Монгол Улсын Шүүхийн шийдвэрийн цахим сан

Шийдвэрийн мэдээлэл

Шүүх	Хэнтий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/
Шүүгч	Б.Уранзаяа
Хэргийн индекс	156/2022/00218/И
Дугаар	156/шш2022/00281
Огноо	2022-06-22
Маргааны төрөл	Ажил гүйцэтгэх,

Холбоотой шийдвэрүүд

Хэнтий аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

2022 оны 06 сарын 22 өдөр

Дугаар 156/шш2022/00281

МОНГОЛ*******УЛСЫН*******НЭРИЙН*******ӨМНӨӨС

Хэнтий*******аймаг*******дахь*******сум*******дундын*******иргэний*******хэргийн*******анхан*******шатны шүүхийн*******шүүх*******хуралдааныг*******шүүгч*******Б.Уранзаяа*******даргалж,*******Ерөнхий*******шүүгч*******Б.Марина,*******шүүгч*******Х.Отгонжаргал*******нарын*******бүрэлдэхүүнтэй*******тус*******шүүхийн Б танхимд хийсэн*******шүүх*******хуралдаанаар*******

Нэхэмжлэгч: Хэнтий*******аймгийн*******Биндэр*******сумын*******1-р*******баг

т*******

оршин*******суух,

Д.Ц,

Хариуцагч: Хэнтий*******аймгийн*******Баян-Адарга*******сумын*******Дуурлиг*******баг

*******оршин*******суух,*******

О.Л

Нэхэмжлэлийн*******шаардлага:*******Мал*******хариулсны*******хөлс*******3.890.500*******төгрөг*******гаргуулах*******тухай,

Сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлага:*******Дутагдуулсан*******малын*******үнэ*******14.855.500*******төгрөг*******гаргуулах*******тухай

Шүүх*******хуралдаанд:

Нэхэмжлэгч:*******Д.Ц,

Хариуцагч:*******О.Л,

Иргэдийн*******төлөөлөгч:*******Ө.Зоригт,

Шүүх*******хуралдааны*******нарийн*******бичгийн*******дарга*******М.Уугантуяа*******нар*******оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1.*******Нэхэмжлэгч*******Д.Ц*******нь*******шүүхэд*******гаргасан*******нэхэмжлэл*******болон*******шүүх*******хуралдаанд*******гаргасан*******тайлбартаа:*******

Би*******2021*******оны*******08*******сарын*******27-нд*******Баян-Адарга*******сумын*******Засаг*******дарга*******О.Л

той*******Мал*******маллах*******гэрээ*******нэг*******жилийн*******хугацаагаар*******байгуулж,*******мал*******хариулгасны*******хөлсийг*******төлийн*******50*******хувиар*******тооцохоор*******тохирч*******байгуулснаар*******бог*******мал*******615,*******Үүнд:*******хээлтэгч*******эм*******хонь*******217,*******эм*******ямаа*******194,*******нийт*******411,*******сувай*******мал*******204*******/хурга*******127,*******ишиг*******77*******/-г*******манайд*******өгсөн.*******Мөн*******хорогдлыг*******9.5*******хувиар*******тооцохоор*******гэрээнд*******заасан.*******

Л*******манайд*******мал*******өгөхөөсөө*******өмнөхөн*******8*******сарын*******эхээр*******хурга,*******ишгээ*******дэвшилтэт*******технологи*******нэвтрүүлж*******байна*******гэж*******бахиар*******хөнгөлж,*******хөнгөлгөөгөө*******оройтуулсан,*******хурга,*******ишгээ*******эхээс*******нь*******салгаагүй*******өгсөн.*******Үүнээс*******болж*******эх*******мал*******нь*******хур*******тарга*******гүйцэд*******аваагүй*******зэрэг*******өөрийнх*******нь*******буруугаас*******болж*******2021*******оны*******12*******сарын*******17-ны*******өдрөөс*******эхэлж*******ямаа,*******хонь*******нь*******төллөж*******эхэлсэн.*******Ийнхүү*******өвлийн*******хахир*******хүйтэнд*******мал*******нь*******төллөснөөр*******төлийн*******хорогдол*******их*******гарч,*******эх*******мал*******нь*******ядарч,*******өргүүлж,*******үхэж*******эхэлсэн*******нь*******гэрээгээр*******мал*******маллаж*******байгаа*******манайд*******ашиггүй*******болсон.*******Нөхцөл*******байдлыг*******Лид*******хэлэхэд*******өөрөө*******ирж*******бодит*******байдлыг*******хараад*******төлийн*******хувь*******тооцох*******ч*******өнгөрлөө,*******та*******2-т*******цалин*******бодож*******өгнө*******гэж*******хэлсэн.*******2022*******оны*******1*******дүгээр*******сарын*******16-нд*******Л*******бүх*******бог*******малаа*******борлуулна*******гэж*******аймгаас*******махны*******ченж*******Баяраа*******гэдэг*******хүнийг*******дагуулж*******ирээд*******үзүүлэхэд*******тэр*******ченж*******хүн*******малыг*******нь*******голоод*******ийм*******мал*******авахгүй*******гэж*******хэлээд*******буцсан.*******Л*******96*******боодол*******өвс*******авчирсан,*******голын*******өвс*******тул*******хаягдал*******ихтэй,*******цагаан*******өнгөтэй,*******тэжээл*******болохоор*******муу*******байсан.*******Үхсэн*******малын*******сэг*******зэм*******байлгаж*******байгаарай*******гэсэн*******учраас*******2022*******оны*******2*******сарын*******28-ны*******өдөр*******сэгээ*******овоолж*******байгаад*******портер*******машины*******тэвш*******дүүрэн*******овоолж*******ачаад*******толгойг*******нь*******авч*******үлдээд*******хаясан.*******15*******литр*******түлш*******өгч*******явуулын*******машинд*******өгч*******хаясан.*******Үхсэн*******хонины*******15,*******ямаа*******21*******толгой,*******мөн*******5*******үхсэн*******хонь*******бүтнээр*******байсныг*******Л*******шуудайлж*******авч*******явсан.*******Сүүлд*******3*******сарын*******эхээр*******үхсэн*******3*******эм*******ямаа,*******9*******борлонг*******өмхийрөх*******гээд*******байсан*******тул*******бүтнээр*******нь*******хаясан.*******Энэ*******тухайгаа*******мал*******хоргодож*******байгаа*******талаар*******хэлэхэд*******тэр*******хамаагүй*******гэдэг*******байсан.*******Дараа*******нь*******2022*******оны*******03*******сарын*******12-ны*******өдөр*******гэнэт*******ирээд*******малаа*******буцааж*******авна*******гэж*******ялгаад*******257*******хонь,*******193*******ямаа,*******нийт*******450*******бог*******авч*******явсан.*******

Хонины*******тооцоо:

*******эм*******хонь*******217,*******төлөг*******126,*******нийт*******343*******тооны*******хонь*******байхаас*******2021*******оны*******12*******сарын*******13-нд*******10*******төлөг,*******2022*******оны*******02*******сарын*******12-нд*******тэжээнэ*******гэж*******35*******хонь,*******2022*******оны*******01*******сарын*******16-нд*******онцгой*******байдлын*******албанд*******14*******хонь,*******иднэ*******гэж*******2021*******оны*******10*******сарын*******25-ны*******өдөр*******1*******эм*******хонь*******авсан.*******/нийт*******авч*******явсан*******60*******хонь/*******8*******сарын*******27-нд*******гэрээ*******байгуулах*******үед*******хөгшин*******хонийг*******нь*******борлуулна*******гэж*******тохирсон*******тул*******хөгшин*******шүдгүй*******4*******тооны*******хонийг*******ажиллаад*******борлуулахад*******2*******нь*******гологдож,*******2*******хонины*******мах*******нь*******нийлээд*******90,000*******төгрөг*******болсон.*******Үлдсэн*******2*******хонины*******1*******нь*******явж*******чадахгүй*******болоход*******8*******сарын*******27-ны*******өдөр*******Л*******авч*******үлдсэн.*******Нэг*******нь*******замд*******ачигдаж*******ирээд*******манай*******гадаа*******үхсэн.*******Иймд*******343*******хониноос*******урьд*******авч*******явсан*******60,*******үхсэн*******20,*******манай*******ажилласан*******4*******хонь,*******Лид*******авч*******явсан*******1,*******манайд*******ирээд*******үхсэн*******1,*******сүүлд*******буцааж*******авсан*******нийт*******257*******хонийг*******тус*******тус*******хасахад*******0*******үлдэж*******тооцоо*******дууссан.*******

Ямааны*******тооцоо:

*******Анх*******хүлээн*******авсан*******194*******эм*******ямаа,*******77*******борлон,*******нийт*******271*******ямаа*******байх*******ёстойгоос*******2021*******оны*******12*******сарын*******13-ны*******өдөр*******6*******тооны*******ямаа*******2022*******оны*******01*******сарын*******16-ны*******өдөр*******10*******ямаа,*******2*******сарын*******12-нд*******9*******ямаа,*******нийт*******25*******ямааг*******Л*******авсан.*******2*******шүдгүй*******ямааг*******манайх*******ажиллаж*******зарахад*******80,000*******төгрөг*******болсон.*******Үхсэн*******нь*******дээр*******дурдсанаар*******33*******ямаа*******байгаа.*******/25+2+33=60/*******271-60-211*******үлдэнэ.*******Үүнээс*******2022*******оны*******03*******сарын*******12-ны*******өдөр*******Л*******193*******тооны*******ямааг*******буцааж*******авахдаа*******9*******тооны*******ямаа*******дутуу*******ялгаснаас*******болж*******манайд*******үлдсэн*******байсан.*******Ирж*******ав*******гэж*******хэлсэн*******боловч*******ирнэ*******гэсээр*******өдийг*******хүрсэн.*******193+9=22*******тооны*******ямаа*******Лид*******үлсэн*******гэж*******үзвэл*******211-202=9*******тооны*******ямаа*******дутаж*******байгаа.*******Энэ*******9*******тооны*******ямаа*******нь*******бид*******хэрэглээгүй*******тул*******хөдөө*******гадаа*******үхэж*******хорогдоод*******сэг*******зэм*******авч*******чадалгүй*******үлдсэн*******нь*******юм.*******Нэгэнт*******эрт*******хээлтэж,*******төллөх*******ёстой*******цаг*******хугацаанаасаа*******өмнө*******ид*******хүйтэнд*******төллөснөөр*******хорогдол*******их*******гарч*******төл*******авч*******чадаагүй*******тул*******төлийн*******хувиар*******хариулгасны*******хөлс*******тооцох*******боломжгүй*******болсон.*******Мөн*******өөрөө*******үүнийг*******ойлгож*******цалингаар*******тооцно*******гэсэн*******тул*******дараах*******байдлаар*******нэхэмжилж*******байна.*******Лтой*******нэг*******жилийн*******хугацаатай*******гэрээ*******байгуулсан*******атлаа*******урьдчилж*******мэдэгдэлгүй*******хугацаанаас*******өмнө*******гэрээ*******цуцалж*******малаа*******авсан*******тул*******бид*******2021*******оны*******08*******сарын*******27-ны*******өдрөөс*******2022*******оны*******03*******сарын*******12-ны*******өдрийн*******хооронд*******хонь,*******ямааг*******нь*******хариулж*******малласан*******хөлсөндөө*******нутгийн*******ханшаар*******сард*******1*******богийг*******1000*******төгрөг*******гэж*******тооцон*******нийт*******хариулгын*******хөлс*******3.545000*******төгрөг,*******сэг*******зэм*******ачуулсны*******хөлс*******46.500,*******халдварт*******өвчнөөс*******урьдчилан*******сэргийлэх*******тарилга,*******ивермек,*******туулга*******хийсний*******зардалд*******298.500*******төгрөг,*******нийт*******3.890.500*******төгрөгийг*******О.Лоос*******гаргуулж*******өгнө*******үү*******гэв.

2.*******Хариуцагч*******О.Л*******шүүхэд*******ирүүлсэн*******тайлбар*******болон*******шүүх*******хуралдаанд*******гаргасан*******тайлбартаа:

Д.Ц*******нь*******өвгөнийхөө*******хамт*******түрээсийн*******мал*******авах*******гэж*******байгаа*******юм*******аа,*******танай*******малыг*******авъя*******гээд*******манай*******малчныд*******хонон*******байж,*******сайхан*******мал*******байна*******гэж*******түрээсийн*******гэрээгээр*******маллахаар*******болсон.*******Түрээсийн*******гэрээ*******байгуулаад*******50*******хувийн*******төлийг*******авахаар*******тохиролцсон.*******Мал*******эмнэлгийн*******урьдчилан*******сэргийлэх*******үйл*******ажиллагаа,*******хадлан*******бордоо,*******өвс*******тэжээл,*******отор*******нүүдэл*******зэрэг*******үйл*******ажиллагааг*******хариуцна*******гэхэд*******асуудалгүй*******гэж*******байсан.*******Хүмүүс*******зоо*******Д.Ц*******гэж*******ярьдаг.*******Малыг*******гамшиг*******ослын*******ямар*******ч*******тохиолдолд*******хээлтэгч*******мал*******бол*******төмөр*******сүрэг*******шүү*******гэж*******хэлсэн.*******Гэрээндээ*******малыг*******тоолох*******хугацааг*******мөн*******оруулсан.*******Ингээд*******2021*******оны*******12*******сард*******тоолоход*******20*******гаран*******дутсан.*******Миний*******бодлоор*******бүдүүн*******мал*******солигдсон*******байхыг*******үгүйсгэхгүй.*******Нэхэмжлэгч*******дутаахаар*******юм*******болоогүй*******гэж*******байсан.*******Би*******2-3*******удаа*******эргэж*******очсон*******.*******Тэгэхдээ*******120*******боодол*******өвс*******аваачиж*******өгсөн.*******Д.Ц*******эгч*******хот*******их*******явдаг,*******өвгөн*******нь*******ганцаараа*******байдаг.*******Мөн*******үхсэн*******малын*******сэгийг*******ярьж*******байна.*******Сэгийг*******авахад*******арьс*******байхгүй,*******ямааны*******толгойнууд*******байсан,*******махыг*******борлуулчихсан*******ч*******юм*******уу*******түүнийг*******би*******мэдэхгүй.*******Би*******гэрээндээ*******мал*******хариулсны*******хөлсөнд*******мөнгө*******өгнө*******гэж*******тохироогүй,*******төлийн*******50*******хувийг*******өгнө*******гэж*******тохирсон.*******Нэхэмжлэгч*******дутаасан*******малаа*******авчраад*******өгвөл*******би*******мал*******хариулсны*******хөлсөө*******өгч*******болно*******гэв.*******

3.*******Хариуцагч*******О.Л*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагадаа:

*******Миний*******бие*******Д.Ц

д*******615*******тооны*******71.180.000*******төгрөгийн*******үнэлгээтэй*******малыг*******хүлээлгэн*******өгсөн.*******Гэрээнд*******заасны*******дагуу*******мал*******маллах*******хөлсийг*******нийт*******хээлтэгч*******малын*******50*******хувиас*******илүү*******гарсан*******төлийг*******малчинд*******өгөхөөр*******заасан.*******Мөн*******сувай*******мал*******/хурга,*******ишиг/-д*******хоригдлыг*******жилийн*******хугацаанд*******20*******бог*******/*******13*******хурга,*******7*******ишиг/-р*******тооцсон.*******Үүнээс*******өөрөөр*******хөдөлмөрийн*******хөлс*******тооцох*******асуудал*******гэрээнд*******тусгагдаагүй*******болно.*******Гэрээний*******дагуу*******4*******хуц,*******5*******ухна*******өөрийн*******зардлаар*******хүргэж*******өгсөн.*******Харин*******гэрээний*******дагуу*******анх*******удаа*******12*******ард*******очиж*******малаа*******тоолоход*******20*******гаран*******бог*******дутсаныг*******тухай*******үед*******нөхөрт*******нь*******танилцуулан*******өөрт*******нь*******утсаар*******мэдэгдэхэд*******үхсэн*******юм*******байхгүй*******асуудалгүй*******гэсэн.*******Гэрээнд*******заасны*******дагуу*******мал*******маллах*******бүх*******зардлыг*******тухайн*******малчин*******өрөө*******даахаар*******тусгасан*******боловч*******өвөлжилт*******хүндэрсэн*******шалтгаанаар*******надаас*******120*******боодол*******өвс*******өөрийн*******зардлаар*******хүргэж*******өгсөн.*******Өвсийг*******тухайн*******үеийн*******зах*******зээлийн*******ханш*******болох*******600000*******төгрөгөөр*******худалдан*******авч*******портер*******машинаар*******3*******удаа*******зөөж*******хүргэж*******өгсөн*******тээврийн*******зардалд*******187500*******төгрөг*******өгч*******нийт*******787500*******төгрөгийн*******тэжээлийн*******зардал*******гаргасан.*******Мал*******маллах*******хугацаанд*******нь*******би*******нийт*******13*******ишиг,*******23*******хурга,*******3*******эм*******ямаа*******2*******эм*******хонь*******нийт*******41*******тооны*******малыг*******өөрөө*******авсан.*******Өвс*******тэжээлгүй,*******хүн*******хүчгүй*******гэсэн*******шалтгаанаар*******ядарсан*******6*******ямаа*******34*******хонь*******нийт*******40*******малыг*******авч*******өөр*******малчин*******Э.Ууганбаярыг*******хөлсөлж*******маллуулсан.*******Мал*******хорогдоод*******байна*******гэхээр*******нь*******3*******сард*******дахин*******очиж*******малаа*******тоолоход*******62*******эм*******ямаа,*******23*******эм*******хонь,*******нийт*******85*******тооны*******12,270,000*******төгрөгийн*******мал*******дутаж*******448*******толгой*******мал*******хүлээн*******авч*******байсан.*******Миний*******сувай*******малыг*******өөрсдөө*******хэрэглэж*******оронд*******нь*******тоог*******нь*******гүйцээж*******хурга*******ишиг*******өгсөн*******байсан.*******Ингээд*******2022*******оны*******03*******сарын*******10-ны*******үеэр*******малаа*******бүгдийг*******нь*******буцааж*******авч*******гэрээг*******цуцалсан*******бөгөөд*******Д.Цгийн*******дутаасан*******85*******тооны*******малын*******үнэ*******болох*******12,270,000*******төгрөг,*******өвс*******тэжээлийн*******зардал*******785,500*******төгрөг,*******Э.Ууганбаярын*******цалин*******болох*******1,800,000*******төгрөг,*******нийт*******14,855,500*******төгрөг*******болон*******улсын*******тэмдэгтийн*******хураамжинд*******төлсөн*******232,227*******төгрөгийг*******Цэцэгмаагаас*******нэхэмжилж*******байгаа*******тул*******гаргуулж*******өгнө*******үү*******гэв.*******

4.*******Нэхэмжлэгч*******Д.Ц*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагад*******гаргасан*******хариу*******тайлбартаа:*******Сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******хүлээн*******зөвшөөрөхгүй*******байна.*******Хариуцагч*******мал*******маллуулахаар*******гэрээ*******байгуулахдаа*******төлийн*******50*******хувиар*******хариулга,*******маллагааны*******хөлсийг*******тооцно*******гэсэн.*******Мөн*******2021*******оны*******10*******дугаар*******сарын*******25-нд*******хуц,*******ухна*******өөрөө*******авчирч*******2021*******оны*******1*******дүгээр*******сарын*******01-нээс*******нийлүүлнэ*******гэж*******тохирсон.*******Ингэснээр*******дараа*******оны*******4*******сарын*******01-нээс*******төл*******авах*******ёстой*******байтал*******хонь*******ямаа*******нь*******2021*******оны*******12*******сарын*******17-ноос*******эхлэн*******төллөсөн.*******57*******эр*******хурга,*******40*******эр*******ишиг*******байсан.*******Ингэж*******бөөнөөрөө*******төллөнө*******гэж*******мэдээгүй,*******3*******сар*******хүртэл*******төллөсөн.*******23*******тооны*******хонь*******дутаасан*******гэж*******нэхэж*******байгаа*******ч*******үхсэн*******15*******хонины*******толгой,*******5*******үхсэн*******бүтэн*******хонийг*******өөрөө*******шуудайлаад*******аваад*******явсан.*******62*******тооны*******эм*******ямаа*******дутагдуулсан*******гэж*******нэхэмжилж*******байгаа*******ч*******21*******үхсэн*******ямааны*******толгойг*******өөрөө*******шуудайлаад*******аваад*******явсан...,*******Бид*******өөрсдийн*******бэлтгэсэн*******өвсөө*******ядарсан*******малд*******нь*******идүүлээд*******2022.02.12-нд*******анх*******66*******боодол*******өвс*******Лид*******өгсөн.*******Өвсийг*******өөрийнх*******нь*******ядарсан*******малд*******өгсөн*******байхад*******надаас*******нэхэмжилж*******байгаа*******нь*******үндэслэлгүй.*******Цалин*******надаас*******нэхэмжилж*******байгаа*******нь*******үндэслэлгүй.*******Учир*******нь*******2022.02.12-нд*******44*******тооны*******ядарсан*******бог*******малаа*******өөрөө*******сайн*******дураараа*******ирээд*******ялгаад*******ачиж*******явсан,*******3*******сард*******ирээд*******бүх*******малаа*******авч*******явахдаа*******мөн*******ямар*******айлд*******маллуулсныг*******нь*******мэдэхгүй,*******өөрөө*******санаачлагаараа*******гэрээгээ*******цуцалж*******малаа*******авч*******явчихаад*******малчны*******цалин*******хөлсөө*******надаас*******нэхэмжлээд*******байгааг*******ойлгохгүй*******байна.*******Сувай*******мал*******өөрсдөө*******хэрэглээд*******оронд*******нь*******хурга*******ишиг*******өгсөн*******гэжээ.*******Энэ*******бол*******огт*******үндэслэлгүй*******гүтгэлэг.*******Манайд*******өгөх*******хурга*******огт*******байхгүй.*******Малчид*******хаврын*******их*******ажлын*******дараа*******12,*******1*******сард*******амардаг*******байхад*******хүйтэнд*******Лийн*******малыг*******маллаж*******сэтгэл*******санаа*******бие*******махбодийн*******хувьд*******их*******ядарсан.*******Харин*******ч*******мал*******малласны*******хөлс*******нэхэмжилж*******байхад*******сөргүүлж*******гаргасан*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******хүлээн*******зөвшөөрөхгүй*******байна...*******гэв.

5.*******Иргэдийн*******төлөөлөгч*******Ө.Зоригт*******шүүх*******хуралдаанд*******гаргасан*******дүгнэлтдээ:

*******Талууд*******түрээсийн*******гэрээ*******байгуулсан.*******Тус*******гэрээндээ*******цалин*******хөлсний*******талаар*******тохиролцоогүй.*******Талууд*******аль*******аль*******нь*******хариуцлагагүй*******хандсан*******учир*******гэрээнд*******заасны*******дагуу*******шийдвэр*******гаргах*******нь*******зөв*******гэсэн*******дүгнэлтэд*******хүрч*******байна*******гэжээ.

6.*******Нэхэмжлэгчээс*******дараах*******нотлох*******баримтуудыг*******шүүхэд*******гаргаж*******өгсөн*******байна.*******Үүнд:

4.1*******2021*******оны*******8*******дугаар*******сарын*******27-ны*******өдөр*******байгуулсан*******Мал*******маллах*******гэрээ*******(хх-ийн*******06-07*******хуудас),*******

4.2*******Сумын*******Иргэдийн*******Төлөөлөгчдийн*******Хурлын*******2021*******оны*******4*******дүгээр*******сарын*******12-ны*******өдрийн*******4/5*******тоот*******тогтоолын*******хавсралт*******гэх*******баримт*******нотлох*******баримтын*******шаардлага*******хангаагүй*******(хх-ийн*******36*******хуудас),

5.*******Хариуцагчаас*******дараах*******нотлох*******баримтуудыг*******шүүхэд*******гаргаж*******өгсөн*******байна.*******Үүнд:

5.1*******Хэнтий*******аймгийн*******Баян-Адарга*******сумын*******Иргэдийн*******төлөөлөгчдийн*******хурлын*******он*******нь*******тодорхойгүй,*******4*******дүгээр*******сарын*******12-ны*******өдрийн*******4/5*******дугаар*******тогтоол*******хавсралтын*******хамт*******нотлох*******баримтын*******шаардлага*******хангахгүй*******(хх-ийн*******34-35*******хуудас)

Шүүх*******хуралдаанд зохигчдын*******гаргасан*******тайлбар*******болон хавтаст хэргээс*******бичгийн*******нотлох*******баримтуудыг*******шинжлэн*******судлаад

ҮНДЭСЛЭХ*******нь:

1.*******Нэхэмжлэгч*******Д.Ц*******нь*******хариуцагч*******О.Л

ид*******холбогдуулан*******мал*******хариулсны*******хөлс*******болон*******бусад*******зардал*******3.890.500*******төгрөг*******гаргуулахаар,*******хариуцагч*******О.Л*******нь*******дутагдуулсан*******малын*******үнэ*******болон*******бусад*******зардал*******14.855.500*******төгрөг*******гаргуулахаар*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлага*******гаргасан*******байна.*******

2.*******Шүүхээс*******үндсэн*******болон*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******бүхэлд*******нь*******хэрэгсэхгүй*******болгож*******шийдвэрлэлээ.

3.Нэхэмжлэгч*******Д.Ц*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагын*******үндэслэлээ ... О.Лтой*******2021*******оны*******08*******дугаар*******сарын*******27-нд*******мал*******маллах*******гэрээ*******байгуулж,*******түүнийг*******малыг*******малласан.*******Хариуцагч*******6*******сар*******13*******хоног*******мал*******маллуулаад*******хөлс*******өгөөгүй*******тул*******цалин*******хөлс*******3.545.000*******төгрөг,*******үхсэн*******малыг*******нь*******аваачиж*******хаясан*******түлшний*******зардал*******46.500*******төгрөг,*******мал*******эмнэлгээс*******туулга,*******ивермек*******авсан*******мөнгө*******298.500*******нийт*******3.898.500*******төгрөгийг*******нэхэмжилж*******байна.. гэж,

Хариуцагч*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******эс*******зөвшөөрч .. Д.Ц

тай*******мал*******маллуулах*******гэрээ*******байгуулж*******малаа*******маллуулж*******төлийн*******50*******хувийн*******төлийг*******авахаар*******тохиролцсон*******боловч*******мал*******үхэж*******хоргодол*******их*******байсан.*******Гэрээнд*******төлийн*******50*******хувийг*******өгнө*******гэж*******тохирсон.*******Мал*******дутагдуулсан*******тул*******цалин*******хөлс*******өгөхгүй... гэж*******маргаж байна.

охигчийн*******хооронд*******цалин*******хөлс*******нэхэмжлэх*******үндэслэлтэй

эсэх,*******мал*******дутагдуулсан*******нь*******хэн*******буруутай*******эсэх нь*******маргааны*******зүйл*******болж*******байна.

4.*******Хэрэгт*******авагдсан*******болон*******шүүх*******хуралдаанаар*******хэлэлцэгдсэн*******нотлох*******баримтуудаар*******дараах*******үйл*******баримт*******тогтоогдож*******байна.

Зохигчид*******2021*******оны*******08*******дугаар*******сарын*******27-ны*******өдөр*******мал*******маллах*******гэрээ*******байгуулж,*******хариуцагч*******О.Л*******нь*******нэхэмжлэгч*******Д.Цд*******217*******эм*******хонь,*******194*******эм*******ямаа,*******эр*******хурга*******58,*******эм*******хурга*******69,*******эр*******ишиг*******40,*******эм*******ишиг*******37*******нийт*******615*******тооны*******малыг*******маллуулахаар*******хүлээлгэн*******өгч,*******малчны*******хөлсийг*******хээлтэгч*******малын*******50*******хувиар*******тооцож*******төл*******малаар*******олгохоор*******тохиролцож*******гэрээнд*******талууд*******гарын*******үсэг*******зурж*******баталгаажуулжээ.

Талууд*******мал*******маллах*******гэрээ*******байгуулагдсан*******эсэх*******талаар*******маргадаггүй*******ба*******Иргэний*******хуулийн*******189*******дүгээр*******зүйлийн*******189.1-д*******зааснаар*******гэрээний*******талууд*******хуулийн*******хүрээнд*******гэрээг*******чөлөөтэй*******байгуулах,*******түүний*******агуулгыг*******өөрсдөө*******тодорхойлох*******эрхтэй*******гэж*******заасны*******дагуу*******нэхэмжлэгч*******615*******толгой*******мал*******хүлээн*******авч,*******хариулгын*******цалин*******хөлсний*******хэмжээг*******хээлтэгч*******малын*******50*******хувиар*******тооцож*******төл*******малаар*******олгохоор*******гэрээ*******байгуулснаас*******үзвэл*******талуудын*******хооронд*******Иргэний*******хуулийн*******359*******дүгээр*******зүйлд*******заасан*******Хөлсөөр*******ажиллах*******гэрээний*******харилцаа*******үүссэн*******гэж*******үзэх*******үндэслэлтэй*******байна.

Иргэний*******хуулийн*******359*******дүгээр*******зүйлийн*******359.1-д*******зааснаар*******хөлсөөр*******ажиллах*******гэрээний*******харилцаа*******нь*******гэрээ*******байгуулах*******саналыг*******нөгөө*******тал*******хүлээн*******авч,*******хөлсөөр*******ажиллах*******гэрээгээр*******ажиллагч*******нь*******тохиролцсон*******ажил,*******үйлчилгээг*******гүйцэтгэх,*******ажиллуулагч*******хөлс*******төлөх*******үүргийг*******тус*******тус*******хүлээхээр*******зохицуулсан*******байдаг.*******

Талууд*******мал*******маллах*******гэрээ*******байгуулж*******хариуцагч*******615*******толгой*******малыг*******маллуулахаар*******нэхэмжлэгчид*******хүлээлгэн*******өгч*******түүнийг*******баталгаажуулан*******гарын*******үсэг*******зурсан*******байх*******бөгөөд*******нэхэмжлэгч*******хариулсан*******нэг*******толгой*******малыг*******1000*******төгрөгөөр*******тооцож*******цалин*******хөлс*******нэхэмжлэхдээ:

1. *******2021*******оны*******08*******дугаар*******сарын*******27-ны*******өдрөөс*******2021*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******27-ны*******өдрийг*******хүртэл*******3*******сарын*******хугацаанд*******600*******толгой*******бог*******мал*******малласан*******тул*******нэг*******толгой*******малыг*******1000*******төгрөгөөр*******тооцож,*******(600*******толгой*******бог*******мал*1000=600.000*******төгрөг,*******үүнийг*******3*******сар*******гэж*******харсан*******гэж*******3*600.000*******төгрөг*******нийт*******1.800.000)*******1.800.000*******төгрөг,*******

2. *******2021*******оны*******11*******дүгээр*******сарын*******27-ны*******өдрөөс*******2022*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******27-ны*******өдрийг*******хүртэл*******2*******сарын*******хугацаанд*******550*******толгой*******бог*******мал*******гэж*******тооцон*******1.100.000*******төгрөг

3. *******2022*******оны*******01*******дүгээр*******сарын*******27-ны*******өдрөөс*******2022*******оны*******02*******дугаар*******сарын*******27-ны*******өдрийг*******хүртэл*******1*******сарын*******хугацаанд*******450*******толгой*******мал*******450.000*******төгрөг

4. *******2022*******оны*******02*******дугаар*******сарын*******27-ны*******өдрөөс*******2022*******оны*******03*******дугаар*******сарын*******12-ны*******өдрийг*******хүртэл*******450*******толгой*******мал*******195000*******төгрөг*******нийт*******мал*******хариулгын*******хөлс*******3.545.000*******төгрөг,*******

Мөн*******малын*******сэг*******зэм*******ачуулсны*******түлшний*******зардалд*******46.500*******төгрөг,*******малын*******халдварт*******өвчнөөс*******урьдчилан*******сэргийлэх*******тарилга*******хийлгэсэн*******зардал*******298.500*******төгрөг*******нийт*******3.890.500*******төгрөгийг*******нэхэмжилсэн*******байна.

Зохигчид*******мал*******маллах*******гэрээг*******нэг*******жилийн*******хугацаатай*******байгуулж,*******Малын*******эзний*******хүлээх*******үүрэг*******хэсгийн*******2*******дахь*******заалтад*******Малчны*******цалинг*******жилийн*******хугацаагаар*******хээлтэгч*******малын*******50*******хувиар*******тооцож*******төл*******малаар*******олгоно*******гэж,*******Гэрээний*******хариуцлага*******хэсгийг*******1*******дэх*******заалтад*******Гэрээний*******хугацаа*******дуусахад*******заагдсан*******нөхцлөөр*******хөдөлмөрийн*******хөлсийг*******жилээр*******тооцож*******авч*******өгөлцөхөөр,*******талууд*******мал*******хүлээлцснээр*******гэрээний*******хүчинтэй*******хугацаа*******дуусгавар*******болохоор*******гарын*******үсэг*******зурсан*******байна.*******

Нэхэмжлэгч*******Д.Ц*******мал*******маллах*******гэрээг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагын*******үндэслэл*******болгон*******мал*******хариулсны*******хөлсийг*******нэг*******толгой*******малыг*******1000*******төгрөгөөр*******тооцон,*******2021*******оны*******08*******дугаар*******сарын*******27-ны*******өдрөөс*******2022*******оны*******03*******дугаар*******сарын*******12-ны*******өдрийг*******хүртэл*******мал*******малласны*******хөлс*******3.545.000*******төгрөгийг*******нэхэмжилжээ.

Хэдийгээр*******нэхэмжлэгч*******Д.Ц*******нь*******мал*******маллах*******гэрээний*******үүрэгтэй*******холбогдуулан*******мал*******малласны*******хөлсийг*******хариуцагч*******О.Лоос*******шаардах*******эрхтэй*******хэдий*******ч*******талуудын*******хооронд*******байгуулсан*******мал*******маллах*******гэрээнд*******нэг*******толгой*******малыг*******1000*******төгрөгөөр*******тооцож*******цалин*******хөлс*******олгоно*******гэх*******зохицуулалт*******байхгүй*******байхад*******нэг*******толгой*******малыг*******1000*******төгрөгөөр*******тооцож*******3.545.000*******төгрөг*******гаргуулах*******нэхэмжлэлийн*******шаардлага*******гаргаж*******байгаа*******нь*******үндэслэлгүй,*******мал*******маллах*******гэрээгээр*******тохиролцсон*******...цалин*******хөлсийг*******төл*******малаар*******олгоно..*******гэж*******заасантай*******нийцэхгүй,*******гэрээний*******үүрэгтэй*******холбогдуулан*******нэхэмжлэлийн*******шаардлага*******гаргаагүй*******байх*******тул*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******хэрэгсэгүй*******болгох*******нь*******зүйтэй*******дүгнэлээ.

Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******25*******дугаар*******зүйлийн*******25.2.2-т*******зааснаар*******талууд*******нэхэмжлэлийн*******шаардлага,*******түүнийг*******үгүйсгэх,*******татгалзах*******үндэслэл,*******тайлбар*******түүнтэй*******холбоотой*******баримтыг*******өөрөө*******нотлох,*******нотлох*******баримтыг*******цуглуулах,*******гаргаж*******өгөх*******үүрэгтэй*******гэж*******заасан*******боловч*******нэхэмжлэгч*******

малын*******сэг*******зэм*******ачуулсны*******түлшний*******зардалд*******46.500*******төгрөг,*******малын*******халдварт*******өвчнөөс*******урьдчилан*******сэргийлэх*******тарилга*******хийлгэсэн*******зардал*******298.500*******төгрөг*******гаргуулах*******нэхэмжлэлий*******шаардлагаа*******баримтаар*******нотлоогүй*******байна.

Хариуцагч*******О.Л*******нь*******нэхэмжлэгч*******Д.Ц

д*******холбогдуулан*******дутагдуулсан*******85*******толгой*******малын*******үнэ*******12.270.000*******төгрөг,*******өвс*******тэжээлийн*******зардал*******785.500*******төгрөг,*******Э.Ууганбаярын*******цалин*******хөлс*******1.8000.000*******төгрөг*******нийт*******14.855.500*******төгрөг*******гаргуулахаар*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлага*******гаргаж,*******нэхэмжлэгч*******түүнийг*******эс*******зөвшөөрч*******....О.Л*******өөрөө*******малыг*******буруу*******цагт*******хөнгөлснөөс*******болж*******мал*******өвлийн*******цагт*******төллөж*******хоргодол*******их*******гарсан,*******өвс*******тэжээлийг*******өөрийнх*******нь*******малд*******өгсөн..*******хэмээн*******маргаж*******байна.

Иргэний*******хуулийн*******497*******дугаар*******зүйлийн*******497.1-д*******...эд*******хөрөнгөд*******хууль*******бусаар*******санаатай*******буюу*******болгоомжгүй*******үйлдэл*******/эс*******үйлдэхүй/-ээр*******гэм*******хор*******учруулсан*******этгээд*******уг*******гэм*******хорыг*******хариуцан*******арилгах*******үүрэгтэй*******гэж*******заасан*******ба*******мөн*******зүйлийн*******497.2-т*******зааснаар*******гэм*******хор*******учруулсан*******этгээд*******түүний*******буруугаас*******болоогүйг*******нотолбол*******хохирол*******төлөхөөс*******чөлөөлөгдөнө гэж*******заасан*******байдаг.

Талуудын*******хооронд*******байгуулагдсан*******мал*******маллах*******гэрээний*******Гэрээний*******хариуцлага*******хэсгийн*******2*******дахь*******заалтад*******Мал*******дутсан*******тохиолдолд*******малчин*******дутагдуулсан*******малыг*******нас*******хүйсээр*******өөрийн*******хөрөнгөнөөс*******хохирлыг*******бүрэн*******барагдуулах*******талаар*******зохицуулсан*******байна.

Хариуцагч*******О.Л*******нь*******615*******толгой*******малыг*******нэхэмжлэгч*******Д.Ц

д*******хүлээлгэн*******өгч*******гэрээ*******байгуулсан,*******гэрээгээр*******хүлээлгэн*******өгсөн*******малыг*******дутагдуулж*******өөрт*******хохирол*******учирсан*******гэж*******үзвэл*******үүнтэй*******холбогдуулан*******шаардлага*******гаргах*******эрхтэй*******хэдий*******ч*******нэхэмжлэгч*******Д.Цгаас*******хэдэн*******толгой*******малыг*******буцаан*******хүлээн*******авсан,*******хэдэн*******толгой*******мал*******дутагдуулсан,*******өвс*******тэжээлийн*******зардалд*******гарсан*******785.500*******төгрөг,*******Э.Ууганбаатар*******гэх*******хүний*******цалин*******хөлс*******болох*******1.800.000*******төгрөгийг*******ямар*******үндэслэлээр*******нэхэмжилж*******байгаа*******талаарх*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******үндэслэлээ*******баримтаар*******нотлоогүй*******тул*******14.855.5000*******төгрөг*******гаргуулах*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******тус*******тус*******бүхэлд*******нь*******хэрэгсэхгүй*******болгох*******зүйтэй*******байна.

Нэхэмжлэгч*******хариуцагч*******нараас*******шүүхийн*******хэлэлцүүлэгт*******Хэнтий*******аймгийн*******Баян-Адарга*******сумын*******Иргэдийн*******төлөөлөгчдийн*******хурлын*******он*******нь*******тодорхойгүй*******4/5*******дугаартай*******Амьд*******малын*******зах*******зээлийн*******үнэлгээ*******батлах*******тухай*******тогтоол*******болон*******Биндэр*******сумын*******ИТХ-ын*******2020*******оны*******12*******дугаар*******сарын*******25-ны*******өдрийн*******41*******тоот*******тогтоолын*******хавсралтын*******баримтаар*******гаргаж*******өгсөн*******боловч*******эдгээр*******баримт*******нь*******Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******44*******дүгээр*******зүйлийн*******44.2-т*******заасан*******бичмэл*******нотлох*******баримтын*******шаардлага*******хангахгүй*******тул*******үнэлээгүй*******болно.

Иргэний*******хэрэг*******шүүхэд*******хянан*******шийдвэрлэх*******тухай*******хуулийн*******25*******дугаар*******зүйлийн*******25.2.2,*******38*******дугаар*******зүйлийн*******38.1-д*******зааснаар*******зохигч*******төлөөлөгч*******буюу*******өмгөөлөгч*******нь*******өөрийн*******шаардлага*******ба*******татгалзлын*******үндэс*******болж*******байгаа*******байдлын*******талаарх*******нотлох*******баримтаа*******өөрөө*******гаргаж*******өгөх,*******цуглуулах*******үүрэгтэй,*******зохигчид*******хуульд*******заасан*******эрх*******үүрэгтэйгээ*******танилцсан*******боловч*******хэн*******аль*******нь*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагын*******үндэслэлээ*******нотлох*******үүргээ*******хэрэгжүүлээгүй*******тул*******нэхэмжлэгч*******Д.Ц

гийн*******3.890.500*******төгрөг*******гаргуулах,*******хариуцагч*******О.Л

ийн*******14.855.500*******төгрөг*******гаргуулах*******тухай*******сөрөг*******нэхэмжлэлийн*******шаардлагыг*******бүхэлд*******нь*******хэрэгсэхгүй*******болгож*******шийдвэрлэв.

Иргэдийн*******төлөөлөгч*******дүгнэлтдээ: ...*******Тус*******гэрээндээ*******цалин*******хөлсний*******талаар*******тохиролцоогүй.*******Талууд*******аль*******аль*******нь*******хариуцлагагүй*******хандсан*******учир*******гэрээнд*******заасны*******дагуу*******шийдвэр*******гаргаж*******хэргийг*******хэрэгсэхгүй*******болгох*******нь*******зүйтэй*******гэж*******дүгнэлт*******гаргасныг*******үндэслэлтэй*******гэж*******үзэв.