гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах 3 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

 

Нэхэмжлэгч тал нь гэрээний дагуу шаардлага гаргах эрхээ алдсан байх боловч хариуцагч ******* нь Т.Э.Д.С-гаас хүлээн авсан эд хөрөнгийн үнийн дүнгийн хэмжээгээр үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжиж болохгүй. Өөрөөр хэлбэл, нэхэмжлэгч нь Иргэний хуулийн 312 дугаар зүйлийн 312.1 дэх хэсэгт заасныг үндэслэж гэрээнд заасан төлбөрийг төлөх үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгэхийг хариуцагчаас шаардах эрхээ алдсан боловч мөн хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1-д заасан үндэслэлээр шаардлага гаргах боломжтой юм.

 

Иймд Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1-д зааснаар хариуцагч *******аас авсан тракторын үнэ 2,500,000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй гэж үзлээ.

 

Харин гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн учир гэрээгээр тохиролцсон алдангийг хангах хууль зүйн үндэслэлгүй болохыг тайлбарлах нь зүйтэй.

Хариуцагч *******д шүүх хуралдааны товыг мэдэгдсэн боловч тэрээр шүүх хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр ирээгүй байх тул түүний эзгүйд хэргийг шийдвэрлэсэн болохыг дурдаж байна.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.1, 115.2.2, 116, 118 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1. Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1, 232 дугаар зүйлийн 232.6 дахь хэсэгт тус тус зааснаар хариуцагч *******аас 2,500,000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч .................... алба-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 1,250,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3-т зааснаар төсвийн байгууллагын нэхэмжлэл улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгддөг болохыг дурдаж, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.2, 57 дугаар зүйлийн 57.1, 60 дугаар зүйлийн 60.1 дэх хэсэгт зааснаар хариуцагч *******аас улсын тэмдэгтийн хураамжид 54,950 төгрөгийг гаргуулан төрийн сангийн орлогод оруулсугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй бөгөөд зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авсан өдрөөс хойш давж заалдах журмаар 14 хоногийн дотор ....... аймгийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй, мөн хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-д зааснаар шийдвэрийг гардаж авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журмаар гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ  З.ТУНГАЛАГМАА