МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

******* аймаг дахь сум ын анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Н.Дэлгэрмаа даргалж,

Нарийн бичгийн дарга                              П.Янжмаа, 

Улсын яллагч                                              О.Билгүүндаш,

Шүүгдэгч                                                       А.*******,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч                            Б.*******,

Хохирогч                                                       С.*******

 

нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй явуулж, ******* аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн А.*******д холбогдох ******* дугаартай эрүүгийн хэргийг хянан хэлэлцэв. 

 Шүүгдэгч: Монгол Улсын иргэн, ******* оны ******* дугаар сарын *******-ны өдөр ******* аймгийн ******* суманд төрсөн, настай, тэй, боловсролтой, гүй, т , ам бүл , ийн хамт амьдардаг, ******* аймгийн ******* сумын - багт оршин суух хаягтай, урьд ял шийтгэгдэж байгаагүй, х хариуцах чадвартай гэх т овогт ийн ******* /РД:ИК063361/

 

Шүүгдэгч А.******* нь үргэлжилсэн үйлдлээр ******* аймгийн ******* сумын баг -41 тоот хашаан доторх байшингийн урдаас 0 оны 01 дүгээр сарын *******-ны өдрөөс 04-нд шилжих шөнө 4 ширхэг ямааны арьс, 0 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрөөс 0 оны 01 дүгээр сарын 0-нд шилжих шөнө 4 ширхэг ямааны арьс, 0 оны 01 дүгээр сарын -нөөс 0 оны 01 дүгээр сарын 10-нд шилжих шөнө 17 ширхэг ямааны арьсыг хүч хлэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авч тухайн үед унаж явсан 3- улсын дугаартай Тоёота -0 маркийн тээврийн хслээр зөөж хохирогч С.*******од 3 удаагийн үйлдлээр нийт 16 ширхэг ямааны арьсыг нууц далд аргаар хууль бусаар  авсан  буюу Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-д заасан  гэмт хт холбогджээ.

 

            Шүүх хуралдаанаар хт цугларсан яллах болон цагаатгах нотлох баримтуудыг шинжлэн хэлэлцээд ТОДОРХОЙЛОХ нь:       

Нэг. Шүүгдэгчийг гэмт х үйлдсэн гэм буруугийн талаар:

Шүүх Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч А.д холбогдох хэргийг прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд шүүх хуралдаанаар хянан шийдвэрлэлээ.

  Шүүгдэгч А.******* нь 3 удаагийн үйлдлээр буюу ******* аймгийн ******* сумын багийн хорооны -41 тоот хашаан доторх байшингийн урдаас 0 оны 01 дүгээр сарын *******-наас  04-нд шилжих шөнө 4 ширхэг ямааны арьсыг, 0 оны 01 дүгээр сарын 04-нөөс 0 оны 01 дүгээр сарын 0-нд шилжих шөнө 4 ширхэг ямааны арьсыг, 0 оны 01 дүгээр сарын -нөөс 0 оны 01 дүгээр сарын 10-нд шилжих шөнө 17 ширхэг нийт 16 ширхэг ямааны арьсыг хууль бусаар авч,  арьсаа  3- улсын дугаартай -0 маркийн тээврийн хслээр  зөөж тээвэрлэсэн хэргийн үйл баримт нь хт цугларсан дараах нотлох баримтаар тогтоогдож байна. Тухайлбал:

 

 Өөрийн хашаан дотроос 16 ширхэг ямааны арьс алдсан талаараа мэдүүлсэн хохирогч  С.*******ын “...эхнэр гадагшаа гарсан тэгсэн буцаж орж ирээд байшингийн урд байсан хураасан ямааны арьсны ихэнх нь алга болсон байна гэхээр нь хувцсаа өмсөөд гараад харсан чинь нээрээ байхгүй болсон байсан тухайн үед шөнө цас орсон байсан болохоор хөлийн мөр бүдэг байсан мөрийг нь хөөгөөд явсан чинь манай хашааны ард байрлах хоосон хашааны урд автомашины мөр дээр очоод буцаад явсан болов уу гэмээр мөр байсан.  ...камерын бичлэг шүүж харахад 0 оны 01 дүгээр сарын -өөс 10-ны шилжих шөнө манай хашаанд байсан ямааны арьсыг хулгай хийж байсан бичлэг байсан. ...3 удаа манай хашаанд байсан ямааны арьснаас хулгай хийсэн байсан. Өмнөх шөнө нь 4, 4 гээд 8 арьс авсан байсан тэгээд 0 оны 01 дүгээр сарын 04-ний орой намайг байхгүй үед эхнэрт *******-аас 04-нд шилжих шөнө авсан 4 арьсаа 18 цаг өнгөрч байхад авчирч өгөөд эхнэр 166,000 төгрөг шилжүүлж өгсөн байсан. ин 0 оны 01 дүгээр сарын -өөс 10-нд шилжих шөнө манай хашаанаас 17 удаагийн явалтаар 113 арьс авч байгаа нь бичигдсэн байсан. Камер шөнө байсан учир 113 арьс нь яг зөв тоо биш бага з дээш, доошоо алдлаа алдлаа гэхэд 10 дотор хэлбэлзэнэ. ...гадаа байгаа арьсаа тоолж үзэхэд борлонгийн арьс 1 ширхэг, 3 ширхэг байсан. ин агуулахад Ёндонгийн 77, Токо 3, Дэлгэр , Сүбөө 6, нийт 140 ямааны арьс байсан. Үүнээс хээр орхисон байсан 60 арьс, үлдсэн 140 арьс, борлонгийн 1 арьсыг хасахад 10 арьс дутаж байна. Тиймээ одоо дутаж байгаа 10 ширхэг ямааны арьсаа нэхэмжилж байгаа би эм ямааны арьсыг 47,000 төгрөгөөр, эр ямааны арьсыг 0,000 төгрөгөөр авч байсан одоо хэдэн нь эм ямааны арьс хэдэн нь эр ямааны арьсыг мэдэхгүй тул ажлаад 1 арьсыг 48,00 төгрөгөөр үнэлж байна. Би арьсаа баатар хотод аваачаад өгсөн бол дор хаяж ,000 төгрөгт өгөх байсан. Тийм болохоор 10 арьсыг ,,000 төгрөгөөр үнэлж байна гэсэн мэдүүлгээр,

 

      Хохирогчийн мэдүүлгийг баталж мэдүүлсэн  гэрч Ё.гийн “...Би өглөө цаг 16 минутад босоод гадаа гарсан чинь байшингийн урд байсан хураалттай ямааны арьсны ихэнх хэсэг нь алга болоод жаахан арьс үлдсэн байхаар нь гэртээ ороод нөхөр С.*******од хэлсэн. Тэгээд бид ямааны арьс байсан газарт хүний мөр гарсан байсан болохоор мөрийг нь манай нөхөр хөөгөөд явсан. Гэртээ орж хяналтын камер шүүж харах гэсэн боловч тог тасарсан байсан. ...Манайх байшингийн яг урд хэсэгт камерт ил харагдах газарт ил задгай хураасан байсан. Ямар нэг агуулах саванд хийгээгүй. ...камер шүүж харахад 0 оны 01 дүгээр сарын *******-аас 04-нд шилжих шөнө 4 ширхэг, 0 оны 01 дүгээр сарын 04-өөс 0-нд шилжих шөнө манай хашаанд нэг хүн орж ирж арьс аваад гарсан нь камерт бичигдсэн байсан. Тэрнээс өмнөх өдрийн бичлэгийн шүүж үзээгүй байгаа. Би 0 оны 01 дүгээр сарны 04-ний орой гэртээ байж байхад манай сумын залуу болох нь арьс авах уу гээд ирэхэд нь би авна гээд тэгээд тэр манай хашаанд 4 ширхэг ямааны арьс оруулж ирсэн. Би ямааны арьсны үнэ гээд 166.000 төгрөг тэр хүүхдийн данс руу шилжүүлсэн. Би худалдаж авсан арьсаа орой байсан тул гэрийн үүдэнд орхисон байсан тэгсэн. ин манай нөхөр маргааш нь хараад энэ арьс яагаад үүдэнд байгаа юм гэхэд би өчигдөр орой худалдаж авсан гэхэд юу яриад байгаа юм би энийг өмнө нь худалдаж аваад байшингийн урд орхисон байсан гэсэн тэгээд юу ч гэсэн тусад нь тавьчих гээд хэлэхээр нь би урд байх амбаартаа хийгээд орхисон байсан. ин 0 оны 01 дүгээр сарын 04-өөс 0-нд шилжих шөнө авсан арьсыг бол мэдэхгүй байна манайд лав хүн өгөх гэж орж ирээгүй нөхөр бид хүнээс арьс авахдаа сайн үзэж харж авдаг болохоор өөрсдийн худалдаж авсан арьсаа шууд хараад таньдаг. Би манай нутгийн гэх залууг сэжиглэж байгаа. Учир нь 0 оны 01 дүгээр сарын *******-аас 04-ний шилжих шөнө манай хашаанаас алга болсон 4 ширхэг ямааны арьсыг маргааш орой 18 цаг 47 минутад манай нөхөр хөдөө явсан хооронд надад авчирч өгсөн 4 ширхэг ямааны арьсыг манай нөхөр маргааш өглөө нь хараад би өмнө худалдаж авсан арьс байна гэж хэлсэн. Тийм болохоор би түүнийг хулгай хийж аваад буцаагаад өгсөн гэж бодож байна...” гэсэн мэдүүлгээр,

 

  Энэ талаар мэдүүлсэн гэрч С.ийн “...Би унтаж байхад эгч намайг сэрээгээд хулгай гарсан байна гэхээр нь босоод гарсан чинь байшингийн урд хураасан ямааны арьс байхгүй болсон байсан. Хашаан дотор ойр зуурын юм хараад байж байсан тэгээд цагдаа дуудсан байсан цагдаа ирээд үзээд мөрийг нь дагаад яваад өгсөн. Тэгсэн нэлээн удаж байсан чинь яг цагийг нь мэдэхгүй байна машин олоод ир ямааны арьс ачна гэхээр нь портер асаах гэсэн асахгүй болохоор нь жижиг машинтай заасан газар нь яваад очсон чинь хээр манай хашаанд байсан ямааны арьсыг  овоолоод тавьсан байсан. ******* ахын машинд бүгдийг нь чихээд ачихад яг 60 ширхэг ямааны арьс байсан. Ачсан арьсаа ******* ахын хашаанд буулгасан. Цагдаа дээр ямар нэгэн арьс нэмэх болох авах, зөвшөөрөлгүй хөдлөхгүй байхыг бид нарт хариуцуулсан. Тухайн өдөр намайг босоход цахилгаан тасарсан байсан тул камер шүүж харах боломж байгаагүй.  ...Манайх 04 оны 1 дугаар сарын 8-наас 0 оны 01 дүгээр сарын -ний орой хүртэлх хугацаанд яг хэдэн арьс худалдан авсныг сайн мэдэхгүй байна...” гэсэн мэдүүлгээр,

 

 

Гэрч Х.ийн “...0 оны 01 дүгээр сарын 0-ны өглөө давс багийн залуу өглөө намайг унтаж байхад утасдаад ах 4 ширхэг ямааны арьс авчих бензин хийх гээд байна гэхээр за аваад ир гээд тэгээд хоёр хоёроор нь хооронд нь хавсарсан улаан, хар ямааны том арьс байхаар нь 1 ширхгийг нь 48,000 төгрөгөөр тооцож бэлнээр 100,000 төгрөг дансаар 9,000 төгрөг нийт ,000 төгрөг өгсөн. Өөр ямар нэгэн хүнээс ямааны арьс худалдаж аваагүй байгаа...” гэсэн мэдүүлгээр,

 

Гэрч Н.ын “...Би ******* ахынд очиход шөнө байшингийн урд байсан ямааны арьсыг хулгай хийгээд аваад явсан байна гэж хэлэхэд мэдсэн. ...Ямар нэг агуулах саванд хийгээгүй би тэд нарын худалдаж авсан ямааны арьсыг байшингийн урд өөрсдийнх нь хэлснээр хурааж тавьсан юм. Би хурааж байхдаа яг хэдэн арьс байгааг тоолоогүй өдөр худалдаж авсан арьсыг нь орой хураагаад тавьдаг юм...” гэсэн мэдүүлгээр болон  хэргийн газрын  үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт, таньж олуулах ажиллагаа явуулсан тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт, мөрдөн шалгах туршилт хийсэн тэхай тэмдэглэл, камерын бичлэг хийсэн хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт з шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна.

Шүүгдэгч А.ийн үйлдлийн улмаас хохирогч С.*******од нийт 8,0,000 /найман сая хоёр зуун тавин мянга/ төгрөгийн хохирол учирсан болох нь Хөрөнгийн үнэлгээчний 0 оны 01 дүгээр сарын 8-ны өдрийн 130 дугаартай “...хулгайд алдагдсан 16 ширхэг ямааны арьс 0 оны 01 дүгээр сарын байдлаар зах зээлд 8,0,000 /найман сая хоёр зуун тавин мянга/ төгрөг байна...” гэсэн дүгнэлтээр  тогтоогдож байна. 

    Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хохирогч, гэрч, яллагдагчаас мэдүүлгийг Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу бэхжүүлж авсан, мэдүүлгийн агуулга зөрүүгүй хт хамааралтай хэргийн үйл баримтыг нотолсон байна.

Шүүгдэгч А.******* нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад үйлдсэн хэргээ хүлээн мэдүүлсэн дээрх мэдүүлэг нь бусад нотлох баримтаар давхар нотлогдсон бөгөөд шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжилсэн дээрх нотлох баримтууд болон бусад бичгийн нотлох баримтууд нь шүүгдэгчийн гэм буруутай үйлдэл, хэргийн үйл баримтыг нотолсон энэ  хт хамааралтай, Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, уг нотлох баримтуудыг үгүйсгэх нотлох баримтгүй байна.

 

Шүүх хт цугларсан нотлох баримтуудыг Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.1 дүгээр зүйлийн 8 дахь хэсэгт зааснаар шинжлэн судалсан бөгөөд хт авагдсан нотлох баримтуудыг Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.1 дүгээр зүйлийн 13 дахь хэсэгт заасныг баримтлан бүхэлд нь үнэлж хохирогч  болон гэрчүүд мэдүүлгийнхээ эх сурвалжийг т заасан, тэдний мэдүүлэг болон бусад бичгийн нотлох баримтууд шүүгдэгчийн үйлдэл, хэргийн үйл баримтыг нотолж байгаа, энэ хт хамааралтай, хуульд заасны дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай байх тул дээрх нотлох баримтуудыг шийдвэрийн үндэслэл болголоо.

 Энэ хт Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16. дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалтын явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хассан, хязгаарласан, Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй байна.

  Хулгайлах гэмт х нь бусдын өмчлөлд байгаа эд зүйлийг гэмт этгээд ашиг олох зорилгоор шунахай сэдэлтээр хүч хлэхгүйгээр нууц далд аргаар, хууль бусаар авахыг ойлгох бөгөөд хулгайлсан эд зүйлээ эзэмшилдээ авч захиран зарцуулах боломжийг бий болгодог.

            Шүүгдэгч А.******* нь өөрийн үйлдлийн хууль бус шинжтэй болохыг  ухамсарлаж, түүнийг хүсч үйлдэж хохирол хор уршигт зориуд хүргэж, амар хялбар аргаар мөнгө олох зорилгоор шунахайн сэдэлттэй, шууд санаатайгаар гэмт үйлдэлдээ хандсан гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр үйлдсэн гэж үзнэ.

Хулгайлах гэмт хэргийг “...бусдын эд хөрөнгийг машин механизм ашиглаж хулгайлсан бол Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т зааснаар хүндрүүлэн зүйлчлэхээр  хуульчилсан.

 “Машин механизм гэдэгт” хүн ачаа тээвэрлэх зориулалттай бүх төрлийн автомашин, мотоцикл, трактор, өөрөө явагч бусад машин болон өргөх, буулгах, ухах, малтах, түрэх, цоолох, зүсэх зориулалтын машин механизмууд хамаарна” гэж ойлгоно.

Хэргийн нөхцөл байдлаас дүгнэхэд шүүгдэгч үргэлжилсэн үйлдлээр ******* аймгийн ******* сумын багийн хорооны -41 тоот хашаан доторх байшингийн урдаас 0 оны 01 дүгээр сарын *******-наас  04-нд шилжих шөнө 4 ширхэг ямааны арьс, 0 оны 01 дүгээр сарын 04-нөөс 0-нд шилжих шөнө 4 ширхэг ямааны арьс, 0 оны 01 дүгээр сарын -нөөс 10-нд шилжих шөнө 17 ширхэг нийт 16 ширхэг ямааны арьсыг хулгайлж түүнийгээ 3- улсын дугаартай -0 маркийн тээврийн хсэл ашигласан  байна.

 

           Түүнчлэн шүүдэгч А.******* нь хохирогчийн Эрүүгийн хуулиар хамгаалагдсан бусдын өмчлөх эрхэд халдаж эд хөрөнгийг өмчлөгчид мэдэгдэхгүйгээр нууцаар авах нь хууль бус болохыг ухамсарлаж, түүний үйлдлийн улмаас бусдын өмчлөх эрхэд хохирол учирч болохыг урьдаас мэдсээр атал хүсч хор уршгийг учруулсан нь хулгайлах гэмт хэргийн субьектив шинжийг, шууд санаатай үйлдлээр хүч хлэхгүйгээр, нууцаар хууль бус аргаар машин махенизм ашиглан авсан нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан  машин махенизм ашиглан хулгайлах гэмт хэргийн обьектив шинжийг тус тус хангаж байна.

             Шүүдэгчийн дээрх үйлдлүүд нь энэ хуулийн тусгай ангид заасан нэг гэмт хэргийн шинжийг хэд хэдэн удаагийн үйлдлээр хангасан тул үргэлжилсэн нэг гэмт хт тооцох нь зүйтэй.

           

            Иймд шүүгдэгч А.ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан  Эрүүгийн хуулийн  тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан бусдын  эд хөрөнгийг  машин механизм ашиглан хулгайлсан гэмт х үйлдсэн гэм буруутайд тооцох  үндэстэй.

                     

                                            Хохирол тооцсон  талаар:

 

          Шүүгдэгч  А.******* нь Иргэний хуулийн  497 дугаар зүйлийн 497.1 дэх хэсэг, 10 дугаар зүйлийн 10.1 дэх хэсэгт зааснаар хохирогчид гэмт хэргийн  улмаас учирсан хохирлыг  төлөх үүрэгтэй.

 

Дээрх гэмт хэргийн улмаас хохирогч С.*******од 16 ширхэг ямааны арьс буюу 8,0,000 /найман сая хоёр зуун тавин мянга/ төгрөгийн хохирол учруулсан бөгөөд шүүгдэгч А.******* нь хохирогчид нийт 9,100,000 /есөн сая нэг зуун мянга/ төгрөг төлсөн нь тогтоогдсон байх тул шүүгдэгчийг энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй  гэж үзлээ.

 

Шүүгдэгч А.******* нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролд  хохирогчийн Хаан банкны 00  тоот дансанд 0 оны 01 дүгээр сарын 7-ны өдөр  ,000,000 /таван сая/ төгрөг, 0 оны 01 дүгээр сарын 7-ны өдөр  ,00,000 /хоёр сая таван зуун мянга/ төгрөг тус тус шилжүүлсэн нь  хохирогч С.*******ын  шүүх хуралдааны хэлэцүүлэгт өгсөн тайлбар түүний дансны хуулгаар, мөн хт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 64 ширхэг ямааны арьсыг Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1. дугаар зүйлийн  6 дахь хэсэгт зааснаар  хохирогч С.*******од  буцаан олгож шийдвэрлэсэн байна.

 

         ин  хохирогч С.******* шүүх хуралдаанд “...64 ширхэг ямааны арьсыг шүүхээс хүлээн авсан, тухайн үеийн ханш 0,000 /тавин мянга/ төгрөг байсан, ханш  нь буурч ,000 /хорин таван мянга/ төгрөгөөр тооцож худалдан борлуулахад 1,600,000 /нэг сая зургаан зуун мянга/ төгрөг болсон. А.*******эс ямааны арьсны зөрүү үнэ 1,600,000 /нэг сая зургаан зуун мянга/ төгрөгийг  нэмж нэхэмжилнэ...” гэж, “...хохирогч ямааны арьсаа хулгайд алдаад эрж хайж байхдаа нуруугаа гэмт шүүгдэгчээс эмчилгээний зардалд ,00,000 төгрөг авсан...” гэж тайлбарлаж байгаа ч энэ нь хулгайлах гэмт хэргийн улмаас учирсан шууд хохирол гэж үзэхгүй бөгөөд энэ талаарх баримт хт авагдаагүй байна.   

 

 Иймд шүүдэгчээс хохирогч нь эрүүл мэндэд учирсан хохирол, хор уршиг болон ямааны арьс буюу тухайн үеийн түүхий эдийн үнийн зөрүүг нотлох баримтаа  бүрдүүлж иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдах нь зүйтэй.

 

 

Хоёр. Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх  талаар:

    

            Шүүгдэгч А.ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий хуулийн . дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэгсгийн .4-д заасан гэмт х үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон тул Эрүүгийн хуулийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар түүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэстэй.

 

Шүүгдэгч А.*******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт х үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж, мөн зүйлийн дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт х үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт х үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ“  гэж тус  тус  заасныг үндэслэв.

 

 Шүүгдэгч А.*******д эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн 6. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.-д заасан” учруулсан хохирлыг төлснийг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд, харин түүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн 6.6 дугаар зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна гэж үзлээ.

 

         Шүүгдэгч А.ийг хохирогч С.*******од гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлсөн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа, анх удаа гэмт х үйлдсэн түүний хувийн байдлыг харгалзан Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т  “энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг хоёр жилээс дээш, дээд хэмжээг найман жил хүртэл хугацаагаар тогтоосон  гэмт х үйлдсэн хүн тухайн гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлсөн бол тухайн зүйл, хэсэг, заалтад заасан ялын дээд хэмжээний хоёрны нэгээс хэтрүүлэхгүйгээр, ялын дээд хэмжээний хоёрны нэгээс багагүй ял оногдуулах” гэсэн заалтыг  баримтлан ял оногдуулах нь зүйтэй.

   

 Шүүгдэгч А.ийн гэмт х үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол хор уршгийн шинж чанар, хохирлоо нөхөн төлсөн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа байдал түүний хувийн байдлыг харгалзан үзэж Эрүүгийн хуулийн . дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1  дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-д зааснаар 1 /нэг/ жил хоёр/ сарын хугацаагаар хорих ял  оногдуулж шийдвэрлэлээ.

 

           Шүүгдэгч А.******* нь  гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлсөн,түүний  хувийн  байдлыг  харгалзан оногдуулсан хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх  нь зүйтэй.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. дугаар зүйлд зааснаар “гэмт х үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг ...албадан гаргуулна” гэж заасан ба гэмт х үйлдэж олсон хөрөнгө орлого гэж ...гэмт х үйлдэхэд ашигласан, ...техник, хслийг ойлгохоор хуульд зохицуулсан байна.

            Приус-0 маркийн 3- улсын дугаартай тээврийн хсэл шүүгдэгч А.ийн Н.ийн өмчлөлийнх, А.******* уг тээврийн хслээр гэмт х үйлдэхдээ ашигласан болох нь хт цугларсан нотлох баримтаар тогтоогдсон бөгөөд улсын орлого болгож шийдвэрлүүлэхэд татгалзахгүй гэдгээ  шүүх хуралдаанд илэрхийлж байна.  

Иймд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. дугаар зүйлийн 1, дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчийн гэмт х үйлдэхдээ ашигласан Н.ийн өмчлөлийн Приус-0 маркийн 3- улсын дугаартай тээврийн хслийг улсын орлого болгож шийдвэрлэлээ.

         Шүүгдэгч  А.******* нь  энэ хт цагдан хоригдоогүй,  түүнээс гаргуулах хохирол төлбөргүй, энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөггүй, түүнээс гаргуулах эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх ажиллагааны  зардалгүй, шүүгдэгчийн иргэний үнэмлэхийг шүүхэд ирүүлээгүй болохыг дурдах нь  зүйтэй.

            Хохирогч С.******* шүүгдэгчээс гэм хэргийн улмаас учирсан хохиролд нийт 9,100,000 /есөн сая нэг зуун мянга/ төгрөг төлөгдсөн ба хохирогч энэ гэмт хэргийн улмаас учирсан болон бусад хохирлоо нотлох баримтаа бүрдүүлж иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдаж, хт эд мөрийн баримтаар хураагдсан CD бичлэгийг хт хавсаргаж, 64 ширхэг ямааны арьсыг хохирогчид буцаан олгосон болохыг дурдах нь  зүйтэй.

      Монгол Улсын Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн  1.1, 1., 1.3, 1.4, 1., 1.7,1.8 дахь хэсэг, 36.8 дугаар зүйлийн  4, дахь хэсэг, 36.10 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэг, 36.13 дугаар зүйлийн 1 дэх  хэсгүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 1.Шүүгдэгч т овогт ийн ийг Эрүүгийн хуулийн . дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-д заасан буюу машин механизм  ашиглан бусдын эд зүйлийг хулгайлсан гэмт х үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 .Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-д зааснаар шүүгдэгч ийн ийг 1 /нэг/ жил /хоёр/ сарын  хугацаагаар  хорих ялаар шийтгэсүгэй.

3.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн .6 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч А.*******д ногдуулсан 1 /нэг/ жил /хоёр/ сарын  хугацаатай  хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

4.Шүүгдэгч А.*******д 0 оны 0 дугаар сарын 10-ны  өдөр авсан хувийн баталгаа  гаргах  таслан  сэргийлэх арга  хэмжээг өөрчилж, энэ өдрөөс эхлэн цагдан хорьсугай.

.Шүүгдэгч А.******* нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролд 9,100,000 /есөн сая нэг зуун мянга/ төгрөгийг  хохирогч С.*******од нөхөн төлсөн, энэ тогтоолоор бусдад  төлөх төлбөргүй болохыг дурдсугай.

6. Хохирогч С.******* шүүгдэгчээс гэм хэргийн улмаас учирсан хохиролд нийт 9,100,000 /есөн сая нэг зуун мянга/ төгрөг төлөгдсөн ба хохирогч энэ гэмт хэргийн улмаас учирсан болон бусад хохирлоо нотлох баримтаа бүрдүүлж иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдаж, хт эд мөрийн баримтаар хураагдсан CD бичлэгийг  хт хавсаргаж, 64 ширхэг ямааны арьсыг хохирогч С.*******од буцаан олгосон болохыг дурдсугай.

7.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7. дугаар зүйлийн 1, дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгчийн гэмт х үйлдэхдээ унаж явсан 7,000,000 /долоон сая/ төгрөгийн үнэ бүхий  Приус-0 маркийн 3- улсын дугаартай тээврийн хслийг  хурааж улсын орлого болгосугай.

8.Шүүгдэгч А.******* нь энэ хт цагдан хоригдоогүй, түүнээс гаргуулах эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй, шүүгдэгчийн иргэний үнэмлэхийг шүүхэд ирүүлээгүй, иргэний үнэмлэхийн  лавлагаа хт хавсаргагдсан болохыг тус тус дурдсугай.

 9.Шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

            10.Эрүүгийн х хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 38. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, улсын яллагч, түүний дээд шатны прокурор нар шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор ******* аймгийн Эрүү иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч түүний дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг тус тус дурдсугай.

 

          

 

ДАРГАЛАГЧ                        Н.ДЭЛГЭРМАА