МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

             2        15                                                                                 2019/

              Хөвсгөл аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч М.Эрдэнэ-Очир даргалж,

              Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Н.Алтанхундага,                     

              Улсын яллагч Б.Үүрийнтуяа,

              Хохирогч А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-ын өмгөөлөгч Д.Оюунбилэг,

              Хохирогч Г.О-, М.Г- нарын өмгөөлөгч Д.Уртбаяр,

              Хохирогч Д.Л-гийн өмгөөлөгч Д.Буяндалай,

              Хохирогч Д.Л-, Г.О-, М.Г-,

              Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Ганчимэг,

              Иргэний хариуцагч Д.Ш-,

              Шүүгдэгч Н.Д- нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар Хөвсгөл аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Н.Д-т холбогдох эрүүгийн 2338003880423 дугаартай хэргийг 2025 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

              Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

              Монгол Улсын иргэн, Н.Д-,

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч Н.Д- нь 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр Хөвсгөл аймгийн ... сумын 3 дугаар багийн нутагт “Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 13.1-р заалт буюу “Жолооч гүйцэж түрүүлэхийн өмнө ... замын болон цаг агаарын нөхцөл хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан уг үйлдлийг гүйцэтгэхэд аюул үүсэхгүй бусдын хөдөлгөөнд саад учруулахгүй байх мөн хүрэлцэхүйц хэмжээний зай байгаа эсэхийг анхаарч мэдсэн байвал зохино.” гэснийг зөрчсөний улмаас эсрэг урсгалаас ирж явсан “Пробокс-ХР-50” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдөн тус машин жолоодон явсан жолооч Г.О-ын биед бүсэлхий 1, 2, 3, 4, 5-р нугалам, баруун тойг ясны хугарал, баруун өвдөг, зүүн гарын эрхий, долоовор хуруунд шарх, баруун гарын сарвуу, баруун ташаанд зулгаралт, зүүн гуя, баруун ташаанд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

зорчигч Д.Д-гийн биед гавал тархины гэмтэл, баруун нүдэнд шарх, баруун хацарт зулгаралт, хүзүү зүүн шуунд зулгаралт, бүхий хүнд хохирол,

Д.Л-н биед зулайд шарх, хоёр талын дунд чөмөг ясанд хугарал, баруун эгэм, баруун талын 3, 4 хавирга, зүүн талын 2, 5, 6-р хавирганд хугарал бүхий хүндэвтэр хохирол,

Т.Х-ын биед зүүн дунд чөмөг ясны хугарал, духанд шарх, дух, зүүн хацар, зүүн шилбэнд зулгаралт, зүүн зулайн хуйх, хоёр шилбэнд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

М.Г-гийн биед зүүн бугалга, богтос ясны хугарал, эрүү, баруун бугалга, баруун шуу, баруун гуя, баруун өвдөг, зуун шилбэ, хэвлийд цус хуралт, баруун шагайд зулгаралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

Г.Н-гийн биед эрүүнд шарх, дух, хоёр хацар, зүүн чамархайн хуйх, зүүн чихэнд зулгаралт, уруулд язрал бүхий хөнгөн хохирол учруулсан,

“Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлд зорчин явсан А.Д-гийн биед баруун уушгины няцрал, өвчүү, баруун 2, 4, 6, 8, 9 зүүн 1 дүгээр хавирганы хугарал бүхий хүнд хохирол,

Ц.С-ийн биед баруун гарын сарвуу ясны хугарал, дух, баруун дээд зовхи, баруун гарын сарвуунд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

Ц.А-ийн биед баруун шаант зүүн тахилзуур ясны хугарлууд бүхий хүндэвтэр хохирол,

Ж.Б-ийн биед зүүн шилбэнд цус хуралт, баруун түнхний үенд мултрал бүхий хүндэвтэр хохирол учруулж, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан “тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих” гэмт хэргийг үйлдсэнд холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч Н.Д-ын гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч өгсөн мэдүүлэг болон эрүүгийн 2338003880423 дугаартай хэрэгт мөрдөн  шалгах ажиллагааны үед цугларсан яллах болон хөнгөрүүлэх талын нотлох баримтуудыг талуудын хүсэлтээр тал бүрээс нь бүрэн гүйцэт, бодит байдлаар нь харьцуулж шинжлэн судлаад шүүх дараах дүгнэлтийг хийв.

Нэг. Шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон үйл баримтын талаар:

Н.Д- нь 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр Хөвсгөл аймгийн ... сумын 3 дугаар багийн нутагт “Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 13.1-р заалт буюу “Жолооч гүйцэж түрүүлэхийн өмнө ... замын болон цаг агаарын нөхцөл хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан уг үйлдлийг гүйцэтгэхэд аюул үүсэхгүй бусдын хөдөлгөөнд саад учруулахгүй байх мөн хүрэлцэхүйц хэмжээний зай байгаа эсэхийг анхаарч мэдсэн байвал зохино.” гэснийг зөрчсөний улмаас эсрэг урсгалаас ирж явсан “Пробокс-ХР-50” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдөн тус машин жолоодон явсан жолооч Г.О-ын биед бүсэлхий 1, 2, 3, 4, 5-р нугалам, баруун тойг ясны хугарал, баруун өвдөг, зүүн гарын эрхий, долоовор хуруунд шарх, баруун гарын сарвуу, баруун ташаанд зулгаралт, зүүн гуя, баруун ташаанд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

зорчигч Д.Д-гийн биед гавал тархины гэмтэл, баруун нүдэнд шарх, баруун хацарт зулгаралт, хүзүү зүүн шуунд зулгаралт, бүхий хүнд хохирол,

Д.Лхагвасүрзнгийн биед зулайд шарх, хоёр талын дунд чөмөг ясанд хугарал, баруун эгэм, баруун талын 3, 4 хавирга, зүүн талын 2, 5, 6-р хавирганд хугарал бүхий хүндэвтэр хохирол,

Т.Х-ын биед зүүн дунд чөмөг ясны хугарал, духанд шарх, дух, зүүн хацар, зүүн шилбэнд зулгаралт, зүүн зулайн хуйх, хоёр шилбэнд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

М.Г-гийн биед зүүн бугалга, богтос ясны хугарал, эрүү, баруун бугалга, баруун шуу, баруун гуя, баруун өвдөг, зуун шилбэ, хэвлийд цус хуралт, баруун шагайд зулгаралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

Г.Н-гийн биед эрүүнд шарх, дух, хоёр хацар, зүүн чамархайн хуйх, зүүн чихэнд зулгаралт, уруулд язрал бүхий хөнгөн хохирол учруулсан,

“Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлд зорчин явсан А.Д-гийн биед баруун уушгины няцрал, өвчүү, баруун 2, 4, 6, 8, 9 зүүн 1 дүгээр хавирганы хугарал бүхий хүнд хохирол,

Ц.С-ийн биед баруун гарын сарвуу ясны хугарал, дух, баруун дээд зовхи, баруун гарын сарвуунд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол,

Ц.А-ийн биед баруун шаант зүүн тахилзуур ясны хугарлууд бүхий хүндэвтэр хохирол,

Ж.Б-ийн биед зүүн шилбэнд цус хуралт, баруун түнхний үенд мултрал бүхий хүндэвтэр хохирол учруулсан үйл баримт, хэргийн нөхцөл байдал тогтоогдож байна.

Энэ үйл баримт нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч Н.Д-ын өгсөн: “...Би ...орохоор постны наана явж байхад урд ачаатай портер явж байсан. Тэр ачаатай портерыг гүйцэж түрүүлэх гэтэл урдаас нэг машин ирж байсан. Тэгээд жаахан явж байгаад дахиад хартал нөгөө машин байхгүй байхаар нь шороон замаар салчихлаа гэж бодоод гүйцэж түрүүлэх гэтэл урдаас гэнэт гараад ирсэн. …гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна” гэх мэдүүлэг,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогч Д.Л-гийн өгсөн: “…Листээ бичүүлэх гэж ...орж ирээд буцахдаа аваарт орсон байсан. Би тэрийгээ мэдээгүй. Нэг сэртэл сэхээнд 10 гаруй хоносон гээд эмнэлэгт хэвтэж байсан. Эмнэлэгт нийт 2 сар хэвтсэн. Тэр хугацаанд шүүгдэгч хажуу талд хагалгаанд орсон гэж байсан. Нөхөр маань чамайг огт ярихгүй байна лээ гэсэн. Хүн л болсон хойно уулзах болов уу, уучлалт гуйх болов уу гэж боддог л юм байна лээ. Би одоо ч эмчилгээ хийлгэж байгаа. Цаашдаа яах юм бэ, үнэхээр хэцүү байна. Энэ аваараас болж нүдний хараа муудаж, яс цуурсан. Жилийн дараа дахиад хагалгаанд ороорой гэсэн. Одоогийн байдлаар 11,395,103 төгрөгийн эмчилгээ хийлгэсэн. Мөн өвчтэй байсан хугацаанд авах байсан цалин 9,753,600 төгрөг, сэтгэцэд учирсан хор уршиг 16,000,000 төгрөг, нийт 37,148,703 төгрөгийг нэхэмжилж баримтаа хэрэгт гаргаж өгсөн байгаа. Үүнээс гадна баримтгүй зардал зөндөө гарсан ч тэр зардлыг нэхэмжлээгүй...” гэх мэдүүлэг,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогч Г.О-ын өгсөн: “…11 дүгээр сарын 09-ний орой 5-6 цагийн үед ...суманд ажлаа амжуулаад ...сум руу гарч яваад ийм хэрэг болсон. Түүнээс болж эрүүл мэнд, машин, сэтгэл санаагаараа хохирсон. Эрүүл мэндэд 3,234,279 төгрөг, машинд 8,490,000 төгрөг, 3 сар хэвтэрт байхад тээвэрлэсэн тээврийн болон бусад зардал 1,782,260 төгрөг, нийт 13,506,639 төгрөг болж байгаа. Сая нэгдсэн эмнэлэгт хагалгаанд орсон тэрийг нэхэмжлээгүй байгаа. Цаашдаа тэр зардлаа дахин нэхэмжлэх саналтай байна. Гомдолтой байна...” гэх мэдүүлэг,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогч М.Г-гийн өгсөн: “…Бид нар өглөө эрт аймаг орж ирж ажлаа бүтээгээд орой гарч яваад поостны наана осолдсон. Тэнд туслах зам байгаагүй. Би үнэхээр гомдолтой байна. Би 3 удаа хагалгаанд орсон. Одоо 4 дэх хагалгаандаа орох гэж байгаа. Би одоо 1,941,382 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Мөн цаашид гарах эмчилгээний зардлаа нэхэмжилнэ...” гэх мэдүүлэг,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-ын өмгөөлөгч Д.Оюунбилэгийн: “…хохиролтой холбоотой нийт 11,568,295 төгрөгийн 21 хуудас баримтыг шүүхэд шинээр гаргаж өгсөн байгаа. Зарим баримт нь ирээгүй, хууль ёсны төлөөлөгч баримтаа авч ирэх байсан ч ирж амжсангүй. Цаашид гарах эмчилгээний зардлыг гаргуулах учраас нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээж өгнө үү…” гэх санал,

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт иргэний хариуцагч Д.Ш-ын өгсөн: “...Би аавдаа машин авч өгсөн юм. Хохирогч нарын хохирлыг төлөхөд татгалзах зүйлгүй. Хохирогч нарын хохиролтой холбоотой зарим баримт эргэлзээтэй хоолны, хүнсний гэсэн баримтууд байсан учраас тэрийг шүүх анхаарч үзнэ үү. Би осол болох үед ирсэн. Мөнгө шилжүүлэх асуудалд би чадахаараа л өгсөн. Зарим дансны хуулгаа ч хэрэгт гаргаж өгсөн байгаа. Хохирогч нар утсаар холбогдохгүй, уулзахгүй байсан гэж байна. Тухайн үед хамгийн хүнд байсан хүнтэй сэхээнд байхад нь 3 удаа орж уулзаж, хот руу явахад нь чадахаараа тусалсан. Тэр үед би өөрөө ч хэцүү байдалд орсон байсан учраас эрүүл хэр нь л зарим зүйлийг огт мэдэхгүй байсан. Аавын хувьд одоо л юу билээ гэж ухаан орж байгаа. Би хотод очиж аавын доод давхарт хэвтсэн ахтай уулзахад гомдолтой байна гэхээр нь орж уулзаж ярилцсан. Бид нарт хохирлоо төлөх мөнгө бага байсан учраас боломжоороо төлж чадах чинээгээрээ л уулзсан. Пробоксын жолооч хагас ачааны машинд маш олон хүн авч явсан дээр манайхаас бас гомдолтой байгаа. Тэр машинд олон хүн тээвэрлэж яваад аавтай мөргөлдсөн. Хэрвээ тийм их хүн авч яваагүй бол ийм зүйл болохгүй байх байсан гэж бодож байна...” гэх мэдүүлэг,

Хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл /Осол гарсан гэх газар нь Хөвсгөл аймгийн ... сумын 3-р багийн нутагт байрлах уг зам нь асфальт, шулуун тэгш, хуурай, суурингийн дотор, үззэдэх орчин гэрэлтүүлэггүй, тухайн үеийн цаг агаар тогтуун, эсрэг хөдөлгөөнтэй, тусгаарлах цагаан зураастай, 2 эгнээ хашлагагүй зам байв. Хэргийн газарт “Приус-41” маркийн ...улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл ертөнцийн зүгээр баруун хойд зүгт харсан байрлалтай замын эсрэг урсгалд орсон, “Т/Пробокс” маркийн тээврийн хэрэгсэл баруунаас зүүн чиглэлтэй ертөнцийн зүгээр зүүн урд зүгт харсан, замын эсрэг урсгалд орсон байв/ гэх тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт (1 хавтас 24-31 тал),

Тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн /”Тоёота приус-41” маркийн, улсын дугааргүй саарал өнгийн/ тэмдэглэлүүд (1 хавтас 35-37 тал),

Жолоочийн согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн эсэхийг шалгасан тэмдэглэл /Г.О-ыг драйгерь багаж ашиглан шалгахад 0,00 тоот үзүүлэлт илэрсэн/ (1 хавтас 38 тал),

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн: “...Д.Д- ...онд төрсөн. Ам бүл 7, эхнэр, 5 хүүхдийн хамт Хөвсгөл аймгийн ... сумын хөдөө мал маллаж амьдардаг. Ах маань бүрэн дунд боловсролтой. Осолд орохоос өмнө ахын биеийн байдал хэвийн зүгзэр байдаг байсан. Тэгтэл 2023 оны 11 сард осолд орж ухаангүй байж байгаад ухаан орсон чинь хоёр настай хүүхэд шиг буруу, зөрүү яриад биеийн байдал нь хүнд байгаа. Ахын толгой, гар, хөл даагдахгүй, өвдөөд, хоол ундаа өөрөө идэж чадахгүй. Ах маань .. хүүхэдтэй. Эхнэр нь 2024 оны 6 дугаар сард төрсөн. А.Д- ах хүний асаргаанд байдаг болохоор байнга хажууд нь хүн асарч байдаг. Эхнэр нь нярай хүүхэдтэй болохоор наашаа ирэх боломжгүй. Манай ах Д.А.Д- 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр байх ... сумаас аймаг орж ирээд надтай зах дээр тааралдаад сум руу буцах унаа хайгаад олоогүй. Тэгээд ...ийн машин байна гээд ах суугаад явсан. Тэр машинд ахыг суулгаж өгөхөд хойд талдаа 3 том хүн 1 хүүхэд байсан. Ах маань жолоочийн ард талын суудал дээр суусан. Тэгээд 10 орчим минутын дараа ахыг аваарт орсон байна гэхээр нь ...сумын зах хот хооронд явдаг зам дээр очиход ахын сууж явсан тээврийн хэрэгсэл нь шатаж байсан. Хар өнгийн Приус маркийн машинтай ахын сууж явсан машин мөргөлдсөн байсан. Ахтай хамт машин дотор явсан Д.Л- эгч, Т.Х-, охин Г.Н- нар байсан. Ингээд би Г.Н-г аваад эмнэлэг дээр ирсэн. Тэгсэн чинь ах эмнэлэг дээр цус алдаад аймаар болсон байсан. Эмч нар ахыг маань бурхан болчихлоо ах, дүү нараа дууд гэсэн. Тэгээд ах маань эрчимт эмчилгээний тасагт ухаангүй 20 гаруй хоног, 10 хоног мэс заслын тасагт хэвтэж байгаад Улаанбаатар хотын Гэмтэл согог үндэсний төвд эмчлүүлсэн. Одоо ах маань биеийн байдал хүнд жаахан хүүхэд шиг асаргаанд байдаг болсон. Энэ ослоос болж ах маань мэдүүлэг өгөх чадваргүй болсон. Гомдолтой байна. Эмчилгээний зардал, сэтгэцэд учирсан хохирол гээд зүйлүүдийг нэхэмжилнэ”... гэх мэдүүлэг (1 хавтас 43-44 тал),

Хохирогч Д.Л-гийн өгсөн: “...Би ...орсон болон осолд орсон талаараа санахгүй байна. Эмнэлгийн хүмүүс эргэж ирээд надад ярихдаа 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр би ...сумын эмнэлэг ороод ...сум руу группийн хурал болно тэрэнд орох гээл ...явах унаа байна уу гэж хайж яваад багийн эмч Г.О- түүний эхнэртэй хамт ...явсан гэж надад хэлсэн. Мөрөнд очоод яасан юу болсон талаар ерөөсөө санахгүй байна. Миний биеийн байдал одоо их хүнд байна. Цээж, дал, хавирга, эгэм хугархай их зовуурьтай байна. Осолд ороод ...сумын Эрүүл мэндийн төвд эмчлэгдсэн тэгж байгаад хэзээ сэрсэн хугацаагаа сайн мэдэхгүй байна. Улаанбаатар хотод эмнэлэгт ухаан орж сэргэсэн. Зүүн нүдний доод хэсэг цөмрөлтэй, хоёр хөл хугарч хагалгаанд орж хадуулсан. Би урд нь 2023 оны 05 дугаар сарын 07-ны М.Г-гийн суудлын өдөр ... сумын нутагт засмал зам дээр мөн зам тээврийн осолд ороод миний эгэм хугарсан өөр биеийн байдал хэвийн эгэмдээ эмчилгээ хийлгэж байсан. Гомдолтой байна. Осолд орсны улмаас миний эрүүл мэнд бие махбодь, эд хөрөнгө зэрэгт өчнөөн хохирол учирсан. Тиймээс үнэхээр их гомдолтой байна. Эмчилгээний зардлууд, машин шатах үед шатсан эд зүйлээ гаргаж авмаар байна”... гэх мэдүүлэг (1 хавтас 50-51 тал),

Хохирогч Т.Х-ын өгсөн: “...2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ны өдөр ...сумаас хадам талын дүүтэй хамт охинтойгоо явсан. ...сум ороод орой 17 цагийн үед байх буцаад ...сум руу эмч Г.О- гэдэг хүний машинтай зургуулаа гарч яваад ...сумтай ойрхон л байсан би сайн санахгүй байна явж байсан гэнэт хар өнгийн машин бид нарын урдаас мөргөөд нэг мэдсэн машин дотор машины сандлууд бүгд урагшаа болоод хавчуулагдсан гарч чадахгүй байсан. Нэг хүн бид нарыг чирээд машинаас гаргасан. Бид гараад машиныхаа гадна хэвтэж байсан. Бид нарын явж байсан машин шатсан. Тэгээд бид нарыг эмнэлгийн машин онцгойн машин ирээд бид нар эмнэлэг рүү явсан. Тухайн үед би ухаан алдаагүй ухаантай байсан. ...тодорхой хэмжээний эмчилгээний зардал гаргуулна “... гэх мэдүүлэг (1 хавтас 55-56, 58 тал),

Насанд хүрээгүй гэрч Г.Н-гийн өгсөн: “... 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр би ээж Т.Х-ын хамт аймаг ороод буцаад гэр рүүгээ явж байгаад мөнгө өгөөд гардаг хаалгаар гарж явж байгаад машинд мөргүүлсэн...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 61-62 тал),

Хохирогч Г.О-ын өгсөн: “...Миний бие 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр өглөө Хөвсгөл аймгийн ...сумаас өөрийн эхнэр М.Г-, Д.Л- эгчийн хамт аавынхаа “Пробокс” маркийн ...улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлтэй орж ирээд үдээс хойш 17-18 цагийн үед ...суманд буух нэг хүн, ...суманд очих Т.Х- эгчийг хүүхдийн хамт аваад ...сумаас ...сумын чиглэлд ... уулын хойд талд зам дээр 50-60 км цагийн хурдтай явж байтал урдаас буюу эсрэг талын урсгалаас Портер маркийн тээврийн хэрэгсэлтэй зөрөх гээд явж байтал гэнэт Портер маркийн тээврийн хэрэгслийн ар талаас хар өнгийн суудлын машин гарч ирээд эсрэг урсгалд орж урдаас мөргөж, осол гарсан. Тухайн үед би балмагдаад нэг харсан чинь танихгүй хүмүүс ирээд миний суудлын бүсийг таслаад намайг болон ар талын суудалд сууж явсан хүмүүсийг машинаас гаргаж байсан. Намайг машинаас гарахаас өмнө манай эхнэр М.Г-гийн суудлын урд талаас гал гарч харагдсан. Би өөрөө жолоо барьж явсан. Жолоочийн эсрэг талын суудал дээр М.Г- миний ар талд ...суманд буух суусан танихгүй нэг ах, голд нь Д.Л- эгч, зүүн талд нь Т.Х- эгч, хүүхэдтэйгээ сууж явсан юм. Тэгээд машинаас хүмүүс буулгаад машин маань шатаж байхад Онцгой байдал ирж галыг унтраасан. Мөн эмнэлэг, цагдаа нар ирсэн. Би аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн мэс заслын тасагт 10 хоног хэвтэж эмчлүүлсэн ба миний нуруу өвдөөд хөдөлж болохгүй хэвтэрт байгаа. Манай эхнэр мөн эмнэлэгт хэвтэж хагалгаанд орсон. 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр би аавынхаа машинтай ...сум руу буцахдаа замын дайвар авсан байсан. Мөн ...сумын эмнэлгийн эм тариа авч явсан. Миний өөрийн жолооны үнэмлэх, иргэний үнэмлэх, Хаан банк, Төрийн банкны карт, Iphone 11 рго mах гар утас маань шатаж байхгүй болсон. Би гар утсаа нэг жилийн өмнө ...сумаас бэлэн мөнгөөр нь 1,250,000 төгрөгөөр авч байсан. Осол болох үед унаж явсан тээврийн хэрэгслийг манай аав О.Г- өнгөрсөн жил 10 сая төгрөгөөр худалдаж авсан. Эмнэлгийн эм тариа, дайвар ачааны мөнгийг би төлөх болохоор нэхэмжлэх болно. Баримтыг гаргаж өгнө. Миний эрүүл мэндэд хохирол учирсан болохоор одоо гарсан болон цаашид гаргах эмчилгээний зардлыг нэхэмжлэх болно. Одоо Улаанбаатар хотод очиж нарийн мэргэжлийн эмчид үзүүлж шинжилгээ хийлгээд гэмтлийн зэргийг дахин тогтоолгох саналтай байна” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 67-68 тал),

Хохирогч М.Г-гийн өгсөн: “...2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр өглөө Хөвсгөл аймгийн ...сумаас нөхөр Г.О-, ажлын эгч Л- /бүтэн нэрийг мэдэхгүй байна/ бид гурав хувийн ажлаар аймгийн төвд орж ирсэн. Тухайн үед бид гурав “Пробокс” маркийн ...улсын дугаартай хадам аав хүнээс худалдаж авсан байсан тээврийн хэрэгсэлтэй явсан юм. Тэгээд орой 17 цаг гээд ...сум руу буцах гээд Лхагваа эгч би ...суманд буух нэг ах /танихгүй/ Т.Х- эгч хүүхдийн хамт Г.О- машинаа бариад ...уулын баруун хойд талд засмал замаар баруунаас зүүн тийш буюу ...сумаас Тосонцэнгэл сумын чиглэлд явж байтал эсрэг талын урсгалд түлээтэй мод ачсан ачааны жижиг машин явж байхад гэнэт араас нь хар өнгийн суудлын жижиг тээврийн хэрэгсэл гарч ирээд бид нарын явж байсан урсгалд орж ирээд мөргөсөн. Тухайн үед би жолоочийн эсрэг талын суудалд сууж явсан. Манай нөхөр Г.О- 2023 оны 5 дугаар сард машин барьж явахад нь согтуу жолооч гарч ирээд мөргөж осолд орж байсан болохоор хурдтай явдаггүй. Тэгээд ч тэр зам өгсүүр зам байсан. Тэгээд машиныг мөргөлдсөний дараа хэсэг хугацаанд би манараад нүд юм харахгүй бүрэлзээд машин дотор сууж байхад машины маань урд хэсгээс гал гарч асаж эхэлсэн. Тэр орчимд зогсож байсан танихгүй хүмүүс ирж манай нөхрийн суудлын бүсийг хутгаар таслаад гаргаж авч байсан. Мөн ар талын суудалд сууж явсан хүмүүсийг бас гаргасан байх. Би өөрөө суудлын даруулга бүсний түгжээг мултлаад машинаас буусан. Тэгээд машин бүр их асаад хэн нэгэн хүн онцгой, цагдаа, эмнэлэг дуудсан байх. Хэсэг хугацааны дараа онцгой ирсэн. Тэгээд шатаж байсан машиныг Онцгой байдлын хүмүүс ирж унтраасан. Мөн эмнэлэг ирээд хүмүүст тусламж үйлчилгээ үзүүлж байх шиг байсан. Тэгээд би эмнэлэгт очиж мэс заслын тасагт 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ны өдрөөс 27-ны өдрийг хүртэл хэвтэж эмчлүүлсэн. Би эрүүл мэндийн тал дээр хохирсон цаашид эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай. Мөн ажлаасаа эмнэлгийн чөлөөтэй байгаа учир ажилдаа орох хугацааны мөнгөө гаргуулж авмаар байна. Мөн сэтгэл санаагаар хохирсон байна. Тэр өдрийн үйл явдлаас гарч чадахгүй байна. Мөн манай нөхөр тээврийн хэрэгсэл жолоодож яваад бэртэж гэмтсэн, эрүүл мэндээр бас хохирсон. Тээврийн хэрэгсэл шатахад Самсунг А-52 маркийн гар утас, иргэний үнэмлэх шатаж байхгүй болсон “... гэх мэдүүлэг (1 хавтас 73- 74 тал),

Хохирогч Ц.А-ийн өгсөн: “...2023 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдөр Архангай аймгийн ...суманд Хөвсгөл аймгийн ...сумаас нөхөр Н.Д-, ах А.Д-, дүү Ц.С-, хүргэн Б-нарын хамт очиж бэр гуйх ёслолд оролцоод 2023 оны 11 сарын 09-ний өдрийн өглөө 09 цаг өнгөрч байхад Хөвсгөл аймгийн ...сумын чиглэлд Н.Д-ын өөрийн “Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлтэй гарсан. Тээврийн хэрэгслийг замын турш Н.Д- жолоодож, жолоочийн эсрэг талд А.Д- ах жолоочийн ард талд хүргэн Б-голд нь Ц.С- би Ц.С-ийн хажуу талд сууж явсан. Тэгээд би замд явж байгаад ... сумын орчим нойр хүрээд унтсан. Тэгтэл нэг сэрсэн чинь тас гэх чимээ гараад дуу гаргах гэсэн чинь ярьж, хэлж, бие хөдөлж чадахгүй болсон байсан. Би биеэ хүчилж байж авиа гаргаад хөлөө татах гэсэн чадахгүй байсан. Тэгээд ар талд явж байсан машины хүмүүс бид нарыг машинаас гаргаж аваад цагдаа, эмнэлэг, дуудсан. Машинаас буухад гадаа хүйтэн салхитай харанхуй болж байсан. Манай машинтай өөр нэг машин мөргөлдсөн бололтой нөгөө машинаас гал асаад байсан. Би айсан, сандарсан үед юу болоод байгааг бүрэн дүүрэн ойлгохгүй болдог юм байна лээ. Миний биед ослын улмаас 2 хөлийн шилбэ яс хугарсан. Гэмтэл согог үндэсний төвд 2023 оны 11 дүгээрсарын 17-нд хагалгаанд орж 10 хоног орчим хэвтэж эмчлүүлсэн. Одоо биеийн дунд хүний асаргаанд 2 хөл гишгэх боломжгүй байна...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 78-79 тал),

Хохирогч А.Д-гийн өгсөн: “...Манай ахын хүүхдэд бэр гуйх гээд Архангай аймгийн ...сум руу 2023 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдөр ...сумаас Н.Д-, Ц.А-, ... сумаас Ц.С-, Б-бид нар Н.Д-ын “Приус-41” маркийн тээврийн хэрэгсэлтэй /улсын дугаарыг мэдэхгүй/ яваад 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 17 цагийн орчим ...сумын хот хоорондын постоор наашаа орж ирж яваад ...уулын зүйн хойд талд Н.Д- урд явсан “Портер” маркийн тээврийн хэрэгслийг гүйцэж түрүүлэх үйлдэл хийх гээд эсрэг талын урсгалд орох үед урдаас буюу ...сумаас гарч явсан “Пробокс” маркийн тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдөж, “Пробокс” маркийн тээврийн хэрэгсэл нь шатаж тээврийн хэрэгсэлд зорчиж явсан хүмүүс гэмтсэн. Би тухайн үед “Приус-41” маркийн тээврийн хэрэгслийн жолоочийн эсрэг талын суудал дээр, хойд талд миний ард Ц.А-, голд нь Ц.С-, жолоочийн ард талд Б-нар сууж байсан. Миний ар талын суудалд зорчиж явсан Ц.А-, Ц.С-, Б-нар унтаж явсан байх. Нөгөө талын машинд хэдэн хүн сууж явсныг мэдээгүй. Тээврийн хэрэгслүүд урд урдаасаа мөргөлдсөн. Надад гомдол санал, нэхэмжлэх зүйл үгүй...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 83-84 тал),

Хохирогч Ц.С-ийн өгсөн: “...Архангай аймгийн ...сум руу 2023 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдөр ...сумаас бэр гуйх ажлаар авга ах А.Д-, хүргэн ах Н.Д-, эгч Ц.А-, өөрийн нөхөр Б-нарын хамт Н.Д- ахын “Приус-41” маркийн хар өнгийн тээврийн хэрэгсэлтэй /улсын дугаарыг мэдэхгүй/ явсан. Бид нар ...суманд нэг хоноод 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн өглөө 10 цагийн үед Н.Д- ах өөрөө машинаа жолоодож урд талд нь А.Д- ах суугаад ар талд нь буюу жолоочийн ард Ж.Б-, голд нь би суугаад хөдөлсөн. Замд цастай байсан болохоор 2-3 удаа зогсож цас ухсан. Өөр зогсоогүй. Тэгээд 17 цагийн ...сумын хот хоорондын пост руу орж явсан би тэр хооронд зүүрмэглээд хальт унтсан байсан. Тэгсэн чинь тас, няс гээд чимээ гарч машинтай мөргөлдөөд би урагш болсон жолооч А.Д- ах хоёрын дунд тонгойсон байдалтай, Н.Д- ах суудал дээрээ хөл гээд орилоод байсан. Урдаас нэг цайвар өнгийн жижиг тэрэг мөргөлдсөн бололтой харагдсан. Би сандраад юу болсон талаар мэдэхгүй сайн санахгүй байна. Тэгээд машинаас буусан байхад нөгөө мөргөлдсөн байсан машинаас гал гарч шатсан. Н.Д- ах өөрөө ...сумаас энд иртэл машинаа жолоодсон. Надад гомдол санал, нэхэмжпэх зүйл байхгүй...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 88- 89 тал),

Хохирогч Ж.Б-ийн өгсөн: “...Би эхнэр Ц.С-ийн хамт 2023 оны 11 дүгээр сарын 06-ны өдөр Цагаан-Уул сумаас ...суманд орж ирсэн. Тэгээд хадам ах А.Д-, баз Н.Д-, хадам эгч Ц.А- нарын хамт Архангай аймгийн ...сум руу 2023 оны 11 дүгээр сарын 07-ны өдөр бэр гуйх гээд явсан. Бид нар Архангай аймгийн ...суманд 1 хоноод бэр гуйх ажлаа дуусгаад 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өглөө наашаа гарсан байдаг. Тэгээд зам жаахан цас, устай болохоор хальт зогсож цас ухсан. Тухайн үед Н.Д- тээврийн хэрэгслийг жолоодож, А.Д- ах урд талын суудалд эгч А-, эхнэр Ц.С- бид 3 хойд талын суудал дээр зорчиж явсан. Тэгээд орой 16 цаг өнгөрч байхад байх ... дөрөлжийн орчим засмал зам дээр гарч ирэхээр нь би унтсан. Би нэг мэдсэн чинь намайг 2 хүн дамжилдсан явсан. Миний баруун зүүн хөл гэмтсэн бололтой өвдөж байсан. Намайг өөр машинд хоёр хүн ергөж оруулсны дараа осол болсон гэдгийг мэдсэн. Яг ямар байдалтай явж байгаад, яагаад осол гарсан талаар мэдээгүй. Надад гомдол санал, нэхэмжлэх зүйл байхгүй...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 93-94 тал),

Иргэний хариуцагч Д.Ш-ийн өгсөн: “...2023 оны 11 сард манай аав Н.Д- “...” банк бус санхүүгийн байгууллагын нэр дээр байдаг миний эзэмшлийн ... улсын дугаартай “Тоёота приус-41” маркийн автомашиныг жолоодож яваад осолд холбогдож иргэд хохирсон хэрэгт иргэний хариуцагчаар оролцож байгаа юмаа, ямар нэгэн санал хүсэлт байхгүй...” гэх мэдүүлэг /4 хавтас 180 тал/,

Гэрч Г.Б-ын өгсөн: “... 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр 18 цагт намайг Хөвсгөл аймгийн ...сумын хөдөө гэртээ байж байтал ...сумын унаа осолд орсон байна гэж сонсоод А.Д-г ямар унаатай ...сум руу гаргасан талаар хүнээс сураглаж асуухад осолд орсон машин дотор сууж явсан байна гэсэн. Манай нөхөр А.Д- 2023 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдөр ...сум руу хувийн ажлаар орсон байсан. Нөхөр маань тэр осолд орсон өдөр ...сум руу гэр рүүгээ гарлаа гэж яриагүй. Тэгээд би сумын төвөөс орой 22 цаг өнгөрч байхад аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт ирэхэд А.Д- эрчимт эмчилгээнд орсон ухаангүй байна гэсэн. Манай нөхөр осолд орсон тээврийн хэрэгслийн арын суудал дээр сууж явсан юм шиг сураг сонсогдсон. Би хамт осолд орсон хүмүүстэй уулзаагүй. ...гомдолтой байна. эмчилгээний зардалд маш их мөнгө гарсан” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 93-94 тал),

Гэрч О.Г-ын өгсөн: “...2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өглөө хүү Г.О- маань миний “Пробокс” маркийн ...улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг аваад аймгийн төв орохоор эхнэр М.Г-, эмнэлгийн асрагч Д.Л-гийн хамт явсан. Тэгээд орой 23 цагийн үед хүүгээ осолд орсон талаар мэдсэн. Ингээд аймгийн эмнэлэг дээр ирэхэд мэс заслын тасагт хүү, бэр хоёр маань хэвтсэн уулзуулахгүй байсан. Одоо хүүгийн маань биеийн байдал тааруу нуруу нь өвдөөд хэвтэрт байна. Бэр маань гар нь хугарсан, 2 удаа хагалгаанд ороод эмнэлгээс гарсан. Г.О-ыг аваад Улаанбаатар хот руу эмчид үзүүлэх шаардлагатай байна. ...би энэ машиныг 2023 оны 02 дугаар сард Г- гэдэг хүнээс 10 сая төгрөгөөр худалдаж авсан...” мэдүүлэг (1 хавтас 105-106 тал),

Гэрч Д.Г-ын өгсөн: “...Би 2021 оны 11 дүгээр сард Хэнтий аймгийн ... сумаас 7.000.000 төгрөгөөр худалдаж авч байсан бөгөөд тухайн машиныг авчраад мотор сольж бусад үйлчилгээг бүгдийг нь хийсэн байсан. Ямар ч байсан танихгүй хүмүүс биш юм чинь дараа шилжүүлэхээр тохиролцсон. Угаасаа би ч тэр үед гэртээ байгаагүй Өмнөговь аймагт “...” ХХК-д зам усалгааны машин барьдаг байсан. Манай худ нартай утсаар ярьж байгаад машиныг авч явсан...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 111-112 тал),

Гэрч Д.Ш-ын өгсөн: “...Тухайн ... улсын дугаартай “Тоёота приүс-41” маркийн тээврийн хэрэгсэл албан ёсны эзэмшигч нь “...” ХХК юм. Учир нь би тухайн тээврийн хэрэгслийг “...” банк бус санхүүгийн байгууллагаас гаргуулж сар бүр 927.000 төгрөг төлөхөөр гэрээ байгуулж өөрийн төрсөн аав Н.Д-т өгсөн юм. Би одоо банк бусын төлөлтийг төлдөг. Харин тээврийн хэрэгслийг аав ашиглаж унаж хэрэглэж байгаад 2023 оны 11 сард Хөвсгөл аймгийн ...суманд осолд орж одоо Хөвсгел аймгийн журмын хашаанд байдаг гэсэн. Би төлөлтийг нь сар бүр хийгээд явж байгаа...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 116-117 тал),

Иргэний нэхэмжпэгч О.З-гийн өгсөн: “...”...” ХХК-нд зээлийн мэргэжилтэн. Манай компани автомашины лизинг гаргадаг үйл ажиллагаа явуулдаг компани юм. Манай компаниас 2023 онд Д.Ш- гэх залуу ... улсын дугаартай хар өнгийн “Приүс-41” маркийн тээврийн хэрэгслийг 20.000.000 /хорин сая/ төгрөгөөр гаргуулж сар бүр 927.000 төгрөг төлөх гэрээ байгуулж авсан. Одоо төлөлт хэвийн төлөгдөж байгаа. Харин миний сонссоноор тухайн тээврийн хэрэгсэл Хөвсгөл аймгийн ...суманд осолд холбогдсон сураг байсан. Манай байгууллагын зүгээс гэрээний осолд холбогдох юм бол даатгалын компаниас олгох нөхөн төлбөрийг манай байгууллагын Хаан банкны ... тоот дансанд хүлээн авч дотоодын хурлаараа шийдвэрлэж зээлийн төлөх мөнгөн дүнгээс хасна. Үлдэгдэл төлбөрийг гэрээний дагуу зээл төлөхгүй болсон тохиолдолд тухайн өдрийн хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүг оруулан нэхэмжилнэ. Одоогоор төлөлт хэвийн явагдаж байгаа учраас нэхэмжлэх зүйл байхгүй” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 122-123 тал),           

2023 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн .... дугаартай Д.Ш-ын ... улсын дугаартай “Приус-41” маркийн машины тээврийн хэрэгслийн зээлийн гэрээ (1 хавтас 124-132 тал),   

Иргэний нэхэмжлэгч Г.А-гийн өгсөн: “...Миний бие Хөвсгөл аймгийн эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн чанар төлбөрийн хяналтын мэргэжилтэн ажилтай юм. Хохирогч Д.Л- 7.511.900 төгрөг ,Т.Х-т 3.570.000 төгрөг, Ц.А- 2.005.960 төгрөг А.Д- 350.000 төгрөг, Ц.С- 395.000 төгрөг, Ж.Б- 3.647.000 төгрөг, Г.О- 1.941.000 төгрөг, Д.А.Д- 8.279.800 төгрөгийн эмчилгээ үйлчилгээг зам тээврийн осолд орсноос хойш авсан байна. Иймд Эрүүл мэндийн сангаас гаргуулсан нийт 30.757.210 төгрөгийг буруутай этгээдээс нэхэмжилнэ...” гэх мэдүүлэг (1 хавтас 136 тал),

Хөвсгөл аймгийн Эрүүл мэндийн даатгалын 2024 оны 05 сарын 28-ны өдрийн 26/127 дугаартай: “...Д.Л- 7.511,900 төгрөг, Т.Х- 3.570.000 төгрөг Ц.А- 2.005.960 төгрөг, А.Д- 350.000 төгрөг, Ц.С- 395.000 төгрөг Ж.Б- 3.647.000 төгрөг, Г.О- 1.941.000 төгрөг, М.Г- 3.056.550 төгрөг, Д.А.Д- 8.279.800 төгрөг эмчилгээ үйлчилгээ авсан талаарх албан бичиг, хавсралтын хамт (1 хавтас 137-147 тал),         

Шинжлэх ухаан Технологийн их сургуулийн Тээврийн сургуулийн техникийн шинжээчийн: “...”Пробокс” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч Г.О- нь уг ослын үед Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 23.9. а заалт буюу тээврийн хэрэгслийн техникийн тодорхойлолтоор тогтоосон тооноос олон зорчигч тээвэрлэхийг хориглоно“, 23.9 ж заалт буюу ...суудлын автомашинд ...зорчигчийн өвөр дээр хүн тээвэрлэхийг хориглоно” гэснийг зөрчсөн байна. “Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч Н.Д- нь уг ослын үед Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 13.1-р заалт буюу “Жолооч гүйцэж түрүүлэхийн өмнө ...замын болон цаг агаарын нөхцөл хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан уг үйлдлийг гүйцэтгэхзд аюул үүсэхгүй бусдын хөдөлгөөнд саад учруулахгүй байх мөн хүрэлцэхүйц хэмжээний зай байгаа эсэхийн анхаарч мэдсэн байвал зохино.” гэснийг зөрчсөн байна. Дээрх зам тээврийн осолд замын байгууламж замын тэмдэг, тэмдэглэгээ, болон бусад нөхцөл байдал нелөөлөөгүй байна. Хавтаст хэрэгт авагдсан хэргийн газрын үзлэгийн материалаас “Пробокс” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэл, “Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн хурдыг тогтоох боломжгүй байна. “Тоёота Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч нь монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 13.1-р заалтыг зөрчсөн нь осол гарах шалтгаан болсон гэж үзэж байна” гэх дүгнэлт (2 хавтас 132-133 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 566 дугаартай “...Д.А.Д-гийн биед гавал тархины гэмтэл, баруун нүдэнд шарх, баруун хацарт зулгаралт, хүзүү зүүн шуунд зулгаралт, бүхий гэмтэл тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн шинэ гэмтэл байна. Д.А.Д-гийн биед үүссэн тархины гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоогдсон журмын 3.1.2, 3.1.3-д зааснаар амь насанд аюултай гэмтэл тул гэмтлийн хүнд зэрэг тогтоогдлоо...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 224 тал),

Хөвсгөл аймгийн нэгдсэн эмнэлэгийн Шүүх сэтгэц эмгэг судлалын 25 дугаартай: “...Д.А.Д- нь одоогоор сэтгэцийн хувьд үнэн зөв мэдүүлэг өгөх чадваргүй, сэтгэцийн өвчнөөр өвчилж байгаагүй...” гэх дүгнэлт,

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 92 дугаартай: “...Д.Л-гийн биед зулайд шарх, хоёр талын дунд чөмөг ясанд хугарал, баруун эгэм, баруун талын 3, 4 хавирга, зүүн талын 2, 5, 6-р хавирганд хугарал бүхий гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр хэрэг болсон гэх цаг хугацаанд үүсжээ. Д.Л-гийн биед учирсан шарх гэмтэл нь тухайн үедээ гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн, хавирганы хугарлууд нь нийлбэр дүнгээрээ баруун, дунд чөмөг, баруун эгэм ясны хугарлууд нь тус тусдаа гэмтлийн хүндэвтэр зэрэгт хамаарна...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 248 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 567 дугаартай: “...Т.Х-ын биед зүүн дунд чөмөгт ясны хугарал, духанд шарх, дух, зүүн хацар, зүүн шилбэнд зулгаралт, зүүн зулайн хуйх, хоёр шилбэнд цус хуралт бүхий гэмтэл тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн шинэ гэмтлүүд байна. Т.Х-ын биед үүссэн хугарал гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хүндэвтэр, шарх гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн, бусад гэмтлүүд нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.6-д зааснаар гэмтлийн зэрэг тогтоогдохгүй...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 29 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 565 дугаартай: “...Г.Н-гийн биед эрүүнд шарх, дух, хоёр хацар, зүүн чамархайн хуйх. зүүн чихэнд зулгаралт, уруулд язрал бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь доохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн шинэ гэмтэл байна. Г.Н-гийн биед үүссэн гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг тур хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн ззрэг тогтоогдлоо...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 36 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 564 дугаартай: “Г.О-ын биед бүсэлхий 1, 2, 3, 4, 5-р нугалам, баруун тойг ясны хугарал, баруун өвдөг, зүүн гарын эрхий, долоовор хуруунд шарх, баруун гарын сарвуу, баруун ташаанд зулгаралт, зүүн гуя, баруун ташаанд цус хуралт, бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. 2. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүссэн шинэ гэмтэл байна. 3. Г.О-ын биед үүссэн хугарал нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийгудаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хүндэвтэр, шарх нь гэмтлийн зэрэгтогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг тур хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн, бусад гэмтлүүд нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.6-д зааснаар эрүүл мэндийг сарниулахгүй тул гэмтлийн зэрэг тогтоогдохгүй. 4. Дээрх гэмтлүүд нь хэрэг гарсан гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой. 5. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар тогтонги алдалтад нөлөөлөхгүй...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 43 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 168 дугаартай: “ Г.О-ын биеээс авсан гэх цусанд спирт илрээгүй...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 51 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 568 дугаартай: “М.Г-гийн биед зүүн бугалга, богтос ясны хугарал, эрүү, баруун бугалга, баруун шуу, баруун гуя, баруун өвдөг, зуун шилбэ, хэвлийд цус хуралт, баруун шагайд зулгаралт бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. 2. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн шинэ гэмтэл байна. 3. М.Г-гийн биед үүссэн хугарал нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хүндэвтэр, бусад гэмтлүүд нь нийтдээ гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.4.1-д зааснаар эрүүл мэндийг тур хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хөнгөн зэрэг тогтоогдлоо. 4. Дээрх гэмтлүүд нь хэрэг гарсан гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой. 5. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар тогтонги алдалтад нөлөөлөхгүй... гэх дүгнэлт (2 хавтас 65 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 561 дугаартай: “...А.Д-гийн биед баруун уушгины няцрал, өвчүү, баруун 2, 4, 6, 8, 9 зүүн 1 дүгээр хавирганы хугарал бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгджээ. А.Д-гийн биед үүссэн цээжний гэмтлүүд нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 3.1.10-д зааснаар амь насанд аюултай гэмтэл тул гэмтлийн хүнд зэрэг тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь хэрэг гарсан цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 151 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 572 дугаартай: “...Ц.С-ийн биед баруун гарын сарвуу ясны хугарал, дух, баруун дээд зовхи, баруун гарын сарвуунд цус хуралт бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. 2. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн шинэ гэмтлүүд байна. 3. Ц.С-ийн биед үүссэн хугарал нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хүндэвтэр, бусад гэмтлүүд нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.6-д зааснаар эрүүл мэндийг сарниулахгүй тул гэмтлийн зэрэг тогтоогдохгүй. 4. Дээрх гэмтлүүд нь хэрэг гарсан гзх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой. 5. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар тогтонги алдалтад нөлөөлөхгүй...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 158 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 580 дугаартай: “...Ж.Б-ийн биед зүүн шилбэнд цус хуралт, баруун түнхний үенд мултрал бүхий гэмтэл тогтоогдлоо. Дээрх гэмтэл нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр хэрэг болсон цаг хугацаанд үүсгэгджзэ. Ж.Б-ийн биед учирсан гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хүндэвтэр зэрэгт хамаарна...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 164 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 560 дугаартай: “...Н.Д-ын биед сүүж ясны хугарал, мултрал, баруун өвдөгөнд цус хуралт бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн байна. Н.Д-ын биед үүссэн гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн хүндэвтэр зэрэг тогтоогдлоо...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 170 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдөр 559 дугаартай: “...Ц.А-ийн биед баруун шаант зүүн тахилзуур ясны хугарлууд бүхий гэмтлүүд тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэдбэн байна. Ц.А-ийн биед үүссэн гэмтлүүд нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын 2.3.1-д зааснаар эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийг хүндэвтэр зэрэг тогтоогдлоо. Дээрх гэмтлүүд нь хэрэг гарсан гэх цаг хугацаанд үүссэн байх боломжтой. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадвар тогтонги алдалтад нөлөөлөхгүй...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 72 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2024 оны 06 дугаар сарын 18-ны өдрийн 330 дугаартай нэмэлт шинжилгээгээр “...Н.Д-ын биед баруун хөлийн мэдрэлийн аксоны гэмтэл тогтоогдлоо. Уг гэмтэл нь мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдсэн хуучин гэмтэл байна. Н.Д-ын биед үүссэн гэмтэл нь одоогийн байдлаар ерөнхий хөдөлмөрийн чадварын 25 хувиар тогтонги алдагдуулж байгаа тул гэмтлийн хүндэвтэр зэрэгт хамаарна...” гэх ЭНГ/ЭМГ шинжилгээний дүгнэлт (1  хавтас 185-186 тал),

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 169 дугаартай: “...иргэн Н.Д-ын биеээс авсан гэх цусанд спирт илрээгүй...” гэх дүгнэлт (1 хавтас 210 тал),

Сэтгэцэд учирсан хор уршгийн “Гуравдугаар” зэрэглэл тогтоосныг хүлээн зөвшөөрсөн маягт, /Д.Г.О-, М.Г-/ (2 хавтас 120,127 тал),

Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 296 дугаартай: “...Д.А.Д-гийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн дөрөвдүгээр зэрэглэлд хамаарна...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 96-98 тал),

Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2024 оны 03 дугаар сарын 29-ний өдрийн 297 дугаартай: “...Д.Л-гийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн гуравдугаар зэрэглэлд хамаарна...” гэх дүгнэлт (2 хавтас 105-107 тал),

Хөвсгөл аймгийн Авто тээврийн газрын “Приус-41” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн техникийн дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлт (2 хавтас 168-171 тал),

Хөвсгөл аймгийн Авто тээврийн газрын “Пробокс” маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийн техникийн дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлт

Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (1 хавтас 22 тал),

Шүүгдэгч Н.Д-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед яллагдагчаар өгсөн: “...би зүйл ангийг хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг /2 хавтас 232-233 тал/ зэрэг бичгийн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав.

              Мөрдөгч дээр дурдсан нотлох баримтуудыг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн байх бөгөөд эдгээр нь өөр хоорондоо агуулгын хувьд зөрөөгүй, энэ хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, хэргийн бодит байдлыг тогтоож, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд хангалттай байх тул шүүхийн шийдвэрийн үндэслэл болгон үнэлэв.

              Нэг. Гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн талаар:

              Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан хохирогч Т.Х-, Г.О-, М.Г-, Д.Л-, Ц.А-, А.Д-, Ц.А-, Ц.С-, Ж.Б-, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-ын хохирол, хор уршгийн талаар өгсөн мэдүүлэг, иргэний нэхэмжлэгч Г.А-, О.З-, иргэний хариуцагч Д.Ш-, насанд хүрээгүй гэрч Г.Н-, гэрч Г.Б-, О.Г-, Д.Г-, Д.Ш- нарын мэдүүлэг, хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, тээврийн хэрэгсэлд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, жолоочийн согтууруулах ундаа, мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн эсэхийг шалгасан тэмдэглэл, 2023 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 211201545 дугаартай Д.Ш-ын ... улсын дугаартай “Приус-41” маркийн автомашины тээврийн хэрэгслийн зээлийн гэрээ, Хөвсгөл аймгийн Эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн 2024 оны 05 сарын 28-ны өдрийн 26/127 дугаартай албан бичиг, хавсралт, Шинжлэх ухаан Технологийн их сургуулийн Тээврийн сургуулийн техникийн шинжээчийн дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 566 дугаартай дүгнэлт, Хөвсгөл аймгийн нэгдсэн эмнэлэгийн Шүүх сэтгэц эмгэг судлалын 25 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 92 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 567 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 565 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 564 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 168 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 568 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 561 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 572 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 580 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 560 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдөр 559 дугаартай дүгнэлт,

Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2024 оны 06 дугаар сарын 18-ны өдрийн 330 дугаартай нэмэлт дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 169 дугаартай дүгнэлт, сэтгэцэд учирсан хор уршгийн “Гуравдугаар” зэрэглэл тогтоосныг хүлээн зөвшөөрсөн маягт, /Д.Г.О-, М.Г-/, Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 296 дугаартай дүгнэлт, Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2024 оны 03 дугаар сарын 29-ний өдрийн 297 дугаартай дүгнэлт, Хөвсгөл аймгийн Авто тээврийн газрын техникийн дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлт, гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл, шүүгдэгч Н.Д-ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед гэм буруугаа хүлээн өгсөн мэдүүлэг зэргээр шүүгдэгч Н.Д- нь Н.Д- нь 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр Хөвсгөл аймгийн ... сумын 3 дугаар багийн нутагт Тоёота Приус-41 маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийн 13.1-р заалт буюу “Жолооч гүйцэж түрүүлэхийн өмнө ...замын болон цаг агаарын нөхцөл хөдөлгөөний дагуу үзэгдэлтийг харгалзан уг үйлдлийг гүйцэтгэхэд аюул үүсэхгүй бусдын хөдөлгөөнд саад учруулахгүй байх мөн хүрэлцэхүйц хэмжээний зай байгаа эсэхийг анхаарч мэдсэн байвал зохино.” гэснийг зөрчсөний улмаас эсрэг урсгалаас ирж явсан Пробокс-ХР-50 маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдөн тус машин жолоодон явсан жолооч Г.О-ын биед бүсэлхий 1, 2, 3, 4, 5-р нугалам, баруун тойг ясны хугарал, баруун өвдөг, зүүн гарын эрхий, долоовор хуруунд шарх, баруун гарын сарвуу, баруун ташаанд зулгаралт, зүүн гуя, баруун ташаанд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол, зорчигч Д.А.Д-гийн биед гавал тархины гэмтэл, баруун нүдэнд шарх, баруун хацарт зулгаралт, хүзүү зүүн шуунд зулгаралт, бүхий хүнд хохирол, Д.Л-гийн биед зулайд шарх, хоёр талын дунд чөмөг ясанд хугарал, баруун эгэм, баруун талын 3, 4 хавирга, зүүн талын 2, 5, 6-р хавирганд хугарал бүхий хүндэвтэр хохирол, Т.Х-ын биед зүүн дунд чөмөг ясны хугарал, духанд шарх, дух, зүүн хацар, зүүн шилбэнд зулгаралт, зүүн зулайн хуйх, хоёр шилбэнд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол, М.Г-гийн биед зүүн бугалга, богтос ясны хугарал, эрүү, баруун бугалга, баруун шуу, баруун гуя, баруун өвдөг, зуун шилбэ, хэвлийд цус хуралт, баруун шагайд зулгаралт бүхий хүндэвтэр хохирол, Тоёота Приус-41 маркийн ... улсын дугаартай тээврийн хэрэгсэлд зорчин явсан А.Д-гийн биед баруун уушгины няцрал, өвчүү, баруун 2, 4, 6, 8, 9 зүүн 1 дүгээр хавирганы хугарал бүхий хүнд хохирол, Ц.С-ийн биед баруун гарын сарвуу ясны хугарал, дух, баруун дээд зовхи, баруун гарын сарвуунд цус хуралт бүхий хүндэвтэр хохирол, Ц.А-ийн биед баруун шаант зүүн тахилзуур ясны хугарлууд бүхий хүндэвтэр хохирол, Ж.Б-ийн биед зүүн шилбэнд цус хуралт, баруун түнхний үенд мултрал бүхий хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн нь хангалттай нотлогдож тогтоогдсон байна.

Шүүх эмнэлгийн тусгай мэдлэг бүхий шинжээчийн дүгнэлтээр хохирогч Т.Х-, Г.О-, М.Г-, Д.Л-, Ц.А-, А.Д-, Ц.А-, Ц.С-, Ж.Б-, Д.А.Д-, Г.Н- нарын эрүүл мэндэд тогтоогдсон гэмтлүүд нь хатуу мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэх боломжтой шинэ гэмтлүүд өөрөөр хэлбэл зам тээврийн ослын улмаас авсан гэмтэл болох нь эргэлзээгүй нотлогдсон байх бөгөөд энэхүү хохирол, хор уршиг шүүгдэгч Н.Д-ын Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөн үйлдэлтэй шалтгаант холбоотой байна.

Өөрөөр хэлбэл тээврийн хэрэгслийг шүүгдэгч Н.Д- жолоодож явсан, тэрээр Монгол Улсын замын хөдөлгөөний дүрмийг баримтлах ёстой, зөрчвөл хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэх үүрэг бүхий этгээд юм.

Шүүхээс тогтоосон хэргийн нөхцөл байдлаар шүүгдэгч Н.Д- нь өөрийн үйлдлийн хууль бус шинжтэйг ухамсарласан, түүний улмаас хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэх ёстой байсан боловч мэдэлгүй үйлдэж дээрх хор уршигт хүргэснээр гэм буруугийн хувьд болгоомжгүй хэлбэрээр үйлдэгдсэн, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан автотээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих гэмт хэрэгт тооцохоор заасан нийгэмд аюултай, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр, хүнд хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангаж байх тул хэргийн зүйчлэл тохирсон, прокурорын яллах дүгнэлт үндэслэлтэй байна гэж үзэв.

Шүүгдэгч Н.Д-т холбогдуулан хохирогч Г.О-, Д.Л-, Т.Х-, М.Г-, Ц.С-, Ц.А-, Ж.Б нарын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан үйлдэл, хохирогч А.Д-, Д.А.Д- нарын эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсан үйлдэлд нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар хяналтын прокуророос яллагдагчаар татаж, яллах дүгнэлт үйлдэж, шүүгдэгчийн үйлдэлд хүнд зүйл ангид нь нэгтгэн Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар зүйлчилж ирүүлсэн нь хуульд нийцнэ гэж шүүх үзлээ.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Тээврийн хэрэгслийн аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих” гэмт хэргийг хуульчилж “тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөний улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан бол...” гэж үндсэн шинжийг, мөн 2-т “Энэ гэмт хэргийг” 2 дахь хэсгийн 2.3-т “хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулж үйлдсэн бол” гэж уг гэмт хэргийн хүндрүүлэх шинж гэж үзэхээр байна.

                Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлд заасан Шудрага ёсны зарчимд “Нэг гэмт хэрэгт нэг удаа ял оногдуулна” гэж хуульчилсан.

Тиймээс нэг гэмт хэргийн хүндрүүлэх шинж хангагдсан тохиолдолд хүнд шинжээр нь гэмт хэрэг үйлдэгдсэнд тооцож, тухайн шинжид хамаатуулан оногдуулахаар заасан ялыг оногдуулж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж дүгнэсэн болно.

Иймд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно” гэж заасны дагуу шүүгдэгч Н.Д-ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөний улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр, хүнд хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцов.

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

Шүүгдэгч Н.Д-ын гэм буруутай үйлдлийн улмаас Д.А.Д-, А.Д- нарын эрүүл мэндэд хүнд хохирол, Г.О-, Д.Л-, Т.Х-, М.Г-, Ц.С-, Ц.А-, Ж.Б- нарын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол, Г.Н-гийн эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол, мөн Г.О-, Д.Ш-, О.Г- нарын эд хөрөнгөнд хохирол учирсан болох нь шинжээчийн дүгнэлтүүдээр тогтоогдсон.

“Бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, нэр төр, алдар хүнд эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл, /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй”, “Зорчигч болон ачаа тээвэрлэх зориулалт бүхий тээврийн хэрэгслийг ашиглах явцад бусдын амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учирсан буюу эд юмс нь эвдэрч, устаж, гэмтсэн бол тухайн тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч учирсан гэм хорыг нөхөн төлөх үүрэгтэй”, “Тээврийн хэрэгсэл ашиглагчийг өмчлөгч буюу эзэмшигч өөрөө томилсон буюу өөрөө түүнд уг хэрэгслийг шилжүүлэн өгсөн бол бусдад учирсан гэм хорыг өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцан арилгах үүрэгтэй”, “Бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан этгээд нь хохирогчийн хөдөлмөрийн чадвараа алдсанаас дутуу авсан цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлого, ийнхүү эрүүл мэндэд гэм хор учруулсантай холбогдон гарсан асарч сувилах, нэмэгдэл хоол өгөх, хиймэл эрхтэн хийлгэх, сувиллын газар сувилуулах зэрэг зайлшгүй бүх зардлыг хохирогчид төлөх үүрэгтэй”, “Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг арилгахдаа гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд нь сэргээх /адил нэр, төрөл, чанарын эд хөрөнгө өгөх, гэмтсэн эд хөрөнгийг засах зэргээр/ буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлнө”, “Энэ хуулийн 230.2-т заасан сэтгэцэд учруулсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үүргийг гэм хор учруулсан этгээд хүлээнэ” гэж Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 499 дүгээр зүйлийн 499.1, 499.4 дэх хэсэг, 505 дугаар зүйлийн 505.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1, 511 дүгээр зүйлийн 511.3-т тус тус заасан.  

Хохирогч Д.Л- шүүхийн хэлэлцүүлэгт эмчилгээний зардал 11,395,103 төгрөг, ажилгүй байсан хугацааны цалин 9,753,600 төгрөг, сэтгэцэд учирсан хор уршиг 15,000,000 төгрөг, нийт 36,148,703 төгрөгийг нэхэмжилж, хавтаст хэрэгт:

Эмнэлгийн магадлагаа /4 хавтас 34 хуудас/, бичвэр арилсан Е-баримтууд /4 хавтас 35 хуудас/,

Бичвэр арилсан Е-баримт, 2023 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн сээр нуруу бэхэлгээ гэх 120,000 төгрөгийн Е-баримт, Тавин-Ус эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн эм, тарианы үнэ 17,450 төгрөгийн Е-баримт, 2023 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн эмнэлэгийн хэрэгслийн үнэ 25,000 төгрөгийн Е-баримт, Энхжаргалан гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 12,500 төгрөгийн Е-баримт, Нэмч санто гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 8,500 төгрөгийн Е-баримт, Тавин-Ус ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 6,450 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 450 төгрөгийн Е-баримт

Тавин-Ус ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 7,900 төгрөгийн Е-баримт, Тавин-Ус ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 12,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 6,250 төгрөгийн Е-баримт, Хос зүтгэл ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 64,000 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга Фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 16,200 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга Фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 27,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 5,400 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 36 хуудас/,

Цаа-Од Алтанзул салбар гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 39,200 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 14,800 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 13,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 58,700 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 70,700 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 37 хуудас/,

Хаан банкны 2023 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 650,000 төгрөгийн мөнгөн шилжүүлгийн баримт, НИК ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдрийн шатахууны үнэ 63,051 төгрөгийн Е-баримт, Долоон отог ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 15,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 19,500 төгрөгийн Е-баримт, 2023 оны 11  дүгээр сарын 12-ны өдрийн 48,859 төгрөгийн шатахууны Е-баримт, 2023 оны 11  дүгээр сарын 27-ны өдрийн 35,000 төгрөгийн шатахууны Е-баримт,

Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 3,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 6,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 3,350 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдрийн шатахууны үнэ 57,253 төгрөгийн Е-баримт, Сити Тара ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 39,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Сити Тара ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн зарлагын баримт /4 хавтас 38 хуудас/,

Цаа-Од Алтанзул салбар гэх 2023 оны 12 дугаар сарын 04-ний өдрийн 17,200 төгрөгийн Е-баримт, Нью Ремеди ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн эмийн үнэ 33,635 төгрөгийн зарлагын баримт, Шил гавар эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 41,500 төгрөгийн Е-баримт, Шил гавар эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 46,000 төгрөгийн Е-баримт, Атана фарм эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 50,300 төгрөгийн Е-баримт, Нандин Эко трейд ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 45,950 төгрөгийн Е-баримт, Тулгаватт ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 08-ны өдрийн эмийн үнэ 22,000 төгрөгийн Е-баримт, Нандин Эко трейд ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 53,000 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 39 хуудас/,

Хаан банкны 2023 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Сэцэн мед эмнэлэгийн 2023 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн үйлчилгээний үнэ 120,000 төгрөгийн Е-баримт, Петростар ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн шатахууны үнэ 100,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 25,200 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 52,000 төгрөгийн Е-баримт, үг, үсэг балартсан 22,000 төгрөгийн Е-баримт, үг, үсэг балартсан Е-баримт /4 хавтас 40 хуудас/,

Перпект эмнэлэгийн эмчийн үйлчилгээний 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Язгуур увдис ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 80,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Гантулга ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 27,000 төгрөгийн Е-баримт, Гантулга ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 57,800 төгрөгийн Е-баримт, Нью адонис ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 14,800 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл аймгийн Нэгдсэн эмнэлэгийн 100,000 төгрөгийн баримт, Отгонбуянт хүрээ ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 8,600 төгрөгийн Е-баримт, /4 хавтас 41 хуудас/,

Монос эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 51,332 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун гэх 2024 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн 12,200 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун гэх 2024 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн 14,700 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, 2022 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хос мөнгөн сар эмийн сангийн 2024 оны 03 дугаар сарын 14-ний өдрийн эмийн үнэ 15,500 төгрөгийн Е-баримт, үг, үсэг балартсан Е-баримт, Ситифарм гэх 2024 оны 03 дугаар сарын 14-ний өдрийн 6,550 төгрөгийн Е-баримт, Мөнхийн тун мед эмийн сангийн 11,750 төгрөгийн Е-баримт, Хаан банк гэх 197,200 төгрөгийн баримт, Мөнгөнгүүр эмнэлэгийн 2024 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 14-ний өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 42 хуудас/,

Шунхлай ШТС-ын 20,000 төгрөгийн Е-баримт, үг, үсэг балартсан Е-баримт, үг, үсэг балартсан Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 20-ны өдрийн 109,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 20-ны өдрийн 60,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 3,800 төгрөгийн Е-баримт, Винтер черри ХХК-ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдрийн 7,800 төгрөгийн Е-баримт, үг, үсэг балартсан Е-баримт /4 хавтас 43 хуудас/,

үг, үсэг балартсан Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 04  дүгээр сарын 02-ны өдрийн 13,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 12,000 төгрөгийн Е-баримт, ШТС-16 гэх 2024 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Петростар ХХК-ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 29-ний өдрийн 100,000 төгрөгийн Е-баримт, үг, үсэг балартсан Е-баримт,

Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 21-ний өдрийн 48,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 21-ний өдрийн 22,950 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж эмийн сангийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 88,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун ХХК-ийн 90,000 төгрөгийн Е-баримт, Э.Д- гэх тээврийн хөлс, жолоочийн хөлс 1,400,400 төгрөг хүлээж авсан бичвэр /4 хавтас 44 хуудас/,

Язгуур увдис ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн 80,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Хөгжлийн туслалцаа төвийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 390,000 төгрөгийн нэхэмжлэх, Язгуур увдис ХХК-ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн 80,000 төгрөгийн зарлагын баримт /4 хавтас 45 хуудас/,

Перпект эмнэлэгийн эмчийн үзлэгийн төлбөр 40,000 төгрөгийн баримт /4 хавтас 46 хуудас/, /нийт 6,659,080 төгрөг/-ийн баримтууд хэрэгт авагдсан,

Шүүх хуралдаанд шинээр:

Хөвсгөл аймгийн ...сумын Эрүүл мэндийн төвийн тодорхойлолт, хувь хүний орлогын албан татварын тодорхойлолт, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 07 дугаар сарын 12-ны өдрийн шатахууны үнэ 53,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 04-ний өдрийн 15,400 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК гэх 34,800 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 18-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 73,500 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн 10,800 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун гэх 2024 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 27,960 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 08 дугаар сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдрийн 14,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 16,540 төгрөгийн Е-баримт, Хүрээ инвест ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн шатахууны үнэ 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Оюун цагаан бөлбөө эмийн сангийн 2024 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдрийн 15,200 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 15-ны өдрийн шатахууны үнэ 53,000 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдрийн эмийн үнэ 7,476 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 19-ний өдрийн шатахууны үнэ 49,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 3,300 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн 8,010 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 4,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдрийн 53,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдрийн шатахууны үнэ 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 22-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Үг, үсэг балартсан 73,500 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Монсул ШТС-ын 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 54,450 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун эмийн сангийн 2024 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдрийн эм тарианы үнэ 76,300 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн шатахууны үнэ 80,000 төгрөгийн Е-баримт, ШТС-60 Жаргалант гэх 2024 оны 12 дугаар сарын 29-ний өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Үг, үсэг балартсан 50,200 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн шатахууны үнэ 24,500 төгрөгийн Е-баримт, Үг, үсэг балартсан Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 15-ны өдрийн 27,050 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 24,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдрийн 8,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн 33,500 төгрөгийн Е-баримт, Үг, үсэг балартсан 12,250 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдрийн 31,500 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 10 дугаар сарын 28-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 27,500 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун эмийн сангийн 2024 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн эмийн үнэ 14,350 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2022 оны 06 дугаар сарын 27-ны өдрийн 24,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 8,600 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 6,750 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 110,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх бүрд ШТС-ын 2024 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн 31,800 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн эмийн үнэ 97,500 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн эмийн үнэ 73,100 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 24,500 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 57,200 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 24-ний өдрийн 29,500 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн шатахууны үнэ 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2025 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн шатахууны үнэ 69,950 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 13,700 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдрийн эм, тарианы үнэ 66,200 төгрөгийн Е-баримт, Рехамед эмнэлэгийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 03 дугаар сарын 05-ны өдрийн 19,600 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 07-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн шатахууны үнэ 100,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2025 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдрийн 17,800 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туг эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 81,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 03 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 24-ний өдрийн 103,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдрийн 8,010 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн шатахууны үнэ 48,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийн эмийн үнэ 8,280 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдрийн тарианы үнэ 41,900 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 09-ний өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 12 дугаар сарын 04-ний өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 80,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдрийн шатахууны үнэ 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 31-ний өдрийн шатахууны үнэ 55,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдрийн шатахууны үнэ 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 03 дугаар сарын 20-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдрийн 46,500 төгрөгийн Е-баримт, Монсул ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн шатахууны үнэ 108,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 63,600 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 2025 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн 14,800 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн шатахууны үнэ 70,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, 112,946 төгрөгийн шатахууны Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 06 дугаар сарын 23-ны өдрийн 73,200 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Ариун тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдрийн 7,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 07 дугаар сарын 02-ны өдрийн 5,000 төгрөгийн Е-баримт, 2025 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн шатахууны үнэ 61,751 төгрөгийн Е-баримт, МТ ШТС-ын 2025 оны 06 дугаар сарын 27-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт,

2025 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн шатахууны үнэ 25,000 төгрөгийн Е-баримт,

Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, 2025 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 15-ны өдрийн эмийн үнэ 5,500 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж эмийн сангийн 2025 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн эмийн үнэ 19,500 төгрөгийн Е-баримт, 2025 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 13-ны өдрийн 22,500 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 15-ны өдрийн шатахууны үнэ 128,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн 12,700 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдрийн 25,800 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 22-ны өдрийн 18,100 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдрийн 15,400 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн 9,600 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдрийн 16,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 22-ны өдрийн 15,500 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдрийн 60,000 төгрөгийн шатахууны Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт /нийт 4,962,673 төгрөг/ баримтуудыг нотлох баримтаар гарган өгчээ.

Шүүх нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад:

Хавтаст хэрэгт авагдсан 2023 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн эмнэлэгийн хэрэгслийн үнэ 25,000 төгрөгийн Е-баримт, Энхжаргалан гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 12,500 төгрөгийн Е-баримт, Нэмч санто гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 8,500 төгрөгийн Е-баримт, Тавин-Ус ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 6,450 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 450 төгрөгийн Е-баримт, Тавин-Ус ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 7,900 төгрөгийн Е-баримт, Тавин-Ус ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 12,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 6,250 төгрөгийн Е-баримт, Хос зүтгэл ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 64,000 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга Фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 16,200 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга Фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 27,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 5,400 төгрөгийн Е-баримт, Цаа-Од Алтанзул салбар гэх 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 39,200 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 14,800 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 13,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 58,700 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 70,700 төгрөгийн Е-баримт, Долоон отог ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 15,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 19,500 төгрөгийн Е-баримт, 2023 оны 11  дүгээр сарын 12-ны өдрийн 48,859 төгрөгийн шатахууны Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 3,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 6,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 3,350 төгрөгийн Е-баримт, Сити Тара ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Цаа-Од Алтанзул салбар гэх 2023 оны 12 дугаар сарын 04-ний өдрийн 17,200 төгрөгийн Е-баримт, Нью Ремеди ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн эмийн үнэ 33,635 төгрөгийн зарлагын баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 50,300 төгрөгийн Е-баримт, Тулгаватт ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 08-ны өдрийн эмийн үнэ 22,000 төгрөгийн Е-баримт, Нандин Эко трейд ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 53,000 төгрөгийн Е-баримт, Хаан банкны 2023 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 25,200 төгрөгийн Е-баримт, Энтофарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 52,000 төгрөгийн Е-баримт, Перпект эмнэлэгийн эмчийн үйлчилгээний 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Язгуур увдис ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 80,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Гантулга ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 27,000 төгрөгийн Е-баримт, Гантулга ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, Отгонбуянт хүрээ ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 8,600 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдрийн 51,332 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Язгуур увдис ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн 80,000 төгрөгийн зарлагын баримт, Хөгжлийн туслалцаа төвийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 390,000 төгрөгийн нэхэмжлэх, Перпект эмнэлэгийн эмчийн үзлэгийн төлбөр 40,000 төгрөгийн баримт, Язгуур увдис ХХК-ийн 2024 оны 03 дугаар сарын 06-ны өдрийн 80,000 төгрөгийн зарлагын баримт зэрэг 1,772,826 төгрөгийн баримтуудыг,

шүүх хуралдаанд гаргаж өгсөн НИК ХХК-ийн 2024 оны 07 дугаар сарын 12-ны өдрийн шатахууны үнэ 53,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 04-ний өдрийн 15,400 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК гэх 34,800 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 18-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 73,500 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 05 дугаар сарын 16-ны өдрийн 10,800 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун гэх 2024 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 27,960 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 08 дугаар сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдрийн 14,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 16,540 төгрөгийн Е-баримт, Хүрээ инвест ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн шатахууны үнэ 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Оюун цагаан бөлбөө эмийн сангийн 2024 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдрийн 15,200 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 15-ны өдрийн шатахууны үнэ 53,000 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдрийн эмийн үнэ 7,476 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 19-ний өдрийн шатахууны үнэ 49,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 3,300 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн 8,010 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 4,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны өдрийн 53,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдрийн шатахууны үнэ 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 22-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, 73,500 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Монсул ШТС-ын 2024 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 54,450 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун эмийн сангийн 2024 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдрийн эм тарианы үнэ 76,300 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн шатахууны үнэ 80,000 төгрөгийн Е-баримт, ШТС-60 Жаргалант гэх 2024 оны 12 дугаар сарын 29-ний өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, 50,200 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ХХК-ийн 2024 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн шатахууны үнэ 24,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 15-ны өдрийн 27,050 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 24,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдрийн 8,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 08 дугаар сарын 16-ны өдрийн 33,500 төгрөгийн Е-баримт, 12,250 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдрийн 31,500 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, НИК ХХК-ийн 2024 оны 10 дугаар сарын 28-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 09 дүгээр сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 27,500 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун эмийн сангийн 2024 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн эмийн үнэ 14,350 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2022 оны 06 дугаар сарын 27-ны өдрийн 24,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 8,600 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2024 оны 09 дүгээр сарын 06-ны өдрийн 6,750 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 110,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх бүрд ШТС-ын 2024 оны 08 дугаар сарын 24-ний өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн 31,800 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн эмийн үнэ 97,500 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдрийн эмийн үнэ 73,100 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 02-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2024 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 24,500 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдрийн шатахууны үнэ 26,500 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 57,200 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 24-ний өдрийн 29,500 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 15-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн шатахууны үнэ 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2025 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн шатахууны үнэ 69,950 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 13,700 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдрийн эм, тарианы үнэ 66,200 төгрөгийн Е-баримт, Рехамед эмнэлэгийн 2025 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 03 дугаар сарын 05-ны өдрийн 19,600 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 07-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн шатахууны үнэ 100,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2025 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдрийн 17,800 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туг эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 81,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 03 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 24-ний өдрийн 103,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 05-ны өдрийн 8,010 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн шатахууны үнэ 48,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийн эмийн үнэ 8,280 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдрийн тарианы үнэ 41,900 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 09-ний өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2024 оны 12 дугаар сарын 04-ний өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 02 дугаар сарын 14-ний өдрийн шатахууны үнэ 80,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 07-ны өдрийн шатахууны үнэ 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 31-ний өдрийн шатахууны үнэ 55,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдрийн шатахууны үнэ 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 03 дугаар сарын 20-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдрийн 46,500 төгрөгийн Е-баримт, Монсул ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн шатахууны үнэ 108,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн 63,600 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 2025 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн 14,800 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2025 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн шатахууны үнэ 70,000 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, 112,946 төгрөгийн шатахууны Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 06 дугаар сарын 23-ны өдрийн 73,200 төгрөгийн Е-баримт, Голомт банкны 2025 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Ариун тун эмийн сангийн 2025 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдрийн 7,000 төгрөгийн Е-баримт, Зөв тун эмийн сангийн 2025 оны 07 дугаар сарын 02-ны өдрийн 5,000 төгрөгийн Е-баримт, 2025 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн шатахууны үнэ 61,751 төгрөгийн Е-баримт, МТ ШТС-ын 2025 оны 06 дугаар сарын 27-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт,

2025 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн шатахууны үнэ 25,000 төгрөгийн Е-баримт,

Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 05-ны өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, 2025 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 15-ны өдрийн эмийн үнэ 5,500 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж эмийн сангийн 2025 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн эмийн үнэ 19,500 төгрөгийн Е-баримт, 2025 оны 07 дугаар сарын 04-ний өдрийн шатахууны үнэ 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 13-ны өдрийн 22,500 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 15-ны өдрийн шатахууны үнэ 128,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн ШТС-ын 2025 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдрийн 12,700 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 21-ний өдрийн 25,800 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 22-ны өдрийн 18,100 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдрийн 15,400 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн 9,600 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 18-ны өдрийн 16,000 төгрөгийн Е-баримт, Алаг морьдын хатираа ХХК-ийн 2025 оны 07 дугаар сарын 22-ны өдрийн 15,500 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ХХК-ийн 2025 оны 08 дугаар сарын 20-ны өдрийн 60,000 төгрөгийн шатахууны Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2025 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдрийн шатахууны үнэ 50,000 төгрөгийн Е-баримтууд /нийт 6,735,499 төгрөг/-ийг  гэмт хэргийн улмаас учирсан гэм хорын хохиролд хамааралтай гэж үнэлж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 4,859,604 төгрөгийн баримтууд нь үг, үсэг балартсан, тоо, тооцоолол хийх боломжгүй байх тул хэлэлцэхгүй орхиж шийдвэрлэв. 

Иргэний хуулийн 499 дүгээр зүйлийн 499.1-д зорчигч болон ачаа тээвэрлэх зориулалт бүхий тээврийн хэрэгслийг ашиглах явцад бусдын амь нас, эрүүл мэндэд хохирол учирсан буюу эд юмс нь эвдэрч, устаж, гэмтсэн бол тухайн тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч учирсан гэм хорыг нөхөн төлөх үүрэгтэй. Мөн хуулийн 499 дүгээр зүйлийн 499.4-д тээврийн хэрэгсэл ашиглагчийг өмчлөгч буюу эзэмшигч өөрөө томилсон буюу өөрөө түүнд уг хэрэгслийг шилжүүлэн өгсөн бол  бусдад учирсан гэм хорыг өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцан арилгах үүрэгтэй гэж заасан ба иргэний хариуцагч Д.Ш- нь өөрийн эзэмшлийн ... улсын дугаартай “Приус-41” маркийн тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхийг шүүгдэгч Н.Д-т шилжүүлж, жолоодуулах явцад тээврийн хэрэгслийн жолооч Н.Д- нь зам тээврийн осол гаргаж, хүний эрүүл мэндэд хүнд, хүндэвтэр, хөнгөн хохирол учруулсан ба тээврийн хэрэгслийн жинхэнэ эзэмшигч буюу иргэний хариуцагч Д.Ш-, шүүгдэгч Н.Д- нараар хохирогч нарт учирсан гэм хорын хохирлыг хувь тэнцүүлэн хариуцуулж нөхөн төлүүлэх үндэслэлтэй байна.

Шүүгдэгч Н.Д- нь хохирогч Д.Л-д 200,000 төгрөг төлсөн болох нь “5900048057 дугаартай Л- гэх нэртэй Д.Л-гийн нөхрийн данс руу 200,000 төгрөгийг “хар 41 эмчилгээндээ хэрэглээрэй” гэх утгаар шилжүүлсэн шүүгдэгч Н.Д-ын дансны хуулга /4 хавтас 110, 115 тал/-аар тогтоогдож байх тул хасч тооцон 6.535.499 төгрөгийг Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 499 дүгээр зүйлийн 499.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Д-оос 3,267,749 төгрөгийг, иргэний хариуцагч Д.Ш-аас 3,267,749 төгрөгийг тус тус гаргуулж хохирогч Д.Л-д олгуулахаар шийдвэрлэв

Хохирогч Д.Л- нь ажилгүй байсан хугацааны цалин 9,753,600 төгрөгийг нэхэмжилж, шүүх хуралдаанд Хөвсгөл аймгийн ...сумын Эрүүл мэндийн төвийн тодорхойлолт, хувь хүний орлогын албан татварын тодорхойлолт, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолтыг гарган өгсөн байх боловч хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж авсан талаарх баримтыг гаргаж ирүүлээгүй байх тул тодорхой тооцоолол хийх боломжгүй байна. Иймд хохирогч Д.Л- нь цаашид гарах эмчилгээний зардал болон ажилгүй байсан хугацааны цалингийн талаарх нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас нэхэмжлэх эрхийг нь нээлттэй үлдээж шийдвэрлэлээ.

Мөрдөн шалгах ажиллагааны үед хохирогч Д.Л- нь сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоосон хохирлыг гаргуулах нэхэмжлэлийг гаргажээ.

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1-д “Бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, сэтгэцэд, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй”, мөн хуулийн 511 дүгээр зүйлийн 511.3-т “Энэ хуулийн 230.2-т заасан сэтгэцэд учруулсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үүргийг гэм хор учруулсан этгээд хүлээнэ”, мөн хуулийн 230 дугаар зүйлийн 230.2-т “Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгах бөгөөд бусад эдийн бус гэм хорыг гагцхүү хуульд тусгайлан заасан тохиолдолд мөнгөн хэлбэрээр арилгана” гэж  тус тус хуульчилжээ.

Монгол Улсын Их хурлын 2022 оны 12 сарын 23 өдөр баталсан Иргэний хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн 5 дугаар зүйлд “Энэ хуулийг Шүүх шинжилгээний тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/ хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.” гэж заасан байна.

Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.6 дахь хэсэгт “Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг үнэлэх, хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулахтай холбоотой Шүүх шинжилгээний тухай хууль болон дагалдах бусад хуулийн зохицуулалтыг 2023 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.” гэж заажээ.

Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2024 оны 03 дугаар сарын 29-ний өдрийн 297 дугаартай: “...Д.Л-гийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн гуравдугаар зэрэглэлд хамаарна...” гэх дүгнэлт хэрэгт авагдсан байх тул Монгол Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдаанаар баталсан “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-д заасны дагуу нөхөн төлбөрийг тооцон олгох нь зүйтэй байна.

Дээрх аргачлалын нөхөн төлбөр тооцох жишиг аргачлалын хүснэгтэд зааснаар хохирогч Д.Л-гийн сэтгэцэд учирсан хохирол гуравдугаар зэрэглэлд үнэлэгдсэн байх тул шүүхээс нөхөн төлбөрийн хэмжээг тогтоохдоо шинжээчийн дүгнэлтийг үндэслэн шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.6 дугаар  зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн хөнгөн ангилалд хамаарч байгааг, хохирогч Д.Л-гийн эрүүл мэндэд учирсан гэмтэл нь шинжээчийн зулайд шарх, хоёр талын дунд чөмөг ясанд хугарал, баруун эгэм, баруун талын 3, 4 хавирга, зүүн талын 2, 5, 6-р хавирганд хугарал бүхий гэмтэл учирсан, уг гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журамд зааснаар хүндэвтэр зэрэгт хамаарч байгаа, хохирогчийн нас, хүйс, шүүгдэгч Н.Д-ын бусдын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан үйлдэл нь хууль бус бөгөөд энэ үйлдлийн улмаас хохирол, хор уршиг учирна гэдгийг мэдсэн боловч гэм буруугийн хувьд ”болгоомжгүй” хэлбэрээр үйлдсэн, мөрдөн шалгах ажиллагааны үед болон шүүхийн шатанд шүүгдэгчийн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмшиж байгаа байдал, хувийн байдал, эрхэлсэн хөдөлмөр, төлбөрийн чадвар зэрэг нөхцөл байдлуудыг харгалзан үзэж, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 20 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний мөнгөн дүнгээр тооцож хохирогч Д.Л-д олгох нь зүйтэй гэж дүгнэв.

Шүүгдэгч Н.Д-ын хохирогч Д.Л-гийн эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүй учруулсан үйлдэл 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр үйлдэгдсэн байна.

Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооны 2022 оны 5 дугаар сарын 04-ний өдөр хурлаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 2023 онд 550,000 төгрөгөөр тогтоосон байх тул

2023 онд мөрдөгдөж байсан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ буюу 550,000 төгрөгийг хуульд зааснаар 20 дахин нэмэгдүүлэн үржүүлэн тооцоход 11,000,000 /550,000х20=11,000,000/ төгрөг болж байна.

Иймд шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас хувь тэнцүүлэн Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 511 дүгээр зүйлийн 511.3 дахь хэсэгт зааснаар 11,000,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.Л-д олгохоор шийдвэрлэв.

Хохирогч Т.Х- мөрдөн шалгах ажиллагааны үед эмчилгээний зардал 1,020,000 төгрөг, сэтгэцэд учирсан хор уршгийг нэхэмжилж, хавтаст хэрэгт Мерчант эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 15,600 төгрөгийн Е-баримт, Тулга фарм эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 166,500 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн шатахууны үнэ 79,000 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн эм, тарианы үнэ 161,300 төгрөгийн Е-баримт, 98,000 төгрөгийн Е-баримт, 2023 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн бараа, үйлчилгээний үнэ 110,500 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн эм, эмнэлэгийн хэрэгслийн үнэ 47,570 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн шатахууны үнэ 100,000 төгрөгийн Е-баримт, 2023 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн 105,189 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 08-ны 9,000 төгрөгийн Е-баримт, Шүүдэргэнэ эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 22,800 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн 19,200 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 60,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 3,050 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл эм хангамж ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 5,600 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 38,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 27,450 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 2,000 төгрөгийн Е-баримт зэргийг гаргаж өгснийг шүүх нотлох баримтаар тооцон үнэлж, шүүгдэгч Н.Д- нь хохирогч Т.Х-ын 5900205330 дугаартай данс руу 300,000 төгрөгийг “эмчилгээ” гэх утгаар, 300,000 төгрөгийг “Д.Ш-аас Т.Х-т замын зардалд нэмэрлээрэй” гэх утгаар төлсөн болох нь шүүгдэгч Н.Д-ын дансны хуулга /4 хавтас 109, 111 тал/ тогтоогдож байх тул эмчилгээний зардал 420,000 төгрөгийг шүүгдэгчээс Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас тус тус гаргуулж хохирогч Т.Х-т олгох нь зүйтэй байна. 

Гэмт хэргийн улмаас насанд хүрээгүй хохирогч Г.Н-гийн эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан ба шүүгдэгч Н.Д-оос 5084245798 дугаартай Г.Б гэх хохирогч Г.Н-гийн аавын данс руу 200,000 төгрөг, иргэний хариуцагч Д.Ш-ын ахын нь данснаас 5084245798 дугаартай Г.Б гэх хохирогч Г.Н-гийн аавын данс руу 300,000 төгрөг “7 настай хүүхдийн хувцасны мөнгө хийв” гэх утгаар шилжүүлж, нийт 500,000 төгрөг төлсөн болох нь тогтоогдож байх боловч  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй байх тул гэм буруутай болон, хохирлыг хэлэлцэхгүй орхиж шийдвэрлэлээ.

Иймд хохирогч Т.Х- нь эмчилгээний зардал болон сэтгэцэд учирсан хор уршгийн талаарх нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас нэхэмжлэх эрхтэйг дурдаж шийдвэрлэв.

Хохирогч Д.А.Д-, түүний хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г- нарын өмгөөлөгч Д.Оюунбилэг шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “...хохирогч Д.А.Д-гийн эмчилгээний зардалд 11,568,295 төгрөг, хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэл 4 гарсан учраас хамгийн дээд хэмжээгээр буюу 45,99 дахин нэмэгдүүлснээр нэхэмжилж байна” гэв.

Хохирогчийн өмгөөлөгч Д.Оюунбилэгээс хавтаст хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн хохирогч Д.А.Д-гийн эмчилгээний зардалтай холбоотой 21 хуудас, нийт 11,568,295 төгрөгийн баримт /4 хавтас 68-80 тал/-ыг шүүх шинжлэн судлаад дээрх нотлох баримтууд нь гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролд хамааралтай гэж дүгнэж, нотлох баримтаар үнэлж шийдвэрлэв. 

Шүүгдэгч Н.Д- нь хохирогч Д.А.Д-д өөрийн дансаар эмчилгээний зардалд Д.А.Д-гийн эхнэр н.Г.Б-ын 5912038319 дугаартай данс руу 1,500,000 төгрөгийг “эмчилгээ” гэх утгаар, 1,000,000 төгрөгийг “эмчилгээний зардал” гэх утгаар, 300,000 төгрөгийг “Д.Ш-аас А.Д-гийн эхнэрт” гэх утгаар, 500,000 төгрөгийг “эм тарианы мөнгө хар приүс41” гэх утгаар, 500,000 төгрөгийг “эм тариа ойр зуурын юмандаа хэрэглээрэй” гэх утгаар тус тус шилжүүлж, нийт 3,800,000 төгрөг төлсөн болох нь шүүгдэгч Н.Д-ын Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга /4 хавтас 108-114 тал/-аар тогтоогдож байх тул шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч нараас хувь тэнцүүлэн эмчилгээний зардалд 7,768,295 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-д олгох нь зүйтэй гэж үзлээ.

Мөрдөн шалгах ажиллагааны үед хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г- нь сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоосон хохирлыг гаргуулах нэхэмжлэлийг гаргажээ.

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1-д “Бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, сэтгэцэд, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй”, мөн хуулийн 511 дүгээр зүйлийн 511.3-т “Энэ хуулийн 230.2-т заасан сэтгэцэд учруулсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үүргийг гэм хор учруулсан этгээд хүлээнэ”, мөн хуулийн 230 дугаар зүйлийн 230.2-т “Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгах бөгөөд бусад эдийн бус гэм хорыг гагцхүү хуульд тусгайлан заасан тохиолдолд мөнгөн хэлбэрээр арилгана” гэж  тус тус хуульчилжээ.

Монгол Улсын Их хурлын 2022 оны 12 сарын 23 өдөр баталсан Иргэний хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн 5 дугаар зүйлд “Энэ хуулийг Шүүх шинжилгээний тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/ хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.” гэж заасан байна.

Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.6 дахь хэсэгт “Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг үнэлэх, хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулахтай холбоотой Шүүх шинжилгээний тухай хууль болон дагалдах бусад хуулийн зохицуулалтыг 2023 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.”  гэж заажээ.

Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 296 дугаартай: “...Д.А.Д-гийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн дөрөвдүгээр зэрэглэлд хамаарна...” гэх дүгнэлт хэрэгт авагдсан байх тул Монгол Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдаанаар баталсан “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-д заасны дагуу нөхөн төлбөрийг тооцон олгох нь зүйтэй байна.

Дээрх аргачлалын нөхөн төлбөр тооцох жишиг аргачлалын хүснэгтэд зааснаар хохирогч Д.А.Д-гийн сэтгэцэд учирсан хохирол дөрөвдүгээр зэрэглэлд үнэлэгдсэн байх тул шүүхээс нөхөн төлбөрийн хэмжээг тогтоохдоо шинжээчийн дүгнэлтийг үндэслэн шүүгдэгчийн үйлдсэн гэмт хэрэг нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.6 дугаар  зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн хөнгөн ангилалд хамаарч байгааг, хохирогч Д.А.Д-гийн эрүүл мэндэд учирсан гэмтэл нь шинжээчийн дүгнэлтээр гавал тархины гэмтэл, баруун нүдэнд шарх, баруун хацарт зулгаралт, хүзүү зүүн шуунд зулгаралт бүхий гэмтэл учирсан, уг гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журамд зааснаар хүнд зэрэгт хамаарч байгаа, хохирогчийн нас, хүйс, шүүгдэгч Н.Д-ын бусдын эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсан үйлдэл нь хууль бус бөгөөд энэ үйлдлийн улмаас хохирол, хор уршиг учирна гэдгийг мэдсэн боловч гэм буруугийн хувьд ”болгоомжгүй” хэлбэрээр үйлдсэн, мөрдөн шалгах ажиллагааны үед болон шүүхийн шатанд шүүгдэгчийн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмшиж байгаа байдал, хувийн байдал, эрхэлсэн хөдөлмөр, төлбөрийн чадвар зэрэг нөхцөл байдлуудыг харгалзан үзэж, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 45 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний мөнгөн дүнгээр тооцож хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-д олгох нь зүйтэй гэж дүгнэв. 

Шүүгдэгч Н.Д-ын хохирогч Д.А.Д-гийн эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол болгоомжгүй учруулсан үйлдэл 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр үйлдэгдсэн байна.

Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооны 2022 оны 5 дугаар сарын 04-ний өдөр хурлаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 2023 онд 550,000 төгрөгөөр тогтоосон байх тул

2023 онд мөрдөгдөж байсан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ буюу 550,000 төгрөгийг хуульд зааснаар 45 дахин нэмэгдүүлэн үржүүлэн тооцоход 24,750,000 /550,000х45=24,750,000/ төгрөг болж байна.

Иймд шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас  Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 511 дүгээр зүйлийн 511.3 дахь хэсэгт зааснаар 24,750,000 төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-д олгохоор шийдвэрлэв.

Хохирогч Г.О- нь эмчилгээний зардалд 1,782,260 төгрөг, автомашины үнэ 8,490,000 төгрөг, тээврийн болон бусад зардалд 1,782,260 төгрөг, нийт 13,506,539 төгрөгийг шүүгдэгч Н.Д-оос нэхэмжилж, хавтаст хэрэгт:

Хөвсгөл аймгийн ...сумын Эрүүл мэндийн төвийн 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн тодорхойлолт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Шүүдэргэнэ эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 23,100 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн 85,000 төгрөгийн Е-баримт, Мед траума эмнэлэгийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 150,000 төгрөгийн баримт, Дуб ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 150,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуб ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 150,000 төгрөгийн Е-баримт, автозогсоолын 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 3,500 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 58,560 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 8,500 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 56,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 08-ны өдрийн 174,650 төгрөгийн Е-баримт, Мөнгөнгүүр эмнэлэгийн 2023 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн 35,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдрийн 101,169 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн 55,000 төгрөгийн Е-баримт, Цаа-Од Алтанзул эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 60,000 төгрөгийн Е-баримт, Баянгол эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн 500 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн 8.600 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, МТ ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 85,144 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 50 тал/,

            НИК ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 240,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 23,700 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 9,700 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 15,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 26,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 28,500 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Мобиком ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн төлбөрийн баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 51,800 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 10,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 13,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 5,500 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 21,050 төгрөгийн Е-баримт, Хөх дуулга ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 3,950 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 24,900 төгрөгийн Е-баримт, Бишрэлт дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 54,900 төгрөгийн Е-баримт, Мобиком ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн төлбөрийн баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Мобиком ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн төлбөрийн баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ХХК-ийн ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 100,450 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 33,000 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 52 тал/,

            Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 07-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2024 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн 7,345 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн 104,050 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 13-ны өдрийн 78,020 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 14-ний өдрийн 120,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 146,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 04 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 128,843 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 04 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 57,028 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн 53,500 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 12-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун эмийн сангийн 2024 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 11,310 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 11,310 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдрийн 5,200 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 21-ний өдрийн 120,600 төгрөгийн Е-баримт, Хүрээ инвест ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 54 тал/ нийт 3,234,379 төгрөгийн нотлох баримтуудыг хэрэгт гаргаж өгчээ.

            Шүүх нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад:

            Хөвсгөл аймгийн ...сумын Эрүүл мэндийн төвийн 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн тодорхойлолт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Шүүдэргэнэ эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн 23,100 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуулга ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн 85,000 төгрөгийн Е-баримт, Мед траума эмнэлэгийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 150,000 төгрөгийн баримт, Дуб ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 150,000 төгрөгийн Е-баримт, Дуб ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 150,000 төгрөгийн Е-баримт, автозогсоолын 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 3,500 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 58,560 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 8,500 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 07-ны өдрийн 56,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 08-ны өдрийн 174,650 төгрөгийн Е-баримт, Мөнгөнгүүр эмнэлэгийн 2023 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн 35,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 10-ны өдрийн 101,169 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 12-ны өдрийн 55,000 төгрөгийн Е-баримт, Цаа-Од Алтанзул эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн 60,000 төгрөгийн Е-баримт, Баянгол эмийн сангийн 2023 оны 12 дугаар сарын 16-ны өдрийн 500 төгрөгийн Е-баримт, Анутулга фарм ХХК-ийн 2023 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн 8.600 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, МТ ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 85,144 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 240,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 23,700 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 9,700 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 15,000 төгрөгийн Е-баримт, Тунамал эмийн сангийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 26,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 28,500 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Мобиком ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн төлбөрийн баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 51,800 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 10,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 13,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 5,500 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 21,050 төгрөгийн Е-баримт, Хөх дуулга ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 3,950 төгрөгийн Е-баримт, Нар дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 24,900 төгрөгийн Е-баримт, Бишрэлт дэлгүүрийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 42,000 төгрөгийн Е-баримт, Сод Монгол ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 54,900 төгрөгийн Е-баримт, Мобиком ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн төлбөрийн баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Мобиком ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 3,000 төгрөгийн төлбөрийн баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ХХК-ийн ШТС-ын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 100,450 төгрөгийн Е-баримт, Хөх туга фарм ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 33,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 07-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Монос эмийн сангийн 2024 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн 7,345 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн 104,050 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 13-ны өдрийн 78,020 төгрөгийн Е-баримт, Тэс петролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 14-ний өдрийн 120,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 146,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 04 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 128,843 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 04 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 57,028 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн 53,500 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 12-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Цагаан тун эмийн сангийн 2024 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 11,310 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 11,310 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 05 дугаар сарын 17-ны өдрийн 5,200 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл Дуулга ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 21-ний өдрийн 120,600 төгрөгийн Е-баримт, Хүрээ инвест ШТС-ын 2024 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримтуудыг нотлох баримтаар үнэлж, эмчилгээний зардал 3,234,379 төгрөг болон ... улсын дугаартай “Тоёота Пробокс” маркийн тээврийн хэрэгслийн үнэ 8,490,000 төгрөг, гар утас, эм, эмнэлэгийн хэрэгслийн үнэ 1,782,260 төгрөг, нийт 13,506,639 төгрөгийг шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулж хохирогч Г.О-т олгох нь зүйтэй байна.

Хохирогч М.Г- эмчилгээний зардал 1,941,382 төгрөг, цаашид гарах эмчилгээний зардлыг нэхэмжилж, хэрэгт:

Хөвсгөл Их тайга ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 5,500 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 260,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 219,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 55,424 төгрөгийн Е-баримт,  Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 49,020 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 15,300 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийн 50,024 төгрөгийн Е-баримт, Баруун туруу ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийн 45,984 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн 88,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 14,700 төгрөгийн Е-баримт, Өргөөфарм эмийн сангийн 2024 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн 46,500 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хүрээ инвест гэх 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн 105,200 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 58 тал/,

Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 45,050 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 201-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 201-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 29-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 80,000 төгрөгийн Е-баримт, МТ ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 40,200 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн автозогсоолын төлбөр 2,000 төгрөгийн баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 19-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийн 18,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийн 53,000 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн замын хяналтын постын 1,000 төгрөгийн баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 29-ний өдрийн 150,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдрийн 32,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдрийн 57,480 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдрийн 31,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 05-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт /4 хавтас 60 тал/,

Мөнхийн тун ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 197,500 төгрөгийн бараа, материалын зарлагын баримт, ...сумын Эрүүл мэндийн төвийн 2023 оны 11 дүгээри сарын 09-ний өдрийн 197,500 төгрөгийн нэхэмжлэх, ...сумын эрүүл мэндийн  төвийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 173,500 төгрөгийн орлогын баримт, Хөвсгөл Монос ХХК-ийн 2023 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдрийн 173,500 төгрөгийн зарлагын баримт /4 хавтас 61-64 тал/ хэрэгт авагдсан байна.

Шүүх нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад:

Хөвсгөл Их тайга ХХК-ийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 5,500 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 24-ний өдрийн 260,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 219,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 26-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 55,424 төгрөгийн Е-баримт,  Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 49,020 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2024 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн 15,300 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийн 50,024 төгрөгийн Е-баримт, Баруун туруу ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 03-ны өдрийн 45,984 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн 88,000 төгрөгийн Е-баримт, НИК ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Үлэмж итгэл эмийн сангийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 14,700 төгрөгийн Е-баримт, Өргөөфарм эмийн сангийн 2024 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн 46,500 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн Е-баримт, Хүрээ инвест гэх 2024 оны 05 дугаар сарын 27-ны өдрийн 105,200 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 45,050 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2023 оны 12 дугаар сарын 201-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, НИК ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 201-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 29-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2023 оны 12 дугаар сарын 28-ны өдрийн 50,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 80,000 төгрөгийн Е-баримт, МТ ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, замын хяналтын постын 2024 оны 01 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 1,000 төгрөгийн баримт, Ойн бирж ШТС-ын 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 40,200 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийн автозогсоолын төлбөр 2,000 төгрөгийн баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 19-ний өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийн 18,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 27-ны өдрийн 53,000 төгрөгийн Е-баримт, 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн замын хяналтын постын 1,000 төгрөгийн баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 20,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн 40,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 02 дугаар сарын 29-ний өдрийн 150,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдрийн 32,000 төгрөгийн Е-баримт, Шунхлай ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдрийн 57,480 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдрийн 31,000 төгрөгийн Е-баримт, Тэспетролиум ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримт, Хөвсгөл дуулга ШТС-ын 2024 оны 03 дугаар сарын 05-ны өдрийн 30,000 төгрөгийн Е-баримтуудыг нотлох баримтаар үнэлж, нийт 1,941,382 төгрөгийг шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас хувь тэнцүүлэн гаргуулж, хохирогч М.Г-д олгохоор шийдвэрлэв.

Энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогч А.Д-н эрүүл мэндэд хүнд, хохирогч Ц.А-, Ц.С-, Ж.Б- нарын эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол, насанд хүрээгүй хохирогч Г.Н-гийн эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учирсан ба шүүгдэгч Н.Д-ын зүгээс хохирогч Ц.С-т 500,000 төгрөгийн, хохирогч Ж.Б-эд 500,000 төгрөгийн хохирол төлсөн болох нь шүүгдэгч Н.Д-ын Хаан банкны дансны хуулга /4 хавтас 114 тал/-аар тогтоогдсон, хохирогч Ц.А-, А.Д-, Ц.С-, Ж.Б- нар нь “гомдол саналгүй болно...” гэх өргөдөл, хүсэлт /4 хавтас 104-107 тал/ хэрэгт авагдсан байх тул энэ шийтгэх тогтоолоор шүүгдэгч Н.Д-ыг хохирогч Ц.А-, А.Д-, Ц.С-, Ж.Б- нарт төлөх төлбөргүй гэж үзлээ.

Иймд хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-, хохирогч Д.Л-, Т.Х-, Г.О-, М.Г- нар нь нотлох баримтаа бүрдүүлэн цаашид гарах эмчилгээний зардал, хохирогч Д.Л- нь ажилгүй байсан хугацааны цалин,

Хохирогч Г.О-, М.Г-,Т.Х- нар нь сэтгэцэд учирсан хор уршгийн талаарх нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас нэхэмжлэх эрхтэйг дурдаж шийдвэрлэв.

Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.1 дэх хэсэгт “гэмт хэрэг, зөрчлийн улмаас эрүүл мэнд нь хохирсон даатгуулагчийн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардлын төлбөрийг холбогдох хууль хяналтын байгууллага хариуцан буруутай этгээдээр эрүүл мэндийн даатгалын байгууллагад нөхөн төлүүлэх”-ээр хуульчилсан ба Хөвсгөл аймгийн Эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийг төлөөлж иргэний нэхэмжлэгчээр Г.А-г тогтоосон, Хөвсгөл аймгийн Эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн цахим системийн зардлын мэдээлэл, иргэний нэхэмжлэгч Г.А-гийн мэдүүлэг зэрэг нотлох баримтууд хэрэгт авагдсан байна.

Иргэний нэхэмжлэгч Г.А- нь мөрдөн шалгах ажиллагааны үед эрүүл мэндийн даатгалын сангаас  хохирогч Д.Л-д 7.511.900 төгрөгийн, хохирогч Т.Х-т 3.570.000 төгрөгийн, хохирогч Ц.А-т 2.005.960 төгрөгийн, хохирогч А.Д-д 350.000 төгрөгийн, хохирогч Ц.С-т 395.000 төгрөгийн, хохирогч Ж.Б-эд 3.647.000 төгрөгийн, хохирогч Г.О-т 1.941.000 төгрөгийн, хохирогч Д.А.Д-д 8.279.800 төгрөгийн, нийт 30,757,210 төгрөгийн зардал гарсныг нэхэмжилсэн байх тул Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1 дэх хэсэг, Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1 дэх хэсгийн 12.1.1-т зааснаар шүүгдэгч Н.Д-оос 30,757,210 төгрөгийг гаргуулж эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 100900020080 тоот дансанд олгох нь зүйтэй байна.

              Хоёр. Шүүгдэгчид хүлээлгэх эрүүгийн хариуцлагын талаар:

              Шүүгдэгч Н.Д-ын гэм буруутай үйлдэл нотлогдож тогтоогдсон тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно” гэж, 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж тус тус заасны дагуу түүнийг тээврийн хэрэгслийн жолоооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөний улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр, хүнд хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

Шүүгдэгч Н.Д-ын хэрэг хариуцах чадвар, сэтгэцийн байдлын талаар эргэлзээтэй байдал тогтоогдоогүй болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судлагдсан бичгийн нотлох баримтаар шүүгдэгч Н.Д-т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т заасан “тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн”-ийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, мөн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болохыг дурдах нь зүйтэй байна.

Хавтаст хэргийн ... талд авагдсан ... зэрэг түүний хувийн байдлыг тодорхойлсон баримтуудаар шүүгдэгч Н.Д- нь ... зэрэг түүний хувийн байдал тогтоогдсон байна. 

Шүүгдэгч Н.Д-т эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ шүүх хуралдаанд улсын яллагчаас: “...Шүүгдэгч нь анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалтай, 6.6 дугаар зүйлд заасан хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй, зарим хохирлыг төлөх талаарх санаачилга гаргасан зэргийг харгалзан үзэж Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг сонгох нь зүйтэй гэж үзлээ. Шүүгдэгчийн хувийн байдал насны хувьд .. настай, хохирлыг барагдуулахаа илэрхийлж байгаа зэргийг харгалзаж 3 жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулах саналтай байна. Уг ялыг оршин суугаа газраар нь буюу ...сумын хилээр хязгаарлалт тогтоох саналтай байна...” санал, дүгнэлтийг,

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгчийн: “...Шүүгдэгч энэ зам тээврийн ослын улмаас өөрөө ч хөдөлмөрийн чадвараа алдсан байгаа. Зам тээврийн осол болгоомжгүй гэмт хэрэгт хамаарагддаг. Архи ууж яваад тийм байдалд орсон бол буруутгах үндэслэлтэй байлаа. Гэтэл архи уугаагүй эв эрүүл явж байгаад болгоомжгүй байдлаас болж аваар гаргасанд үнэхээр харамсалтай байна. Хохирогч нарт хохирол учирсан дээр маргаагүй уучлалт гуйж байна. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасан тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, 30 жил тээврийн хэрэгсэл жолоодож амь амьдралаа залгуулж ирсэн, үүнээс өмнө ямар ч ийм асуудал гаргаж байгаагүй юм. 1, 2-хон минутын хугацаанд хэн хэнийгээ хохироож шүүгдэгч гэсэн нэрээр орж байгаа нь шүүгдэгчийн хувьд харамсалтай байна. Хохирлыг өөрийн боломжоороо төлж барагдуулан зарим хохирогч нартай эвлэрсэн. Цаашид бусад хохирогч нарын хохирлыг боломжоороо төлнө гэдгээ илэрхийлж байгаа. Хүү нь нэгдмэл ашиг сонирхолтой, хүүхдүүд нь эцгийгээ хориулахгүй байя гэсэн байр суурьтай оролцож байна. Хэдий ажиглагчийн байр сууринаас оролцож байгаа ч өмгөөлөгчийн зүгээс үүнийг илэрхийлэх нь зөв байх. Шүүгдэгч гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирол, хор уршгийг нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн, өөрөө ч мөн гэмтсэн, дахин хагалгаанд орох шаардлагатай байгаа зэргийг харгалзан үзэж Эрүүгийн хуулийн 7.1 дүгээр зүйлд зааснаар шүүгдэгч Н.Д-т 1 жилийн хугацаагаар тэнсэх ял оногдуулж өгөөч гэж хүсэж байна. Яагаад зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг дэмжихгүй байна гэхээр шүүгдэгч эрүүл мэндийн хувьд хагалгаанд орох, нөхөн сэргээх эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай болсон тул түүний эрх зүй байдлыг дээрдүүлж албадлагын арга хэмжээ авч өгнө үү гэж хүсэж байна. Хүүхдүүдийн тухайд хүмүүсийн хохирлыг боломж бололцоогоороо төлнө гэж байгаа. …Шүүх эрүүгийн хариуцлага хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан үзэх ёстой. Улсын яллагч хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг дурдсангүй. Хохирогчийн өмгөөлөгч хөнгөн ялын санал гаргалаа гэж байна. Зорчих эрхийг хязгаарлах ял гэдэг бол хоригдохоос ялгаагүй хүнд ял учраас эрүүл мэндийн байдлыг нь харгалзан үзэж тэнсэж өгнө үү…” гэх санал,

Хохирогч Д.А.Д-, түүний хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г- нарын өмгөөлөгч Д.Оюунбилэгийн: “...Ялын хувьд өмгөөлөгчийн зүгээс саналгүй. Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байгаа учраас хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй...” гэх санал,

Хохирогчийн өмгөөлөгч Д.Уртбаярын: “...Шүүгдэгчид оногдуулах ялын хувьд улсын яллагчийн ялын саналыг дэмжиж байна...” гэх санал,

Хохирогчийн өмгөөлөгч Д.Буяндалайн “...Ялын тухайд санал хэлэх нь зохимжгүй байх. Гэхдээ надад учир дутагдалтай санагдаж байна. Ял хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал байж болох ч хамгийн доод хэмжээгээр ял өгөх нь буруу. Хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал байгааг үгүйсгэхгүй...” гэх санал зэргийг тус тус харгалзан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг “Хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн хүн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлж хор уршгийг арилгасан, эсхүл гэмт хэргийн улмаас учруулсан хохирлоо нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн бол гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдлыг харгалзан тухайн зүйл, хэсэг, заалтад заасан хорих ялыг оногдуулахгүйгээр таван жил хүртэл хугацаагаар тэнсэж болно” гэж заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар шүүгдэгч Н.Д-ын тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 4 жилийн хугацаагаар хасаж, хорих ял оногдуулахгүйгээр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 “гэмт хэргийн хор уршгийг арилгах талаар арга хэмжээ авах”, 2.5-д заасан “оршин суух газар, ажил, сургуулиа өөрчлөх болон зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх” үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээг авч шийдвэрлэв.  

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Д- нь тэнссэн хугацаанд шүүхээс хүлээлгэсэн үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээг биелүүлээгүй, зөрчсөн, мөн үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээ авагдсан хугацаанд санаатай гэмт хэрэг үйлдвэл шүүх тэнссэн болон албадлагын арга хэмжээ авагдсан шийдвэрийг хүчингүй болгож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлд заасан журмаар ял оногдуулахыг сануулах нь зүйтэй байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Д-т оногдуулсан 4 жилийн хугацаагаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хасах ялын хугацааг албадлагын арга хэмжээ авсан үеэс эхлэн тоолохоор тогтоож шийдвэрлэв.

Эрүүгийн 2338003880423 дугаартай хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгч Н.Д- нь цагдан хоригдоогүй, хохирогч А.Д-, Ж.Б-, Ц.А-, Ц.С- нар нь нэхэмжлэх зүйлгүй гэсэн болохыг тус тус дурдаж, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгчид авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэв. 

   Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, 4 дэх хэсэг, 36.3, 36.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, 36.6, 36.7, 36.8, 36.10 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, 4 дэх хэсэг, 36.13 дугаар зүйлүүдэд заасныг тус тус удирдлага болгон 

ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч  Н.Д-ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг,  27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөний улмаас хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр, хүнд хохирол учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийг баримтлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар шүүгдэгч Н.Д-ын тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 4 (дөрөв) жилийн хугацаагаар хасаж, хорих ял оногдуулахгүйгээр 1 (нэг) жилийн хугацаагаар тэнсэж, үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээг хэрэглэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2, 2.5-д заасныг баримтлан шүүгдэгч Н.Д-т “гэмт хэргийн хор уршгийг арилгах талаар арга хэмжээ авах”, “оршин суух газар, ажил, сургуулиа өөрчлөх болон зорчин явахдаа хяналт тавьж байгаа эрх бүхий байгууллагад урьдчилан мэдэгдэх” үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээг авсугай.

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Д- нь тэнссэн хугацаанд хүлээлгэсэн үүргийг биелүүлээгүй, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан санаатай гэмт хэрэг үйлдсэн бол шүүх тэнссэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, Эрүүгийн хуулийн 6.8, 6.9 дүгээр зүйлд заасан журмаар ял оногдуулахыг сануулсугай.

5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Д-т оногдуулсан тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 4 (дөрөв) жилийн хугацаагаар эрх хасах ялыг үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээ авсан үеэс эхлэн тоолж, үүрэг хүлээлгэх албадлагын арга хэмжээний биелэлтэд хяналт тавихыг Хөвсгөл аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгасугай. 

6. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 499 дүгээр зүйлийн 499.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш-аас 6.535.499 (зургаан сая таван зуун гучин таван мянга дөрвөн зуун ерэн ес) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.Л-д, 7,768,295 (долоон сая долоон зуун жаран найман мянга хоёр зуун ерэн тав) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-д, 420,000 (дөрвөн зуун хорин мянга) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Т.Х-т, 13,506,639 (арван гурван сая таван зуун зургаан мянга зургаан зуун гучин ес) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Г.О-т, 1,941,382 (нэг сая есөн зуун дөчин нэгэн мянга гурван зуун наян хоёр) төгрөгийг гаргуулж хохирогч М.Г-д олгож, хохирогч Д.Л- нь үлдэх 4,859,604 (дөрвөн сая найман зуун тавин есөн мянга зургаан зуун дөрөв) төгрөг, хохирогч М.Г- нь ажилгүй байсан хугацааны цалин 9,753,600 (есөн сая долоон зуун тавин гурван мянга зургаан зуу) төгрөгийг шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас, хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-, хохирогч Д.Л-, Т.Х-, Г.О-, М.Г- нар нь цаашид гарах эмчилгээний зардал, хохирогч Г.О-, М.Г-, Т.Х- нар нь сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хохирлыг иргэний журмаар шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас  нэхэмжлэх эрхтэйг тус тус дурдсугай.

7. Иргэний хуулийн 230 дугаар зүйлийн 230.2, 497 дугаар зүйлийн 497.1, 505 дугаар зүйлийн 505.1, 511 дүгээр зүйлийн 511.3-т заасныг баримтлан шүүгдэгч Н.Д-, иргэний хариуцагч Д.Ш- нараас  сэтгэцэд учирсан гэм хорын хохирол 24,750,000 (хорин дөрвөн сая долоон зуун тавин мянга) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.А.Д-гийн хууль ёсны төлөөлөгч Д.Г-д, 11,000,000 (арван нэгэн сая) төгрөгийг гаргуулж хохирогч Д.Л-д тус тус олгосугай.

8. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1 дэх хэсэг, Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1 дэх хэсгийн 12.1.1-т зааснаар шүүгдэгч Н.Д-оос 30,757,210 (гучин сая долоон зуун тавин долоон мянга хоёр зуун арав) төгрөгийг гаргуулж эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 100900020080 тоот дансанд олгосугай.

9. Эрүүгийн 2338003880423 дугаартай хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгч Н.Д- нь цагдан хоригдоогүй, хохирогч А.Д-, Ж.Б-, Ц.А-, Ц.С- нар нь нэхэмжлэх зүйлгүй гэсэн болохыг тус тус дурдсугай.

10.   Шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох ба давж заалдах гомдол эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Н.Д-т урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

11. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас хойш эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

 

 

                   ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                   М.ЭРДЭНЭ-ОЧИР