МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Өвөрхангай аймгийн Хархорин сум дахь Сум дундын шүүхийн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааныг шүүгч Ц.Дагиймаа даргалж,

Нарийн бичгийн дарга: Н.Ням,

Улсын яллагч: Д.Алимаа,

Шүүгдэгч: О.Ж,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч: Б.Ариунжаргал /цахимаар/ нарыг оролцуулан шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар,

Өвөрхангай аймгийн Хархорин сум дахь Сум дундын Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Н овогт Огийн Жид холбогдох эрүүгийн 2527000000060 дугаартай хэргийг 2025 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдөр хүлээн хянан хялбаршуулсан журмаар хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн  биеийн байцаалт:

            Монгол Улсын иргэн, """""""""""""" төрсөн, 27 настай, эрэгтэй, бага дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, малчин, ам бүл 4, эцэг, эхийн хамт Ө"""""""""""""" оршин суух, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, """""" регистрийн дугаартай, Н овогт Огийн Ж.

Холбогдсон хэргийн талаар:

         

Шүүгдэгч О.Ж  нь тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан хүн согтуурсан, мансуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүх хуралдаанд:

шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэрэг нотлогдож тогтоогдсон, шүүгдэгч гэм буруугаа хүлээж, хэргээ хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлүүлэхээр хүсэлт гаргасан, хүсэлтийг хүлээн авч 2800 нэгжтэй тэнцэх төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 (нэг) жилийн хугацаагаар хасаж, санал болгоход зөвшөөрсөн” гэж,

            шүүгдэгч “Би гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа” гэж тус тус санал, дүгнэлт гаргаж оролцсон.

            Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талууд дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

Гэрч И.Б мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Тус өдөр миний бие хэв журмын цагдаа, цагдаагийн ахлагч С.Д-н хамт """"""""""""нутаг дэвсгэрээр хөдөлгөөнт эргүүлийн үүрэг гүйцэтгэн хяналт шалгалт хийж ажиллаж байсан бөгөөд тухайн үед Огийн Ж /""""""/ гэгч нь улсын дугааргүй Мустанг маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодон """"""""""" багийн нутаг дэвсгэрт байрлах Морьтон төвийн урд зам дээр ертөнцийн зүгээр хойноосоо урагш чиглэлтэй замын хөдөлгөөнд оролцож явсан бөгөөд тус этгээд нь хамгаалалтын малгай өмсөөгүй, гурвуул сундалсан зэрэг зөрчилтэй замын хөдөлгөөнд оролцож байсан ба урьд өмнө нь буюу 2024 оны 07 дугаар сард согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодож замын хөдөлгөөнд оролцсон зөрчил гаргаж тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулж байсан болохоор зогсоогоод шалгасан. Тэгтэл тухайн этгээдээс буюу тээврийн хэрэгслийг жолоодож явсан О.Жоос архи үнэртэж, хэл яриа нь орооцолдож. нүд нь сүүмийсэн зэрэг архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн байж болзошгүй нөхцөл байдал үүссэн тул Хужирт сумын цагдаагийн тасагт авч ирэн согтуурал хэмжигч Alkotest-5820 загварын багажаар үлээлгэн шалгахад 0.56% согтолт илэрч улмаар тээврийн хэрэгслийг нь тээврийн хэрэгсэл түр саатуулах хашаанд байрлуулан холбогдох матөриалыг эрх бүхий албан тушаалтанд хүлээлгэн өгч ажилласан....” гэх мэдүүлэг /хавтас хэргийн 12 дугаар хуудас/,

 

Гэрч    Д.Д мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “...Тэр өдрийн өглөө 09 цагийн орчимд О.Ж манай гэрт мотоциклтой, ганцаараа ирсэн бөгөөд “хөдөө гэрээсээ шууд ирлээ, бензин авах гэж төв орж ирлээ” гэж байсан. Тус өдрийн өглөө гадаа нэлээд хүйтэн байсан болохоор би О.Жид жаахан айраг халааж өгч хоол идүүлээд гэрт байсан лаазтай пивоноос 1 ширхэгийг өгч хувааж уусан. О.Ж манай гэрт хоол цай ууж, 1 лаазтай пиво уучихаад бензин авчихаад буцлаа гээд эргээд гараад явсан. Тэгтэл удалгүй эргээд явган ирсэн бөгөөд “цагдаад баригдаад мотоциклоо журамлуулчихлаа" гэж хэлсэн...” гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 13-14 дүгээр хуудас/

 

""""""""""" ахлагч С.Дгийн согтуурлыг багажаар шалгасан тухай “..."""""" регистрийн дугаартай О овогтой Ж 2025 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр ...согтууруулах ундаа хэрэглэсэн эсэхийг шалгах зорилгоор А1ко1ез1 6820 багажаар шалгахад 0.56% тоон үзүүлэлт илэрч...” гэсэн тэмдэглэл /хавтаст хэргийн 8 дугаар хуудас/,

 

""""""""""""""шүүхийн 2024 оны 08 дугаар сарын 01-ний өдрийн 2024/ЗШ/491 дугаартай “...Зөрчлийн тухай хуулийн 14.7 дугаар зүйлийн 5.1-т зааснаар холбогдогч Н овогтой Огийн Жийн тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жилийн хугацаагаар хасаж, 400 нэгжгэй тэнцэх хэмжээний буюу 400.000 /дөрвөн зуун мянган/ төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулсугай...” гэх шийтгэврийн хуулбар /хавтаст хэргийн 34-36 дугаар хуудас/ зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав.

Иймд прокуророос зүйлчилж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл нь хэргийн үйл баримтад нийцсэн, Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэсэн, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг ноцтой зөрчсөн зөрчилгүй, хавтаст хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримтуудыг хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн байна гэж шүүх дүгнээд

 

 

Гэм буруугийн талаар:

 

Шүүгдэгч О.Ж 2025 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр Өвөрхангай аймгийн Хужирт сумын нутаг дэвсгэрт согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ улсын дугааргүйй “Мустанг-5” маркийн тээврийн хэрэгсэл жолоодож замын хөдөлгөөнд оролцсон гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь

Гэрч И.Бын “Тус өдөр миний бие хэв журмын цагдаа, цагдаагийн ахлагч С.Д-н хамт """"""""""""багийн нутаг дэвсгэрээр хөдөлгөөнт эргүүлийн үүрэг гүйцэтгэн хяналт шалгалт хийж ажиллаж байсан бөгөөд тухайн үед Огийн Ж /""""""/ гэгч нь улсын дугааргүй Мустанг маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодон """"""""""""" багийн нутаг дэвсгэрт байрлах Морьтон төвийн урд зам дээр ертөнцийн зүгээр хойноосоо урагш чиглэлтэй замын хөдөлгөөнд оролцож явсан бөгөөд тус этгээд нь хамгаалалтын малгай өмсөөгүй, гурвуул сундалсан зэрэг зөрчилтэй замын хөдөлгөөнд оролцож байсан ба урьд өмнө нь буюу 2024 оны 07 дугаар сард согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодож замын хөдөлгөөнд оролцсон зөрчил гаргаж тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулж байсан болохоор зогсоогоод шалгасан. Тэгтэл тухайн этгээдээс буюу тээврийн хэрэгслийг жолоодож явсан О.Жоос архи үнэртэж, хэл яриа нь орооцолдож. нүд нь сүүмийсэн зэрэг архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн байж болзошгүй нөхцөл байдал үүссэн тул Хужирт сумын цагдаагийн тасагт авч ирэн согтуурал хэмжигч Alkotest-5820 загварын багажаар үлээлгэн шалгахад 0.56% согтолт илэрч улмаар тээврийн хэрэгслийг нь тээврийн хэрэгсэл түр саатуулах хашаанд байрлуулан холбогдох материалыг эрх бүхий албан тушаалтанд хүлээлгэн өгч ажилласан....” гэх мэдүүлэг /хавтас хэргийн 12 дугаар хуудас/, гэрч Д.Дийн “...Тэр өдрийн өглөө 09 цагийн орчимд О.Ж манай гэрт мотоциклтой, ганцаараа ирсэн бөгөөд “хөдөө гэрээсээ шууд ирлээ, бензин авах гэж төв орж ирлээ” гэж байсан. Тус өдрийн өглөө гадаа нэлээд хүйтэн байсан болохоор би О.Жид жаахан айраг халааж өгч хоол идүүлээд гэрт байсан лаазтай пивоноос 1 ширхгийг өгч хувааж уусан. О.Ж манай гэрт хоол цай ууж, 1 лаазтай пиво уучихаад бензин авчихаад буцлаа гээд эргээд гараад явсан. Тэгтэл удалгүй эргээд явган ирсэн бөгөөд “цагдаад баригдаад мотоциклоо журамлуулчихлаа" гэж хэлсэн...” гэх мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 13-14 дүгээр хуудас/, " ахлагч С.Дгийн согтуурлыг багажаар шалгасан тухай “..."""""" """""""""""" регистрийн дугаартай О овогтой Ж 2025 оны 03 дугаар сарын 26-ны өдөр ...согтууруулах ундаа хэрэглэсэн эсэхийг шалгах зорилгоор Alkotest-6820 багажаар шалгахад 0.56% тоон үзүүлэлт илэрч...” гэсэн тэмдэглэл /хавтаст хэргийн 8 дугаар хуудас/, """"""""""""""шүүхийн 2024 оны 08 дугаар сарын 01-ний өдрийн 2024/ЗШ/491 дугаартай “...Зөрчлийн тухай хуулийн 14.7 дугаар зүйлийн 5.1-т зааснаар холбогдогч Н овогтой Огийн Жийн тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жилийн хугацаагаар хасаж, 400 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 400.000 /дөрвөн зуун мянган/ төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулсугай...” гэх шийтгэврийн хуулбар /хавтаст хэргийн 34-36 дугаар хуудас/ зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдсон.

 

            Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас шинжлэн судалсанд тооцуулсан дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн байх бөгөөд эдгээр нь энэ хэрэгт хамааралтай, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд хүрэлцээтэй гэж үзлээ.

 

Шүүгдэгч О.Ж нь өөрт холбогдох хэргийг хялбаршуулсан журмаар хянан шийдвэрлүүлэх хүсэлтийг сайн дураар гаргаснаа бичгээр илэрхийлсэн байх ба шүүгдэгчид эрүү шүүлт тулгах, хүнлэг бус хэрцгий харьцах, хуурч мэхлэх зэрэг хууль бусаар хэрэг хүлээлгэсэн нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

           

Иймд шүүгдэгч О.Ж тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан, согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодож тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцов.

 

            Шүүгдэгчид хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 

Шүүгдэгч нь анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байгааг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх болон эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж,

мөн хуулийн 5.1 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт ”Гэмт хэрэг үйлдэх үед эрүүгийн хариуцлага хүлээх насанд хүрсэн ба хэрэг хариуцах чадвартай хүнд энэ хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасны дагуу шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Прокурорын санал болгож, шүүгдэгч О.Жийн хүлээн зөвшөөрсөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2-т заасныг журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар 1 жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг хасаж, 2800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,800,000 төгрөгөөр торгох ял нь Эрүүгийн хуульд нийцсэн бөгөөд шүүгдэгч тухайн эрүүгийн хариуцлагын хууль зүйн үр дагаврыг ухамсарлан ойлгосон байх тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар прокурорын саналыг баталж, шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хууль зүйн үндэслэлтэй.

 

Шүүгдэгч Н овогт Огийн Жийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2-т заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар 1 жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг хасаж, 2800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,800,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулах нь зүйтэй байна.

 

Бусад асуудлаар:

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүх шүүгдэгчийн ажил хөдөлмөр эрхлэлт, хөрөнгө орлого зэрэг хувийн байдлыг харгалзан шүүхээс оногдуулсан торгох ялыг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болсноос хойш 2 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоов.

 

Харин шүүхээс тогтоосон хугацаанд шүүгдэгч нь торгох ялыг биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдэх нь зүйтэй.

 

Шүүгдэгч энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, бусдад төлөх төлбөргүй, бичиг баримт, битүүмжлэгдсэн хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжлээгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, бусад эрхийг нь хязгаарлаагүйг тус тус дурдав.

 

Шийтгэх тогтоолыг хүчин төгөлдөр болох хүртэл шүүгдэгчид урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үлдээв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 5,7 дахь хэсэг, 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10, 36.1337.1, 38.1 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

 

1. Шүүгдэгч Н овогт Огийн Жийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхээ хасуулсан, согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодож тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасныг баримтлан мөн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Огийн Жийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 1 жилийн хугацаагаар хасаж, 2800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,800,000 (хоёр сая найман зуун мянга) төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5-т зааснаар О.Жийг 2800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 2,800,000 (хоёр сая найман зуун мянга) төгрөгөөр торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 2 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож, биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдэж, торгох ял оногдуулсан шийдвэрийн биелэлтэд хяналт тавьж ажиллахыг Өвөрхангай аймгийн Хархорин сум дахь шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэст даалгасугай.

 

4. Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч О.Жид урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

5. Шүүгдэгч энэ хэрэгт цагдан хоригдоогүй, бусдад төлөх төлбөргүй, бичиг баримт, битүүмжлэгдсэн хөрөнгө үгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, бусад эрхийг нь хязгаарлаагүйг тус тус дурдсугай.

 

6. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 17.4 дүгээр зүйлийн 7, 8 дахь хэсэг, 36.8 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсгүүдэд зааснаар шийтгэх тогтоолыг гардаж авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор зөвхөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн үндэслэлээр оролцогч давж заалдах гомдол гаргах улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

 

8. Дээр дурдсан үндэслэлээр оролцогч давж заалдах гомдол гаргасан, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичсэн тохиолдолд шийтгэх тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч О.Жид авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

            ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                Ц.ДАГИЙМАА