МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

******* аймаг дахь сум дундын ийн   хуралдааныг шүүгч Н.Дэлгэрмаа даргалж, шүүгч З.Нандинцэцэг, Т.Балжинням нарын бүрэлдэхүүнтэйгээр,

Нарийн бичгийн дарга                             П.Янжмаа

           Улсын лагч                                           Ц.Мөнх-Эрдэнэ

           Хохирогч                                                  Л.*******

            Хохирогчийн өмгөөлөгч                           Б.*******

           Шүүгдэгч                                                   Д.*******

            Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч                           Д.*******

            Иргэдийн төлөөлөгч                               Б.*******

нарыг оролцуулан тус ийн хуралдааны танхимд нээлттэй явуулж, ******* аймгийн прокурорын газрын хяналтын прокуророос гийн хуулийн тусгай ангийн  11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4, гийн хуулийн тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар лах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Д.*******од холбогдох *******034 дугаартай эрүүгийн гийг хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгч: Монгол Улсын иргэн, ******* оны ******* дүгээр сарын *******-ний өдөр ******* аймгийн суманд төрсөн, настай, , бүрэн дунд боловсролтой, мэргэжилтэй, , аараа амьдардаг, ******* аймгийн сумын багийн лын хэсэг - тоотод оршин суух хаягтай, урьд ******* аймаг дахь сум дундын гийн гийн ийн оны 0 дугаар сарын 0-ны өдрийн /ШЦТ/1 дугаартай шийтгэх тогтоолоор 11. дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар сар 1 ийн хугацаагаар ийг аар, тус ээс оны 0 дугаар сарын 0-ны өдрийн /ШЦТ/ дугаартай шийтгэх тогтоолоор гийн хуулийн тусгай ангийн 11. дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар 4 сарын хугацаагаар ийг аар тус тус шийтгүүлж байсан, овогт ийн ******* /РД: ИЭ9**************39/

Шүүгдэгч Д.******* нь согтуурсан үедээ буюу оны 1 дугаар сарын -ны шөнийн 3 цагийн үед ******* аймгийн сумын багийн гийн хэсгийн - тоотод хамтран амьдрагч Л.*******тай үл их зүйлээс болж маргалдаж, улмаар түүний зүүн нүд рүү хутгаар хатгаж Л.*******ы эрүүл мэндэд зүүн нүдний нэвт гэмтэл, солонгон бүрхүүлийн хавчуулагдал, шилэнцэрийн гоожилт, цус хуралт, торлог ховхрол, зүүн нүдний хараагүйдэл бүхий гэмтлийг зэвсэг эглэж санаатай учруулсан гэмт эгт,

Мөн Д.******* нь согтууруулах ундааны зүйл эглэсэн үедээ буюу оны 1 дугаар сарын 31-ний шөнийн цаг минутын үед ******* аймгийн сум баг хэсгийн 3 тоот дугаартай иргэн Ц.гийн хашааны гадна иргэн Ж...................ийн эзэмшлийн Приус-0 маркийн 3-3 улсын дугаартай асаалттай орхисон байсан тээврийн эгслийг завших зорилгогүйгээр, эзэмшигч Ж........................ийн зөвшөөрөлгүйгээр авч явсан гэмт эгт тус тус холбогджээ.

Шүүгдэгч Д.*******ын холбогдсон эг нь гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан зэвсэг эглэн хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулах, гийн хуулийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан автотээврийн эгслийг зөвшөөрөлгүйгээр авч явах гэмт эгт тус тус хамаарч байна.

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн, эгт цугларсан лах болон цагаатгах нотлох баримтуудыг шинжлэн хэлэлцээд

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

            гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу хохирогч  Ш., Ж.........................т хуралдааны товыг мэдэгдсэн боловч тэрээр хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр ирээгүй байна. Хохирогч Ж......................., Ш. нар нь хуралд оролцох талаар бичгээр хүсэлт гаргаагүй учир гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  34. дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар хохирогч нарыг оролцуулахгүйгээр гийг хянан шийдвэрлэлээ.

Нэг .Шүүгдэгчийг гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон талаар:

1. Шүүгдэгч Д.******* нь согтуурсан үедээ буюу оны 1 дугаар сарын -ны шөнийн 3 цагийн үед ******* аймгийн сумын багийн гийн хэсгийн - тоотод байх гэртээ Л.*******тай үл их зүйлээс болж маргалдаж, улмаар түүний зүүн нүд рүү хутгаар хатгасан гийн үйл баримт нь эгт авагдсан хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна. Тухайлбал:

Д.******* нүд рүү нь хутгаар хатгасан талаар шууд тусган мэдүүлсэн хохирогч Л.*******ы “... оны 1 дугаар сарын -ны  орой цагийн үед намайг гэртээ байх үед хамтран амьдрагч Д.******* гаднаас , , нарын хамт дөрвүүлээ манай гэрт ирсэн. Тэгээд би тэр дөрөвт нэг шил 0. литрийн хараа нэртэй архи авч өгсөн. ...Тэгээд Д.******* надаас тонгорог хаана байгааг асуугаад байхаар нь би гаргаж өгсөн. Д.******* хоол хийх гээд төмс арилгаад гэрийн зүүн талд сууж байсан би тухайн үед гэрийнхээ хойморт ширээнийхээ хажууд сууж байгаад Д.*******ыг наад архиа болиоч гэж хэлсэн. Тэгсэн Д.******* босож ирээд төмс арилгаж байсан хутгаараа миний зүүн нүд рүү хатгачих шиг болсон тэгээд би тэрнээс хойш ухаан санаа балартаад сайн санахгүй байна...” гэсэн мэдүүлгээр,

 Хохирогчийн мэдүүлгийг баталж мэдүүлсэн гэрч Ж.ийн “... оны 1 дугаар сарын -ны өдөр  ...бид нар юм ярьж сууж байгаад нэг шил архи ууцгаасан. Би архи ууж байгаад согтоод тасарчихсан байсан. Нэг мэдэхэд л ******* эхнэртэйгээ муудалцаад байсан, харахад *******ын эхнэр *******ы нүднээс цус гарчихсан байсан бөгөөд эмнэлэг, цагдаа дуудаад байх шиг байсан...” гэсэн  мэдүүлгээр,

 Энэ талаар мэдүүлсэн гэрч Л.ын “...Тухайн өдөр би орой  ... ахын гэрт сууж байтал Л.*******ы хүүхэд ахын гэрт аллаа гээд орилоод ороод ирсэн. Тэгэхээр нь ах бид хоёр Л.*******ы гэр лүү орсон. Бид хоёрыг гэрт нь орох үед Л.*******ы зүүн талын нүднээс цус гарчихсан байж байсан. Тэгэхээр нь би цагдаа болон түргэн дуудсан. ...Намайг Л.*******ы гэрт орох үед Д.******* болон Л.******* нар нь хоорондоо маргалдаад байж байсан...  Л.*******ы зүүн нүднээс цус гарсан байдалтай байсан...” гэсэн мэдүүлгээр,

гэрч М.ын “...Л.*******ы сэтгэцийн өвчтэй хүүхэд Дүгэржав гаднаас ээжийг зодчихлоо гээд орилоод байсан. Тэгэхээр нь бид хоёр манай гэрээс гараад Л.*******ы гэрт орсон. Бид хоёрыг орох үед Л.*******ы зүүн нүднээс цус гарчихсан Д.*******той хоорондоо маргалдаж байсан. Тэгээд бид салгаад цагдаа болон түргэн тусламж дуудсан...” гэсэн мэдүүлгээр нотлогдсон байна.

Шүүгдэгч Д.*******ын  үйлдлийн улмаас хохирогч Л.*******ы биед хүнд  зэргийн гэмтэл учирсан  болох нь  шинжээчийн 0 оны 01 дүгээр сарын 0-ны өдрийн 1 дугаартай “...Л.*******ы биед зүүн нүдний нэвт гэмтэл, солонгон бүрхүүлийн хавчуулагдал, шилэнцэрийн гоожилт, цус хуралт, торлог ховхрол, зүүн нүдний хараагүйдэл (гэрэл мэдрэхгүй) гэмтэл, зүүн нүдний нэвт шархыг цэгцлэх мэс засал тогтоогдлоо. Дэ гэмтэл нь ир үзүүртэй зүйлийн нэг удаагийн үйлчлэлээр хатгах механизмаар үүснэ. Ерөнхий хөдөлмөрийн чадварыг их хэмжээгээр алдагдуулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын ерөнхий хөдөлмөрийн чадварын тогтонги алдалтыг тогтоох хүснэгтийн .1.1-т зааснаар хохирлын хүнд зэрэг тогтоогдлоо. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварыг % тогтонги алдагдуулна. Дэ гэмтэл нь эг болсон гэх цаг хугацаанд үүссэн байна...” гэсэн дүгнэлтээр тогтоогджээ.

. Шүүгдэгч  Д.*******  нь согтууруулах ундааны зүйл эглэсэн үедээ оны 1 дугаар сарын 31-ний өдрийн цаг минутын орчимд ******* аймгийн сумын багийн хэсгийн 3 тоотод оршин суух  Ц.гийн хашааны гаднаас Ж..................ийн эзэмшлийн Prius-0 маркийн 3-3 улсын дугаартай тээврийн эгслийг зөвшөөрөлгүйгээр авч явсан гийн үйл баримт нь эгт авагдсан хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна.Тухайлбал:

Тээврийн эгслээ алдсан талаар мэдүүлсэн хохирогч Ж..........................ийн “... оны 1 дугаар сарын 31-ний өдөр баг хэсэг 3 тоотод Ц. гэх нагац ахындаа очсон юм. ... цаг 3 минутын орчимд гадаа гарч машинаа асаагаад орхисон юм. Тэгээд цаг минутын орчимд гадаа гараад ирэхэд миний тээврийн эгсэл байхгүй байсан тэгээд шууд цагдаа руу дуудлага өгсөн.” гэсэн мэдүүлгээр,

 Хохирогч  Ш.ын “... оны 1 дугаар сарын 31-ний орой цаг 40 минутын орчимд хашааны гадаа замын хажуу тал руу машинаа шахаад тавиад гэртэ орчихсон  байсан.  3 цагийн орчимд гадаа чанга  чмиээ гарсан  гадаа гараад хартал   миний тээврийн эгслийг  Приус 0 маркийн тээврийн эгсэл мөргөөд замын хажуу руу гаргачихсан байсан. 3-3 улсын дугаартай тээврийн эгслийг  согтуу хүн жолоодож явсан. *******оо гэж хүн жолоодож явсан...” гэсэн мэдүүлгээр,

 Хохирогч Ж...................ийн мэдүүлгийг баталж мэдүүлсэн гэрч Ц.гийн “... цаг өнгөрч байх үед ................. гарч машинаа халаая гээд гараад асааж орхиод ороод ирсэн юм. Тэгээд 10 гаран минут өнгөрсний дараа явах гээд гараад ирсэн чинь ......................ийн тээврийн эгсэл байхгүй болчихсон байсан. Тэгээд цагдаа руу дуудлага өгсөн. Тэгээд дуудлага өгсний дараа удалгүй цагдаагаас залгаад Ерөнхий боловсролын 4 дүгээр сургуулийн урд хүрээд ирээч та гэхээр нь ....................ийн хамт яваад очиход замын хажууд тавьчихсан байсан хар өнгийн машин мөргөөд зогсчихсон байдалтай байсан. ...Тэр *******оо гэдэг хүн аараа унаж яваад 4 дүгээр сургуулийн тэнд машин мөргөсөн байсан...” гэсэн мэдүүлгээр тогтоогдож байна.

Шүүгдэгч Д.******* нь Ж......................ийн эзэмшлийн тээврийн эгслийг жолоодож явахдаа зам тээврийн осол гаргасан нь гийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэлийн “...алга болсон тээврийн эгсэл  нь Наранбулаг дэлгүүрээс ертөнцийн зүгээр баруун тийш метрийн зайд гэрлийн шөнгийн доор байна...” гэсэн, “... Бадар хундага дэлгүүрийн урд хатуу хучилттай асфалтан зам дээр байна. уг газарт 3-3 дугаартай тээврийн  эгсэл -49 улсын дугаартай  тээврийн эгслийг  мөргөсөн байдалтай...” гэсэн  хэсгээр, иргэний согтуурлыг шалгасан магадлагаа, тээврийн эгсэлд үзлэг  хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт болон гэрч, хохирогч нарын мэдүүлгээр  тогтоогдож байна.

Ослын улмаас Ж.........................ийн тээврийн эгсэлд 4,1,000 төгрөгийн, хохирогч Ш.ын тээврийн эгсэлд 9,000 төгрөгийн хохирол тус тус учирсан нь Ашидбилгүүн ХХК-ны үнэлгээчний 0 оны 1 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 1 дугаартай, мөн өдрийн 11 дугаартай дүгнэлтүүдээр нотлогдож байна.

   Энэ эгт гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1. дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн байцаалтын явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан ийг хассан, хязгаарласан, гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлагыг зөрчсөн гэх ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй байна.

Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хохирогч, гэрч, лагдагчаас мэдүүлгийг гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу бэхжүүлж авсан, мэдүүлгийн агуулга зөрүүгүй, хохирогч, гэрчийн мэдүүлэг нь эгт хамааралтай гийн үйл баримтыг нотолсон байна.

Шинжээчийн дүгнэлтийг эгт хувийн сонирхолгүй, нарийн мэргэшсэн, гаргасан дүгнэлтийнхээ хариуцлагыг хүлээх чадвар бүхий шинжээч өөрийн тусгай мэдлэгийн хүрээнд гаргасан байна. Уг дүгнэлт нь гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Шүүхийн шинжилгээний тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу гарсан дүгнэлтэд эргэлзээ төрүүлэхээр нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

Шүүх эгт авагдсан нотлох баримтуудыг гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсэгт заасныг баримтлан үнэлсэн бөгөөд гийн үйл баримтыг нотолж байгаа баримтууд нь тухайн эгт хамааралтай, ач холбогдолтой төдийгүй шүүгдэгчийн үйлдлийг хангалттай нотолж чадсан, хууль ёсны баримтууд байна.

 

Шүүгдэгч  Д.******* нь хохирогчийг хутгалахад түүний биед гэмтэл учирч хүн эрүүл мэндээрээ хохирч болно гэдгийг энгийн ухамсрын түвшинд бүрэн ухамсарлан ойлгох боломжтой. Ийнхүү ухамсарлаж байгаа аюулаа хүсч хийсэн үйлдлээрээ шууд бий болгож, уг хор уршигт зориуд хүргэсэн байна. Иймд түүний үйлдлийг гийн хуулийн ерөнхий ангийн .3 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар санаатай гэмт эг гэж үзнэ.

Хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулах гэмт эг нь бусдын эрүүл мэндийг хохирооход чиглэсэн санаатай үйлдэл хийсний улмаас хохирогчийн биед хүнд зэргийн гэмтэл учирсан  байдаг бөгөөд гэмт үйлдэл, хор уршиг хоёрын хооронд шалтгаант холбоо байх шинжийг заавал агуулсан байхыг шаарддаг.

Шүүгдэгч Д.*******ын хохирогчийн  нүд рүү хутгалсан үйлдэл болон хохирогчийн биед учирсан гэмтлийн хооронд шалтгаант холбоотой байна.

Зэвсэг, тусгайлан бэлтгэсэн зэвсгийн чанартай зүйл эглэж хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан бол гийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан гэмт эг буюу хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулах гэмт гийн хүндрүүлэх шинж болгон хуульчилсан.

гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн тайлбар хэсэгт “Зэвсэг, тусгайлан бэлтгэсэн зэвсгийн чанартай зүйл гэж иж бүрдэл бүтцийн хувьд аливаа биетийг устгах, гэмтээх бие хамгаалах дохио өгөх зориулалттай эд зүйл, тоног төхөөрөмж эгсэл ашиглаж үйлдсэнийг ойлгоно. Зэвсэг нь галт, хүйтэн, хийн үйлдвэрийн гар хийцийн аль нь байж болно” гэж заасан ба дэ тайлбарт заасан хүйтэн зэвсэг гэдэгт  хүний биед  гэмтэл, эд хөрөнгөд хохирол учруулах зориулалт бүхий  эд зүйл эгсэл түүний дотор хутга, заазуур бусад мэс хамаарна.

Шүүгдэгч  Д.******* нь хохирогчийн гийн хуулиар хамгаалагдсан, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 1 дугаар зүйлийн дахь хэсэг, Хүний ийн түгээмэл тунхаглалын 3 дугаар зүйлд тус тус заасан “хүний халдашгүй дархан байх ” буюу “хүний эрүүл мэндийн халдашгүй ”-ийг зөрчиж түүнийг хутгалсан үйлдлийн улмаас 1 хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан нь гийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан зэвсэг эглэн хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулах гэмт гийн обьектив шинжийг, шүүгдэгч өөрийн үйлдлийн нийгмийн аюулыг ухамсарлаж өөрийн үйлдлийн улмаас хүний эрүүл мэндэд хохирол учирч болохыг мэдсээр байж хүсч зориуд хүнд хохирол учруулсан нь гийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан гэмт гийн субьектив шинжийг тус тус хангаж байна.

Иймд шүүгдэгч Д.*******ыг гийн хуулийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан зэвсэг эглэн хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулах гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох нь зүйтэй байна.

   Шүүгдэгч Д.******* нь бусдын өмчлөх эд санаатай хэлбэрээр халдаж,  оны 1 дугаар сарын 31-ний шөнө цаг минутын үед ******* аймгийн сум баг хэсгийн 3 тоот дугаартай иргэн Ц.гийн хашааны гаднаас иргэн Ж.....................ийн эзэмшлийн Приус-0 маркийн 3-3 улсын дугаартай асаалттай орхисон тээврийн эгслийг эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр авч явсан үйлдэл нь  гийн хуулийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт гийн шинжтэй байна.

 

   Иймд Д.*******ыг  гийн хуулийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан буюу бусдын өмчлөлийн тээврийн эгслийг завших зорилгогүйгээр өмчлөгч эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр авч явах гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэсэн болно.

 Шүүгдэгч Д.*******ыг гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т зааснаар хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан гэмт эг үйлдсэн гэм буруутай, гийн хуулийн  тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт  заасан буюу “Автотээврийн эгслийг завших зорилгогүйгээр өмчлөгч, эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр авч явсан” гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцох нь зүйтэй.

Гэм буруугийн хуралдаанд  оролцсон иргэдийн төлөөлөгч дүгнэлтдээ: “...шүүгдэгч нь согтуурсан үедээ  Л.*******ы  хутгалсан эрүүл мэндэд нь хүнд хохирол санаатай учруулсан гэмт эг үйлдсэн гэм буруутай...” гэснийг хүлээн авч шийдвэрлэлээ.

                                            Хохирлын  талаар:

Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49.1 дэх хэсэг, 0 дугаар зүйлийн 0.1-д, 10 дугаар зүйлийн 10.1-д, 11 дүгээр зүйлд зааснаар гэм буруутай этгээд хохирогчид гэмт гийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийг нөхөн төлөх үүрэгтэй байна.

Шүүх хуралдааны явцад хохирогч, түүний өмгөөлөгч нь хөдөлмөрийн чадвар алдснаас  гэм хорын төлбөрийг  нэхэмжилсэн байна.

 Иргэний хуулийн 0 дугаар зүйлийн 0. дахь хэсэгт “ гэм хор учруулах үед хохирогч цалин хөлс орлогогүй  байсан бол тэрээр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс багагүй хэмжээний нөхөн төлбөр шаардах тэй” гэж заасан.

Хохирогч Л.******* нь гэм хор учруулах үед цалин хөлс орлогогүй байсан нь эгт авагдсан баримтаар тогтоогдож байгаа бөгөөд тэрээр хөдөлмөрийн чадвараа хувиар алдсан нь хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь хэмжээ тогтоосон актаар тогтоогдож байх тул Иргэний хуулийн 0 дугаар зүйлийн 0. дахь хэсэгт зааснаар гэм хор учруулсны нөхөн төлбөрийг шаардах тэй байна.

            Л.*******д гэм хор учруулсны нөхөн төлбөрийг 0 оны 01 дүгээр сараас 0 оны ******* дүгээр сарын 01-н хүртэл сар хүртэл  тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр буюу 0,000 төгрөгөөр, 0 оны ******* дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 9,000 төгрөгөөр тооцоход 3,410,1 төгрөг байна.

Шүүгдэгч Л.******* нь эмчилгээнд нийт  ,00 төгрөгийн зардал гаргасан нь эгт авагдсан эм тариа худалдан авсан баримтаар тогтоогдсон байна. Иймд шүүгдэгчээс 3,3,41 төгрөгийг гаргуулж Л.*******д олгох нь зүйтэй байна.

Мөн шүүгдэгч Д.******* нь ................., Ш. нарт учруулсан хохирлыг төлөөгүй болох нь тогтоогдож байх тул шүүгдэгчээс 4,1,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Ж..................., 9,000 төгрөгийг гаргуулж Ш.т  олгох нь зүйтэй байна.

Иймд  шүүгдэгчээс  нийт ,1,41 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Л.*******д 3,3,41 төгрөгийг, хохирогч Ж......................, хохирогч Ш.т  9,000 төгрөгийг тус тус олгож, шүүгдэгч Д.*******оос хохирогч  Л.*******  энэ гэмт гийн улмаас  учирсан цаашид эмчилгээ сувилгаатай холбогдуулан гарсан зардал сэтгэцэд учирсан  нөхөн төлбөрөө нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний эг эд хянан шийдвэрлэх журмаар нэхэмжлэх тэй болохыг дурдах нь зүйтэй.

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Д.*******  хуралдаанд гаргасан дүгнэлтдээ: “...хохирогч Ж................., Ш. нарт учирсан эд хөрөнгийн хохирол нь зөрчлийн улмаас учирсан хохирол учраас шүүгдэгчээс гаргуулах боломжгүй...” гэсэн дүгнэлт гаргасныг   бүрэлдэхүүн үндэслэлгүй гэж үзлээ.

Учир нь: Шүүгдэгч  автотээврийн эгслийг авч зугтаах үйлдлээ үргэлжлүүлэх явцдаа бусдад  хохирол учруулсан  нь   энэ гэмт гийн улмаас учирсан хохирол гэж  шүүгдэгчээс гаргуулж шийдвэрлэсэн болно.

                      . Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

Шүүгдэгч Д.*******ыг гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-д заасан буюу “зэвсэг эглэн хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан, гийн хуулийн  тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан буюу “автотээврийн эгслийг зөвшөөрөлгүйгээр авч явах” гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон учир түүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэстэй.

гийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “энэ хуульд заасан гэмт эг үйлдсэн нь ээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасан. Шүүгдэгч Д.*******од эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ гийн хуулийн .1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт эг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж, мөн зүйлийн дахь хэсэгт “гийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт эг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт эг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ“ гэж тус тус заасныг үндэслэв.

 

            Шүүгдэгч Д.*******од эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлд заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал, гийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлд заасан  хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байна.

           

            Шүүгдэгч Д.*******ын гэмт эг үйлдсэн нөхцөл байдал, хувийн байдлыг харгалзан түүнд гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т зааснаар оногдуулсан  / зургаан/ жилийн хорих , гийн хуулийн тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар  1 /нэг сарын  хугацаагаар ийг оногдуулж шийдвэрлэлээ.

 

гийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, . дугаар зүйлийн дахь хэсгийн .3-д заасныг журамлан  шүүгдэгч Д.*******од  гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т зааснаар оногдуулсан  / зургаан/ жилийн хорих дээр, гийн хуулийн тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар  оногдуулсан 1 /нэг сарын  хугацаагаар ийг ын 1/нэг/ ийн хорих ын 1/нэг/ оор тооцож,  нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ыг /зургаа/ жил 1/ нэг/  сарын хугацаагаар тогтоож,  түүнд гийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ийн *******од оногдуулсан 0 /зургаа/ жил 1/нэг/ сарын хугацаагаар хорих ыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр шийдвэрлэлээ.

          гийн хуулийн ерөнхий ангийн .10 дугаар зүйлд зааснаар шүүгдэгч  Д.*******ын цагдан хоригдсон 10 /арав/ ийг эдлэх д нь оруулан тооцож,  өмнө авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлэх  нь зүйтэй.

Хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан бариул хэсэг 11 см хэмжээтэй ажлын хэсэг 9 см хэмжээтэй бор өнгийн тонгорго хутгыг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц  устгахыг ******* аймаг дахь Шүүхийн Тамгын газрын дэргэдэх эд мөрийн  баримт шийдвэрлэх комисст даалгах нь зүйтэй.

Шүүгдэгчийн эд хөрөнгөнөөс битүүмжлээгүй,  шүүгдэгчээс  гаргуулах эг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгчийн хувийн баримт бичиг эд ирээгүй, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа эгт хавсаргагдсан болохыг дурдах нь зүйтэй гэж үзээд

Монгол Улсын Монгол Улсын гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 3. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1., 1.3, 1.4, 1., 1.,1., 3. дугаар .3зүйлийн  4, дахь хэсэг, 3.10 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэг, 3. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1.Шүүгдэгч овогт ийн *******ыг гийн хуулийн  тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т заасан зэвсэг эглэн хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд,  гийн  хуулийн тусгай ангийн  1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан  буюу “Автотээврийн эгслийг завших зорилгогүйгээр өмчлөгч, эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр авч явсан” гэмт эг үйлдсэн гэм буруутайд  тус тус тооцсугай.

. Шүүгдэгч Д.*******ыг гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т зааснаар / зургаа/ жилийн хугацаагаар хорих аар, гийн хуулийн тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 1 /нэг сарын  хугацаагаар ийг аар тус тус шийтгэсүгэй.

3. гийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, . дугаар зүйлийн дахь хэсгийн .3-д зааснаар   шүүгдэгч Д.*******од  гийн хуулийн тусгай ангийн 11.1 дүгээр зүйлийн дахь хэсгийн .4-т зааснаар оногдуулсан  / зургаан/ жилийн хорих дээр, гийн хуулийн тусгай ангийн 1. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар  оногдуулсан 1 /нэг сарын  хугацаагаар ийг ын 1/нэг/ ийн хорих ын 1/нэг/ оор тооцож,  нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ыг /зургаа/ жил 1/ нэг/  сарын хугацаагаар  хорих аар тогтоосугай.

4. гийн хуулийн ерөнхий ангийн . дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.*******од оногдуулсан /зургаа/ жил 1 /нэг/ сарын хугацаагаар хорих ыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр тогтоосугай.

          .Иргэний хуулийн 49 дугаар зүйлийн 49.1 дэх хэсэг, 0 дугаар зүйлийн 0.1, 0. дахь хэсэгт зааснаар  шүүгдэгчээс  нийт ,1,41 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Л.*******д 3,3,41 төгрөгийг, хохирогч .............................т 4,1,000 төгрөгийг, хохирогч Ш.т  9,000 төгрөгийг тус тус олгосугай.

          . гийн хуулийн ерөнхий ангийн .10 дугаар зүйлд зааснаар шүүгдэгч  Д.*******ын цагдан хоригдсон 10 /арав/ ийг эдлэх д нь оруулан тооцож, цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

.Хэрэгт эд мөрийн баримтаар  хураагдсан бариул хэсэг 11 см хэмжээтэй ажлын хэсэг 9 см хэмжээтэй бор өнгийн тонгорог хутгыг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц тус тус устгахыг ******* аймаг дахь Шүүхийн Тамгын газрын дэргэдэх эд мөрийн  баримт шийдвэрлэх комисст даалгасугай.

.Шүүгдэгч Д.*******оос гаргуулах эрүүгийн эг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хохирогч  Л.*******  энэ гэмт гийн улмаас  учирсан цаашид эмчилгээ сувилгаатай холбогдуулан гарсан зардал сэтгэцэд учирсан хор уршгийн  нөхөн төлбөрөө нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний эг эд хянан шийдвэрлэх журмаар нэхэмжлэх тэй болохыг, шүүгдэгчийн эд хөрөнгөнөөс битүүмжлээгүй, шүүгдэгчийн иргэний үнэмлэхийг эд ирүүлээгүй, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа эгт хавсаргагдсан болохыг тус тус дурдсугай.

 9.Шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 10.гийн эг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 3.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч нар шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 ийн дотор ******* аймгийн иргэний гийн давж заалдах эд давж заалдах гомдол гаргах, улсын лагч түүний дээд прокурор эсэргүүцэл бичих тэй болохыг тус тус дурдсугай.

 

             ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                   Н.ДЭЛГЭРМАА

                                        ШҮҮГЧ                               З.НАНДИНЦЭЦЭГ

                                                                                 Т.БАЛЖИННЯМ