МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС:

 

            Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь сум дундын шүүхийн ерөнхий шүүгч Б.Хэрлэн даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд

Нарийн бичгийн дарга Б.Болор-Эрдэнэ

Улсын яллагч Г.Тунгалаг

Шүүгдэгч Э.*******

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч С.Сувдаа нарыг оролцан нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Сэлэнгэ аймаг Мандал сум дахь сум дундын прокурорын газрын хяналтын прокурор Г.Тунгалагаас Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэн хэргийг хялбаршсан журмаар хянан шийдвэрлүүлэх саналтай ирүүлсэн Э.*******од холбогдох ******* дугаартай эрүүгийн хэргийг 2025 оны 0******* дугаар сарын 18-ны өдөр хүлээн авч 2025 оны 0******* дугаар сарын 21-ний өдөр хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгч: Монгол улсын иргэн, Сэлэнгэ аймгийн ******* суманд ******* оны ******* дүгээр сарын *******-ний өдөр төрсөн, 2******* настай, эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, ам бүл 5, ээж, 2 ах, дүүгийн хамт амьдрах, Сэлэнгэ аймаг ******* сумын ******* ******* дугаар баг, - тоотод оршин суух, энэ хэрэгт холбогдох үедээ эрхэлсэн ажилгүй байсан, улсаас авсан гавьяа шагналгүй, эрүүгийн харицлага хүлээж байгаагүй, бие эрүүл, ухаан санаа бүрэн, хэрэг хариуцах чадвартай, овогт *******. /РД:МБ02**************415/

           Шүүгдэгч Э.******* нь 2025 оны 01 дүгээр сарын *******-ний өдрөөс 15-нд шилжих шөнө архи согтуурах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ шөнийн 01 цагийн орчимд Сэлэнгэ аймаг ******* суманд иргэн З. нүүрэн тус газарт гараараа цохиж унагаан өшиглөж зодон эрүүл мэндэд нь хөнгөн хохирол санаатай учрсан гэмт хэрэгт холбогджээ.        

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч Э.*******ын өгсөн …. ... 2025 оны 01 дүгээр сарын *******-нөө 15-нд шилжих шөнө 12 цаг өнгөрч байхад хүрч ирээд намайг дуудаад машинд сгаад авч явсан. Тэгээд рүү залгахад хүрч ирээд авчих гэхээр нь очиж авсан. ийг пиво уух уу гэхэд ууя гэсэн тул дэлгүүр орж 2 том савтай пиво аваад холбоо толгой гэх газарт очиж уусан. хоёр машинаас буугаад машины ард зогсоод маргалдаад байснаа г цохиод унагаахаар нь би чи яаж байгаа юм бэ гээд ийг цохиж унагаагаад өшиглөсөн. Хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна гэх мэдүүлэг болон талуудын шинжлэн судалсан нотлох баримт болох

Хохирогч З. мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн ...... Тэгэхэд нь би зөрүүлээд дашхүүг 1 удаа зүүн хацар луу нь цохиход газар уначихсан. Тэгээд ямар ч үгийн зөрүүгүй Э.******* намайг баахан цохисон. Тэгээд би газар уначихсан байхад намайг өшиглөөд миний толгой сонин болоод хэдэн минут юу ч санахгүй болсон. Би буцаж ухаан ороход газарт хажуу талаараа хэвтэж байсан. ******* хоёр машины хажууд хоёулаа зогсож байсан. Тэгээд бид гурав машин дотроо суугаад хөдөлж явж байгаад Э.******* //  гэртээ буугаад үлдсэн. .... - аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт оёо тавиулаад буцаад эмнэлгээс гарсан. .. Надад ******* хоёрт цохиулсандаа гомдолтой байна. Харин надад энэ хоёроос нэхэмжлэх зүйл огт байхгүй гэх мэдүүлэг /Хх-н 07-08 дугаар хуудас/

Гэрч Ч.гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн .... Би З.ийг намайг цохино гэж огт бодоогүй. Тэгээд л би унаж байснаа мэдэж байна. Тэгээд намайг ухаан алдаад босоод ирэхэд З. машины ард газар суучихсан ур нь сэтэрчихсэн цус гарчихсан Э.*******той хоорондоо зодолдсон байсан. Тэгээд ухаан ороход бид гурав машин дотроо чимээгүй ороод сууцгаасан. Би юу болсон талаар асуухад надад , ******* хоёр юу ч хэлээгүйгэх мэдүүлэг /Хх-н 17-18 дугаар хуудас/

Хүний биед хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжилгээ 2025 оны 01 дүгээр сарын 24-ны өдрийн № 125 ...... Дүгнэлт:

1.З. биед зүүн дээд 1, 2-р шүдний сулрал, дээд урд шарх, зүүн доод зовхи, зүүн хөхлөг сэртэнд зулгаралт, дээд ур, буйланд зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл тогтоогдлоо. Учирсан гэмтлүүд нь шинэ гэмтлүүд байна. 

2. Учирсан гэмтэл нь мохоо зүйлийн олон удаагийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн байх боломжтой.

*******. Учирсан зүүн дээд 1,2-р шүдний сулрал, дээд урд шарх гэмтэл нь эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын *******.1.1-т зааснаар хохирлын хөнгөн зэрэг тогтоогдлоо. Учирсан бусад гэмтэл нь эрүүл мэндийг сарниулахгүй тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 2.7.*******-т зааснаар хохирлын зэрэг тогтоогдохгүй. 

4. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар алдалтанд нөлөөлөхгүй.

5. Учирсан гэмтэл хэрэг болсон гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой гэх /Хх-н 24-2 дугаар хуудас/

- аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн № 20250*******5 дугаартай яаралтай тусламжийн хуудас /Хх-н 27 дугаар хуудас/

Шүүгдэгч Э.*******ын иргэний үнэмлэхний лавлагаа /Хх-н 52 дугаар хуудас/

Шүүгдэгч Э.*******ын оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа /Хх-н 5******* дугаар хуудас/

Э.******* нь урьд нь эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан талаар Мэдээллийн санд бүртгэгдээгүй гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын сум дундын Цагдаагийн хэлтсийн эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /Хх-н 57 дугаар хуудас/

Хохирогч З. Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь сум дундын прокурорын газарт гаргасан нэхэмжлэх зүйл байхгүй, сэтгэцэд учирсан хохирлыг нэхэмжлэхгүй тул хэргийг хялбаршсан журмаар шийдвэрлэж өгнө үү гэсэн хүсэлт /Хх-н 5 дугаар хуудас/

Шүүгдэгч Э.*******ын Сэлэнгэ аймгийн Мандал сум дахь сум дундын прокурорын газарт гаргасан гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмт хэргийн улмаас учрсан хохирлоо нөхөн төлж хохирогчоос уучлалт гуйсан тул хэргийг хялбаршсан журмаар шийдвэрлэж өгнө үү гэсэн хүсэлт /Хх-н дугаар хуудас/ зэрэг болно.

Шүүгдэгч Э.******* нь 2025 оны 01 дүгээр сарын *******-ний өдрөөс 15-нд шилжих шөнө архи согтуурах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ шөнийн 01 цагийн орчимд Сэлэнгэ аймаг ******* суманд иргэн З. нүүрэн тус газарт гараараа цохиж унагаан өшиглөж зодон эрүүл мэндэд нь хөнгөн хохирол санаатай учрсан гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь шүүгдэгчийн үйлдсэн хэргээ хүлээн мэдүүлсэн мэдүүлсэн мэдүүлгээс гадна хохирогч З. мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 07-08 дугаар хуудас/, гэрч Ч.гийн мэдүүлэг /хавтаст хэргийн 17-18 дугаар хуудас/, Шүүхийн шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн № 125 дугаартай дүгнэлт /хавтаст хэргийн 24-2 дугаар хуудас/, - аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн № 20250*******5 дугаартай яаралтай тусламжийн хуудас /Хх-н 27 дугаар хуудас/ зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байх тул Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учрсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, хьд заасан ялыг оногдах үндэслэлтэй байна гэж дүгнэлээ.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас прокурорын яллах дүгнэлтэд тусгагдсан нотлох баримтыг хүлээн зөвшөөрч шинжлэн судалснаар тооцсан дээрх нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хьд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглж бэхжүүлсэн байх бөгөөд  мөн шинжээчийн дүгнэлт нь эргэлзээгүй, үндэслэл бүхий байх тул энэ хэрэгт хамааралтай ач холбогдолтой, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд хангалттай байна.

 Шүүгдэгч Э.*******ын хохирогч З. нүүрэн тус газрт цохиж унагаан өшиглөсөн үйлдэл нь архи согтуурах ундааны зүйл хэтрүүлэн хэрэглэсэн, хоорондын таарамжгүй харьцааны улмаас болсон байх ба хохирогчийн эрүүл мэндэд зүүн дээд 1,2 дугаар шүдний сулрал, дээд урд шарх, зүүн доод зовхи, зүүн хөхлөг сэртэнд зулгаралт, дээд ур, буйланд зөөлөн эдийн няцрал гэмтэл бүхий хөнгөн хохирол учирсан нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон нь Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжийг хангаж байх тул прокуророос яллах дүгнэлт үйлдэн ирүүлсэн хийн зүйлчлэл тохирсон байна гэж үзэв.

Шүүгдэгч Э.******* нь өөрт холбогдох хэргийг хялбаршсан журмаар хянан шийдвэрлүүлэх хүсэлтийг сайн дураар гаргаснаа илэрхийлж байх ба түүнд мөрдөгч, прокурор, бусад этгээдийн зүгээс хэргийг хялбаршсан журмаар шийдвэрлүүлэхээр эрүү шүүлт тулгах, хүч хэрэглэх, айлган сүрдүүлэх, хүнлэг бус хэрцгий харьцах, нэр төрийг гутаан доромжлох, хуурч мэхлэх зэрэг хь бус арга хэрэглэж хэрэг хүлээлгэсэн нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учрсан бол дөрвөн зуун тавин нэгжээс нэг мянга гурван зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл хоёр зуун дөчин цагаас долоон зуун хорин цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл нэг сараас гурван сар хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ” гэж, Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 2. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Энэ хийн тусгай ангид хорих ялын дээд хэмжээг таван жил, түүнээс доош хугацаагаар оногдахаар тогтоосон, эсхүл хорих ял оногдахаар заагаагүй гэмт хэргийг хөнгөн гэмт хэрэг гэнэ” гэж тус тус заажээ.

Шүүгдэгч Э.*******ын үйлдсэн гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 2. дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар хөнгөн гэмт хэргийн ангилалд хамаарах бөгөөд шүүгдэгч нь прокурорын санал болгож, шүүгдэгчийн хүлээн зөвшөөрсөн эрүүгийн хариуцлагын талаар прокурортой торгох ялын хэмжээг  Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан 500 нэгжтэй тэнцэх хэмжээ буюу 500000 төгрөгөөр торгох ялыг оногдах, торгох ялыг 5 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр тохиролцсон нь Эрүүгийн хьд нийцсэн бөгөөд шүүгдэгч тухайн эрүүгийн хариуцлагын хь зүйн үр дагаврыг ухамсарлан ойлгосон байх тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийн 17.4 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар прокурорын саналыг баталж шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хь зүйн үндэслэлтэй байна.

Шүүгдэгч Э.*******од Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 500 нэгжтэй тэнцэх хэмжээ буюу 500000 төгрөгөөр торгох ялыг оногдах, торгох ялыг 5 сарын хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэх нь зүйтэй гэж үзэв.

Хохирогч З. нь нэхэмжлэх зүйлгүй, гомдолгүй гэснийг  дурьдах нь зүйтэй байна.

Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, Э.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй  болохыг тус тус дурьдаад

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийн 17.4 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэг, *******.2, *******.*******, *******., *******.7, *******.8, *******.10  дугаар зүйлүүдэд тус тус заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

            1.Шүүгдэгч овогт *******ыг Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учрсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

            2. Эрүүгийн хийн тусгай ангийн *******. дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан Э.*******ыг 500 нэгжтэй тэнцэх хэмжээ буюу 500000 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгэсүгэй.

            *******. Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 5.******* дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар Э.******* нь 500000 төгрөгийн торгох ялыг 5 сарын хугацаанд 5 хувааж хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоосугай.

            4. Эрүүгийн хийн ерөнхий ангийн 5.******* дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар Э.******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож  хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

            5. Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, Э.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй  болохыг дурьдсугай.

            . Шийтгэх тогтоол хийн хүчин төгөлдөр болтол Э.*******од өмнө авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

            Шийтгэх тогтоолыг гардаж авсан, эсхүл хүргүүлснээс хойш ******* хоногийн дотор зөвхөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хийг ноцтой зөрчсөн үндэслэлээр оролцогч давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй.

 

 

                                                         ДАРГАЛАГЧ ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                        Б.ХЭРЛЭН.