Монгол Улсын нэрийн өмнөөс

 

 

Сэлэнгэ аймаг дахь Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Л.Энхтайван даргалж тус шүүхийн шүүх хурлын танхимд хаалттай хийсэн шүүх хуралдаанаар:

Нэхэмжлэгч: Хөвсгөл аймгийн Улаан уул сум, 2 дугаар баг Өндөр гэх газар оршин суух, малчин, нуруу суулт өгч муруйсан өвчтэй, ухаан мэдрэл бүрэн гэх,******* овогтой Бат-Эрдэнийн ******* РД:/РН-93021508/-ийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн сум, 2 дугаар баг, Бэлчирт амьдардаг, хувиараа мал малалдаг, бие эрүүл, ухаан мэдрэл бүрэн гэх, ******* овогтой *******ы ******* РД:/НЩ-92060115/-д холбогдох,

Гэрлэлт цуцлуулж, хүүхдээ өөрийн асрамжинд үлдээж, хүүхдийн тэтгэлэг гаргуулах, хамтран өмчлөх дундын хөрөнгөөс ногдох хэсгийг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд; Нэхэмжлэгч Б.*******, хариуцагч Х.*******, түүний өмгөөлөгч М.*******, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Д.Алтанбагана нар оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Нэхэмжлэгч Б.******* шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: Миний бие ******* нь 2013 онд нөхөр Х.*******тай УБ хотод анх танилцсан. Улмаар өөрийн сурч байсан их сургуулиас гарч Х.*******тай хамт Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн суманд очиж амьдарахаар явсан. 2014 оноос бид хамт амьдарсан. Бидний дундаас 2014.09.25-нд охин Д.*******, 2015.11.26-нд охин Д.******* нар төрсөн. Гэрлэлтээ 2017.01.06-нд бүртгүүлсэн. Х.******* нь том охиныг төрсөн цагаас ааш зан хувирч намайг зодож цохих болж, 2017 оны 11 сард намайг гэрийн униар цохиж би ухаан алдаж унасан. Энэ байдлаас болж би 2 охиноо аваад Хөвсгөл аймаг Улаан Уул суманд ирсэн. Өвөлжөөд хаваржаад байж байтал Х.******* ирээч гэж гуйхаар нь 2 охиноо бодоод очтол Х.******* гэр орондоо тогтохгүй, хэсэж тэнээд, мөн л намайг зодож цохих байдал хэвээр байж, намайг байж чадахгүй бол зайлаарай гэх мэтээр доромжилж, дүү охин нь хүртэл намайг зодох гэж дайрах асуудал гарах болсон. Надад хамаатан садан ах дүү, таних хүн Сэлэнгэ аймагт байхгүй учир сумын төв орж цагдаа эмнэлэгт хандах боломж байдаггүй байсан. Энэ байдал нь хүүхдийн сэтгэл санаанд нөлөөлж айдас түгшүүртэй байх болсон. Улмаар нөхөр маань гэр бүлээс гадуур өөр хүнтэй харилцаа тогтоож, дээрх байдал нь улам хүндэрсэн тул би 2 охиноо аваад мөн Хөвсгөлд гэртээ ирсэн.

Иймд дараах нэхэмжлэлийн шаардлагыг гаргаж байна.

1.Бидний гэрлэлтийг цуцалж өгнө үү. Би охин Д.*******, Д.******* нарыг өөрийн асрамжид авч, эцгээс нь хуульд заасан хэмжээгээр тэтгэлэг гаргуулах хүсэлтэй байна.

2.Эд хөрөнгийн тухайд:

А. Өөрийн айл болохдоо авч очсон хонь ямаа нийлсэн 50 толгой мал одоо өсөж үржин 80 толгой болсон байгаа тул энэ өмчинд очсон малаа авна.

Үүнд: Эр ямаа: 15 толгой буюу 80.000=1.200.000 Эм ямаа 15 толгой буюу 60.000*30=900.000 Ишиг 10 толгой буюу 10*20.000=200.000 Эр хонь 15 толгой буюу 150.000=2,250,000 Эм хонь 15 толгой буюу 130.000*15=1,950,000 Хурга: 10 толгой буюу 10*50.000=500.000

Нийт өөрийн өмчийн 80 толгой мал 7.000.000 төгрөг гаргуулж өгнө үү.

Хамтын амьдарлын дундаас бий болсон :

Б. Нийт 453 толгой мал буюу 38.800.000 төгрогөөс 3 хүнд ногдох 27.600.000 төгрөгний мал буюу мөнгийг гаргуулахгэжээ. Эр ямаа: 40 толгой буюу 80.000*40=3,200,000 Эм ямаа 100 толгой буюу 60.000*100=6,000,000 Шүдлэн ямаа: 50 толгой буюу 50*50,000=2,500,000 Ишиг 50 толгой буюу 10*20.000=1,000,000 Х.*******аас гаргуулах:

Эр ямаа: 30 толгой буюу 80.000*30=2.400.000 Эм ямаа 75 толгой буюу 60.000*75=4.500.000 Шудлэн ямаа: ЗОтолгой буюу 30*50,000=1.500.000 Ишиг 30 толгой буюу 30*20.000=600.000 Нийт 9.000.000 төгрөг гаргуулах.

Эр хонь 40 толгой буюу 150.000*40=6,000,000 Эм хонь 110 толгой буюу 130.000*110=14,300,000 Шүдлэн хонь 20 толгой буюу 20*100,000=2,000,000 Хурга: 40 толгой буюу 40*50.000=2,000,000

Х.*******аас гаргуулах:

Эр хонь 30 толгой буюу 150.000*40=4.500.000 Эм хонь 80 толгой буюу 130.000*110=10.400.000 Шүдлэн хонь 16 толгой буюу 16*100,000=1.600.000 Хурга: 30 толгой буюу 30*50.000=1.500.000 Нийт 18.000.000 төг

Морь 3 толгой буюу 3*600,000=1,800,000 Х.*******аас гаргуулах:

1 морь буюу 600.000 төгрөг.

Бүгд 323 толгой мал буюу 27.600.000 төгрөгийг гаргуулах.

В. Машин буюу 11.000.000 төгрөгөөс суудлын жижиг тэрэг буюу 1.500.000 төгрөг гаргуулах

Hilix маркын автомашин 4.500.000 Портер маркын автомашин 5.000.000 Суудлын жижиг тэрэг 1.500,000 Х.*******аас гаргуулах:

Суудлын жижиг тэрэг 1.500,000 төгрөг гаргуулах

Х.*******аас өөрийн өмчийн 80 толгой мал буюу 7.000.000 төгрөг, дундын эд хөрөнгөөс 323 толгой мал буюу 27.600.000 төгрөг, суудлын жижиг тэрэг буюу 1.500,000 төгрөг, бүгд 36.100.000 төгрөг бүхий эд хөрөнгийг охин Д.*******, Д.******* болон надад гаргуулж өгнө үү гэх.

 

Тэрээр шүүх хуралдаанд өгсөн тайлбартаа: Миний бие Б.******* нь 2013 онд Х.*******тай Улаанбаатар хотод танилцсан. Улмаар СУИС-д суралцаж байсан сургуулиа орхин 2014 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдөр гэр бүл болсон. Бид хоёрын дундаас 2014 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр том охин Д.******* төрсөн, бага охин Д.******* 2015 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдөр төрсөн. Бид хоёр гэрлэлтээ 2017 оны 01 дүгээр сарын 06-ны өдөр бүртгүүлсэн. Энэ үеэс хойш бид хоёрын дунд байнга хэрүүл маргаан гарж Х.******* нь надад гар хүрсэн тул би 2017 оны 11 сард 2 охиноо аван төрсөн гэрлүүгээ явсан. Дараа нь 2018 оны 05 дугаар сард Х.*******ын хүсэлтээр ирсэн гэтэл Х.******* нь гэртээ тогтохгүй хэсэж тэнээд намайг хэл амаар доромжлох байдал хэвээр байсан мөн гар хүрэхийг завдсан энэ байдлын улмаас ахин хамтран амьдрах боломжгүй хэмээн үзэж, шүүхэд гэрлэлтээ цуцлуулж, хоёр охиноо өөрийн асрамжид авч хуулийн дагуу тэтгэлэг тогтоолгох хүсэлтэй байна гэх.

 

Хариуцагч Х.******* нь шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Би 2014 оны 05 дугаар сарын 09-ний өдөр Б.*******тэй гэр бүл болсон. Бид хоёр хөдөө мал маллалж амьдардаг байсан. Бид хоёр хамт амьдарч байхад би эхнэртээ гар хүрсэн зүйл бол байхгүй 2017 оны өвөл гэр бүлийн маргаан болоод манай эхнэр төрсөн аав ээжийнхээ гэрлүү явсан. Өнгөрсөн жилийн хавар ирээд хамт амьдарч байгаад зан байдлын хувьд таарч тохирохгүй байсан тул буцаад явсан. Би нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрч байна. Гэр бүл цуцлуулах хүсэлтэй байна гэх.

 

Зохигч эвлэрлийн гэрээндээ:

1. Гэр бүлээ цуцлуулна.

2. Хоёр хүүхдээ өөрийн асрамжид авна /Б.*******/,

3. 2 охиндоо тэтгэлэг төлнө, хуульд зааснаар

4. Эд хөрөнгөөс 159 хонь, ямаа авна /29 нь хурга, ишиг болно/.

100 толгой малыг *******д өгнө.

5. Өөрийн амьдарч байсан 7 ханатай гэрийг авна /гэр дотор байгаа Х.*******ын эд зүйлсийг маргахгүйгээр өгнө/. 144 толгой мал нэхэмжлэлээсээ татгалзаж байна.

6. Зуны цагт буюу 7-9 дүгээр сарын хугацаанд 2 хүүхдээ явуулж, уулзуулж байна, утсаар чөлөөтэй яриулна/. Шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсоны дараа малаа ирж авна.

7. суудлын жижиг тэрэг машинаа Х.*******д өгье.

8. HiLUX машиныг авахаас татгалзаж байна.

9. Портер машиныг *******д өгч байна.

Эвлэрлийн гэрээг өөрийн гараар бичсэн Б.*******, хүлээн зөвшөөрч эвлэрлийн гэрээ байгуулсан Х.******* гэж гарын үсгээ зуржээ.

 

Шүүх нэхэмжлэгчийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл, зохигчийн шүүх хуралдаанд өгсөн тайлбар, эвлэрлийн гэрээ, хавтаст хэрэгт авагдсан бичгийн чанартай нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаж ҮНДЭСЛЭХ НЬ:

 

Нэхэмжлэгч Б.*******гийн шүүхэд гаргасан ... гэрлэлт цуцлуулж, хоёр хүүхдээ өөрийн асрамжинд авах, хүүхдийн тэтгэлэг тогтоолгох, дундын эд хөрөнгө хуваалгах тухай нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангах хууль зүйн болон бодит үндэслэлтэй гэж үзэв.

Учир нь: Гэрлэгчид гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан хүлээн зөвшөөрсөнөөс гадна тэд цаашид эвлэрч, хамтын амьдралаа хэвийн үргэлжлүүлэх боломжгүй бөгөөд гэрлэгчдийн зан харилцааны таарамж тохиромжгүй байдал /нөхөр болох Х.******* нь эхнэр Б.*******ийг удаа дараа зодож цохих зэрэг/ зэргээс шалтгаалан гэр бүлийн гишүүдийн амь нас, эрүүл мэнд, мөн хүүхдийн хүмүүжилд ноцтой хохирол учирч болзошгүй тул гэрлэлтийг цуцлах нь зүйтэй гэж үзэв.

Мөн гэрлэгчид нь эвлэрэн хэлэлцсэн гэрээндээ гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан зөвшөөрснөөс гадна 2 хүүхдээ эхийнх нь асрамжинд өгөх, хүүхдийн тэтгэлэг төлөхийг хариуцагч хүлээн зөвшөөрсөн тул гэрлэлтийг цуцалж, хоёр хүүхдийг эхийнх нь асрамжинд үлдээж, эцгээс нь тэтгэлэг гаргуулах нь зүйтэй. Талууд энэ тал дээр маргаангүй байна.

Гэрлэгчид хамтран өмчлөх дундын хөрөнгийг хуваах тал дээр дээрх эвлэрлийн гэрээг байгуулсаныг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

 

Нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжинд төлбөл зохих нийт 408.650 төгрөгийн хураамжийг шүүгчийн 2018 оны 09 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 1564 дугаартай захирамжаар төлөх хугацааг шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл хугацаагаар хойшлуулсаныг дурдаж, гэрлэлт цуцлах, хүүхдийн асрамж, хүүхдийн тэтгэлэг тогтоолгохтой холбогдуулан төлбөл зохих 70.200 төгрөгийг хариуцагчаас нөхөн гаргуулж орон нутгийн төсвийн орлогод оруулж, мөн хариуцагчаас хүүхдийн тэтгэлэгийн нэг жилийн хугацаанд төлбөл зохих дүнгээр тооцон (175.600:2х12=1.053.600 төгрөг) улсын тэмдэгтийн хураамжинд 29.836 төгрөг нөхөн гаргуулж орон нутгийн төсвийн орлогод оруулах, мөн дундын хөрөнгийн үнэ 36.100.000 төгрөгт ногдох Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тал хувь болох (338.450:2=169.225) 169.225 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулан орон нутгийн төсвийн орлогод тус тус оруулах нь зүйтэй.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1, 116, 118, 132 дугаар зүйлийн 132.1, 132.4, 132.5, 132.6 дахь хэсэгт тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

 

1. Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.1, 14.4 дэх хэсэгт зааснаар ******* овогт *******ы *******,******* овогт Бат-Эрдэнийн ******* нарын 2017 оны 01 дүгээр сарын 06-ны өдөр гэр бүл болсныг мөн оны 01 дүгээр сарын 06-ны өдрийн Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн сумын Засаг даргын Тамгын газрын Иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн 4319000001 бүртгэсэн гэрлэлтийн баталгаа бүхий гэрлэлтийг цуцалсугай.

 

2. Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.6, 40 дүгээр зүйлийн 40.1.1, 40.1.2 дахь хэсэгт зааснаар 2014 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр төрсөн охин Д.*******, 2015 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдөр төрсөн охин Д.******* нарыг эх Б.*******гийн асрамжинд үлдээж, түүнийг 11 нас хүртэл нь тухайн бүс нутагт тогтоогдсон амьжиргааны баталгаажих доод түвшингийн 50 хувиар, 11-16 нас /суралцаж байгаа бол 18 /-тай болтол нь амьжиргааны баталгаажих доод түвшингийн хэмжээгээр эцэг Х.*******аар сар бүр тэжээн тэтгүүлсүгэй.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.4, 106.5 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Б.*******, хариуцагч Х.******* нарын 2018 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдөр байгуулсан эвлэрлийн гэрээг баталж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1, 58 дугаар зүйлийн 58.1, 63 дугаар зүйлийн 63.1.5, 106 дугаар зүйлийн 106.6 дахь хэсэгт тус тус зааснаар нэхэмжлэгч нь шүүгчийн 2018 оны 09 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 1564 дугаартай захирамжаар улсын тэмдэгтийн хураамж төлөх хугацааг шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл хугацаагаар хойшлуулсаныг дурдаж, хариуцагчаас улсын тэмдэгтийн хураамжинд 70200 төгрөг, мөн хүүхдийн тэтгэлэгийн нэг жилийн хугацаанд төлбөл зохих дүнгээр тооцон 29.836 төгрөг, дундын эд хөрөнгийн 36.100.000 төгрөгт ногдох тэмдэгтийн хураамжийн тал хувь болох 169.225 төгрөгийг тус тус гаргуулан орон нутгийн төсвийн орлогод оруулсугай.

 

5. Гэр бүлийн тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.2-т зааснаар зөвхөн цалин хөлснөөс өөр орлогогүй хариуцагчаас гаргуулах хүүхдийн тэтгэлэгийн хэмжээ нь түүний сарын цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын 50 хувиас хэтэрч болохгүйг дурдсугай.

 

6. Гэр бүлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 14.9-д зааснаар энэхүү шийдвэрийг хүчин төгөлдөр болсноос хойш ажлын 3 өдрийн дотор хувийг Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн сумын Засаг даргын Тамгын газрын Иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллагад хүргүүлсүгэй.

 

7. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2-т зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

8. Хариуцагч энэхүү шүүхийн шийдвэрийг сайн дураар эс биелүүлбэл шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн журмаар албадан биелүүлсүгэй.

 

9. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.3, 119.4-т зааснаар шийдвэр хүчинтэй болсон өдрөөс хойш 7 хоногийн дотор шийдвэрийн агуулгыг энэ хуулийн 118 дугаар зүйлд заасны дагуу бүрэн эхээр нь бичгээр үйлдэж, шүүх хуралдаанд оролцсон тал энэ хуулийн 119.3-т заасан хугацаа өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авахыг мэдэгдсүгэй.

 

10. Хэргийн зохигчийн оролцоогүйгээр хэргийг шийдвэрлэсэн бол шүүх шийдвэрийг энэ хуулийн 119.4-т заасан хугацаанд зохигчид гардуулна. Ийнхүү гардуулах боломжгүй бол шүүх уг хугацаа өнгөрснөөс хойш 7 хоногийн дотор зохигчийн оршин суугаа /оршин байгаа/ газар болон ажилладаг байгууллагын нь аль нэг хаягаар баталгаат шуудангаар, эсхүл шүүхийн ажилтнаар хүргүүлсүгэй.

 

11. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.7-д зааснаар 119.4-т заасны дагуу шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

 

12. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Сэлэнгэ аймаг дахь Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргаж болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ Л.ЭНХТАЙВАН