2022           11             08

184/ШШ2022/03498

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС 

 

******* дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Б.Хишигбаатар даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар,

 

Нэхэмжлэгч: ******* дүүрэг, ******* дугаар хороо, *******ийн гудж 4******* тоот хаягт байрлах, ******* дүүргийн /регистрийн дугаар:/-ийн нэхэмжлэлтэй,

 

Хариуцагч: ******* дүүрэг, ******* дугаар хороо, ******* ******* дугаар гудж, ******* тоот хаягт байрлах, “ ” ХХК /регистрийн дугаар:*******19*******2**************/-д холбогдох,

 

шимтгэлийн төлбөрт *******1,241,488.43 төгрөг гаргуулах тухай иргэний хэргийг хянан шийдвэрлэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч , шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргаар Э.Даваадул нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

1.Нэхэмжлэгч ******* дүүргийн нь хариуцагч “ ” ХХК-д холбогдуулан нийгмийн шимтгэлийн өр *******1,241,488.43 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлдээ: Тус т “ ” ХХК нь ажиллагсдынхаа нийгмийн шимтгэл *******1.241,488,43 төгрөгийг төлөлгүй нийгмийн шимтгэлийн өр үүсгээд байна. Дээрх зөрчлийн улмаас тус компани заасан хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж, ажилгүйдлийн тэтгэмж, жирэмсний болон аржсаны тэтгэмж авах түүнчлэн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүсгэхгүйд хүрч даатгуулагчдын эрх ашиг зөрчигдөж, шимтгэл төлөх жур, 17 дугаар зүйлийн 17.1.1, 17.1.4 “Ажил олгогч, даатгуулагчийн шимтгэл төлөх үүрэг”- ийг тус тус зөрчиж байна. Дээрх нийгмийн шимтгэлийн өр болох *******1.241,488,43 төгрөгийн өрийг төлүүлэхээр “ " ХХК-д ******* дүүргийн хэлтсийн Улсын байцаагчийн 2014 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдрийн тоот акт тавьж, 2014 оны 0******* дугаар сарын 30-ны өдөр тоот албан шаардлагыг хүргүүлж, 2013 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн *******88 тоот мэдэгдлээр тус т бүртгэлтэй Хас банкны *******0000*******7921 тоот дансны зарлагын гүйлгээг, 201******* оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн 2*******9 тоот мэдэгдлээр тус т бүртгэлтэй Худалдаа хөгжлийн банкны тоот дансны зарлагын гүйлгээг, 201******* оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 249 тоот мэдэгдлээр тус т бүртгэлтэй Голомт банкны 110*******089884 тоот дансны зарлагын гүйлгээг тус тус зогсоож төлөгдөөгүй шимтгэл, алдангийг гаргуулах мэдэгдлийг тус тус хүргүүлсэн.Тухайн үед " " ХХК-ийн захирал байсан , захирал Б.Тир нартай удаа дараа холбогдож шимтгэлийн өр, авлагыг барагдуулах талаар уулзалт хийхийг мэдэгдсэн боловч, өнөөг хүртэл өр, төлбөрийг төлж барагдуулаагүй ор сураггүй болсон. Мөн ******* дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд 2018 оны 09 дүгээр сарын 17-ны өдөр нийгмийн шимтгэлийн өр төлбөр барагдуулах тухай нэхэмжлэлийг " " ХХК-д холбогдуулан гаргасан бөгөөд тус шүүхийн 2019 оны 04 дүгээр сарын 03-ны өдрийн *******00 тоот шийдвэрээр " " ХХК-ийн захирал Б.Тирыг эрэн сурвалжлуулахаар шийдвэрлэсэн. Дээрх шүүхийн шийдвэрийн дагуу ******* дүүргийн Цагдаагийн хоёрдугаар ажиллагаа явуулж, 2019 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдрийн тоот албан бичгээр " " ХХК-ийн захирал Б.Тирын оршин суугаа хаягийг ирүүлсэн. Иймд шимтгэлийн өр болох 40.827,**************8,9******* төгрөг болон Зөрчлийн тухай хуулийн 10 дугаар зүйл 10.17.3-т заасан " шимтгэлийг хуульд заасан хугацаанд төлөөгүй бол шимтгэлийн дүнгээс хугацаа хэтрүүлсэн хоног тутд 0,3 хувьтай тэнцэх хэмжээний алданги тооцох ба уг алдангийн хэмжээ нь төлбөл зохих шимтгэлийн *******0 хувиас хэтрэхгүй байна" гэснийг үндэслэн хугацаа хэтрүүлсэн хоног тут алданги тооцож 20.413,829 төгрөг нийт *******1.241,488,43 төгрөгийг хариуцагч талаас гаргуулж өгнө үү. Бидний зүгээс алдангиас татгалзах болон чөлөөлөх, хөнгөлөх үндэслэл байхгүй” гэж тодорхойлсон.

 

            2. Хариуцагч “ ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан хариу тайлбартаа: “Нэхэмжлэгч нийгмийн шимтгэлийн өр 40,827,**************8 төгрөг, түүний алданги 20,413,829 төгрөг нийт *******1,241,488 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргажээ. “ ” ХХК “” орон сууцны барилгын асуудалтай холбоотой 201******* оноос хойш үйл ажиллагаа нь бүрэн зогсож одоог хүртэл дахин үйл ажиллагаа явуулаагүй тул нэхэмжлэлийн 201******* оноос өмнөх өр төлбөрийг хүлээн зөвшөөрч байна. Харин нэхэмжлэлийн шаардлагаас алданги 20,413,829 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Учир “ ” ХХК нь одоог хүртэл үйл ажиллагаа явуулаагүй нэг ч төгрөгийн орлогогүй байгаа тул үндсэн өр болох 40,827,**************8.9******* төгрөгийг хүлээн зөвшөөрч байна” гэв.

 

3.Нэхэмжлэгч тал дараах баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгсөн. Үүнд: ******* дүүргийн хэлтсээс ад олгосон 2022 оны 09 дүгээр сарын 0*******-ны өдрийн 3*******3 дугаартай итгэмжлэл, ******* дүүргийн хэлтсийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар, “ ” ХХК-ийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар, “ ” ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн мэдээллийн хуулбар, ******* дүүргийн хэлтсийн “ ” ХХК-д алданги тооцсон хүснэгт, шимтгэлийн авлагын дэлгэрэнгүй бүртгэл (, 2014-201*******), “ ” ХХК-ийн  нийгмийн шимтгэл төлөлтийн 201******* оны 11 сар, 2022 оны 07 дугаар сарын тайлан, “ ” ХХК-д ажиллаж буй даатгуулагчдын 201******* оны 11 дүгээр сарын нийгмийн шимтгэл ногдуулалт, дугаартай ******* дүүргийн хэлтсийн улсын байцаагчийн акт, Улсын байцаагчийн  2014 оны 0******* дугаар сарын 30-ны өдрийн, 2013 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн, 201******* оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн, 201******* оны 11 дүгээр сарын 20-ны  өдрийн албан шаардлага, мэдэгдэл, ******* дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн 2019 оны 04 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 182/ШШ2019/00*******00 дугаар шийдвэр, ******* дүүрэг дэх Цагдаагийн газрын хоёрдугаар хэлтсийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 14-ний тоот албан бичиг.

 

4.Хариуцагч тал дараах баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгсөн. Үүнд: “ ”

ХХК-ийн хуулийн этгээдийн лавлагаа, 2022 оны 09 дүгээр сарын 29-ний өдрийн

01/3******* дугаартай хариуцагчийг төлөөлөх итгэмжлэл.

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх үндэслэлтэй байна.

1. Нэхэмжлэгч ******* дүүргийн нь хариуцагч “ ” ХХК-д холбогдуулан төлөгдөөгүй нийгмийн шимтгэл 40,827,**************8.9******* төгрөг, алданги 20,413,829.48 төгрөг, нийт *******1,241,488.43 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргажээ. Хариуцагч “ ” ХХК нь төлөгдөөгүй байгаа нийгмийн шимтгэл 40,827,**************8.9******* төгрөг байгаа талаар маргаагүй ба уг шаардлагыг зөвшөөрсөн. Харин алданги төлөх үндэслэлгүй гэж үзсэнээр талууд маргажээ.

2. Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагаа үндэслэхдээ, хариуцагч “ ” ХХК нь нийгмийн шимтгэлд төлөх төлбөрийн тайланг т ирүүлсэн боловч 2013 оноос хойш шимтгэл төлөөгүй, нийгмийн байгууллагын зүгээс хуульд заасан бүх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсэн тул хариуцагч нь тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1.1-д зааснаар 40,827,**************8.9******* төгрөг төлөх үүрэгтэй. Мөн нийгмийн шимтгэл төлөх үүргээ биелүүлээгүй тул Зөрчлийн тухай хуулийн 10.17 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн тайлбарт дурдсаны дагуу хоногийн 0.3 хувийн алдангийг төлөөгүй дүнгийн *******0 хувь хүртэл тооцож 20,413,829.48 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах үндэслэлтэй гэж үзсэн байна.

3. Хариуцагч “ ” ХХК алдангийн төлбөрийг эс зөвшөөрөхдөө, төлбөрийн чадваргүй, 2014 оноос хойш компани үйл ажиллагаа явуулаагүй гэж тайлбарласан.

4. Хариуцагч” ” ХХК нь ******* дүүрэгт бүртгэлтэй, тус дүүргийн татварын болон нийгмийн т харьяалагддаг болох нь “ ” ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр тогтоогдож байна.

*******. “ ” ХХК-иас ******* дүүргийн т гаргаж өгсөн тайлангийн дагуу тус т 2013 оноос хойш 40,827,**************8.9******* төгрөгийн нийгмийн шимтгэл төлөх үүрэг үүссэн, уг өр төлбөрийг төлж барагдуулаагүй талаар хариуцагч “ ” ХХК маргаагүй. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ******* дугаар зүйлийн *******.*******-д зааснаар талууд нэг үйл баримтын талаар маргаагүй бол тухайн үйл баримтыг тогтоогдсон гэж үзэх үндэслэл болдог.

*******. Түүнчлэн, нэхэмжлэгч ******* дүүргийн нь нийгмийн шимтгэлийн өр төлбөрийг хариуцагч байгууллагаас удаа дараа шаардаж байсан, шимтгэл төлүүлэх талаар тухай хуульд заасан зохих арга хэмжээ авсан болох нь 2013 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн *******88 дугаартай ******* дүүргийн хэлтсийн мэдэгдэл, 2014 оны 0******* дугаар сарын 30-ны өдрийн Улсын байцаагийн албан шаардлага, 2014 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдрийн дугаартай Улсын байцаагчийн акт, 201******* оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрийн 249 дугаартай мэдэгдэл, 201******* оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн 2*******9 дугаартай мэдэгдэл зэрэг баримтуудаар тогтоогдож байна.

7. тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1.1-д зааснаар ажил олгогч нь хөдөлмөрийн хөлсний сан, түүнтэй адилтгах орлого болон түүнд оногдох шимтгэлийг үнэн зөв тодорхойлж, тогтоосон хугацаанд төлөх үүрэгтэй боловч энэ үүргээ хариуцагч ХХК биелүүлээгүй байна. Хуулиар хүлээсэн энэ үүргийг шаардах эрх хүчин төгөлдөр байгаа, шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй, шаардлагыг хариуцагч зөвшөөрсөн тул хариуцагч “ ” ХХК-иас нийгмийн шимтгэлийн хуримтлагдсан өр төлбөрт 40,827,**************8.9******* төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч ******* дүүргийн т олгох нь зүйтэй. 

8. Нэхэмжлэгч ******* дүүргийн хэлтсээс Зөрчлийн тухай хуулийн 10.17 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн тайлбарт заасны дагуу алданги шаардсаныг нэг нэхэмжлэл дэх бие даасан шаардлага гэж үзэхээр байна.

8.1 Хууль тогтоогч 2020 оны 01 дүгээр сарын 10-ны өдөр тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, нийгмийн шимтгэл төлөгчийн алданги төлөх нэмэлт үүргийг Зөрчлийн тухай хуулийн 10.17 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт нэмж хуульчилсан байна. Зөрчлийн тухай хуулийн 1.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт: “Энэ хуулийн зорилго нь хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн үйлдэл, эс үйлдэхүйг зөрчилд тооцох, түүнийг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдэд шийтгэл оногдуулах заар шударга ёсны тогтолцоог бэхжүүлэхэд оршино.” гэж зааснаас үзвэл хууль тогтоогч алдангийн зохицуулалтыг “захиргааны зөрчилд ногдуулж буй хариуцлага” гэж үзэж, Зөрчлийн тухай хуулиар тусгайлан зохицуулахыг зорьсон байна.

8.2  тухай хуулийн 20 дугаар зүйлийн 20.1-д: “ тухай хууль зөрчигчид алданги, торгох шийтгэл оногдуулсан нь тухайн зөрчлийг арилгах, бусдад учруулсан хохирлыг нөхөн төлөх хариуцлагаас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй. Зөрчлийн тухай хуулийн 10.17 дугаар зүйлд заасан зөрчилд оногдуулсан торгох шийтгэл болон алдангийн төлбөрийг нийгмийн санд төвлөрүүлнэ.” гэж заасан нь мөн тухайн харилцааг Зөрчлийн тухай хуулиар тусгайлан зохицуулахыг зорьжээ.

8.3 Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.1-д зааснаар хуульд заасан бол алданги төлүүлэх үндэслэл болдог боловч Зөрчлийн тухай хуулиар тусгайлан зохицуулсан хэм хэмжээг ишлэх заар Иргэний хуулийг хэрэглэж алданги гаргуулах боломжгүй юм. Учир нь, Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.1-д зааснаар үүрэг гүйцэтгэгчээс алданги гаргуулж буй явдал нь иргэний эрх зүйн хариуцлагын нэг төрөл болохоос захиргааны хариуцлага биш юм.

8.4 Захиргааны хариуцлага хүлээлгэхийн тулд захиргааны зөрчлийн бүрэлдэхүүн хангагдсан эсэхийг хуулиар эрх олгогдсон этгээд шалгах ёстой бөгөөд шалгах журмыг Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулиар тусгайлан зохицуулжээ.

8.******* Захиргааны зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.8 дугаар зүйлийн *******.10, *******.1******* дахь хэсэгт тус тус зааснаар Зөрчлийн тухай хуулийн 10.17 дугаар зүйлд заасан зөрчил гаргасан эсэх, хариуцлага ногдуулах үндэслэлтэй эсэхийг шалган тогтоох эрх бүхий этгээд нь нийгмийн байцаагч болон мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагч байна.

9. Зөрчил шалган шийдвэрлэх эрх хэмжээ иргэний шүүхэд олгогдоогүй, захиргааны хариуцлага ногдуулах ажиллагаа нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1-д заасан иргэний шүүхийн харьяалан шийдвэрлэвэл зохих нэхэмжлэл, гомдол, хүсэлтэд хаарахгүй тул “ ” ХХК-д 20,413,829.48 төгрөгийн алданги ногдуулах тухай нэхэмжлэгч ******* дүүргийн хэлтсийн шаардлагад холбогдох хэргийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ************** дугаар зүйлийн **************.1.1, 117 дугаар зүйлийн 117.1-д заасан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

10. Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуульд заасан эрх бүхий албан тушаалтан хуульд заасан журмын дагуу зөрчлийг шалган шийдвэрлэж, “ ” ХХК-д алданги ногдуулах эсэхийг шийдвэрлэхэд энэ шийдвэр саад болохгүйг дурдах нь зүйтэй.

11. Улсын тэмдэгтийн хуражийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3-т зааснаар нэхэмжлэгч ******* дүүргийн хэлтсийн нэхэмжлэл тэмдэгтийн хуражаас чөлөөлөгдөнө. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ************** дугаар зүйлийн **************.2, *******0 дугаар зүйлийн *******0.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэл хангагдсан хувь хэмжээгээр тэмдэгтийн хуражийг талуудад хариуцуулдаг тул хариуцагч “ ” ХХК-иас 40,827,**************8.9******* төгрөгийн шаардлагад ногдох 3*******2,088 төгрөгийг гаргуулан улсын орлогод оруулах нь зүйтэй.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11******* дугаар зүйлийн 11*******.2.2, 11*******, 118 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1.1-д зааснаар “ ” ХХК-иас 40,827,**************8.9******* төгрөгийг гаргуулан ******* дүүргийн т олгосугай.

2. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ************** дугаар зүйлийн **************.1.1, 117 дугаар зүйлийн 117.1-д зааснаар “ ” ХХК-д 20,413,829.48 төгрөгийн алданги ногдуулах тухай ******* дүүргийн хэлтсийн шаардлагад холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ************** дугаар зүйлийн **************.2, *******0 дугаар зүйлийн *******0.1 дэх хэсэг, Улсын тэмдэгтийн хуражийн тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.1.3, 7 дугаар зүйлийн 7.1.1-д тус тус зааснаар ******* дүүргийн хэлтсийн нэхэмжлэл тэмдэгтийн хуражаас чөлөөлөгдсөн болохыг дурдаж, хариуцагч ХХК-иас 3*******2,088 төгрөгийг гаргуулан улсын орлогод оруулсугай.

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд хандаж гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                 Б.ХИШИГБААТАР