МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Бн аймаг дахь Сум дундын Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Л.Хишигдэлгэр дгалж, Ерөнхий шүүгч Г.Мягмсүрэн, шүүгч Т.Жавхлантөгс нын бүрэлдэхүүнтэй хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаана,

Нэхэмжлэгч: П*******гийн О******* -ын нэхэмжлэлтэй,

Хиуцагч: Ё*******гийн Д*******,

Хиуцагч: Ч*******гийн П*******,

Хиуцагч: С*******ын Сүхбаат,

Хиуцагч: С*******гийн Ж******* нт холбогдох,

Нэхэмжлэлийн шадлага: Эд хөрөнгөд учирсан хохирол 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөгийг ггуулах тухай тухай132/2022/00196/И индекстэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Шүүх хуралдааны оролцогчид:

Нэхэмжлэгч П.О*******

Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Б.Т, Р.Ц,

Хиуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Б,

Хиуцагчийн өмгөөлөгч Г.И,

Хиуцагч болон хиуцагч нын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Ж*******,

Хиуцагчийн өмгөөлөгч Д.Д,

Шинжээч Х.Ч,

Иргэдийн төлөөлөгч А.Г,

Шүүх хуралдааны нийн бичгийн дга М.Д н оролцов.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1.Нэхэмжлэгч П.О******* нь хиуцагч Ч.П*******, Ё.Д*******, С.Сүхбаат, С.Ж******* нт холбогдуулан 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөг ггуулаха нэхэмжлэл ггасан. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн шадлагын үндэслэлээ дх байдла тодорхойлж байна.

Нэхэмжлэгч П.О******* миний бие нь Бн аймгийн Р сумын Н хорооллын 2-р байрны “А” тоотод байрлах 41 мкв хэмжээтэй өмчлөлийн үл хөдлөх хөрөнгө өмчилдөг, энэ үл хөдлөх хөрөнгөндөө “С д” нэртэй дэлгүүр ажиллуулж бизнес хийдэг бөгөөд дэлгүүртээ үнэт эдлэл, б, бэлэн хувцас худалдан борлуулдаг. Би дэлгүүрээ ажиллуулаад 15 жил болж байгаа үйл ажиллагаа нь жигд*******, ашиг орлого сайтай ажиллаж байсан бөгөөд 2021 оны 7-8 дуга сд дэлгүүрийн байрандаа их засв хийсэн.

Гэтэл 2021 оны 11 сын 22-ны 08 цаг 28 минутын үед манай байрны залгаа 2-н “Б” тоот буюу “Б б” гэх дэлгүүрийн худалдагч, эздийн хайхрамжгүй, хиуцлагагүй байдлаас болж гал гч дэлгүүр болон хагас бгаа галд шатаасан бөгөөд хагас бгаа авсан.

Онцгой байдлын болон цагдаагийн байгууллагын зохих ажилтнууд үзлэг хийж, дүгнэлт ггасан.

Үүнээс болоод би ажлын байргүй, орлогогүй болж, банкнаас дэлгүүрээ болон дэлгүүрийн үйл ажиллагаа, ашиг орлогоо бьцаалан зээл авсан ч одоо зээлээ төлж чадахгүйд хүрээд эдийн засаг, сэтгэл санааны их хохирол амсаад байгаа тул галд өртөж шатсан 37 мкв талбай бүхий 2 өрөө үл хөдлөх хөрөнгө /дэлгүүрийн байшин/ , галд өртөж шатсан дэлгүүрийн тавилгууд /өлгүүр, тавиур, лангуу, ширээ, жин, сандал/, галд өртөж шатсан дэлгүүрт худалдан борлуулж байсан б, бүтээгдэхүүний үнийг нэхэмжилж байна.

Иймд галд өртөж шатсан Бн аймгийн Р сумын 2-р баг Х ч Н гудамж 2 байр А тоотод орших 37 мкв бүхий 2 өрөө үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ, болон үл хөдлөх хөрөнгө дотор галд өртөж шатсан дэлгүүрийн зориулалт бүхий тавилгын /лангуу, тавиур, өлгүүр, ширээ, сандал, жин гэх мэт/ үнэ болох нийт 24,676,000 /хорин дөрвөн сая зургаан зуун далан зургаан мянга/ төгрөг, Галд өртөж шатсан дэлгүүрт худалдан борлуулж байсан б, бүтээгдэхүүн болох хөөрөг, төмөр сейф, г утас, эр эм гутал, эм пүүз, ботинк, хадаг, малгай, өмд, тэлээ, гоо сайхны б, витамин, хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн, сурагч цүнх, шүдний оо, бэлгийн хайрцаг, алт мөнгө хэмжигч дэнс гэх мэт хавсралтад жагсаалта дурдсан нэр бүхий б бүтээгдэхүүний үнийн дүн болох 20,777,040 /хорин сая долоон зуун далан долоон мянга дөч/ төгрөг, нийт 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөгийг ггуулаха нэхэмжилж байна.

Иймд миний нэхэмжлэлийг бүрэн хангаж өгөхийг хүсье гэв.

 

2.Хиуцагч Ч.П*******ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Б нь шүүхэд ирүүлсэн тайлбтаа: Нэхэмжлэлийн шадлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Учир нь Ч.П******* нь 2019 оноос хойш Бн аймаг, Р сумын Н хорооллын 2 дуга байранд байрлаж үйл ажиллагаа явуулдаг Б бны дэлгүүрт худалдагча ажиллаж байсан.

2021 оны 11 дүгээр сын 22-ны өдрийн өглөө дэлгүүрт гал гч Бн аймаг, Р сумын Н хорооллын 2 дуга байрны А тоотод үйл ажиллагаа явуулдаг “С д” дэлгүүр мөн галд автсан.

Уг гал гсан шалтгаан нөхцлийн тала галын шинжээчийн дүгнэлт гч “...цахилгаан ашиглалтын галын аюулгүй байдлыг хангаагүйн улмаас гал гсан байх магадлалтай” гэсэн дүгнэлт гсан.

Иймд тухайн үед худалдагча ажиллаж байсан нь гал гахад хүргэсэн гэж үзэж эд хөрөнгөд учирсан хохирол ггуулаха нэхэмжлэл ггаж байгааг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Иймд Ч.П*******т холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

 

3.Хиуцагч Ё.Д******* нь шүүхэд ирүүлсэн тайлбтаа: О*******ын нэхэмжилж байгаа 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөгийг миний бие хиуцах хууль зүйн үндэслэл байхгүй.

Миний бие Бн аймгийн Р сумын Н хороонд дэлгүүр ажиллуулдаггүй. Тухайн үед гал түймэр юунаас болоод гсныг мэдэхгүй. Энэ асуудал надад ям ч хамаал байхгүй хүнийг хиуцагча татан оролцуулж байгааг гайхаж байна.

Иймд намайг хиуцагча татан оролцуулж байгаа нь үндэслэлгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

4.Хиуцагч болон хиуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч С.Ж******* нь шүүхэд ирүүлсэн тайлбтаа: О*******ын нэхэмжилж байгаа 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөгийг миний бие хиуцах хууль зүйн үндэслэл байхгүй.

Учир нь би энэ хэргийн хиуцагч биш. Дэлгүүрийн б татах болон худалдагчтай орлого, злагын тооцоог хийж байгаагүй. Манай гэр бүлийн зүгээс авчирч өгсөн бг худалдагч Ч.П******* тоолж д худалдан борлуулж цалингаа авдаг байсан. Тийм учраас миний хувьд хиуцагч биш. Хин дэлгүүрийг ажиллуулж байсна Ч.П******* гэм хорын хохирлыг хиуцах ёстой гэж үзэж байна. Иймд надад холбогдуулан ггаж байгаа нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

5.Шинжээч Х.Ч шүүх хуралдаанд дүгнэлтээ тайлблахдаа: Цагдаагийн байгууллагын мөрдөгчөөс тавьсан 8 төрлийн асуултад хиулж дүгнэлт ггасан байгаа. Эхний асуулт. Гал гахад хүргэсэн шалтгаан юу вэ? гэхэд цахилгаанаас болж гал гсан гэсэн хиулт өгсөн. Асуулт 2. Ям нэгэн хүн зориуда тавьсан шинж байна уу? хиулахдаа зориуда хүн гал тавьсан гэх нотлох бимт хэргийн материалд авагдаагүй учраас тийм шинж тэмдэг байхгүй байна гэсэн. Асуулт 3. Шатсан байшин дотроос гал үүсвэрлэх эх үүсвэр олдсон эсэх олдсон бол ям эх үүсвэрүүд байж болох вэ? Асуулт 4. Гал байшингийн аль хэсгээс гч, ям хэлбэрээр тхсан вэ? Хиулт. Хэргийн материалд авагдсан нотлох бимтаас хэргийн газт үзлэг хийсэн тэмдэглэлийн 3 дуга хуудасны дээрээс 8 дахь мөр 1 гэж тэмдэглэсэн өрөөнд үзлэг хийх явцад халаагч теньний металл үлдэгдэл төмөр тавиурын урд хэсэгт байв. 2 гэж тэмдэглэсэн өрөөний дээрээс 13 дахь мөрнөөс 2 талын хам хана бүрэн шатаж дууссан. Үлдэц байхгүй. Өрөөний зүүн хананаас буун тийш 76 см, урд хананаас хойшоо 1,1 метрийн зайд төмөр тень шатсан байсныг хэргийн газраас олсон байна. 3 дахь өрөөнд үзлэг хийхэд хаалга цонх байсан ул мөр рам, гадна тал дахь дулаалгын материалын хөөсөнцөр үлдэгдэл байшингийн хэсэгт үлдсэн. Буун хам хана бүрэн шатсан. Зүүн хойд хам хана нь модон материалын үлдэгдэл босоогоор бага зэрэг үлдсэн. Хойд хананы дам нуруу модон материал дутуу шатаж үлдсэн байна. Зүүн хананаас буун тийш 30 см-ын зайд урд хананаас хойш 240 см зайд төмөр тен 3 дахь өрөөнөөс олдсон. 4 дэх өрөөнд үзлэг хийхэд уг байшингийн зүүн талын хана гадна шавдлага болон дотор талын модон хийц бүхий материалын үлдэгдэл үлдсэн. Буун талын буун хам хананы урд хэсэг шатаж нурсан. Зүүн хананаас буун тийш 50 см, хойд хананаас урагш 2,45 метрийн зайд халаалтын 60:50 хэмжээтэй буун тийш хсан хаалгатай халаалтын төмөр зуух ханан пийшингийн хамт байрласныг олж тодруулсан. Энэ 4 өрөөнөөс гал ггахад хүргэдэг халаалтын эх үүсвэрүүд олдсон. Уг 4 байранд гал эх үүсвэрлэх дулааны эх үүсвэр олсноо тэмдэглэсэн. 1-3 дахь өрөөнд цахилгаана халдаг эх үүсвэрүүд олдсон. Цахилгаан халаагуураас дх 3 үндсэн шалтгааны улмаас гал түймэр үүсвэрлэхэд хүргэдэг гэсэн онолын үүднээс 1.хэвийн ажиллагааны нөхцөлд халаагуурын цахилгаан хэсэгт ослын горим үүссэнээр гал түймрийн үүсгэвэр үүсдэг. 2.урьдчилан тооцоогүй нөхцөлд төхөөрөмж ажиллах үе буюу төхөөрөмжийн сэнс зогссон ч халаалтын систем ажилласа байх юм бол их хэмжээний халалт үүсгэнэ. 3.халаагуурын ойр орчимд хялб шатах материалыг удаан хугацаага байлгасна асах нөхцөлийг бүрдүүлнэ гэсэн тайлбыг өгсөн байна. Цагдаагийн албан хаагчийн камерын бичлэгийн үзлэгт хийсэн тэмдэглэлийн 2 дахь хуудасны дээрээс 15 дахь мөрөнд 08 цаг 23 минут 30 секундэд урагш хсан цагаан өнгийн модон хаалгатай өрөөний чанх халдаа дээдэх хэсэгт буюу дээврээс утаа гч эхлэв. 8 цаг 23 минут 48 секундийн бичлэгт цагаан өнгийн модон хаалгатай өрөөний цонхны хөшиг унаж байв. Бусад өрөөнүүдэд ил хагдах шинж тэмдэг илрээгүй. Цагаан өнгийн модон хаалгатай өрөөн дотор гал гч буй галын дөл хагдаж байна гэх тэмдэглэл, 8 цаг 30 минут 20 секундэд дээврийн бүх хэсэгт утаа суунаглаж эхлэв. 8 цаг 31 минут 5 секундийн үзлэгт эрэгтэй хүн нүүрэн талын эхний буюу буун талаас эхний хаалгыг нээж дотор оров. Дотроос б эд зүйл гган зөөж байна. 8 цаг 33 минут 53 секундэд ногоон өнгийн күртикатай эрэгтэй хүн цагаан өнгийн модон хаалгыг онгойлгоход урдаас нь өрөөн дотроос утаа гч эхлэв. Хаалгыг нь буцааж хаав. Байшингийн зүүн талын цагаан өнгийн модон хаалгыг х хувцастай эрэгтэй эмэгтэй 2 хүн ирж онгойлгож дотогш орж эд зүйлсүүдийг ггаж ирэв. Машинд зөөж оруулав. 8 цаг 38 минут 05 секундийн бичлэгт буун талаас 2 дахь өрөөний дээвэр хэсэг шатаж эхлэв. Цонхны цаана буюу өрөөн дотор гал асч байв гэх тэмдэглэл, 2 гэж дугаласан өрөөнөөс галын голомт үүсвэрлэн шатах материала дамжин билгын хэсэгт тхан улма зэргэлдээх байр өрөөнүүдэд тааза дамжин шатлага үргэлжилсэн болох нь нотлох бимтад авагдсан байна гэх тэмдэглэл,  6 асуулт. Хэргийн газт шатах шингэний ул мөр үлдсэн байсан уу? гэхэд хэргийн материалд авагдаагүй бусад шатах материалын дээж илрээгүй учраас хиулах боломжгүй гэдгээ илэрхийлсэн. Асуулт 7. Аль хэсэг галд илүү өртсөн вэ? модон хийц бүхий байсан учраас билга бүхэлдээ галд бүрэн шатсан. Гал бүрэн тхаагүй байхад гал унтраах үйл ажиллагаа болон унтраах бодис өгөгдсөн хэсгээс галд бүрэн автаагүй бага зэрэг материал үлдсэн. Асуулт 8. Гал түймрийн голомт үүссэн ул мөр нотлох бимта авагдсан байна уу? авагдсан бол юуга илэрч байна вэ? гэх асуултад 4 дүгээр асуултын хиулта бүрэн хиулсан буюу гал түймрийн голомт 2 гэж дугалан үзлэг хийсэн билгын туурин дотроос үүсгэгдсэн гэдэг нь тогтоогдсон гэв.

 

6.Иргэдийн төлөөлөгч нэхэмжлэгч О******* зээл авсан, өрхийн орлогогүй болсон болохоор хохиролтой, хэцүү байгаа юм байна. Камерийн бичлэг байгаа болохоор хангалттай нотлох бимт болж байна. Хиуцагч Ж******* нь бас хохирсон болохоор аль аль нь хэцүү байгаа юм байна. Гэхдээ нэхэмжлэгчтэй хиуцагч н тохиролцоод хохирлыг багдуулбал хэрэгтэй гэж дүгнэлт ггасан.

 

7.Нэхэмжлэгч талаас дх бимтуудыг нотлох бимта ггаж өгсөн.

-0 дугатай иргэний газ эзэмших эрхийн гэрчилгээний хуулб /хэргийн 6-р хуудас/,

-0 дугатай үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулб /хэргийн 7-р хуудас/,

-Үнэт эдлэл, бны дэлгүүр ажиллуулах зөвшөөрлийн хуудасны хуулб /хэргийн 8-р хуудас/

-“С д” үнэт эдлэл бны дэлгүүрийн галд өртөж шатсан бны жагсаалт /хэргийн 9-р хуудас/,

-2021 оны 12 дуга сын 10-ны өдрийн 071/12 дугатай гал түймрийн улсын хяналтын байцаагчийн дүгнэлтийн хуулб /хэргийн 10-11-р хуудас/,

-Хэргийн газрын үзлэг хийсэн, камерын бичлэгт үзлэг хийсэн тэмдэглэлийн хуулб /хэргийн 12-16-р хуудас/,

-2021 оны 12 дуга сын 17-ны өдрийн 4/ дугатай прокурорын тогтоолын хуулб /хэргийн 17-18-р хуудас/,

-2022 оны 02 дуга сын 17-ны өдрийн 08 дугатай Бн аймгийн Р сумын 3 дуга багийн Засаг дгын тодорхойлолт /хэргийн 19-р хуудас/,

-Гэрэл зургууд /хэргийн 20-26-р хуудас/,

-Бимтууд /хэргийн -50-р хуудас/,

-Зурвасын хуулб /хэргийн 51-56-р хуудас/,

-11604141214, 11706268964, 1 дугатай татвын төлбөрийн бимт /хэргийн 57-59-р хуудас/,

-Хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээ /хэргийн 61-62-р хуудас/,

-П.О*******ын 5 дугатай депозит дансны 2021 оны 3 дуга сын 01-ний өдрөөс 2022 оны 3 дуга сын 16-ны өдрийг хүртэлх хугацааны ху /хэргийн 63-83-р хуудас/,

-Бимт болон бны жагсаалтууд /хэргийн 125-133-р хуудас/,

-“С д” үнэт эдлэл бны дэлгүүрийн галд өртөж шатсан билгын материалын здлын тооцооны жагсаалт /хэргийн 134-135-р хуудас/,

            -2021 оны 5 дуга сын 10-ны өдрийн зээлийн гэрээ, бьцааны гэрээний хуулб, б материалын үлдэгдлийн жагсаалтын хуулб,  /2-р хавтаст хэргийн 1-7-р хуудас/

- Зээлдэгчийн анкетны хуулб /2-р хавтаст хэргийн 9-10-р хуудас/

- Ажлын байрны аюулгүй байдлын дүгнэлтийн хуулб ,  /2-р хавтаст хэргийн 11-12-р хуудас/

- Худалдан авах б материалын жагсаалтын хуулб, фото зургийн хуулб  /2-р хавтаст хэргийн 13-24-р хуудас/

- Ч.Цын 58022294 дугатай депозит дансны дэлгэрэнгүй ху /,  /2-р хавтаст хэргийн 57-76-р хуудас/

 

8.Хиуцагч талаас дх бимтуудыг нотлох бимта ггаж өгсөн

-Хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх гэрээ /хэргийн 109-р хуудас/

 

9.Шүүх нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр хөрөнгийн үнэлгээ хийлгэхээр шинжээч  томилсон дагуу “Б дван ” ХХК-ийн Орхон аймаг дахь салбын 2022 оны 8 дуга сын 01-ний өдрийн дугатай “Эд хөрөнгийн үнэлгээ” хийсэн шинжээчийн дүгнэлт, Бн аймгийн Прокурорын газраас “Хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан М-” дугатай материалын хуулбыг, Бн аймгийн Шүүхийн шинжилгээний албанаас гал гч буй бичлэг бүхий плаш дискийг нотлох бимта ггуулж авсан /хэргийн 138-145, 190-235-р хуудас/.

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

1.Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шадлагын зим хэсгийг хангаж,  үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн үзлээ.

2.Нэхэмжлэгч дх үндэслэлээр шадах эрхээ тодорхойлсон. “Б б” дэлгүүрийн худалдагч, эздийн хайхрамжгүй, хиуцлагагүй байдлаас болж гал гч дэлгүүр болон хагас бгаа галд шатаасан бөгөөд буруутай худалдагч болон дэлгүүрийн эздээс 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөгийн хохирлыг ггуулна гэв.

3.Хиуцагч н нь шүүхэд ггасан тайлбтаа: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжилж буй нэхэмжлэлийн шадлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй хууль зүйн үндэслэлгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэж мгадаг.

Шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэгийн шатанд нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Р.Ц нь хиуцагч С.Ж*******, Ч.П******* ныг хиуцагча тодорхойлж, хиуцагч С.Сүхбаат, Ё.Д******* н нь дэлгүүрийн өмчлөгч биш бөгөөд тухайн дэлгүүрийг ажиллуулдаггүй болох нь тогтоогдож байх тул энэ хэргийн хиуцагч биш гэж тайлбласан.

Хэрэгт авагдсан нэхэмжлэгчийн газ эзэмших эрхийн болон үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээний хуулб, тусгай зөвшөөрлийн гэрчилгээний хуулб, шинжээчийн дүгнэлтийн хуулб, хэрэг бүртгэлийн хэрэг нээхээс татгалзах тухай М- дугатай хэргийн хуулб, Б Дван ХХК-ний Орхон аймаг дахь салбын үнэлгээний тайлан, зохигчийн тайлбр дх үйл бимт тогтоогдож байна.

4.Нэхэмжлэгч П.О******* нь үнэт эдлэл, бны С д дэлгүүрийг ажиллуулдаг байсан. С д дэлгүүр нь Бн аймаг Р сумын 2 дуга баг Найрамдлын 2-А тоот байрладаг. Тус дэлгүүр болон түүн дотор байсан дэлгүүрийн б материалын зим хэсэг нь 2021 оны 11 дүгээр сын 22-ны өдөр гал гсны улмаас бүрэн шатсан болох нь дх нотлох бимта тогтоодогдож байна.

- Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл,

- 0 дугатай газ эзэмших эрхийн гэрчилгээний хуулб /ХХ-ийн 6-р хуудас/,

- 0000638834 дуга үл хөдлөх эд хөрөнгө  өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулб /ХХ-ийн 7-р хуудас/,

- Тусгай зөвшөөрлийн хуулб /ХХ-ийн 8/,

-  Шинжээчийн дүгнэлтийн хуулб /ХХ-ийн 10-11-р хуудас/,

- Бн аймгийн Р сумын 3-р багийн засаг дгын тодорхойлолт /ХХ-ийн 19-р хуудас/.

Зохигч гал гсан үйл бимтын тала мгаагүй, хин хэний өмчлөлийн байрнаас хэний буруутай үйлдлийн улмаас гал гсан тала мгасан.

 

Нэхэмжлэгч “Б б” дэлгүүрийн худалдагч, эздийн хайхрамжгүй, хиуцлагагүй байдлаас болж гал гч дэлгүүр болон хагас бгаа галд шатаасан бөгөөд буруутай худалдагч болон дэлгүүрийн эздээс 45,453,040 /дөчин таван сая дөрвөн зуун тавин гурван мянга дөч/ төгрөгийн хохирлыг ггуулна гэв.

 

5.Б б дэлгүүрээс гал гсан болох нь шинжээчийн “хэргийн газрын  үзлэгийг хундааманд хийсэн бөгөөд буунаас зүүн тийш 1-4 хүртэл дугаласан. Хоёр гэж дугаласан өрөөнөөс галын эх үүсвэр гсан” гэх дүгнэлт, шүүх хуралдаанд ггасан тайлбр нотлогдож байна. Хиуцагч С.Ж******* нь гал Б б дэлгүүрээс гсан эсэхэд үгүйсгэсэн тайлб болон нотлох бимтыг шүүхэд ггаж өгөөгүй болно.

 

6.Б б дэлгүүр нь Бн аймаг Р сумын 2 дуга баг Найрамдлын 2-Б тоот байрладаг байсан бөгөөд энэхүү дэлгүүрийн билгын болон газрын өмчлөгч нь хиуцагч С.Ж******* болох нь хиуцагчийн Б б дэлгүүрийн билга болон газ миний өмчлөлийнх, тусгай зөвшөөрөл нь миний нэр дээр гсан, Сүхбаат, хүргэн ах Д******* н энэ дэлгүүртэй хамаалгүй гэх тайлб, түүний өмгөөлөгч Дгийн эх хуви судалсан үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээгээр тогтоогдож байна.

7.Иргэний хуулийн 502 дуга зүйлийн 502.1 Билга байгууламжийн хийц, ...галын болон тэсрэх аюултай хортой бодисын улмаас бусдын ... эд хөрөнгөнд гэм хор учирсан бол уг гэм хорыг тухайн үйл ажиллагаа явуулж байгаа этгээд, эсхүл аюултай зүйлийг өмчлөгч, эзэмшигч хиуцан илгах үүрэгтэй, 502.2 Онцгой аюул учруулж болох билга байгууламж, эд хөрөнгийг өмчлөгч буюу эзэмшигч нь гэм буруутай байсан эсэхээс үл хамаан энэ хуулийн 502.1-д заасан гэм хорыг хиуцна. 510 дуга зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт заасна гэм хорыг илгахдаа гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд сэргээх /адил нэр, төрөл, чанын эд хөрөнгө өгөх, гэмтсэн эд хөрөнгийг засах зэргээр/ буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлнө гэжээ.

Цахилгаан эрчим хүч ашиглагч нь Эрчим хүчний тухай хуулийн 30.1.8-д ”өөрийн эзэмшлийн шугам сүлжээ, тоног төхөөрөмжийн бүрэн бүтэн, аюулгүй байдал, засв үйлчилгээ, баталгаажуулалтыг бүрэн хиуцах” гэж,  Галын аюулгүй байдлын тухай хуулийн 16 дуга зүйлийн 16.2.1-д “ахуйн галын аюулгүй байдлыг бүрэн хангаж, холбогдох хууль тогтоомж, галын аюулгүй байдлын норм, нормативын бимт бичгийн шадлагыг сахин биелүүлэх” үүрэгтэй гэжээ.

 

2 дуга байрны Б тоотод байрлах Б бны дэлгүүрийн өмчлөгч нь өөрийн болон бусдын эд хөрөнгөнд хохирол учруулахгүйн тулд болгоомжтой хандаж, эрчим хүч ашиглах болон галын аюулгүй байдлыг хангах хуули хүлээсэн үүргийг биелүүлээгүй гэм буруутай үйлдлийн улмаас бусдын эд хөрөнгөнд хохирол учруулсан байна. 

 

Б б дэлгүүрт хиуцагч Ч.П******* нь хиуцагч С.Ж*******той хилцан тохиролцсоны үндсэн дээр худалдагча ажиллаж цалин авдаг байсан байна. Ч.П*******, С.Ж******* нын хооронд хөдөлмөрийн гэрээ болон эд хөрөнгийн хиуцлагын гэрээ байгуулагдаагүй бөгөөд Ч.П******* нь тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшиж, үйл ажиллагаа явуулж байсан нь тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэгчид учирсан хохирлыг хиуцах үүрэггүй байна.

Иймээс нэхэмжлэгч П.О******* нь өөрт учирсан хохирлоо хиуцагч С.Ж*******оос шадах эрхтэй байна.

8.Нэхэмжлэгч П.О******* нь галд өртсөн Бн аймаг Р сумын 2 дуга баг Найрамдлын 2-А тоот байрлах 37 мкв 2 өрөө үл хөдлөх эд хөрөнгө болон лангуу, тавиур, өлгүүр, ширээ сандал, жингийн үнийг 24,676,000 төгрөг гэж, дэлгүүр худалдан борлуулж байсан галд шатсан б материалын үнийг 20,777,040 төгрөг гэж нэхэмжилсэн.

Б Дван ” ХХК-ийн Орхон аймаг дахь салбын 2022 оны 8 дуга сын 01-ний өдрийн дугатай Үнэлгээний тайланд Бн аймаг Р сумын 2 дуга баг Найрамдлын 2-А тоот байрлах 37 мкв 2 өрөө үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнийг 15,407,000 төгрөг гэж, 47 нэр төрлийн б бүтээгдэхүүний үнийг 23,016,700 төгрөг гэж тус тус үнэлсэн. Энэхүү үнэлгээний тайланг нэхэмжлэгч тал хүлээн зөвшөөрсөн тайлб шүүх хуралдаанд ггасан.

Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шадлагадаа лангуу, тавиур, өлгүүр, ширээ сандал, жингийн үнэ гэж нэхэмжилсэн байгаа боловч лангуу, тавиур, өлгүүр, ширээ сандал, жингийн үнийг тусад нь тодорхойлоогүй мөн шинжээчээр үнэлгээ ггуулах тухай хүсэлтдээ заагаагүй байх тул лангуу, тавиур, өлгүүр, ширээ сандал, жингийн үнийг хиуцагчаас ггуулах боломжгүй байна.

9.Б б дэлгүүрээс гал гсан болох нь тогтоогдож байх тул түүний өмчлөгч С.Ж*******оос нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шадлагаас дх зүйлийн үнийг ггуулах нь хуульд нийцэж байна.

- Бн аймаг Р сумын 2 дуга баг Найрамдлын 2-А тоот байрлах 37 мкв 2 өрөө үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнийг 15,407,000 төгрөг

- сейфний үнэ 250,000 төгрөг

- Dell мкын г утасны үнэ 1,000,000 төгрөг

-Samsung А51 мкын г утасны үнэ 800,000 төгрөг нийт 17,457,000 төгрөг.

 

10.Нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн бусад б материал болох дх эд зүйлийн үнийг үнэлгээний компаний үнэлсэн үнийн дүнгээр ггуулах боломжгүй байна. Учир нь эдгээр нэр төрлийн бг нэхэмжлэгч дэлгүүрээсээ гган авч амжилгүй шатаасан, тухайн дэлгүүрт доорх нэр төрлийн б байсан нь тодорхойгүй бөгөөд хэрэгт авагдсан нотлох бимта нотлогдохгүй байна.

Бны нэр төрөл	Тоо ширхэг
Хав намрын эмэгтэй гутал	5ш
Хагас түрийтэй өвлийн гутал эрэгтэй	10ш
Зуны пүүз эрэгтэй	30ш
Зуны пүүз эмэгтэй	20ш
Цэнхэр хадаг	30ш
Хөөрөг /писү/	1ш
Хөөрөг /цагаан хаш/	2ш
Хөөрөг /халт мана/	1ш
Бэлэгний хайрцаг	50ш
Эр өмд брюкэн	15ш
Эрэгтэй өмд биеийн тамирын	10ш
Эрэгтэй өмд жинсэн	20ш
Эмэгтэй өмд брюкэн	10ш
Эмэгтэй өмд биеийн тамирын	10ш
Эрэгтэй зуны түрийгүй ботинк	20ш
Эрэгтэй эрүүтэй нны малгай	30ш
Шиляпэн малгай	5ш
Эмэгтэй нны малгай	10ш
Эрэгтэй эмэгтэй өмдний тэлээ	10ш
Сурагч цүнх	10ш
Siberian Wellness pulse box	5ш
Siberian Wellness органик төмөр	7ш
Siberian Wellness магни	6ш
Siberian Wellness иод	5ш
Siberian Wellness calcium	5ш
Siberian Wellness селен	5ш
Siberian Wellness цайр	8ш
Siberian Wellness nordic omega-3	10ш
Siberian Wellness гоо сайханы амин дэмүүд	5ш
Siberian Wellness маалинги ба омега-3	2ш
Siberian Wellness новамин	10ш
Siberian Wellness истоки чистоты	3ш
Siberian Wellness синхровитал II	5ш
Siberian Wellness турбо цай	5ш
Siberian Wellness L книтин	5ш
Siberian Wellness живокост үе мөчний тос	15ш
Siberian Wellness шүдний цайруулах оо	10ш
Siberian Wellness №8 цай	3ш
Siberian Wellness витаминка	10ш
Siberian Wellness хүүхдийн цэлцэгнүүр кальци	20ш
Siberian Wellness корень	15ш
Siberian Wellness №7 цай	10ш
Siberian Wellness №4 цай	10ш
Алт мөнгө хэмжигч дэнс	1ш

 

Нэхэмжлэгч талаас нэхэмжлэгч П.О******* болон түүний эхнэр Ч.Цийн дансны ху, Төрийн банкнаас 50,000,000 төгрөгийн зээл авсан тухай 2021 оны 5 дуга сын 10-ны өдрийн зээлийн гэрээ, бьцааны гэрээний хуулб, зээл авах үедээ б материалын үлдэгдлийг ггаж өгч байсан жагсаалтын хуулб, фото зургийн хуулбыг нотлох бимта ггаж өгсөн боловч энэхүү бимтууда дээрх 44 нэр төрлийн б дэлгүүр байсан бөгөөд    шатсан гэдгийг нотлох боломжгүй байна.

Нэхэмжлэгч Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дуга зүйлийн 25.2.2-т заасна шүүхэд ггасан нэхэмжлэлийн шадлагаа нотолсон нотлох бимтыг цуглуулах, ггаж өгөх үүрэгтэй. Хэргийн оролцогч шүүхэд зүгээр нэг бимт ггаж өгөхийн тулд ггаж өгч байгаа биш хин өөрийн шүүхэд ггасан шадлага, татгалзлын үндэслэлийг үнэн болохыг нотолж, өөрийн ашиг сонирхолоо хамгаалж байгаа явдал юм.

Иймээс нэхэмжлэгчийн шүүхэд нотлох бимта ггаж өгсөн 2 дуга хавтаст хэргийн 1-24-р хуудсанд авагдсан Төрийн банкнаас 2021 оны 5 дуга сын 10-ны өдөр зээл авахдаа бүрдүүлж байсан б, материалын жагсаалт, дэлгүүрийн бны зургийн хуулб, ажлын байрны галын аюулгүй байдлын дүгнэлт /2021 оны 9 дүгээр сын -ны өдөр хугацаа дууссан/ уг зээлийн болон бьцааны гэрээ, хэргийн 26-76-р хуудсан авагдсан нэхэмжлэгчийн 1, 5 дугатай дансны ху, түүний эхнэр Ч.Цын 58022294 дугатай дансны хуулгыг нотлох бимта үнэлээгүй болно. Мөн дх нотлох бимтыг шүүх үнэлээгүй болно.

-       Хэргийн газрын үзлэгийн тэмдэглэл, камерийн бичлэгт үзлэг хийсэн тэмдэглэл /1 дүгээр хавтаст хэргийн ХХ-ийн 12-16-р хуудас/. Учир нь тухайн үзлэгийг хийхэд хөндлөнгийн гэрч оролцуулах тухай хуулийн заалтыг зөрчсөн тул нотлох бимтын шадлага хангахгүй байна.

-        1-р хавтаст хэргийн 20-23-р хуудас фото зураг тухайн зургийг хэзээ авсан нь мөн хэний дэлгүүрийн бны зураг болох нь тодорхойгүй тул нотлох бимта үнэлээгүй.

-       1-р хавтаст хэргийн -28-р хуудасны 2021 оны 8 дуга сын 11-ний өдрийн төлбөрийн бимт

-       1-р хавтаст хэргийн 29-40-р хуудсанд авагдсан злагын бимтууд нь 2021 оны 7, 8 дуга сын бимт бөгөөд хэнээс хэнд б хүлээлгэж өгсөн нь тодорхойгүй мөн тухайн бимта авсан бны аль нь загдаж, аль нь үлдсэн болох нь тодорхойгүй тул шүүх нотлох бимта үнэлээгүй.

-       1-р хавтаст хэргийн 41-57-р хуудсанд авагдсан бимтууд нь хуульд заасан шадлагыг хангаагүй тул шүүх нотлох бимта үнэлээгүй болно.

11.Шүүх хуралдаанд оролцсон иргэдийн төлөөлөгчийн нэхэмжлэгч О******* зээл авсан, өрхийн орлогогүй болсон болохоор хохиролтой, хэцүү байгаа юм байна. Камерийн бичлэг байгаа болохоор хангалттай нотлох бимт болж байна. Хиуцагч Ж******* нь бас хохирсон болохоор аль аль нь хэцүү байгаа юм байна. Гэхдээ нэхэмжлэгчтэй хиуцагч н тохиролцоод хохирлыг багдуулбал хэрэгтэй гэсэн дүгнэлтийг үндэслэлтэй гэж үзсэн.

 

Иймд хиуцагч С.Ж*******оос 17,457,000 төгрөгийг ггуулж, нэхэмжлэгчид П.О*******т олгож, ,996,040 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шадлагыг хэрэгсэхгүй болгож, Ч.П*******, С.Сүхбаат, Ё.Д******* нт холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжинд төлсөн 385,215 төгрөгийг Төрийн санд хэвээр үлдээж, хиуцагч С.Ж*******оос 245,235 төгрөгийг ггуулж, нэхэмжлэгчид олгож шийдвэрлэв.

Шинжээчийн здал 400,000 төгрөгийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дуга зүйлийн 56.2, 54 дүгээр зүйлийн 54.12-т заасна зохигч тус бүрээс 200,000 төгрөгийг ггуулж, Төрийн санд оруулах нь зүйтэй гэж шүүх бүрэлдэхүүн үзсэн.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дуга зүйлийн 115.1, 115.2.2, 115.2.3, 116, 118 дуга зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

1.Иргэний хуулийн 497 дуга зүйлийн 497.1, 502 дуга зүйлийн 502.1, 502.2, 510 дуга зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт заасна хиуцагч С.Ж*******оос 17,457,000 /ван долоон сая дөрвөн зуун тавин долоон мянга/ төгрөгийг ггуулж, нэхэмжлэгч П.О*******т олгож, ,996,040 /хорин долоон сая есөн зуун ерэн зургаан мянга дөч/ төгрөгийн нэхэмжлэлийн шадлагыг хэрэгсэхгүй болгож, Ч.П*******, Ё.Д*******, С.Сүхбаат нт холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дуга зүйлийн 60.1, 56 дуга зүйлийн 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дуга зүйлийн 7.1.1-д заасна нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 385,215 /гурван зуун наян таван мянга хоёр зуун ван тав/ төгрөгийг Төрийн санд хэвээр үлдээж, хиуцагч С.Ж*******оос 245,235 /хоёр зуун дөчин таван мянга хоёр зуун гучин тав/ төгрөгийг ггуулж нэхэмжлэгчид олгосугай.

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дуга зүйлийн 56.2, 54 дүгээр зүйлийн 54.1.2-т заасна шинжээчийн хөлс 400,000 төгрөгийг  нэхэмжлэгч П.О*******, хиуцагч С.Ж******* нс тус бүр 200,000 /хоёр зуун мянга/ төгрөгийг ггуулж, Төрийн с 100040005401 тоот дансанд оруулсугай.

4.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.4, 119.7-д заасна шийдвэрийг танилцуулан сонсгож, 14 хоног өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гдан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах журма гомдол ггах хугацааг тоолоход саад болохгүйг тайлбласугай.

5.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дуга зүйлийн 120.2-т заасна зохигч тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гдан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Бн аймгийн Эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол ггах эрхтэйг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                             Л.ХИШИГДЭЛГЭР

 

                                         ШҮҮГЧИД                             Г.МЯГМАРСҮРЭН

 

                                                              Т.ЖАВХЛАНТӨГС