2025       05          09                                  2025/ШЦТ/1214

 

                                                     

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч М.Солонгоо даргалж, шүүгч М.Очбадрах, шүүгч Д.Сувд-Эрдэнэ нарын бүрэлдэхүүнтэй,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Балдырган,

иргэдийн төлөөлөгч Г.Ц ,

улсын яллагч С.Болорзул, О.Даваахүү,

хохирогч Ч.Л , түүний өмгөөлөгч Г.Оюунцэцэг,

хохирогч Б.С ы өмгөөлөгч Ц.Батхүү,

шүүгдэгч Д.С , түүний өмгөөлөгч Г.Батбаяр, З.Хүрэлсүх, Б.Батцэнгэл,

шүүгдэгч А.П , түүний өмгөөлөгч С.Оюунцэцэг,

шүүгдэгч П.Э , түүний өмгөөлөгч Г.С.Т ,

шүүгдэгч Б.А  , түүний өмгөөлөгч Б.Батсүрэн, Б.Жаргалсайхан,

шүүгдэгч Д.С , түүний өмгөөлөгч С.Чинзориг, Б.Батцэнгэл,

шүүгдэгч П.Э , түүний өмгөөлөгч Г.Сүхээ нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны “А” танхимд нээлттэй явуулсан шүүх хуралдаанаар:

 

Нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Д.С , Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн А.П , Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад тус тус заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн П.Э, Б.А, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн П.Э, Д.С  нарт холбогдох эрүүгийн 1902 00000 0217 дугаартай хэргийг 2025 оны 02 дугаар сарын 17-ны өдөр хүлээн авч, хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгч нарын биеийн байцаалт:

 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч Д.С  нь үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. 2015 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдөр Сонгинохайрхан дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэр  1 дүгээр хорооллын 14 дүгээр байрны 224 тоот 4 өрөө орон сууцны үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг хуурамчаар үйлдэн Баянгол дүүргийн 13 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт "... " ХЗШ-д барьцаанд тавьж 20,000,000 төгрөг авсан,

2. 2015 оны 07 дугаар сард Чингэлтэй дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт Хангарди ордны гадна “Нийслэлийн автозамын газраас захиалсан 560 сая төгрөгийн төсөвтэй замын нөхөөсний ажил байна, урьдчилгаа мөнгө өгсөн хүнд ажил авч өгч чадна” гэж хуурч мэхлэх аргаар хохирогч И.Д гаас 13,000,000 төгрөг авсан,

3. 2016 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдөр Чингэлтэй дүүргийн 5 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт “.... ” ББСБ-д барьцаанд тавих зорилгоор ....  улсын дугаартай Тоёото ланд крузер-200 маркийн автомашины хуурамч гэрчилгээ ашиглаж, 20,000,000 төгрөгийн зээлийн гэрээ байгуулан 18,730,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

4. 2016 оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр хуурамч тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээгээр ....  улсын дугаартай Ланд Круйзер-20 маркийн автомашиныг “.... ” ББСБ-д барьцаалж 15,000,000 төгрөгийг авсан,

5. 2017 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдөр иргэн А.Б ын өмчлөлийн Баянзүрх дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт орших 44/1 дүгээр байрны 32 тоот 2 өрөө орон сууцыг давхар түрээсэлж иргэн А.Б ыг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж 13,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

6. 2016 оны 12 дугаар сарын 09-нөөс 28-ны өдрийн хооронд Баянзүрх дүүргийн 15 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт хохирогч Н.М д ....  тоот 2 өрөө орон сууцыг өөрийн эзэмшлийн байр гэж худал хэлж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож 23,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

7. Сонгинохайрхан дүүргийн 06 дугаар хороо Ханын материалын эцэст баригдаж буй Хайрхан хотхонд байрны захиалга авч байна гэж хохирогч Б.С ыг хуурч, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулан хуурамч гэрээ байгуулан 2015 оны 08 дугаар сарын 05-ны өдөр Баянгол дүүргийн 4 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт 20,425,000 төгрөг, мөн 2016 оны 09 дүгээр сарын 07-ны өдөр 3,400,000 төгрөгийг тус тус шилжүүлэн авч нийт 23,825,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

8. 2016 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдөр “.... ” ХХК-ийн захирал Б.Б ийн түлш худалдан авах зорилгоор шилжүүлсэн 58,622,400 төгрөгийг “Уранлхам” ХХК-ны Голомт банкны ....  дугаарын данс руу шилжүүлсэн мөнгийг авсан,

9. 2018 оны 05 дугаар сарын 09-нөөс 2018 оны 06 дугаар сарын 27-ны өдрийг хүртэл хугацаанд Сүхбаатар дүүргийн 9 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах ....  тоот өрөөг түрээслэн “.... ” нэртэй аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах компани байгуулж “иргэдэд Бүгд Найрамдах Солонгос улс руу аяллын виз гаргана” гэх утга бүхий зарыг олон нийтийн сүлжээнд байрлуулж хуурч, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж зарын дагуу холбогдсон нэр бүхий 44 хохирогчоос “.... ” ХХК-ийн нэр дээр бүртгэлтэй Голомт банкны ....  дугаартай дансаар нийт 130,600,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч залилсан гэмт хэргийг,

 

Ё.Ц тай бүлэглэн үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. 2013 оны 10 дугаар сард Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт "банкны зээл чөлөөлж өгнө" гэсэн зарын дагуу холбогдсон Х.Г ийн 5 сая төгрөгийн зээлийг чөлөөлж өгч, нэмж 3 сая төгрөгийн зээл өгнө гэж төөрөгдөлд оруулан хуурч  хохирогч Х.Г ээс барьцаа болгон Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хороо ... тоотод байх 70,000,000 төгрөгийн үнэлгээ бүхий 3 өрөө орон сууцны захиран зарцуулах эрхийг итгэмжлэл хийлгэн авч, бусдад зарж захиран зарцуулсан,

2. 2013 оны 10 дугаар сард  хохирогч Х.Г ийн өмчлөлийн Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хороо ...  тоотод байх  3 өрөө орон сууцыг “Х.Г  миний нөхөр, энэ байрыг танд барьцаалуулан тавьж зээл авъя” гэж хуурч мэхлэх аргаар иргэн Ц.Э аас 60,000,000 төгрөг авсан,

3. 2014 оны 07 дугаар сарын 30-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 15 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт Төрийн банкны салбарт “АНУ-ын визэнд орох гэсэн чинь банкны дансанд мөнгө байрлуулах хэрэгтэй байна”  гэж иргэн А.Ц ыг хуурч бусдыг төөрөгдөлд оруулж  40,000,000 төгрөгийг авсан,

4. 2014 оны 05 дугаар сард “хямд үнэтэй шатахуун нийлүүлнэ” гэж Б.Б ыг хуурч ХААН банкны дансаар дамжуулан 14,657,200 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

5. 2014 оны 02 дугаар сарын 21-ний өдөр зээлийн болон барьцааны гэрээ байгуулан Сонгинохайрхан дүүргийн 14 дүгээр хороо 14 дүгээр байрны 224 тоот 4 өрөө орон сууцны ...  улсын бүртгэлийн гэрчилгээг  хуурамчаар үйлдэн зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, хохирогч О.Д г хуурч, зээлийн болон барьцааны гэрээгээр халхавчлан хуурч 30,000,000 төгрөг шилжүүлэн авсан,

6. 2016 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр хохирогч О.Г  д хямд үнээр шатахуун нийлүүлнэ гэж итгэлийг нь олж, эхний ээлжийн түлшийг нийлүүлэн, үлдэгдэл түлшийг нийлүүлэхгүй алдагдалд орсон гэж төлөхөөс зайлсхийн Сүхбаатар дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах ".... " ХХК-ийн дансаар 29,755,000 төгрөг шилжүүлэн авсан,

 

М.Г тэй бүлэглэн:

1. 2011 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдөр хохирогч Д.Д д хуурамч газар эзэмших гэрчилгээ барьцаанд тавьж зээлэх нэрийдлээр 3,500,000 төгрөг, 2014 оны 11 дүгээр сард түүний эзэмшлийн ....  улсын дугаартай Тоёото ланд крузер-80 маркийн автомашиныг худалдан авна гэж хуурч 19,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2. 2011 оны 11 дүгээр сарын 14-ны өдөр иргэн Б.А д хохирогч Д.Д гийн эзэмшлийн ....  улсын дугаартай тоёото Ланд крузер-80 маркийн автомашиныг хуурамч худалдах, худалдан авах гэрээгээр халхавчлан давхар худалдах худалдан авах гэрээ хийж, уг автомашиныг Бу.А д 14,500,000 төгрөгөөр зарж Б.А д 14,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

3. 2011 оны 11 дүгээр сарын 21-ний өдөр шүүгдэгч  М.Г тэй бүлэглэн ".... " ББСБ-д  хохирогч Д.Д гийн эзэмшлийн ....  улсын дугаартай Land-80 автомашиныг хуурамч худалдах, худалдан авах гэрээгээр халхавчлан бусдад барьцаалан хохирогч С.Д т 6,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

 

И.Д тай бүлэглэн:

1. 2015 оны 06 дугаар сарын 18-ны өдөр Сүхбаатар дүүргийн 5 дугаар хорооны нутаг дэвгэрт байрлах Голомт хотхоны нотариат дээр Ө.А , Д.Д  нарт "авто замын ажил олж өгнө" гэж хуурч, бусдыг төөрөгдөлд оруулж хохирогч Д.Д т 15,900,000 төгрөгийг хохирол учруулж залилсан,

 

С.Б , С.Т  нартай бүлэглэн:

1. 2015 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдөр ....  тоот орон сууцны гэрчилгээг зээлийн барьцаанд тавьж  хуурамч итгэмжлэл үйлдэн Б.У ын нэр дээр шилжүүлэн, улмаар өөрийгөө Б.У  гэх нэрээр танилцуулан иргэн Ц.Г ээс 40,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч залилсан,

 

С.Т тай бүлэглэн:

1. С.Т ыг Солонгос улсын виз гаргадаг ажил эрхэлдэг, өөрийгөө Элчин сайдын яаманд ажилладаг гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож 2016 оны 01 дүгээр сарын 29-ний өдөр Баянгол дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах нотариатын газарт зээлийн гэрээгээр халхавчлан “Солонгос улсын виз гаргаж өгнө” гэж итгүүлэн Б.Э  гаас 2,500,000 төгрөг, Б.Т , Б.Э   нараас 2,020,000 төгрөгийг тус тус шилжүүлэн авч  нийт 4,520,000 төгрөгийн хохирол учруулж залилсан,

 

Шүүгдэгч А.П тай бүлэглэн:

1. Монгол банкнаас зээл гаргуулж өгнө хэмээн хохирогч Д.Л ийг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж 2017 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрөөс 2017 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 97,000,000 төгрөгийг бэлнээр болон дансаар шилжүүлэн авч залилсан,

 

Шүүгдэгч Д.Э тай бүлэглэн:

1. Хохирогч П.Г ыг “Буянт-Ухаа” 2 хороололд түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон 2019 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдөр Чингэлтэй дүүргийн 3 дугаар хороо, Урт цагаан худалдааны төвийн замын урд байрлах нотариатаар орж, 7 сая төгрөгийг зээлийн гэрээ байгуулан, ХААН банкны дансаар 5 сая төгрөг, бэлнээр 2 төгрөгийг тус тус шилжүүлэн авч нийт 7 сая төгрөгийн хохирол учруулж залилсан,

2. Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт “Нийслэлийн  орон сууцны корпорац нь бүх ажилчдадаа орон сууц өгсөн, орон сууцтай хүмүүс нь эрхийн бичгээ зарж байгаа юм” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож бусдыг төөрөгдөлд оруулж хохирогч С.Э аас 2019 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдрөөс 2019 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдрийг хүртэл нийт 80,500,000  төгрөгийг бэлнээр шилжүүлэн авч залилсан,

 

Б.У , М.И  нартай бүлэглэн:

1. "... " ХХК-ийн захирал Д.Ц т 128,000 литр түлш худалдахаар 2016 оны 07 дугаар сарын 08-ны өдөр тохирч, түүнээс урьдчилгаа 17,500,000 төгрөгийн төлбөрийг ХААН банкны дансаар авсны дагуу 14,000 литр түлш нийлүүлэн итгэл олж, 2016 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдөр “түлш хямд үнээр зарна” гэж хуурч мэхлэх аргаар Сонгинохайрхан дүүргийн 21 дүгээр хорооллын Хас банкны дансаар 70,000,000 төгрөг шилжүүлэн авч залилсан,

 

Шүүгдэгч А.П  нь үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. 2022 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдөр Сүхбаатар дүүргийн 7 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “Сонгодог-2” орон сууцанд урьдчилгаа 10 сая төгрөг өгөөд байр захиалах боломжтой хэмээн хохирогч Э.Э ыг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж “... ” ХХК-ны компанийн нэр дээрх ХААН банкны ....  тоот дансаар 10,000,000 сая төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

2. 2021 оны 03 дугаар сарын 03-ны өдөр жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих сангаас зээл гаргаж өгнө гэж зохиомол байдлыг зориуд бий болгон иргэн С.Е г хуурч, төөрөгдөлд оруулан Хан-Уул дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах ХААН Таурын авто машины зогсоол дээр 26,300,000 төгрөгийг  бэлнээр авсан,

3. 2020 оны 05 дугаар сарын 12-ны өдрөөс 2021 оны 07 дугаар сарын 08-ны өдрийн хооронд өөрийгөө Монгол банкинд ажилладаг хэлтсийн дарга М.О   гэж танилцуулан иргэн Ч.Л ийг хуурч 2 тэрбум төгрөгийн зээл гаргана гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бусдыг төөрөгдөлд оруулж хохирогч Ч.Л оос 90,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

4. 2022 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдөр хохирогч Б.С тай Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг байрлах “Нарт” хороололд 70.18 мкв талбай бүхий 3 өрөө орон сууцыг 168,432,000 төгрөгөөр худалдахаар “Үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах” гэрээ байгуулан байрны урьдчилгаа 15,000,000 төгрөг, гэрчилгээ гарах гэж байна гэж 800,000 төгрөгийг тус тус шилжүүлж авч нийт 15,800,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

5. 2022 оны 02 дугаар сарын 11-ний өдөр өөрийгөө Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах "Нарт" хорооллын орон сууцыг барьсан компанийн захирал гэж хохирогч Н.Б ийг хуурч, зохиомол байдлыг зориудaap бий болгож, байрны урьдчилгаа төлбөр болох 10,500,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

6. 2020 оны 11 дүгээр сарын 24-оос 2021 оны 02 дугаар сарын 26-ны өдрийг хүртэл өөрийгөө Монгол банкинд ажилладаг О   гэдэг гэж танилцуулж хохирогч Ц Энхбатад Монгол банкнаас зээл гаргаж өгнө гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон зээл гаргах ажлын хөлс гэж 43,850,000 төгрөгийг иргэн А.Б ы эзэмшлийн ХААН банкны ....  дугаартай  дансаар шилжүүлэн авсан,

7. Хохирогч О.О д өөрийгөө Монгол банкны зээлийн хяналтын албаны дарга ажилтай О  гэж танилцуулан "Монгол банкнаас зээл гаргаж өгнө" гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бусдыг төөрөгдөлд оруулж 2020 оны 10 дугаар сард 25,000,000 төгрөг, 2020 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр А.Б ы эзэмшлийн ХААН банк .... дугаарын дансаар 2,500,000 төгрөг, 2021 оны 10 дугаар сарын 22-ны өдөр 8,000,000 төгрөг нийт 35,500,000 төгрөгийг бэлнээр болон дансаар шилжүүлэн авсан,

8. 2021 оны 11 сарын 11-ний өдөр хохирогч У.Т од Монгол банкнаас бага хувийн хүүтэй зээл гаргаж өгнө гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориуд бий болгон бусдыг төөрөгдөлд оруулан 55,000,000 төгрөгийг бэлнээр авч залилсан гэмт хэргийг,

 

Шүүгдэгч Д.С тай бүлэглэн:

1. Монгол банкнаас зээл гаргуулж өгнө хэмээн Д.Л ийг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгох бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж 2017 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрөөс 2017 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 97,000,000 төгрөгийг бэлнээр болон дансаар авч залилсан,

 

Шүүгдэгч Б.А  тай бүлэглэн:

1. Өөрсдийгөө Монгол банкинд ажилладаг тус банкнаас хэрэгжүүлж байгаа "Алт-2" хөтөлбөрт хамруулж зээл гаргуулж өгч чадна гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, 2021-ны 08 дугаар сарын 05-ны өдөр Чингэлтэй 6 хорооны нутаг дэвсгэр байрлах "Нисдэг машин" худалдааны төвийн 2 давхарт байрлах Авто тээврийн үндэсний төв дээр хохирогч Т.Б ийн эзэмшлийн .....   улсын дугаартай  110,000,000 төгрөгийн үнэлгээ бүхий Тоёота ланд крузер-200 маркийн тээврийн хэрэгслийг  Б.А  ын нэр дээр шилжүүлэн авч бусдад худалдсан,

2. Хохирогч Э.Х , Э.Х  нарт өөрсдийгөө Монгол банкинд зээлийн эдийн засагчаар ажилладаг, бизнес эрхлэгчдэд жижиг дунд үйлдвэрийн 0,65 хувийн   хүүтэй зээл гаргаж өгнө гэж хуурч, бусдыг төөрөгдөлд оруулан хохирогч Э.Х аагаас 2021 оны 06 сарын 25-аас 2021 оны 08 сарын 02-ны хооронд А.Б ы ХААН банкны .... дугаарын дансаар 6 удаагийн гүйлгээгээр 17,920,000 төгрөг, 2021 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр 25,000,000 төгрөгийг бэлнээр, хохирогч Э.Х ээс 32,869,000 төгрөгийн бэлэн хувцас зэргийг авч залилан бусдад нийт 75,789,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

3. Хохирогч С.Г т өөрсдийгөө Монгол банкинд ажилладаг гэж хуурч, төөрөгдөлд оруулан, дансанд мөнгө байршуулах шаардлагатай гэж зохиомол байдлыг зориуд бий болгон 2021 оны 08 дүгээр сарын 04-өөс 2021 оны 04 сарын 05-ны хооронд дансаар болон бэлнээр нийт 147,740,000 төгрөг шилжүүлэн авч залилсан,

 

Шүүгдэгч Б.А  , Д.С  нартай бүлэглэн:

1. 2021 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр Дархан уул аймагт Америкийн хөрөнгө оруулалттай “Ядуурлыг бууруулах сан”-гаас хэрэгжүүлж байгаа төсөлд хамрагдахын тулд барьцааны төлбөр гэж 3,500,000 төгрөгийг төлснөөр жилийн 4 хувийн хүүтэй 100,000,000 төгрөгийн зээл олгоно гэж Б.Н ийг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч хохирогч Б.Н т 3,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2. 2021 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр Дархан уул аймагт Америкийн хөрөнгө оруулалттай “Ядуурлыг бууруулах сан”-гаас хэрэгжүүлж байгаа төсөлд хамрагдахын тулд барьцааны төлбөр гэж 3,500,000 төгрөгийг төлснөөр жилийн 4 хувийн хүүтэй 100,000,000 төгрөгийн зээл олгоно гэж В.О г хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч хохирогч В.О д 3,500,000 төгрөгийн хохирол учруулж залилсан,

 

Шүүгдэгч Б.А   нь үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. Түрээсийн орон сууцанд хамруулж өгнө гэж хуурч хохирогч Н.Б г төөрөгдөлд оруулж 2022 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдөр Тулга гэх хүний ХААН банкны .....  дугаар дансаар  5,128,600 төгрөг шилжүүлэн авсан,

2. 2021 оны 10 дугаар сард хохирогч Б.Б д “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутгаас 2021 оны 10 дугаар сарын 18-аас 11 дүгээр сарын 24-ний өдөр хүртэлх хугацаанд нийт 5,128,600 төгрөгийг ХААН банкны .....  дугаарын дансаар шилжүүлэн авсан,

3. 2021 оны 10 дугаар сард хохирогч С.Б т “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутгаас 2021 оны 10 дугаар сараас 11 дүгээр сарын хооронд 5,128,600 төгрөгийг ХААН банкны  .....  дугаарын дансаар шилжүүлэн авсан,

4. Хохирогч Б.Б д “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутгаас 2022 оны 01 дүгээр сард 5,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

5. Хохирогч Х.Б д “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутагт 2022 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдөр 5,128,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

6. 2021 оны 10 дугаар сард хохирогч Б.Б д Б.Б гаар дамжуулан “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч 2021 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдөр Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 15,125,600 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

7. 2021 оны 10 дугаар сард хохирогч Ө.Э ыг  иргэн Б.Б гаар дамжуулан “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч  2021 оны 12 дугаар сарын 26-ны өдөр Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 1,128,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

8. Хохирогч Ж.С од “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч 2021 оны 12 дугаар сарын 30-аас 2022 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн хооронд Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байхдаа 5,129,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

9. Хохирогч Б.Б ад “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутагт 2021 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдөр 5,128,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

10. Хохирогч Б.О   “НОСК, ТОСК-ийн түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан хуурч Сүхбаатар дүүргийн 6 дугаар хорооны нутагт 2022 оны 01 дүгээр сарын 07-ны өдөр 5,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч залилсан гэмт хэргийг,

 

Шүүгдэгч А.П тай бүлэглэн үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. Өөрсдийгөө Монгол банкинд ажилладаг тус банкнаас хэрэгжүүлж байгаа “Алт-2” хөтөлбөрт хамруулж зээл гаргуулж өгч чадна гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, 2021-ны 08 дугаар сарын 05-ны өдөр Чингэлтэй 6 хорооны нутаг дэвсгэр байрлах “Нисдэг машин” худалдааны төвийн 2 давхарт байрлах Авто тээврийн үндэсний төв дээр хохирогч Т.Б ийн эзэмшлийн .....   улсын дугаартай 110,000,000 төгрөгийн үнэлгээ бүхий Тоёота ланд крузер-200 маркийн тээврийн хэрэгслийг Б.А  ын нэр дээр шилжүүлэн авч бусдад худалдсан,

2. Хохирогч Э.Х , Э.Х  нарт өөрсдийгөө Монгол банканд зээлийн эдийн засагчаар ажилладаг, бизнес эрхлэгчдэд жижиг дунд үйлдвэрийн 0,65 хувийн   хүүтэй зээл гаргаж өгнө гэж хуурч, бусдыг төөрөгдөлд оруулан хохирогч Э.Х аагаас 2021 оны 06 дугаар сарын 25-аас 08 дугаар сарын 02-ны хооронд А.Б ы ХААН банкны .... дугаарын дансаар 6 удаагийн гүйлгээгээр 17,920,000 төгрөг, 2021 оны 09 дүгээр сарын 09-ний өдөр 25,000,000 төгрөгийг бэлнээр, хохирогч Э.Х ээс 32,869,000 төгрөгийн бэлэн хувцас зэргийг залилан авч бусдад нийт 75,789,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

3. Хохирогч С.Г т өөрсдийгөө Монгол банкинд ажилладаг гэж хуурч, төөрөгдөлд оруулан, дансанд мөнгө байршуулах шаардлагатай гэж зохиомол байдлыг зориуд бий болгон 2020 оны 08 дүгээр сарын 07-ноос 2021 оны 04 дүгээр сарын 05-ны хооронд дансаар болон бэлнээр нийт 147,740,000 төгрөг шилжүүлэн авч залилсан гэмт хэргийг,

 

Шүүгдэгч А.П , Д.С  нартай бүлэглэн үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. 2021 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр Дархан-Уул аймагт “Америкийн хөрөнгө оруулалттай “Ядуурлыг бууруулах сан”-гаас хэрэгжүүлж байгаа төсөлд хамрагдахын тулд барьцааны төлбөр гэж 3,500,000 төгрөгийг төлснөөр жилийн 4 хувийн хүүтэй 100,000,000 төгрөгийн зээл олгоно” гэж Б.Н ийг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч иргэн Б.Н т 3,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2. 2021 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр Дархан-Уул аймагт Америкийн хөрөнгө оруулалттай “Ядуурлыг бууруулах сан”-гаас хэрэгжүүлж байгаа төсөлд хамрагдахын тулд барьцааны төлбөр гэж 3,500,000 төгрөгийг төлснөөр жилийн 4 хувийн хүүтэй 100,000,000 төгрөгийн зээл олгоно” гэж В.О г хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч иргэн В.О д 3,500,000 төгрөгийн хохирол учруулж залилсан,

 

Шүүгдэгч Д.С  нь үргэлжилсэн үйлдлээр шүүгдэгч А.П , Б.А   нартай бүлэглэн:

1. 2021 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр Дархан-Уул аймагт Америкийн хөрөнгө оруулалттай “Ядуурлыг бууруулах сан”-гаас хэрэгжүүлж байгаа төсөлд хамрагдахын тулд барьцааны төлбөр гэж 3,500,000 төгрөгийг төлснөөр жилийн 4 хувийн хүүтэй 100,000,000 төгрөгийн зээл олгоно” гэж Б.Н ийг хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч иргэн Б.Н т 3,500,000 төгрөгийн хохирол учруулсан,

2. 2021 оны 11 дүгээр сарын 12-ны өдөр Дархан уул аймагт Америкийн хөрөнгө оруулалттай “Ядуурлыг бууруулах сан”-гаас хэрэгжүүлж байгаа төсөлд хамрагдахын тулд барьцааны төлбөр гэж 3,500,000 төгрөгийг төлснөөр жилийн 4 хувийн хүүтэй 100,000,000 төгрөгийн зээл олгоно" гэж В.О г хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч иргэн В.О д 3,500,000 төгрөгийн хохирол учруулж залилсан гэмт хэргийг,

 

Шүүгдэгч П.Э  нь:

1. 2021 оны 09 дүгээр сарын 19-ний өдөр хохирогч М.Б д  “хөнгөлөлттэй байрны зээлд хамруулж, байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж 1,500,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч залилсан,

 

Шүүгдэгч Д.С тай бүлэглэн үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. Хохирогч П.Г ыг “Буянт-Ухаа” 2 хороололд түрээсийн байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон 2019 оны 06 дугаар сарын 17-ны өдөр Чингэлтэй дүүргийн 3 дугаар хороо, Урт цагаан худалдааны төвийн замын урд байрлах нотариатаар орж, 7 сая төгрөгийн зээлийн гэрээ байгуулан, ХААН банкны дансаар 5 сая төгрөг, бэлнээр 2 сая төгрөгийг шилжүүлэн авч залилж нийт 7 сая төгрөгийн хохирол учруулж залилсан,

2. Баянгол дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт “..Нийслэлийн  орон сууцны корпораци нь бүх ажилчдад орон сууц өгсөн, орон сууцтай хүмүүс нь эрхийн бичгээ зарж байгаа юм..” гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож бусдыг төөрөгдөлд оруулж хохирогч С.Э аас 2019 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдрөөс 11 дүгээр сарын 02-ны өдрийг хүртэл нийт 80,500,000  төгрөгийг бэлнээр шилжүүлэн авч залилсан,

 

Шүүгдэгч П.Э тай бүлэглэн үргэлжилсэн үйлдлээр:

1. 2021 оны 02 дугаар сарын 28, 03 дугаар сарын 02-ны өдрүүдэд Баянзүрх дүүргийн 27 дугаар хороо, .....  тоот гэртээ байсан хохирогч Ц.А ийг “Нийслэлийн орон сууц корпорацын байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, дансаар нийт 7,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

2. 2021 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр Баянзүрх дүүргийн 7 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах Оргилуун төвийн ХААН банкинд байсан хохирогч Х.Г ийг “Нийслэлийн орон сууцны корпорацаас иргэдэд хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр олгож буй орон сууцанд орох иргэдийн жагсаалтад оруулж, орон сууцанд оруулах боломжтой, таньдаг хүн байгаа” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, дансаар 7,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

3. 2021 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 15 дугаар хороо, 13 дугаар хорооллын автобусны буудал дээр байсан хохирогч Х.О ыг “Төрийн орон сууцны корпорацид таньдаг хүн байгаа, урьдчилгаа 7,000,000 төгрөг шилжүүлбэл Цагаан хуаранд 2 өрөө түрээслээд өмчлөх байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, дансаар нийт 7,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

4. 2021 оны 03 дугаар сарын 01 ний өдөр Буянт-Ухаа 2 хороололд түрээсийн орон сууцанд оруулж өгнө гэж П.Э аар дамжуулан Ш.А гаас 4,000,000 төгрөгийг авч зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, хуурч залилсан,

 

Шүүгдэгч П.Э  нь үргэлжилсэн үйлдлээр шүүгдэгч П.Э тай бүлэглэн:

1. 2021 оны 02 дугаар сарын 28, 03 дугаар сарын 02-ны өдрүүдэд Баянзүрх дүүргийн 27 дугаар хороо, .....  тоот гэртээ байсан хохирогч Ц.А ийг “Нийслэлийн орон сууц корпорацын байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, дансаар нийт 7,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

2. 2021 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр Баянзүрх дүүргийн 7 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах Оргилуун төвийн ХААН банкинд байсан хохирогч Х.Г ийг “Нийслэлийн орон сууцны корпорацаас иргэдэд хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр олгож буй орон сууцанд орох иргэдийн жагсаалтад оруулж, орон сууцанд оруулах боломжтой, таньдаг хүн байгаа” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, дансаар 7,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

3. 2021 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 15 дугаар хороо, 13 дугаар хорооллын автобусны буудал дээр байсан хохирогч Х.О ыг “Төрийн орон сууцны корпорацад таньдаг хүн байгаа, урьдчилгаа 7,000,000 төгрөг шилжүүлбэл Цагаан хуаранд 2 өрөө түрээслээд өмчлөх байранд оруулж өгнө” гэж хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгон, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, нийт 7,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авсан,

4. 2021 оны 03 дугаар сарын 01 ний өдөр Буянт-Ухаа 2 хороололд түрээсийн орон сууцанд оруулж өгнө гэж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож П.Э аар дамжуулан Ш.А гаас 4,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч залилсан гэмт хэрэгт тус тус холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүгдэгч Д.С  шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Би гэм буруудаа маргахгүй. Хохирлыг бүрэн төлж барагдуулсан. Ганц хоёр хэлэх юм байгаа. Дээж гэдэг компанийн 58,622,400 төгрөгийг У  гэдэг хүний дансаар ороод мөнгөө аваад энэ хэргийг 2019 онд Нийслэлийн Прокурорын газраас хэрэгсэхгүй болгосон. 2022 онд энэ хэрэг дахин сэргээгдээд миний хэрэг дээр нэмэгдээд ороод ирсэн. Би эхлээд 10,000,000 төгрөгийн төлбөртэй байж байгаад төлж дуусгаад сая дахиад энэ хэрэг дээр дахиад 4 сая хэдэн зуун мянган төгрөг төлсөн. Энэ ямар учраас миний хэрэг дээр нэмэгдээд ороод ирсэн бэ. Намайг нийт 70 үйлдэл дээр 940 хэдэн сая төгрөгөөр буруутгаж байгаа. Энэ дээр би илүү мөнгө төлсөн байгаа юм. С ы үйлдэл дээр С.Т  гэдэг хүнийг байцаагаагүй. 20,425,000 төгрөг миний дансаар орсон. Энэ мөнгөнөөс 6,500,000 төгрөгийг байрны урьдчилгаанд тушаасан байсан чинь надаас буцаагаад тэр мөнгийг авсан. Намайг 2016 онд хоригдож байгаад дахиад тэр компанид 3,500,000 төгрөг хийсэн. Энэ компанийн захирал нь Кабей гэдэг хүнд буцаагаад өөрийнхөө дансанд шилжүүлсэн гэсэн мэдүүлгүүд яваад байсан. Дээрээс нь Т, Э, Э  гэдэг гурван хүний хохирол төлбөр нь төлөгдөөд С.Т  нь ялаа аваад явсан байхад холбогдолтой гэж үзсэн байна. Г  гуагын 30,000,000 төгрөгөөс Д.С  1,000,000 төгрөг авсан гэдэг. 2019 онд би 1,000,000 төгрөгийг Г ид өгөөд баримтыг хавтаст хэрэгт өгсөн. Мөрдөн байцаах газраас залгаад  “Таны хохирлоос 13,000,000 төгрөг дутуу байгаа юм байна. Энийг хүн хариуцахгүй байгаа юм байна” гээд надад 13,000,000 төгрөгийг нэмээд илүү хохиролд оруулсан. Хавтас хэргийн 94-95 дугаар талд “Д.С  1,000,000 төгрөг авсан” гэсэн мэдүүлэг байдаг. Тухайн үед Алтанзаяа машиныг барьцаанд тавьсан байсан. БуцаагааД Б.А  нь намайг хоригдсон байсан чинь гурван хонгийн дараа 16,600,000 төгрөгт С  гэдэг хүнд зарсан байдаг. Миний гарын үсгийг дурайгаад зурсан. Шүүх шинжилгээ хийлгэхэд Д.С гийн гарын үсэг биш байна гэж гарсан. Тухайн үед намайг яллагдагчаар биш иргэний хариуцагчаар татаж өгөөч гэж удаа дараа Батцэнгэл өмгөөлөгчөөс хүсэлт гаргасан боловч хангаагүй. Дандаа яллах дүгнэлт үйлдэгдсэн шүүх дээр очиж шүүх хянан шийдвэрлэдэг гэдэг. Тэгээд А.П ын Л ийн 35,000,000 төгрөг гэж бас байдаг. Би Л  гэдэг хүнийг ерөөсөө танихгүй. Б  нь17,000,000 төгрөгийг миний дансаар аваад, 7,000,000 төгрөгийг надад өгөөд, өөрөө 10,000,000 төгрөгийг авсан байдаг юм. Тэгсэн чинь Б  нь шалгагдаж байгаад алга болсон.Хохирол дээр намайг холбогдуулаад намайг хохиролтой болгосон. Хохирогч Л , Б  гэх хүн байгаа гэх мөөртлөө Б  нь байхгүй. Визний 44 хүн гээд байдаг. Визний 44 хүн У тэй холбоотой байдаг. У ээс мэдүүлэг авсан байдаг. Танай компанийн дансаар орсон учир чи хариуцах ёстой гэдэг. Би олон удаа мэдүүлэг өгсөн. Энэ хүмүүсийг шалгаж өгөөч гэж Б өмгөөлөгч бид хоёр зөндөө хүсэлт өгсөн. Хэрвээ тэр хүмүүс шалгагдсан бол 200-300 сая төгрөгийг би төлөхгүйгээр тэр хүмүүс төлөх ёстой байсан. Нөгөө талаар тэр хүмүүсийг шалгаад иргэний хариуцагчаар тогтоогоод явах боломжтой байсан. Энэ хэрэгт хоёрын хоёр улсын яллагч ажиллаж байгаа. Урьд нэг прокурор. Ингээд гурвын гурван прокурор ажиллаж байгаа мөөртлөө нэг ч хүсэлтийг минь хүлээн авч хангаагүй.  Би 10 дугаар хавтаст хэрэг хүртэл танилцсан. Сүүлийн хавтаст хэргүүдтэй танилцаж амжаагүй, завьгүй байсан. 2-р хавтас хэрэгт Ё.Ц гийн мэдүүлэгт Д.С д хамаатай гэсэн юм уу, хамаагүй гэсэн нь мэдэгдэхгүй олон юм хэлсэн. Хэрэг хийсэн нь миний буруу. Гэхдээ би ухамсарлаад дахиж гэмт хэрэгт холбогдохгүй явж байгаа. Гэхдээ адилхан хэрэг хийгээд би хүний өмнөөс 300-400 сая төгрөг төлөөд явж байгаа. Миний хэргийг зөвөөр шалгасан бол хохирол 900 хэдэн сая байх ёсгүй байсан. Ийм олон зөрүү байгаа учраас хэлж байгаа. Гэм буруудаа маргаж байгаа зүйл байхгүй. Хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байгаа.” гэв.

 

Шүүгдэгч А.П  шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Миний хувьд нэг үйлдэл дээр маргадаг. Л  гэдэг хүн байгаа. Л  гэх хүн биш Б  гэх хүн хохирогч байх ёстой. Б  гэдэг хүн олдоогүй, алга болсон учраас алдаа гарсан гэж би боддог. Л той би 2019 оноос 2024 оны 01 дүгээр сарын 22-ны өдрийг хүртэл хамт амьдарсан. Яагаад хохирогч болоод явж байгааг нь ойлгохгүй байна. Би энэ хүний 90,000,000 төгрөгийн хохирлыг төлсөн. 50,000,000 төгрөгийг бэлнээр өгсөн. Тэр 50,000,000 төгрөгөөр Alphard маркийн машин авсан.Үлдэгдэл хэдэн сая төгрөгийг би төлж байгаад хоригдсон. Нэг Приус маркийн машин авч өгсөн. Энэ хүн аваагүй гэж мэдүүлдэг. Дүү Энхбаярын данснаас хүүхдийн данс руу 10,000,000 төгрөг шилжүүлж өгсөн.  2023 оны 11 дүгээр сард би энэ хүний данс руу О  гэх Голомт банкны дансаар бас 10,000,000 төгрөгийг шилжүүлж байсан. Ингээд 100 хэдэн сая төгрөг төлсөн гэж бодож байна. Тухайн үед цуг амьдарч байсан. Хоёр машин авсан. Мөнгө шилжүүлж байсан баримтаа би аваагүй. 2020 онд намайг хоригдсон байхад 16,000,000 төгрөгийн машин байхгүй болсон байсан. Яасан эгсэн чинь би зараад мөнгө болгоод тавьсан гэсэн. Нэг байрны асуудал яриад байгаа. Би тэр байрыг аваагүй. Надад 14 үйлдэл байгаа гэж байна.  Эндээс Д.С тай холбоотой нэг үйлдэл байгаа. 108,000,000 төгрөгийн хохирлыг би өөрөө төлсөн. Хохирол төлөгдөөгүй 2 хүн л байгаа.” гэв.

 

Шүүгдэгч П.Э  шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Миний хувьд анхнаасаа гэм буруугаа хүлээж оролцож байгаа. Ямар нэгэн гомдол санал байхгүй. Буруутай үйлдэлдээ маш их гэмшиж байгаа. Ийм байдалд орсондоо харамсаад байж байна. Миний буруу.” гэв.

 

Шүүгдэгч П.Э  шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Гэм буруудаа маргахгүй. Хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна.” гэв.

 

Шүүгдэгч Б.А   шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Хэлэх зүйл байхгүй. Хийсэн хэрэгтээ гэмшиж байна.” гэв.

 

Шүүгдэгч Д.С  шүүх хуралдаанд өгсөн мэдүүлэгтээ: “Миний хувьд гэм буруудаа анхнаасаа гэм буруудаа маргаж оролцоно гээд байр сууриа хэлсэн. Өмнөх  шүүх хуралдаанд болсон бүх процессыг мэдүүлсэн байгаа. Нэмж хэлэхэд О  гэх хүнийг би огт танихгүй. Б.А    л таньдаг гэж байсан. Тэр мөнгийг миний дансаар дамжуулаад авсан. Тэр доор нь гаргаад өгсөн. Би тэр мөнгөнөөс хэрэглэсэн юм байхгүй. Н  гэх хүнийг би Дарханы найзуудаар дамжуулан таньсан байдаг юм. Тэр хүнийг А.П  гуай, Б.А   хоёртой уулз гэсэн. А.П  гуай тэр хүнд  бүх заавар зөвлөгөөг хэлж өгсөн. Тэр хүн миний “... ”-ны дансаар мөнгөө шилжүүлж өгсөн. Тэр доор нь би банк очоод тэр мөнгийг аваад өгсөн. Өөрөө авч хэрэглэсэн юм байхгүй. А.П  гуай надад анх Монгол банканд ажилладаг, 2 тэрбумын зээл гаргаж өгнө гээд танилцсан. Монгол банкнаас энгэрийн тэмдгээ зүүчихсэн гарж ирж байсан. Монгол банканд ажилладаг үнэхээр сайн, мундаг эгч байна. Надад туслах гээд явж байхад нь би өөрөө тэнгэрийн амьтан итгэсэн. Дарханы цагдаагийн газарт баригдаад очиход энэ хүнийг А.П  гэх ондоо нэртэй, залилангаар олон жил шоронд сууж байсан, энэ аргаар хүмүүсийг залилаад явж байхыг нь олж мэдсэн. Анх ерөөсөө мэдээгүй, эндүүрээд явж байсан. Энэ хүний залилан мэхлэх үйлдэл нь нарийн юм байна. Би тийм үйлдэл бодох ч үгүй, санах ч үгүй, мэдэх ч үгүй. Би энэ хүнд маш их гомдолтой байна. Дээр нь намайг маш их өрөнд оруулсан. Манай найзуудаар дамжуулаад Н  гэдэг хүнийг дуудан авч ирээд, хуурсан. Өдий насны хүн байж яаж тэгж чадаж байна. Монгол банканд ажилладаг гэдэг. Энэ хүн намайг маш их хохироосон. 200,000,000 төгрөгийг өрөнд оруулсан. Би Л  ахыг эртнээс мэднэ. Энэ хүнтэй хамт амьдардаггүй. Энэ хүн эхнэр, хүүхэдтэй. Би олон жилийн өмнөөс мэднэ. Найз нөхдийн харилцаатай л байсан. Надаар дамжуулж танилцсан. 2 тэрбум төгрөгийн зээл бүтээж өгнө гээд хуурч мэхэлсэн. Бусдыг ингээд хуурч мэхлээд яваад байгаад нь миний маш их дургүй хүрч байна. Энэ хүн мэргэжлийн залилагч. Арга барил их нарийн юм байна. Дандаа өөрийнхөө гарааг биш дандаа тодорхой хүмүүсийг уулзуулж явдаг юм байна. Энэ хүнийг юуг ашиглаж, яаж залилан хийхээр байна гэдгийг бодож залилан хийдэг хүн юм байна. Миний хувьд юу хийж байгаагаа ч мэдээгүй. Өмнөх мэдүүлсэн мэдүүлгээ харж үзээд цагаатгаж шийдвэрлэж өгнө үү гэж хүсэж байна.” гэв.

 

Хохирогч Ч.Л  шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: “А.П ыг Б.А   танилцуулсан. Яагаад танилцсан бэ гэхээр зээл авах гээд явж байгаа энэ хүн тааралдаад танилцсан. Б.А   зээл авах боломжтой гээд амласан юм шиг байгаа юм. 90,000,000 төгрөгийн асуудлын тухайд 50,000,00 төгрөгийг өгөхийн хувьд өгсөн. Тэгээд надад машин авч өгнө гээд би 5 минутын дараа буцаагаад шилжүүлсэн. Тэр машин нь бас лизингээр авсан машин байсан. Үлдэгдэл зээл нь төлөгдөөгүй гээд хураагаад авсан. Тэгээд би 5? Сая ч байхгүй, машин ч байхгүй үлдсэн. Приус машиныг өгсөн гээд яриад байна. Манай дүүгийн машиныг барьцаанд тавиад алга болгосон байсан тэрний оронд өгсөн. Ингээд машин авсан, өгсөн юм байхгүй. Хамтран амьдарсан гэсэн юм яриад байна. Худлаа. Би ийм залилан хийсэн хүнтэй хамтран амьдарч байна гэдэг нь ичихээр зүйл. “... ” гэдэг байрдаа өөрөө амьдарч байгаа. Тэр нь өөрийн хүү Л гийн нэр дээр байсан. Тэр байрыг манай хүүхдүүдэд үзүүлээд 13-ын байрыг зээлд шилжүүлээд энэ байрыг би ав гэж өгөхөө тохиролцсон. Тэгээд бас залилсан. 13-ын байраас нэг төгрөгийн ч орлого байхгүй. Намайг битгий энэ хэрэгт оролцоорой гэж хэлээд нэг төгрөг ч надаар төлүүлээгүй. Ямар учиртай гэж асуусан чинь 100 сая төгрөгөөр авсан гээд хэлээд надаар гарын үсэг зуруулсан. Тэгээд би би 2 өрөө байгаа энэ нөхөрт залилуулсан. Манай 13 дугаар хорооллын байр 70 сая төгрөгийн барьцаанд байсан гээд яриад байна. Тэрийг өөрөө чөлөөлж өгсөн. Би их гомдолтой байна. Хохирлоо нэхэмжилж байна.” гэв.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр хавтаст хэрэгт хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цугларсан дараах нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн, бодитой шинжлэн судлав. Үүнд:

 

Хохирогч А.Ц ын мэдүүлэг /2хх-ийн 161-162, 3хх-ийн 221-222/, Тухайн банкны камерын бичлэгт үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл /2хх-ийн 157-160/, шүүгдэгч  Д.С гийн эзэмшлийн Төрийн банкны дугаар дансны хуулга, зарлага.   /2хх-ийн 190/, гэрч У.Х ы мэдүүлэг /2хх-ийн 163/, гэрч А.М ийн мэдүүлэг /2хх-ийн 164/, гэрч М.Ц ийн мэдүүлэг /2хх-ийн 165/, гэрч Л.Ш ын мэдүүлэг /2хх-ийн 166/, хохирогч Б.Б ы мэдүүлэг /3хх-ийн 36, 122-123/, шүүгдэгч  Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /3хх-ийн 44/, зар сонинд тавьсан зарлалын хуулбар /3хх-ийн 26/, мөнгө хийсэн шилжүүлгийн дансны хуулга /3хх-ийн 28/, хохирлын мөнгө хүлээн авч, хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /3хх-ийн 45-46/, хохирогч Х.Г ийн мэдүүлэг /3хх-ийн 102-104/, гэрч М.О гийн мэдүүлэг  /3хх-ийн 105-106/, шүүгдэгч  Ё.Ц гийн мэдүүлэг /10хх-ийн 85-87/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /10хх-ийн 90-91/, хохирогч Ц.Э ын мэдүүлэг  /3хх-ийн 29, 3хх-ийн 173-178, 15хх-ийн 75-76/, зээлийн болон барьцааны гэрээний хуулбар /1хх-ийн 63-67/, хохирогч О.Д гийн ХААН банкны зарлагын хуулга /1хх-ийн 68/, Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн шинжээчийн 2016 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 6362 дугаартай дүгнэлт /3хх-ийн 199-207/, хохирогч О.Д гийн мэдүүлэг /1хх-ийн 87-89/, гэрч О.Э гийн мэдүүлэг /3хх-ийн 194-195/, гэрч Н.О ийн мэдүүлэг /3хх-ийн 208-209/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /5хх-ийн 140/, шүүгдэгч  Ё.Ц гийн мэдүүлэг /5хх-ийн 144/, хохирогч О.Г ын мэдүүлэг /17хх-ийн 174-176/, гэрч Д.Г ын мэдүүлэг /5хх-ийн 85-86/, гэрч Д.Г ын мэдүүлэг /16хх-ийн 194-196/, шүүгдэгч  Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /17хх-ийн 180-181/, хохирогч Д.Д  гийн мэдүүлэг /2хх-ийн 10, 30-32, 139-140/, гэрч Д.А ын мэдүүлэг /3хх-ийн 42-43/, Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний хуулбар /2хх-ийн 14/, Д.С  нь хохирогч Д.Д  гаас мөнгө зээлж авсан баримт /2хх-ийн 23/, Иргэн Д.Д  гийн эзэмшлийн ....  улсын дугаартай Ланд крузейр-80 маркийн автомашиныг 2011 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдөр Д.Д  гаас Д.С д худалдсан гэх хуурамч гэрээний хуулбар, тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээний хуулбар /2хх-ийн 51-53/, хохирогч Бу.А гийн мэдүүлэг /2хх-ийн 94, 102-104/, гэрч Ба.А гийн мэдүүлэг /2хх-ийн 37, 17хх-ийн 22, 15хх-ийн 231/, гэрч С.Ж ын мэдүүлэг /2хх-ийн 38-39/, гэрч Д.А ын мэдүүлэг /2хх-ийн 42-43/, гэрч Б.Э  гийн мэдүүлэг /16хх-ийн 5/, Нотариат хийсэн бүртгэлийн дэвтэрт үзлэг хийж хураан авсан баримт /16хх-ийн 7-11/, 2011 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр Д.С  нь Ба.А д ....  улсын дугаартай хар ногоон өнгийн Ланд круйзер 80 маркийн машиныг худалдах, худалдах авах гэрээ хийж шилжүүлэн өгсөн гэрээний хуулбар /2хх-ийн 60/, хохирогч Д.Д ын мэдүүлэг /2хх-ийн 36, 84-85/, “.... ” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр ТУЗ-ын дарга С.Д ыг хохирогчоор оролцуулах итгэмжлэл /2хх-ийн 83/, Д.С  нь ....  ХХК-тай иргэн Д.Д гийн ....  улсын дугаартай Ланд Крузейр 80 автомашиныг барьцаанд тавьж 6,000,000 төгрөг авсан барьцаат зээлийн гэрээ /2хх-ийн 88-91/, хохирогч Д.Г ийн мэдүүлэг /1хх-ийн 71, 82-83/, шүүгдэгч  Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /1хх-ийн 86/, иргэний хариуцагч Д.И ын мэдүүлэг /16хх-ийн 249-250, 17хх-ийн 2-3/, зээлийн гэрээ, холбогдох баримтууд /1хх-ийн 72-80/, Хас банкны мөнгө шилжүүлсэн баримтын хуулбар /1хх-ийн 13/, үзлэг хийж хураан авсан мөрдөгчийн тэмдэглэл /1хх-ийн 21-24/, хохирогч Д.Ц ийн мэдүүлэг /1хх-ийн 25-29, 15хх-ийн 79-80/, шүүгдэгч М.И гийн мэдүүлэг /1хх-ийн 49-50/, шүүгдэгч  Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /1хх-ийн 52-53/, хохирогч Х.Д  ын мэдүүлэг /17хх-ийн 112-113/, шүүгдэгч И.Д гийн мэдүүлэг /1хх-ийн 229-230/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /1хх-ийн 232/, хохирогч Ц.Г ийн мэдүүлэг /16хх-ийн 211-213/, гэрч Г.Ц ын мэдүүлэг /1хх-ийн 105-108/, шүүгдэгч  Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /1хх-ийн 94-95/, шүүгдэгч  М.С.Т ын сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /1хх-ийн 101-104/, хохирогч Б.Э  гийн мэдүүлэг /1хх-ийн 119, 124-128/, хохирогч Б.Т ы мэдүүлэг /1хх-ийн 106/, хохирогч Б.Э  ийн мэдүүлэг /1хх-ийн 135/, холбогдох мөнгө хүлээлцсэн баримтууд /1хх-ийн 139-141/, хохирогч М.Б ийн мэдүүлэг  /16хх-ийн 245-248/, шүүгдэгч  Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /1хх-ийн 143-145/, хохирогч И.Д гийн мэдүүлэг /16хх-ийн 185-186, 190-192/, иргэний нэхэмжлэгч Р.О ын мэдүүлэг /16хх-ийн 194-196/, хохирогч Б.Г гийн мэдүүлэг /16хх-ийн 197/, зээлийн гэрээ, холбогдох баримтууд /16хх-ийн 201-209/, Д.С гийн сэжигтнээр өгсөн мэдүүлэг /16хх-ийн 210/, гэрч Э.П ийн өгсөн мэдүүлэг /16хх-ийн 198-200/, хохирогч А.Б ын мэдүүлэг  /16хх-ийн 221-223/, гэрч Б.Ж-ийн мэдүүлэг /16хх-ийн 224-225/, гэрч Д.Т-ийн мэдүүлэг /16хх-ийн 226-229/, Ү-... дугаартай үл хөдлөх хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ /16хх-ийн 230/, Д.Т-ийн ... тоот дансны дэлгэрэнгүй хуулга /16хх-ийн 231-232/, Түрээсийн гэрээ А.Б, Д.С  нарын хооронд хийсэн Зээлийн гэрээ, ХААН банкны мөнгөн шилжүүлгийн баримт,  А.Б ын ... тоот дансны дэлгэрэнгүй хуулга, Д.С гийн ХААН банк дахь .. тоот дансны дэлгэрэнгүй /16хх-ийн 238-244/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /3хх-ийн 190-191/, хохирогч Ч.О ийн мэдүүлэг /5хх-ийн 1-10/, хохирогч Ж.А ын мэдүүлэг /5хх-ийн 32-54/, хохирогч Н.Ө ийн мэдүүлэг /5хх-ийн 56-80/, хохирогч Л.Д гийн мэдүүлэг /5хх-ийн 81-106/, хохирогч Б.Л гийн мэдүүлэг /5хх-ийн 108-135/, хохирогч Н.Д гийн мэдүүлэг /5хх-ийн 136-156/, хохирогч С.П ын мэдүүлэг /5хх-ийн 157-184/, хохирогч Э.Б гийн мэдүүлэг /5хх-ийн 185-211/, хохирогч Г.Ө-ын мэдүүлэг /5хх-ийн 212-235/, хохирогч Б.Э-ын мэдүүлэг /5хх-ийн 236-250, 6хх-ийн 1-11/, хохирогч Э.Ж-ы мэдүүлэг /6хх-ийн 12-41/, хохирогч Б.Б-гийн мэдүүлэг /6хх-ийн 42-67/, хохирогч Т.Ц-ийн мэдүүлэг /6хх-ийн 68-95/, хохирогч А.Э-ын мэдүүлэг /6хх-ийн 96-123/, хохирогч Ч.Р-ийн мэдүүлэг /6хх-ийн 124-149/, хохирогч Р.Л-ын мэдүүлэг /6хх-ийн 150-173/, хохирогч Б.Ц-ын мэдүүлэг /6хх-ийн 174-197/, хохирогч Б.О-ын мэдүүлэг /6хх-ийн 198-224/, хохирогч Д.Д-ын мэдүүлэг /6хх-ийн 225-250/, хохирогч Ц.Б-ы мэдүүлэг /7хх-ийн 1-28/, хохирогч Э.М-ы мэдүүлэг /7хх-ийн 30-54/, хохирогч Г.У-ын мэдүүлэг /7хх-ийн 55-81/, хохирогч З.Ч-гийн мэдүүлэг /7хх-ийн 82-109/, хохирогч Э.О-ийн мэдүүлэг /7хх-ийн 110-136/, хохирогч О.Ц-гийн мэдүүлэг /7хх-ийн 137-165/, хохирогч Т.Б-гийн мэдүүлэг /7хх-ийн 166-195/, хохирогч Т.Г-ын мэдүүлэг /7хх-ийн 196-220/, хохирогч М.Ө-ын мэдүүлэг /7хх-ийн 221-246/, хохирогч А.Н-ийн мэдүүлэг /8хх-ийн 26-52/, хохирогч Д.М-ын мэдүүлэг /8хх-ийн 53-80/, хохирогч Б.А-ийн мэдүүлэг /8хх-ийн 81-109/, хохирогч Э.Э-ийн мэдүүлэг /8хх-ийн 110-135/, хохирогч Д.П.Э ын мэдүүлэг /8хх-ийн 136-163/, хохирогч Н.Э-ын мэдүүлэг /8хх-ийн 164-191/, хохирогч Б.Н-гийн мэдүүлэг /9хх-ийн 105-129/, хохирогч Г.Б-ийн хүү Б.Б-ий мэдүүлэг /9хх-ийн 131-147/, хохирогч А.Б-гийн мэдүүлэг /9хх-ийн 148-157/, хохирогч О.Х-ын мэдүүлэг /9хх-ийн 160-176/, хохирогч Ж.С-ын мэдүүлэг /9хх-ийн 171-179/, хохирогч Э.Э-гийн мэдүүлэг /9хх-ийн 180-190/, хохирогч Э.О-ийн мэдүүлэг /9хх-ийн 191-200/, хохирогч Б.Б-ийн нөхөр Г.Ц-ийн гэрчээр өгсөн мэдүүлэг, аялал жуулчлалын гэрээ, аялагчдын анкетын хуулбар, Голомт банкны дансанд 3 сая төгрөг шилжүүлсэн баримтын хуулбар /9хх-ийн 203-207/, хохирогч Б.М-ын мэдүүлэг /15хх-ийн 236-243/, “.... ” ХХК-ны байранд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /8хх-ийн 194-202/, тухайн оффисын талбайг түрээсэлсэн түрээсийн гэрээний хуулбар /8хх-ийн 203-207/, “.... ” ХХК-ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн лавлагаа, улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар /9хх-ийн 77-78, 17хх-ийн 41/, Юнител, Мобиком ХХК-ийн албан бичиг /17хх-ийн 5-7/, “.... ” ХХК-ийн Голомт банкны ....  дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл, дансны хуулга /15хх-ийн 62-65/, Байгаль орчин Аялал жуулчлалын яамны албан бичиг /11хх-ийн 130/, гэрч Б.Б-гийн мэдүүлэг /8хх-ийн 215-218/, гэрч Ц.Г-ийн мэдүүлэг /4хх-ийн 224-227/, гэрч А.С-гийн мэдүүлэг /8хх-ийн 245-250, 9хх-ийн 1-3/, гэрч Б.У ийн мэдүүлэг /15хх-ийн 85-88/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /15хх-ийн 97-103/, Б.У ийн талаарх хэргийн материал /17хх-ийн 8-45/, хохирогч Б.Б ийн мэдүүлэг /13хх-ийн 25/, 2016 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдөр “...” ХХК-ийн данс руу мөнгө шилжүүлсэн Голомт банкны орлогын мэдүүлгийн хуулбар /10хх-ийн 5/, Камерын бичлэгт үзлэг хийсэн тухай мөрдөгчийн тэмдэглэл /10хх-ийн 18-20/, сэжигтнээр шалгагдаж байсан О.Ж-ын мэдүүлэг /10хх-ийн 154-155/, сэжигтнээр шалгагдаж байсан Б.Б-гийн мэдүүлэг /10хх-ийн 161/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /11хх-ийн 82-83/, хохирогч Д.Л ийн мэдүүлэг /12хх-ийн 21-26/, хохирогч Д.Л ийн дахин өгсөн мэдүүлэг /15хх-ийн 232-233/, гэрч Г.Б-ын мэдүүлэг /12хх-ийн 30-31/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /12хх-ийн 41-45, 15хх-ийн 98-99/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /12хх-ийн 41-45/, шүүгдэгч  А.П ын дахин өгсөн мэдүүлэг /15хх-ийн 104-107/, Монгол банкны албан бичиг /12хх-ийн 56/, Жижиг дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх сангийн газрын албан бичиг /12хх-ийн 58/, шүүгдэгч  А.П ын төрийн банкны дансанд 2017 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдөр 50 сая төгрөг орж ирсэн гүйлгээний хуулга /12хх-ийн 67-68/, Д.Г ын эзэмшлийн ХААН банкны гүйлгээний хуулга /12хх-ийн 70-77/, 2017 оны 06 дугаар сарын 15-ны өдөр хохирогч Д.Л  нь Д.Г  гэгчийн ХААН банкны данс руу 17,000,000 төгрөгийг шилжүүлсэн орлогын мэдүүлгийн хуулбар /11хх-ийн 166-167/, Зээлийн гэрээ /11хх-ийн 168, 190-192/, Монгол банкнаас гаргасан хохирогч Д.Л ийн зээлийн мэдээллийн лавлагаа /16хх-ийн 43-45/, иргэн А.Б ы ХААН банкны дансны хуулга /15хх-ийн 61/, Ц.Б  гэгчийг олж таниулах гэрэл зураг /15хх-ийн 117-118/, хохирогч Н.М гийн мэдүүлэг /12хх-ийн 174-180, 15хх-ийн 83-84/, гэрч У.С-ын мэдүүлэг /12хх-ийн 181-182/, гэрч Ц.О-гийн мэдүүлэг /12хх-ийн 183-184/, гэрч М.А-гийн мэдүүлэг /12хх-ийн 188-189/, шүүгдэгч  Д.С гийн гэрчээр өгсөн мэдүүлэг /12хх-ийн 185-187, 218-219/, хохирогч Н.М д хохирол мөнгө шилжүүлсэн баримт /12хх-ийн 241-242/, зээлийн гэрээ болон бусад холбогдох лавлагаанууд /12хх-ийн 188-189/, хуурамчаар үйлдсэн гэрчилгээний хуулбар /12хх-ийн 202/, хохирогч Г.Г-ын мэдүүлэг /13хх-ийн  237-242/, П.Э тай байгуулсан зээлийн гэрээ /13хх-ийн  231-232/, шүүгдэгч  Д.С гийн мэдүүлэг /14хх-ийн 10-11/, хохирогч С.Э ы мэдүүлэг /14хх-ийн 181-188/, Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн 2020 оны 10 дугаар сарын 13-ны өдрийн 3972 дугаартай бичиг баримтын шинжилгээний лабораторийн мэргэшсэн шинжээч цагдаагийн ахмад Г.О-ын дүгнэлт /шүүгдэгч  П.Э ы гарын үсэг мөн гэх дүгнэлт/, гэрч Д.О-гийн мэдүүлэг /14хх-ийн  200/, гэрч Б.Г-гийн мэдүүлэг /14хх-ийн  201/, гэрч Г.На-гийн мэдүүлэг /14хх-ийн 202/, хохирогч Б.С ы мэдүүлэг /15хх-ийн 244/, гэрч П.Б-ын мэдүүлэг /16хх-ийн 13-15/, гэрч П.Бадамын мөнгө шилжүүлсэн ХААН банкны дансны хуулга /16хх-ийн 16-17/, гэрч С.Т аас “...” ХХК-д 3.400.000 төгрөг шилжүүлсэн ХААН банкны дансны хуулга /16хх-ийн 32/, гэрч Я.Га-ын мэдүүлэг /13хх-ийн 121/, гэрч С.Т ын мэдүүлэг /15хх-ийн 247-251/, мөнгө шилжүүлсэн баримт /13хх-ийн 131-138/, шүүгдэгч  Д.С гийн цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авагдаж байсан лавлагаа /16хх-ийн 34/, Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гэмт хэргийн шинжтэй гомдол мэдээлэл /20хх-ийн 61/, хохирогч М.Б ий ХААН банкны .. дугаартай дансны хуулга /20хх-ийн 70/, Харилцах дансанд үзлэг хийсэн тэмдэглэл, шүүгдэгч  П.Э ы мэдүүлэг, ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга  /20хх-ийн 91-96/, хохирогч М.Б ий мэдүүлэг /20хх-ийн 65-66/, гэрч Д.Н-ын мэдүүлэг /20хх-ийн 76-77/, шүүгдэгч  П.Э ы мэдүүлэг /20хх-ийн 89-90/, Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гэмт хэргийн шинжтэй гомдол /19хх-ийн 223/, хохирогч Ц.А ийн ... дугаартай ХААН банкны дансны хуулга /19хх-ийн 224/, эд зүйл хүлээн авч хүлээлгэн өгсөн мөрдөгчийн тэмдэглэл, П.Э аас 2,000,000 сая төгрөг хүлээн авч хохирогч Ц.А эд хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл /20хх-ийн 48-50/, хохирогч Ц.А ийн мэдүүлэг /19хх-ийн 227-228/, гэрч С.М-ийн мэдүүлэг /19хх-ийн 230/, шүүгдэгч  П.Э ын мэдүүлэг /20хх-ийн 2-3/, шүүгдэгч  П.Э ы мэдүүлэг /20хх-ийн 11-12/, иргэн Х.Г ээс цагдаагийн байгууллагад гаргасан гэмт хэргийн шинжтэй гомдол /19хх-ийн 167/, хохирогч 2021 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр Х.Г ийн шилжүүлсэн Ж.Д.С цэцэг .. хүний ....  дугаартай ХААН банкны дансны хуулга /19хх-ийн 169/, П.Э ын ... дугаартай данс руу “Х.У байрны урьдчилгаа” гэсэн утгатай шилжүүлсэн, Эд зүйл хүлээн авч хүлээлгэн өгсөн мөрдөгчийн тэмдэглэл П.Э аас 700,000 төгрөг хүлээн авч хохирогч Х.Г т хүлээлгэн өгсөн /20хх-ийн 51-53/, хохирогч Х.Г ийн мэдүүлэг /19хх-ийн 176-179/, Гэрч С.М-ийн мэдүүлэг /19хх-ийн 181-182/, шүүгдэгч  П.Э ы мэдүүлэг /19хх-ийн 202-203/, шүүгдэгч  П.Э ын мэдүүлэг /19хх-ийн 212/, Голомт банкны .... дугаартай дансны хуулга /19хх-ийн 132/, П.Э ын эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны хуулганд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл /20хх-ийн 33-37/, П.Э ы .... дугаарын ХААН банкны дансны орлого зарлагын гүйлгээ /20хх-ийн 209-213/, П.Э ын ... дугаарын ХААН банкны дансны орлого зарлагын гүйлгээ /1хх-ийн 243, 2хх-ийн 4/, П.Э ын ... дугаарын ХААН банкны дансанд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл, хохирогч Х.О ы мэдүүлэг /19хх-ийн 136/, шүүгдэгч  П.Э ын  мэдүүлэг /19хх-ийн 151/, шүүгдэгч  П.Э ы  мэдүүлэг /19хх-ийн 160/, хохирогч Э.Э ы цагдаагийн байгууллагад гарсан өргөдөл гомдол /21хх-ийн 200/, гэрч Л.Б-аас гаргаж өгсөн “... ” ХХК-ийн хийсэн хэлцэл болон тус компани гэрчилгээ /21хх-ийн 225-234/, “... ” ХХК-ийн ХААН банкны ....  дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 103-109/, хохирогч Э.Э ы  мэдүүлэг /21хх-ийн 208-209/, гэрч Э.Т-ийн мэдүүлэг /21хх-ийн 212-213/, гэрч Л.Б-ийн мэдүүлэг /21хх-ийн 223/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /21хх-ийн 242, 25хх-ийн 88/, хохирогч С.Е гээс цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /22хх-ийн 55-56/, Монгол банкны 2021 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдрийн Б-10*861 дугаартай албан бичиг /А.П  нь ажилладаггүй гэх тодорхойлолт /22хх-ийн 82/, хохирогч С.Е гийн мэдүүлэг /22хх-ийн 69-70/, гэрч Н.А-ын мэдүүлэг /22хх-ийн 72-73/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /22хх-ийн 47-48/, хохирогч Ч.Л ийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 231/, хохирогч Ч.Л ийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 232-234/, Иргэн А.Б ы эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 250/, Иргэн А.Т ийн эзэмшлийн ХААН банкны .....  дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 250/, хохирогч Ч.Л ийн мэдүүлэг /23хх-ийн 238-239/, гэрч А.Т ийн мэдүүлэг /23хх-ийн 241/, гэрч А.Б ы мэдүүлэг /23хх-ийн 247/, шүүгдэгч  А.П ын тогтоолыг хүлээн зөвшөөрч байна. Дараа өмгөөлөгчийн хамтаар мэдүүлэг өгнө..\” гэх мэдүүлэг /23хх-ийн 250/, хохирогч Б.С гийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан өргөдөл /25хх-ийн 53/, Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээний хуулбар /25хх-ийн 61/, Мөнгө шилжүүлсэн баримт /25хх-ийн 63-66/, “... ” ХХК-ийн ХААН банкны ....  дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 103-109/, хохирогч Б.С гийн мэдүүлэг, шүүгдэгч А.П ын мэдүүлэг /25хх-ийн 81/, хохирогч Н.Б ийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол мэдээлэл /25хх-ийн 93/, хохирогч Н.Б ийн эзэмшлийн ХААН банкны ..... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 100/, хохирогч Н.Б ийн эзэмшлийн Төрийн банкны ...  дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 129/, Үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ /25хх-ийн 125-127/, “... ” ХХК-ийн ХААН банкны ....  дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 103-109/, “... ” ХХК-ийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар /25хх-ийн 111-124/, хохирогч Н.Б ийн мэдүүлэг /25хх-ийн 96/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /25хх-ийн 86/, хохирогч Ц.Э нь Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол мэдээлэл /25хх-ийн 136/, хохирогч Ц.Э ын эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 165-173/, хохирогч Ц.Э-ын мэдүүлэг /25хх-ийн 146/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /25хх-ийн 156/, хохирогч О.О  нь Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол мэдээлэл /25хх-ийн 183/, Зээлийн гэрээ /25хх-ийн 184/, А.Б ы эзэмшлийн .... дугаартай ХААН банкны дансны орлого зарлагын дэлгэрэнгүй гүйлгээ /22хх-ийн 85-91/, хохирогч Ц.Э-ын эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 165-173/, хохирогч О.О ы мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн мэдүүлэг /25хх-ийн 192/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /25хх-ийн 180/, хохирогч У.Т ын мэдүүлэг, Иргэн Э.Б-гаас 2022 оны 03 дугаар сарын 10-ны өдөр Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /22хх-ийн 15-16/, хохирогч Н.Б гийн ХААН банкны .... дугаар дансны дэлгэрэнгүй хуулга /22хх-ийн 17-18/, хохирогч Н.Б гийн  мэдүүлэг /22хх-ийн 22-23/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /22хх-ийн 12/, хохирогч Б.Б гийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 44/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 62-72/, хохирогч Б.Б гийн мэдүүлэг /23хх-ийн 47-48/, хохирогч С.Б ийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 76/, хохирогч С.Б ийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 87-89/, хохирогч С.Б ийн мэдүүлэг /23хх-ийн 79-80/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /25хх-ийн 90/, хохирогч Б.Б гийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 94/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 62-72/, хохирогч Б.Б гийн мэдүүлэг /23хх-ийн 97/, хохирогч Х.Б гийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 107/,  Худалдаа Хөгжлийн банкны дансны гү1001йлгээний хуулбар /23хх-ийн 117/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны ..... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 62-72/, хохирогч Х.Б гийн мэдүүлэг /23хх-ийн 110/, хохирогч Б.Б гийн Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 122/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 62-72/, хохирогч Б.Б гийн мэдүүлэг /23хх-ийн 125-126/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 62-72/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 139-152/, хохирогч Ө.Э ын мэдүүлэг /23хх-ийн 128/, хохирогч Ж.С ын Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 158/, хохирогч Ж.С ын эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 169-170/, хохирогч Ж.С ын мэдүүлэг /23хх-ийн 161-162/, шүүгдэгч  Б.А  ын “...би одоо мэдүүлэг өгөхгүй би үндсэн хэрэг дээрээ өмгөөлөгчийн хамтаар мэдүүлэг өгнө..” гэх мэдүүлэг /23хх-ийн 166/, хохирогч Б.Б ын Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 174/, хохирогч Б.Б гийн эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 62-72/, хохирогч Б.Б ын эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 184-185/, хохирогч Б.Б ын мэдүүлэг /23х-ийн 177/, хохирогч Б.О  ын Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /23хх-ийн 189/, хохирогч Б.О  ын эхнэр Б-гийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /23хх-ийн 202-203/, хохирогч Б.О  ын мэдүүлэг /23хх-ийн 193-194/, хохирогч Т.Б ийн анх Цагдаагийн байгууллагад гэмт хэргийн шинжтэй, гомдол мэдээлэл гаргасан өргөдөл /20хх-ийн 148-149/, хохирогч Т.Б ийн ХААН банкны .... дугаартай дансны хуулга /20хх-ийн 150/, шүүгдэгч  Б.А  ын ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 239-240/, Э.Э-ын эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /21хх-ийн 15-16/, хохирогч Т.Б ийн мэдүүлэг /20хх-ийн 154-157/, гэрч Э.Э-ын  мэдүүлэг /20хх-ийн 170/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /20хх-ийн 185-186/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /25хх-ийн 90/, Цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол мэдээлэл /21хх-ийн 82/, хохирогч Э.Х ы ХААН банкны .. дугаартай дансны хуулга /21хх-ийн 153-155/, Иргэн А.Б ы эзэмшлийн .... дугаартай ХААН банкны дансны орлого зарлагын дэлгэрэнгүй гүйлгээ /22хх-ийн 85-91/, хохирогч Э.Х ийн мэдүүлэг  /21хх-ийн 121-123/, хохирогч Э.Х ы  мэдүүлэг /21хх-ийн 126-128/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /21хх-ийн 146-147/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /21хх-ийн 149-151/, хохирогч С.Г ийн цагдаагийн байгууллагад гаргасан гомдол /22хх-ийн 206/, А.Б ы эзэмшлийн .... дугаартай ХААН банкны дансны орлого зарлагын дэлгэрэнгүй гүйлгээ /22хх-ийн 85-91/, Мөнгө шилжүүлсэн баримт, гүйлгээ /22хх-ийн 244-250, 23хх-ийн 18/, шүүгдэгч  Б.А  ын ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /25хх-ийн 239-240/, хохирогч С.Г ийн мэдүүлэг /22хх-ийн 212-215/, гэрч Г.Б-ийн мэдүүлэг /22хх-ийн 218-220/, гэрч Ч.И ийн  мэдүүлэг /22хх-ийн 230-232/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /22хх-ийн 237-238, 25хх-ийн 88/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /22хх-ийн 242, 25хх-ийн 90/, хохирогч В.О гийн эзэмшлийн ХААН банкны .... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /24хх-ийн 90/, хохирогч В.О гээс хавтас хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /24хх-ийн 44-49/, хохирогч В.О гийн мэдүүлэг /24хх-ийн 42-43/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /25хх-ийн 9-10/, Дархан-Уул аймгийн Төрийн банкнаас цагдаагийн байгууллагад гаргасан хүсэлт /24хх-ийн 8/, Дархан-Уул аймгийн Төрийн банкны албан бичиг  /24хх-ийн 33-35/, Хэргийн газарт үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /24хх-ийн 9-24/, “Монголын ... ” ТББ-ын Төрийн банкин дахь .... дугаарын дансны орлого зарлагын хуулга /24хх-ийн 82-84/, Эд зүйлд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл /24хх-ийн 26-30/, Монголын ...  ТББ-ын хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн лавлагаа, эд мөрийн баримтаар тооцох тухайн мөрдөгчийн тогтоол, хохирогч Б.Н ийн мэдүүлэг /24хх-ийн 37/, гэрч Б.Б-гийн мэдүүлэг /24хх-ийн 51/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /25хх-ийн 9-10/, шүүгдэгч  А.П ын мэдүүлэг /25хх-ийн 22-23/, хохирогч С.Э ы мэдүүлэг /14хх-ийн 181-188/, Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн шинжээчийн2020 оны 10 дугаар сарын 13-ны өдрийн 3972 дугаартай “Шинжилгээнд ирүүлсэн “SOLAR yangji” гэх хаяглалтай бор өнгийн хавтастай тэмдэглэлийн дэвтрийн 2 дугаар хуудасны доод хэсэгт байх болон 3 дугаар хуудсанд байх шинжилж буй гар бичвэрүүд болон П.Э ы гэх бичгийн хэвийн загварууд нь шинжилгээнд тус тус тэнцэнэ. Шинжилгээнд тэнцэх “SOLAR yangji” гэх хаяглалтай бор өнгийн хавтастай тэмдэглэлийн дэвтрийн 2 дугаар хуудасны доод хэсэгт байх болон 3 дугаар хуудсанд байх шинжилж буй гар бичвэрүүд нь шинжилгээнд ирүүлсэн П.Э ы гэх бичгийн хэвийн загваруудтай тохирч байна. Үзлэг ба шинжилгээний 3 дугаар хэсгээс ямар ямар шинж тэмдгээрээ тохирч байгааг харна уу. Шинжилгээний явцад хэрэгт ач холбогдол бүхий шинээр нөхцөл байдал илрээгүй.” гэх дүгнэлт /14хх-ийн 205-208/, А.П , Б.А   нарын гэрэл зураг /21хх-ийн 95/, Э.Х ы гаргаж өгсөн хохирлын баримтууд /21хх-ийн 159-177/, 2022 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдөр Б.А  ын Э.Х д хүлээлгэн өгсөн барааны жагсаалт, гэрэл зураг /21хх-ийн 180-185/, Шүүгдэгч  А.П ын мөрдөн шалгах ажиллагааны үед өгсөн “Би 2020-2021 онд Гэгээнтэнгийн дэлгүүр дээр явж байгаад хувцасны дэлгүүрт хувцас сонирхож байгаад Оюу гэдэг эмэгтэй хувцасны дэлгүүр хувцас сонирхож оруулж ирж зардаг ойролцоо насны хүн байсан юм. Дэлгүүрийнхээ хувцасыг танилцуулж байсан бөгөөд Б.А   бид 2 зээлээр нийт бага багаар авсаар байгаад миний мэдэхээр 30,000,000 төгрөгийн хувцас авсан бөгөөд авч байгаа хувцсаа өмсөхийг нь өмсөөд урдаа бариад зургаа даруулж байсан. Тэгээд Оюунтай харилцаж байхдаа надад мөнгөний хэрэг болоод байна, мөнгө зээлэх хүн байна уу гэхэд байна байна гээд охин Хаагаа танилцуулсан. Хаа нь Зайсан хиллд хувцасны дэлгүүр бас ажиллуулдаг гээд Гэгээнтэн дээр ирж уулзаж байсан. Ингээд Х гэх охинтой нь уулзаад хүүтэй мөнгө зээлж авахаар болж бэлнээр 25,000,000 төгрөгийг Наадам центрийн ХААН банкны гадаа авсан. Мөн дүү Батцагааны ХААН банкны дансыг ашигладаг байсан учраас дансаар нь мөнгө шилжүүлэн авсан. Нийт 34,420,000 төгрөг авсан байгаа. Тухайн үед хувийн хэрэгцээнд мөнгө хэрэгтэй байна гээд авсан. Б.А   байгаагүй. Уг 34,420,000 төгрөгийг би аваад өөрийн хэрэгцээндээ ашигласан. Надад ямар нэгэн данс байдаггүй байсан. Тэгээд дүү Батцагааны дансыг хэрэглэж байсан учраас тус дансандаа шилжүүлэн авсан.” гэх мэдүүлэг /21хх-ийн 146-147/, Шүүгдэгч  Б.А  ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн “Би А.П  эгчийг дагаж Хан-Уул дүүргийн Гэгээнтэн цогцолборын хувцасны дэлгүүр рүү хамт орж байсан. Тэгэхэд хувцасны дэлгүүрийн хүнийг О  гэх эмэгтэй байсан бөгөөд А.П  эгчийн танил гэж байсан. Мөн тус дэлгүүрээр үйлчлүүлж байхдаа мөнгийг төлж хувцас худалдан авдаг байсан бөгөөд хувцаснууд нь их үнэтэй болохоор нэг их хувцас авдаггүй байсан. Тэгсэн дэлгүүрийн О  эгч А.П  эчгийг гуйгаад хүмүүст хувцас зараад өгөөч гээд гуйгаад байсан ба А.П  эгч одоо хүмүүс бэлэн мөнгөөр хувцас авах хүн олдохгүй байхаа гэхэд хамаагүй хүмүүст зээлээр өгөөд дараа нь аваад өгчихгүй юу гэхээр нь мөнгө төгрөгийг өгөх гэж удах байхдаа гэхэд зүгээр ээ, хамаагүй гээд байсан. Мөн дараа нь хувцасныхаа дэлгүүрт ороход О  эгчийн охин гээд хүн байхаар нь хувцас үзэж байгаад ээжийн чинь найз Х гэдэг хүн байна гэсэн чинь миний зургийг дараад тантай юм ярихгүй гээд байхаар нь гарсан. Тэгээд А.П  эгчид хэлэхэд О гийн муухай ааштай охин гэж байсан. Би хэдэн төгрөгийн хувцас зээлээр авсан талаараа сайн санахгүй байна, зарим нэг зээлээр авсан хувцас нь шинээрээ байгаа, заримыг нь хэрэглэсэн, өмнө нь О  эгчид танаас авсан хувцас нь зарагдахгүй үнэтэй байна, буцаагаад аваарай гэхэд зараад мөнгийг нь өгчих би охиндоо хувцсаа зарчихсан гээд хэлчихсэн гэсэн. Би Х гэдэг хүнээс бэлэн болон дансаар ямар нэгэн мөнгө авч байгаагүй.” гэх мэдүүлэг /21хх-ийн 149-151/, “... регистрийн дугаартай, Н овогтой Б миний бие нь 5,128,600 төгрөгийн хохирлоо Б.А  аас 2022 оны 08 дугаар сарын 08-ны өдөр бүрэн барагдуулсан учир гомдолгүй болохыг уламжилж байна” гэсэн хүсэлт, Б.Ж-ийн ХААН банкны ... тоот данснаас Н.Б-гийн ХААН банкны ... тоот данс руу 5,128,600 төгрөг шилжүүлсэн баримт /22хх-ийн 31-32/, “Миний бие Б.А   гэх хүнд 5,128,000 төгрөг өгөөд авч чадахгүй байсан билээ. 2022 оны 08 дугаар сарын 08-ны өдөр Б.А   4 сая төгрөг бэлнээр, 1,128,000 төгрөгийг данс руу хийсэн. Иймд энэ хүнд санал, гомдол байхгүй.” гэсэн хүсэлт, Б.Ж ы ХААН банкны ... тоот данснаас О ын ХААН банкны .... тоот данс руу 1,128,600 төгрөг шилжүүлсэн баримт /23хх-ийн 221-222/, Б.А  ын иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /24хх-ийн 124, гэрлэсний бүртгэлийн лавлагаа /24хх-ийн 125/, А.Т ын иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /24хх-ийн 126/, А.Т, Б.А   нарын хүү Т.Аргабилэг, Т.А нарын төрсний бүртгэлийн лавлагаа, Т.А-ийн иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /24хх-ийн 127-129/, Б.А  ын эд хөрөнгө бүртгэлтэй эсэх лавлагаа /24хх-ийн 130/, Цагдаагийн байгууллагын АСАП сангийн лавлагаа /24хх-ийн 131/, урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /24хх-ийн 132/, Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2018 оны 01 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 26 дугаартай шийтгэх тогтоол /24хх-ийн 134-137/, Шүүгдэгч  Б.А  ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн “...Би дээрх хүмүүсийг нэг хүнээс нь 5,128,600 төгрөгийг НОСК-д оруулж өгнө гэж нөхөр Тулгын дансаар авсан. Тэгээд уг мөнгийг өөрийн хувийн хэрэгцээндээ болон ажиллаж байсан компанийхаа багаж хэрэгсэл авахад зарцуулан. Миний хувьд дээрх хүмүүсийг НОСК-д оруулах боломжгүй байсан гэдгээ мэдэж байсан. Бартерийн байранд оруулна гэж бодож байсан. Дээрх хүмүүсээс авсан үйлдлийг хүлээн зөвшөөрч байна.” гэх мэдүүлэг /25хх-ийн 90/, Налайх дүүргийн 2 дугаар хорооны Засаг даргын 2022 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн 112 дугаартай  “Тус хорооны иргэн Б.А   нь .... дугаар байрны .... тоотод ам бүл 5 оршин суудаг нь үнэн болно” гэсэн тодорхойлолт /25хх-ийн 212/, Хохирогч Б.Н ийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн мэдүүлэг /24хх-ийн 37/, 2021 оны 12 дугаар сарын 05-ны өдрийн “Монголын ... ны Төрийн банк дахь .... тоот дансанд хийсэн Б.Н /РД:../ дугаартай дээрхи дансанд хийсэн 3,500,000 төгрөгийг буцаан хүлээлгэн өгөв” гэсэн мөнгө хүлээлцсэн баримт /24хх-ийн 38/, Хохирогч В.О гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн мэдүүлэг /24хх-ийн 42-43/, Б.А  ын гэрчээр өгсөн “...Уг төсөлд бол Орхон жимс ногоо гэдэг газар болон Д.С  аймагт ямар нэгэн хүн бүртгээгүй ээ. Харин Дархан-Уул аймаг Дархан суманд буюу Компорт зочид буудалд 7-8 хүн уг төсөлд бүртгэсэн. Би бол Д.С д тусалж хүн бүртгэх ажлыг нь хийж гүйцэтгэсэн. Уг бүртгэсэн хүмүүсийн ихэнх нь утсаар бүртгүүлж байсан. Харин биеэр бол 3-4 хүн л бүртгэсэн. Би яг бүртгэлийнхээ дэвтрийг харахгүй бол яг тоог нь тодорхой хэлж мэдэхгүй байна.” гэх мэдүүлэг /24хх-ийн 54-58/, Гэрч Д.С-гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн “Би энэ төслийг танилцуулах ажил байгааг А.П  эгчтэй ярилцаад л шийдсэн. Энэ төсөл хөтөлбөрийг бол танилцуулах ажлыг А.П  эгчтэй танилцаад л шийдсэн. Энэ төсөл хөтөлбөрийг бол танилцуулах ажлыг А.П  эгч бид хоёр хийж явсан. Харин Б.А   болохоор амаар л хамт ажиллах талаар ярилцаж тохиролцсон байсан бөгөөд яг хэдэн төгрөг өгнө ч гэдэг юм уу тийм зүйл ярилцаагүй ээ” гэх мэдүүлэг /24хх-ийн 64-66, 68/, гэрч А.П ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн “...Миний буруу. Энэ төслийн үнийн дүн нь 3,500,000 төгрөг гэж үнэлсэн. Би ер нь бол Д.С этэй анх яриад ийм төслийн санаа гэж ярилцаж байхад Д.С эд бидэнд итгээд мөгө өгдөг мөнгө өгдөг хүн байх уу, одоо хүмүүс ядуу мөнгөгүй байгаа гэсэн тэгэхэд Д.С  надад хэлэхдээ би мөнгө өгөх хүмүүс олно, санаа зоволтгүй гэсэн. Тэгэхэд би яг үнэндээ би бид нарт залилуулж мөнгөө өгөх хүн олдохгүй ер нь дэмий юм биш үү өвөл болж байхад цагаа олоогүй байна гэж байсан.” гэх мэдүүлэг /24хх-ийн 70-71/, Урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /24хх-ийн 147/, иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /24хх-ийн 138/, 2021 оны 11 дүгээр сарын 19-ний өдөр Дархан-Уул аймгийн цагдаагийн газарт Д.С-гийн хандан гаргасан “Иргэн Д.С  надаас мэдүүлэг авах ажиллагаанд Өмгөөлөх эрхийн 0700 тоот үнэмлэхтэй, Монголын хуульчдын холбооны гишүүн, өмгөөлөгч П.Б-ыг оролцуулж өгнө үү” гэсэн хүсэлт /24хх-ийн 217/, Монголын ... ны хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн лавлагаа /24хх-ийн 236/, Монголын ... ны талаарх баримтууд /24хх-ийн 239-250/, А.П ын хохирол төлсөн баримт /32хх-ийн 235-247, 216-222/, Д.С гийн хохирол төлсөн баримт /18хх-ийн 134-155, 33хх-ийн 7-53/, П.Э ы хохирол төлсөн баримт /33хх-ийн 111-113/, Г.Г-ын эзэмшлийн ХААН банкны .... тоот дансанд 600,000 төгрөг төлсөн баримт, Х.О ы эзэмшлийн ..... тоот дансанд 2,000,000 төгрөг төлсөн баримт, Б.А  ын хохирол төлсөн баримт /33хх-ийн 115-122, 223-231/, Д.С гийн шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинээр гаргаж өгсөн 18 хуудас хохирлын баримт, Д.С , Х.Г нарын төрсөн охин Г.Е-ийн төрсний бүртгэлийн лавлагаа зэрэг болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжилсэн дээрхи нотлох баримтууд нь энэ хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасны дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн, энэ хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хангалттай гэж шүүх бүрэлдэхүүн үнэлэв.

 

Мөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлыг бүрэн гүйцэд шалгаж, тодруулсан байх ба шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд шүүгдэгчийн гэм буруутай эсэхэд дүгнэлт хийж, хэргийг хянан шийдвэрлэв.

 

Нэг: Гэм буруугийн талаар:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч нарын гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугийн талаар улсын яллагч С.Болорзул “Шүүгдэгч Д.С  нь дангаараа болон бусадтай бүлэглэж нийт 68 удаагийн үйлдлээр 2011 оны 11 дүгээр сараас 2019 оны 11 дүгээр сарын 2-ны өдөр хүртэл нэр бүхий 70 хохирогчоос үргэлжилсэн үйлдлээр баримт бичиг ашиглаж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж бусдад нийт 941,953,000 төгрөгийн хохирол учруулж залилсан, энэ гэмт хэргийг байнга үйлдэж амьдралын эх үүсвэр болгосон тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад  зааснаар, шүүгдэгч А.П   нь дангаараа болон бусадтай бүлэглэж нийт 14 удаагийн үйлдлээр 2017 оны 7 дугаар сараас 2022 оны 2 дугаар сарын 26-ны өдрийг хүртэл нийт 15 хохирогчоос үргэлжилсэн үйлдлээр бусдыг төөрөгдөлд оруулж нийт 735,470,000 төгрөгийн хохирол буюу их хэмжээний хохирол учруулж залилах гэмт хэрэг үйлдсэн тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар, шүүгдэгч Б.А   нь бусадтай бүлэглэж нийт 15 удаагийн үйлдлээр 2021 оны 1 дүгээр сараас 2022 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдөр хүртэл үргэлжилсэн үйлдлээр баримт бичиг ашиглаж  зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар, бусдыг төөрөгдөлд оруулж нийт 397,768,440 төгрөг буюу их хэмжээний хохирол учруулж залилах гэмт хэрэг үйлдсэн тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар, шүүгдэгч П.Э  нь дангаараа болон бусадтай бүлэглэж нийт 7 удаагийн үйлдлээр 2019 оны 6 дугаар сарын 2021 оны 3 дугаар сарын 1-ний өдөр хүртэл нэр бүхий 7 хохирогчоос үргэлжилсэн үйлдлээр баримт бичиг ашиглаж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар, бусдыг төөрөгдөлд оруулж нийт 117,000,000 төгрөгийн хохирол буюу их хэмжээний хохирол учруулж залилсан тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар, шүүгдэгч П.Э  нь бусадтай бүлэглэж нийт 4 удаагийн үйлдлээр 2021 оны 2 дугаар сараас 2021 оны 3 дугаар сарын 1-ний өдөр хүртэл нэр бүхий 4 хохирогчоос үргэлжилсэн үйлдлээр баримт бичиг ашиглаж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож бусдад нийт 28,000,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар, шүүгдэгч Д.С  нь бусадтай бүлэглэж 2021 оны 11 дүгээр сарын 12, 17-ны өдрүүдэд нэр бүхий 2 хохирогчоос үргэлжилсэн үйлдлээр баримт бичиг ашиглаж зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож бусдад нийт 7,000,000 төгрөгийн хохирол учруулж залилсан тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, мөн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус тус гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцуулах саналтай байна.” гэх дүгнэлтийг,

Улсын яллагч О.Даваахүү “Улсын яллагч С.Болорзулын саналыг дэмжиж байна.” гэх дүгнэлтийг,

Хохирогч  Ч.Л ийн өмгөөлөгч Г.Оюунцэцэг “Хохирогч Ч.Л ийн эрх ашгийг хамгаалан оролцож байна. Нэхэмжлэлээ хэлэлцүүлгийн шатанд тодорхой ярилаа. Миний үйлчүүлэгч 90 сая төгрөгийг бүхэлд нь нэхэмжилж байна. 50,000,000 төгрөгийг шилжүүлсэн баримтыг гаргаж өгсөн боловч буцаан гаргасан. Машин авч өгнө гэсэн тохиролцоо байсан. Хохирол төлж байгаа мэт харагдуулж залилсан гэж үзэж байна. Энэ хэрэгт машины мөнгө шилжүүлсэн хүнийг асуугаагүй байна. Би хэрэг  хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд шүүхийн шатанд оролцсон учраас асуулгах хууль зүйн оршин байхгүй. Нийт 90,000,000 төгрөг нэхэмжилж байна. Үүнийг гаргуулж өгнө үү.” гэх дүгнэлтийг, 

Хохирогч Б.С ы өмгөөлөгч Ц.Батхүү “Миний бие хохирогч Б.С ы хууль ёсны эрх ашгиг хамгаалж хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцож байгаа. Сүхчлууны хохирлыг гаргуулах байр суурьтай оролцож байна. С  энэ мөнгийг өөрийн кармандаа аваагүй. Шүүхийн барьцааны дансанд байгаа мөнгийг гаргуулж миний үйлчүүлэгчид гаргаж өгнө үү гэсэн саналтай байна. Шүүх 3,400,000 төгрөгийг хэнээс нэхэмжлэхийг тодорхой заагаад өгвөл бид нар иргэний журмаар нэхэмжилнэ.” гэх дүгнэлтийг, 

Шүүгдэгч А.П ын өмгөөлөгч С.Оюунцэцэг “...40 сая төгрөгийг миний үйлчүүлэгчээс гаргуулах саналыг би хүлээн зөвшөөрөхгүй. Яагаад вэ гэхээр хохирогч хоёр удаа өөрийнхөө гараар шилжүүлсэн. 2024 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр 32 дугаар хавтаст хэргийн 239-240 дүгээр талд авагдсан баримт байгаа. Миний үйлчлүүлэгч мөнгө шилжүүлэхийн хувьд шилжүүлсэн. Гуравхан минутын дараа өөр хүний буюу машины эзэн рүү хохирогч өөрөө мөнгө шилжүүлсэн. Энэ хүн өөрөө орж ирсэн мөнгийг захиран зарцуулж байгаа нь баримтаар харагдаж байна. Эргээд миний үйлчлүүлэгчид орж ирээгүй, авах гэж байгаа машины төлбөрт төлөгдсөн. Тэгэхээр би төлөгдсөн мөнгө гэж үзэж байна. Хохирогч 50 сая төгрөгийг одоо хүртэл аваагүй гэж байна. Миний үйлчлүүлэгч энэ хүний авсан болгоны төлбөрийг төлөхөөр үүрэг хүлээсэн этгээд биш. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд зааснаар нотолбол зохих байдлыг бүрэн нотлогдсон байх ёстой. Хохирогч би хажууд нь зогсоод ийм утгатай юм бич гээд бичүүлсэн гэж байна. Би үнэхээр тийм юм бичүүлээгүй. Би 40 сая төгрөгт нь Приус30  маркийн авсан гэж хэлснийг бүгдээрээ сонсож байна. Заавал нэр дээр нь шилжээгүй байж авсан гэсэн үг биш. Хүлээж авсан. Бусад хохирол дээр маргахгүй.” гэх дүгнэлтийг, 

            Шүүгдэгч Д.С гийн өмгөөлөгч  З.Хүрэлсүх “Д.С гийн хувьд прокурорын яллах дүгнэлтэд дурдсанаар нийт 67 үйлдэлдлээ, 70 хүн, хуулийн этгээдэд нийт 941,953,000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэж үйлдэж ирүүлсэн дүгнэлттэй маргахгүй. Үүнээс энэ хүн 2017 онд 3, 2016 онд 3, 2015 1 нийт 7 үйлдлийг дангаар үйлдэж 126,555,000 төгрөгийн хохирол учруулсан. Энэ нийт хохирлын 13.4% болж байгаа. 815,398,000 төгрөгийн хохирлыг бусадтай бүлэглэн нийт 60 үйлдэл үйлдсэн. Бүлэглэж үйлдсэн гэх хүмүүс нь хэрэг нь тусгаарлагдаад шүүхээр ороод хариуцлагын асуудал яригдсан. Үндсэндээ Д.С  тунаж үлдэж байна. Мөрдөн шалгах ажиллагааны эцсийн зорилго нь хохирогчийн хохирсон эрхийг сэргээх, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдэд шударгаар ял шийтгэл оногдуулах зорилго биелэхэд хэдэн минут дутуу байна гэж үзэж байна. Өнөөдөр хэргийн үйл баримтдаа маргаагүй. Прокурорын дүгнэлттэй Д.С гийн хувьд маргаагүй гэдгийг хэлье. Өнгөрсөн оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр анхан шатны шүүх хуралдааныг хийсэн өдрөөс энэ хүн хоригдсон. Энэ хооронд нийт 8 сар хэд хоног өнгөрсөн. Энэ хооронд Давж заалдах шатны шүүх хуралдаан болоод энэ оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдөр хоригдсон. Хоригдоод бас нэг 4 сарын хугацаа өнгөрч байна. Энэ хооронд энэ хүний байж байгаа байр суурийг өөрчлүүлэх, янз бүрийн хүмүүсийн ятгалаар өнөөдөр буруу, зөрүү байдлаар шүүхэд байр сууриа илэрхийлсэн гэдгийг өөрөө бид нарт хэлсэн. Ийм зовлон байгаа гэдгийг хэлэхээс өөр аргагүй байна. Давж заалдах шатны шүүх шүүгдэгч нарын дангаараа болон бусадтай бүлэглэн үйлдсэн хэргийн улмаас хэчнээн хэмжээний хохирол учирсан, тухайн хохирол нь ямар шинжээрээ ямар гэмт хэргийн шинжийг хангаж байгаа талаар нэгдсэн дүгнэлт хийе гэсэн асуудал яригдаж байгаа. Манай үйлчлүүлэгч Д.С тай холбоотой 11 хохирогчийн гомдолгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй гэсэн  хүсэлтүүд үнэн, зөв эсэх нь тодорхой юм уу, хохирогч нарын хүсэл зорилгын илэрхийлэл мөн эсэх нь эргэлзээтэй байна. Энийг эцэслэн шийдэх юм бол хохирогч нарт учирсан хохирлыг бүрэн барагдуулсан эсэхийг шалгах нь ял шийтгэлийг хөнгөрүүлэх, ялыг ялгамжтай оногдуулахад ач холбогдолтой байна гэсэн. Энэ хоёр нөхцөл байдалд анхан шатны шүүх дүгнэлт хийгээрэй гэсэн зүйл яригдаж байгаа. Би үйлчлүүлэгчээ Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дүгээр заалтад заасан гэмт хэргийг амьжиргааны эх үүсвэр болгож, байнга үйлдсэн гэх шинжийг хангаж байна уу үгүй юу гэдэгт шүүх дүгнэлт хийх байх гэж үзэж байна. Давтамжийг шинжийг хангаж байна. Амьжиргааны эх үүсвэр болгосон шинж  дээр нь эргэлзээтэй байгаа. Өөрийн гэр бүл, бусад хамаарал бүхий хүмүүсийн амьжиргааны эх үүсвэр болгосон үйлдлийн нэгдлийг ойлгож байгаа. Өнөөдөр Д.С гийн хохирогч нараас ганцхан хүн өмгөөлөгчөөрөө дамжуулан эрх ашгаа хамгаалуулж оролцож байгаа юм байна. С ы энэ хэрэг хэрэгт мөрдөн байцаалтын шатанд өгсөн мэдүүлэг нь өөрчлөгдөөгүй. Тэр мэдүүлгийг өөрчлөх ямар нэгэн нэмэлт ажиллагаа явагдаагүй. 3,400,000 төгрөгийг яах гэж байгаа саналыг би ойлгоогүй. Яллах дүгнэлтэд Д.С  С д 20,425,600 төгрөгийн хохирол учруулсан гэж яллаж байгаа. 3,400,000 төгрөгийг нэмээгүй. Шүүх хавтаст хэргийн хүрээнд асуудлыг шийдэх байх. Д.С  бусдад төлөх төлбөргүй, хохирлоо бүрэн төлсөн.” гэх дүгнэлтийг, 

            Шүүгдэгч П.Д.С гийн өмгөөлөгч Д.Батбаяр “Хүрэлсүх өмгөөлөгчийн санал, дүгнэлтийг дэмжиж байна. Д.С гийн хувьд гэм буруугийн асуудалд маргахгүй байгаа. Д.С гийн залилах төрлийн гэмт хэргийг үйлдэл анх 15 холбогдогчтой байсан. Өөрөөр хэлбэл 2011 оны 11 дүгээр сарын 20-ны өдрөөс эхэлж гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үздэг. Энэ үед 2002 оны Эрүүгийн хууль үйлчилж байсан. 2015 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр батлагдаж, 2017 оны  07 дугаар сарын 01-ээс дагаж мөрдсөн одоо мөрдөгдөж байгаа Эрүүгийн хуулийн байнга үйлдэж, амьдралын эх үүсвэр болгосон гэдэг гэмт хэргийн шинж сүүлд 2017 оноос дагж мөрдсөн гэдгийг шүүх бүүрэлдэхүүн онцгойлон анхаарч үзээч. Өмнө нь 2002 оны хууль байгаагүй. Иймд Д.С  2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 138 дугаар зүйлд заасан гэмт хэрэг, 2015 оны 12  дугаар сарын 03-ны өдөр батлагдсан хуулиараа Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дугаар зүйлд заасан үргэлжилсэн нэг төрлийн гэм хэргийг үйлдсэн. Тэгэхээр эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг хэрэглэх юм уу. Гэмт хэрэг цаг хугацаанаас үзэх юм бол хүндрүүлсэн зүйлчлэлийг анхаар үзээсэй гэж хүсэж байна. Гэм буруудаа маргахгүй, бусдад төлөх төлбөргүй гэж дурдаж өгөөч гэсэн саналыг гаргаж байна.” гэх дүгнэлтийг, 

            Шүүгдэгч Д.С , Д.С  нарын өмгөөлөгч Б.Батцэнгэл: “Д.С гийн хувьд хоёр өмгөөлөгчтэй санал нэг байна. Миний үйлчлүүлэгч гэм буруудаа маргаагүй хохирол төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсан. Өмгөөлөгчийн хувьд миний үйлчлүүлэгчийн хэргийг зүйлчилсэн. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалт гэдэг өмнөх хуралд гомдол гаргаж байсан. Яагаад вэ гэхээр миний үйлчлүүлэгчийн хэргийг тусгаарлаж авч үйлдсэн. Нөгөө хүмүүс Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар хариуцлагаа хүлээгээд явсан. Тэр тогтоол энэ хэрэгт авагдсан. Гурван шатны шүүхээр шийдвэрлэхдээ прокурор тэр хүмүүсийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар шийдсэн. Миний үйлчлүүлэгч тусгаарлагдаж үлдээд 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалт болгосон. 2021 оны 03 дугаар сарын 17-ны өдрийн 77 тоот тогтоолоор зүйлчлэлийг өөрчилсөн. Үүнтэй холбоотойгоор тухайн үед гомдол саналаа гаргаад явж байсан. Хүлээж аваагүй. Миний үйлчлүүлэгчийн хэргийг хүндрүүлэн зүйлчилж байгаа нь нэгдүгээрт Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Монгол улсад хууль ёсоор оршин сууж байгаа хүн бүр хууль, шүүхийн өмнө эрх тэгш байна” гэсэн зарчимд нийцэхгүй байна гэж үзэж байна. Хоёрдугаарт, 2015 оны Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлд заасан шударга ёсны зарчимд бас харшилж байна. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.12 дугаар зүйлд заасан хууль, шүүхийн өмнө эрх тэгш байх зарчимд харшилж байна. Өнөөдөр танхимд сууж байгаа 6 шүүгдэгчээс хамгийн олон үйлдэлтэй нь манай үйлчлүүлэгч байгаа хэдий ч байнга гэдэг нэр томъёг хэрэглэхэд 3 буюу түүнээс дээш. 3 буюу түүнээс гэх утгаар оруулж ингэж зүйлчилж байгаа бол энэ хэрэгт 3 буюу түүнээс дээш үйлдэлтэй хүмүүс байгаа. Тэгш бус байдлыг шүүх анхаарч үзээч ээ гэж хүсэж байна. Хохирлын тухайд өмнө анхан шатны шүүхээс шийдвэрлэхдээ жич нэхэмжлэх эрхтэй гээд 10 хүний хохирлыг заасан байсан. Бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзэж байгаа. С  гэх хохирогчийн тухайд хохирогч өөрөө мэдүүлгээ өгсөн. Мөн гэрч Бадам гэдэг хүн мэдүүлэг өгсөн. С.Т  гэдэг хүн үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн. Хохирогчийн өмгөөлөгчийн 3,400,000 төгрөгийг миний үйлчлүүлэгчид холбож нэхэмжилж байгаа нь зохимжгүй байна. Яллах дүгнэлтэд дурдагдсан баримтуудаар үгүйсгэгдэж байна гэж үзэж байна.” гэх дүгнэлтийг, 

            Шүүгдэгч П.Эх-Оюуны  өмгөөлөгч Г.С.Т  “Шүүгдэгч П.Э ы хувьд гэм буруудаа маргахгүй байгаа. Прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай анийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 зааснаар зүйлчилж оруулж ирсэн. Зүйлчлэл тохирсон байна гэж үзэж байна. Хохирлын тухайд Г-д 600,000 төгрөгийн хохирлыг төлж барагдуулсан. О-д 2,000,000 төгрөгийн хохирлыг төлсөн. Үлдэгдэл Г-од 5,400,000, Э-д 40,250,000 төгрөг, А-д 4,700,00,  Г-т 5,750,000 төгрөг, А-д 3,700,000, М.Б  1,500,000 төгрөг, нийт 61,300,000 төгрөгийг төлөхөө илэрхийлж байгаа.” гэх дүгнэлтийг, 

            Шүүгдэгч Д.С ийн өмгөөлөгч С.Чинзориг “Өнөөдрийн шүүх хуралдаанд Д.С-ийн хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалж түүний өмгөөлөгчөөр оролцож байна. Хэрэг хянан Миний үйлчлүүлэгчийн холбогдсон гэмт хэргийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар зүйлчилсэн. Хоёр үйлдэлтэй гэж үзсэн. А.П , Б.А   нартай бүлэглэн  О, Н  нарыг залилж, тус бүр 3, 500,000 төгрөгийг, өөрийн төрийн бус байгууллагын дансаар шилжүүлж авсан гэдэг үйлдлээр буруутгаад байгаа. Энэ үйлдлээр буруутгахдаа манай үйлчлүүлэгчийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хамжигчаар оролцсон гэж үзсэн. Миний хувьд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн нийтлэг, тусгай ангид заасан гэмт хэргийн шинж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.7 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт заасан нөхцөл байдал мөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг бүрэн дүүрэн нотолж чадсангүй гэж үзэж байна. Манай үйлчлүүлэгчийг буруутгагдаж байгаа гол үндэслэл юу вэ гэвэл шүүгдэгч А.П , Б.А   нарын мэдүүлэгт, хохирогч нарын мэдүүлэгт манай үйлчлүүлэгчийг буруутгасан зүйл байхгүй байна. Гэрч нарын мэдүүлэгт ч байхгүй. Тухайлбал, О  гэдэг хүний үйлдэл дээр манай үйлчлүүлэгч О  гэдэг хүнтэй уулзаж, төслийн асуудлаар огт танилцуулаагүй, ярилцаагүй, энэ төслийг санал болгоогүй. “Монголын ... ” гэх ТББ-ын мөнгөө шилжүүлэн гэдийг хохирогчид хэлээгүй. Харин Б.А   О тэй аль хэзээ ярилцаад, төслөө танилцуулаад, мөнгөө шилжүүлээд мөнгө ТББ-ын чинь данс руу орсон шүү, нэн яаралтай мөнгийг гаргаж өгөөрэй гээд шаардсан учраас гаргаж өгсөн. Ийм учраас О  гэдэг хүний үйлдэл дээр ямар нэгэн үйлдэл оролцоо байна уу, байхгүй юу гэдийг шалгаж чадсангүй. Өөрөөр хэлбэл прокурорын яллах дүгнэлтэд дурдсан шиг нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. Тийм байтугай О  гэдэг хүний үйлдэл дээр А.П ын үйлдэл харагдахгүй байгаа шүү дээ. Өөрөөр хэлбэл, энэ үйлдлийн зөвхөн Б.А   гэнэт үйлдэж байгаа. Ямар нэгэн байдлаар О  гэдэг хүнд очоод төсвөө танилцуулаад, 3,500,000 төгрөг аваад ир гэсэн нөхцөл байдал огт яригдаагүй, хоорондоо тохиролцоогүй, хэлэлцэгдээгүй. А.П , Д.С эс үүрэг чиглэл өгсөн зүйл байхгүй. Б.А   өөрөө л О  гэдэг хүний хүсэлтээр тайлбарлаад өгсөн. О  гэдэг хүн ийм юманд холбож байгаа хүн гэж ойлгосныхоо хүрээнд Сэлэнгийн хоёр утасны дугаарын ал нэгийг ч юм уу өгсөн. Д.С э рүү залгасан. Д.С э тухайн утсаар өөрөө яриагүй, А.П , Б.А   хоёрын нэг нь ярьсан гэж байгаа. Энэ нөхцөл байдлуудыг харгалзан үзээд манай үйлчлүүлэгчийг энэ үйлдэлд ямар нэгэн байдлаар гэмт хэрэгт хамтран оролцсон шинж байхгүй байна. Гэмт хэргийн шинж нь үгүйсгэгдэж байна гэж үзээд цагаатгаж өгнө үү. Хоёр дахь үйлдлийн онцлог бол Дархан- Уул аймагт байж байхдаа энэ үйл явдал болдог. Гэхдээ төслийг Н ийн агуулга руу О  гэдэг байрлуулсан байдаг. А.П , Б.А   нар холбогдож, тухайн ТББ-ын данс руу 3,500,000 төгрөг шилжүүлсэн байснаас буцаагаад бэлнээр гаргаж өгсөн байдаг. Миний үйлчлүүлэгч өөрт нь холбогдох асуудалтай мэдүүлэг өгөх гэхэд түрүүн шүүгчийн асуултад буруу хариулаад байх шиг байна. Миний үйлчлүүлэгч ял шийтгэлийг хүлээгээд цагдан хоригдсон байсан. Цагдан хоригдсон хугацаанд Дархан-Уул цагдаагийн газрын мөрдөгч мэдүүлэг авах гэсэн боловч өмгөөлөгчтэйгөө өгнө гээд буцаасан. Мөрдөгч нь шууд хэргийг нэгтгүүлэх санал гаргаад прокуророос гэргийг нэгтгээд манай үйлчлүүлэгчээс ямар нэгэн байдлаар өөрийнхөн өгсөн мэдүүлгийг хавсаргуулаагүйгээр явсан. Энэ асуудлаар Батцэнгэл өмгөөлөгч өөрийн үйлчлүүлэгч нартай ярилцаж байгаад шүүхийн урьдчилсан хэлэлцүүлэг зарлуулаад гомдол, саналаа тултал нь гаргаад явсан. Харамсалтай нь Давж заалдах шатны шүүхээс энэ асуудлыг заавал гарын үсэг хийлгэх шаардлагагүй гэж үзсэн. Ийм учраас Д.С  гэдэг хүний эх сурвалжийг зааж яриад байгаа зүйлийг нотлох баримт байхгүй.” гэв.

            Шүүгдэгч Д.С , Д.С  нарын өмгөөлөгч Б.Батцэнгэл “Миний үйлчлүүлэгч Д.С ийн үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгож өгөөч гэх хүсэлтийн өмнөх хуралд гаргаж байсан. Үндэслэлийн хувьд миний үйлчлүүлэгч Сэлэнгийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан бүлэглэн гүйцэтгэсэн гэж үзсэн. Бүлэглэн гүйцэтгэсэн гэж үзэж байгаа тохиолдолд түүний үйлдэлд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 дугаар зүйлд заасан санаатай гэмт хэргийн шинж байна уу, үгүй юу гэдгийг анзаарч үзэх ёстой. Ямар тохиолдолд санаатай гэмт хэрэг гэж үзэж байгаа вэ гэхээр “Өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхгүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж, түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол хор уршигт санаатай хүргэснийг санаатай гэмт хэрэг гэнэ”. Ийм шинж Сэлэнгийн үйлдэлд байхгүй гэж өмгөөлөгч нар үзэж байгаа. Яагаад вэ гэхээр хавтаст хэрэгт авагдсан баримтуудад Сэлэнгийн нэрээр машин түрээсэлж байна, Сэлэнгийн нэрээр буудал захиалж байна. Сэлэнгийн нэр дээр байдаг ТББ-ын дансаар мөнгө авч байна. Сэлэнгийн гарын үсгээр мөнгө банкнаас гар байна гэх мэтчилэн ул мөр байгаа учраас миний үйлчлүүлэгчийг гэм буруутай гэж үзээд байх шиг байна. Гэхдээ А.П , Б.А   үйлдэл хууль ёсны гээд итгэж байсан учраас энэ хүн өөрийн хийж байсан үйлдлээ хууль ёсны дагуу гэж ойлгож явж байгаа. Хэрвээ хууль бус үйлдэл хийж явсан бол баримт дээр гарын үсгээ зурж, өөрийн нэрээр машин түрээсэлж ул мөр үлдээх шаардлагагүй. Бүх үйлдэл дээрээ ул мөр үлдээгээд байгаа учраас гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэж боломжгүй. Гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 дугаар зүйлд зааснаар субьектив шинжийг нь Анхаарч үзэх ёстой. Мөн хуулийн 2.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан шинж үгүйсгэгдэж байна. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар гэмт хэргийн санаа зорилго  миний үйлчлүүлэгчид байхгүй байна. Тийм учраас хэрэгсэхгүй болгож өгөөч. Учир нь Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “гэм буруугүй хүнд энэ хуульд зааснаар хохирол хор уршиг учруулсан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхгүй”, мөн хуулийн 2.1 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заагаагүй үйлдэл, эс үйлдэхгүйд хохирол, хор уршиг, гэм буруугийн шинжийг төсөөтэй хэрэглэж гэмт хэрэгт тооцохгүй” гэж тус тус заасныг үндэслээд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т зааснаар гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож өгөөч гэж хүсэж байна. Өмнөх шийтгэх тогтоолын 10 дахь заалтад нэлээн зүйлүүдийг устгахаар тусгасан байсан. Энэ нь Д.С  гэдэг хүний хууль ёсны дагуу эзэмшдэг хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, тамга тэмдэг гэх мэтийг устгахаар заасан байсан. Энийг залруулж өгөөч гэж хүсэж байна..” гэх дүгнэлтийг, 

            Шүүгдэгч П.Э ын өмгөөлөгч Г.Сүхээ “Миний үйлчлүүлэгч гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч хохирлыг бүрэн төлж барагдуулсан.” гэх дүгнэлтийг, 

Шүүгдэгч Б.А  ын өмгөөлөгч Б.Жаргалсайхан “Өнөөдрийн шүүх хуралдаанд шүүгдэгч Б.А  ын хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалж түүний өмгөөлөгчөөр оролцож байна. Б.А   дангаараа 10 үйлдэл, А.П тай бүлэглэ 3 үйлдэл, А.П , Д.С  нартай бүлэглэж 2 үйлдэл хийсэн. Нийтдээ 15 үйлдэлдээ гэм буруутай гэж үзсэн. Дээрх үйлдлүүдээ хүлээн зөвшөөрч байгаа. Зүйлчлэлийн хувьд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1 дэх хэсэгт заасан зүйлчлэлийг хүлээн зөвшөөрч байгаа. Шүүгдэгчийн хохирол төлбөрийн хувьд өмгөөлөгчийн зүгээс О , Х нарын үйлдлийг гэмт хэргийн шинжгүй гэсэн байр суурьтай байгаа. Яагаад вэ гэхээр хохирогч Х, О  нартай хувцас буюу бараа материал зээлээр заруулах харилцаа үүссэн байгаа. Эдгээрийг эхний элжинд мөнгийг төлөөд авч байсан. Дараагийн удаа зээлээр заруулах зорилгоор аваад, зараад, зарч явсан хувцасаа буцаагаад өгсөн ийм нөхцөл байдал тогтоогддог. Х, О  нарт О   болон Б.А   нар нь 75,789,000 төгрөгийг хохирол учруулсан гэж байгаа. Энэ хохирлыг хариуцахгүй. Энэ үйлдэл нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-т зааснаар гэмт хэргийн шинжгүй үйлдэл байна. Х, О  нар нь баримтаа бүрдүүлээд хохирлоо иргэний журмаар нэхэмжлэх нь зүйтэй байна гэсэн байр суурьтай байна. Бусад хохирол болон үйлдлүүдээ хүлээн зөвшөөрч байна.” гэх дүгнэлтийг,  

Шүүгдэгч Б.А  ын өмгөөлөгч Б.Батсүрэн “Хохирогч О ийн нэхэмжилж байгаа мөнгөн дүн үндэслэлгүй. Учир нь А.П , Б.А   нарт заруулах гэж өгсөн хувцасыг буцаагаад биет байдлаар цагдаагийн хэлтэс дээр авч ирж өгөөд хавтаст хэрэгт гаргаж өгөөд нэхэмжлээд байгаа хувцасны зургуудтай загварын хувьд таардаггүй. Гаргаж өгсөн зураг дээр байгаа шиг хувцсыг энэ хоёр шүүгдэгчид өгснийг нотлох нотолбол зохих байдал нотлогдоогүй гэж өмгөөлөгчийн хувьд үзэж байна. Дандаа Хятад улсаас импортоор оруулж ирсэн хувцасны зураг гаргаж тавьсан. Үнэхээр тэр хувцсыг энэ хоёр өгсөн гэвэл Монгол улсын хил гаалиар оруулж ирсэн, гаалийн татвар төлсөн бараа бүтээгдэхүүн зарсан гэсэн татварыг төлсөн баримт  хангалттай авагдсан гэж өмгөөлөгчийн зүгээс үзээгүй байна. Зөвхөн Фейсбүүкээс гараад ирдэг зургийг татаж  авч ирээд хэрэгт хавсаргасан байгаа. Энэ нь нотлох баримтын шаардлагыг хангахгүй. Жаргалсайхан өмгөөлөгчийн хэлснээр иргэний эрх зүйн харилцаагаар зохицуулагдах иргэний эрх зүйн харилцаа байна. Хаад холбогдох үйлдэл дээр Б.А  ын хувьд  Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдал нотлогдоогүй байна. Хэрэг хэзээ, хаана болсон, Б.А   ямар үйлдэл оролцоотой байгаа вэ  гэдэг нь хангалттай нотлогдохгүй байна. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдал нотлогдож байж, мөн хуулийн 1  дүгээр зүйлд заасан хуулийн зорилт хангагдах ёстой. Хуулийн зорилт хангагдаж байж хариуцлагын асуудал яригдана. Иймд Х, О  гэх хоёр хохирогчид холбогдох үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй байна.  Б.А  ыг бусдад төлөх төлбөргүйд тооцож өгнө үү..” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан болно.

 

 

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно.” гэж, 2 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан тохиолдолд гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас хохирол, хор уршиг учирсныг гэмт хэрэгт тооцно.” гэж тус тус хуульчилсан.

 

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч нар өөрийн үйлдлийг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол, хор уршигт зориуд хүргэсэн гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, тэдгээрийн гэмт үйлдэл болон уг гэмт хэргийн улмаас хохирогчид учирсан хохирол, хор уршиг нь хоорондоо шалтгаант холбоотой байна.

                                       

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлд “Залилах” гэмт хэргийг хуульчилж, энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт “хуурч, эсхүл баримт бичиг, эд зүйл, цахим хэрэгсэл ашиглаж… зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар бусдыг төөрөгдөлд оруулж эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авсан бол” гэж гэмт хэргийн үндсэн шинжийг, мөн зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад “бусдад ноцтой, эсхүл их хэмжээний хохирол учруулж үйлдсэн бол” гэж, мөн зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад “байнга үйлдэж амьдралын эх үүсвэр болгосон” гэж гэмт хэргийн хүндрүүлэх шинжийг тус тус хуульчилжээ.

 

Залилах гэмт хэргийн шинж нь бусдын эд хөрөнгийг хуурч мэхлэх, итгэл эвдэх аргаар шууд өөрийн мэдэлд авах, буцааж өгөхгүй, хариу төлбөр огт хийхгүй гэсэн субьектив санаа зорилготой байдаг бөгөөд бодит байдлыг гуйвуулах, худал хэлэх зэргээр бусдын эд хөрөнгийг эзэмших, өмчлөх эрхийг өөртөө авах хэлбэрээр илэрдэг.

 

Энэ гэмт хэргийг “Их хэмжээний хохирол учруулж үйлдсэн” гэх хүндрүүлэх шинж нь тавин мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу тавин сая төгрөг, түүнээс дээш хэмжээний хохирол учруулсныг, мөн “байнга үйлдэж амьдралын эх үүсвэр болгосон” гэх хүндрүүлэх шинж нь нэг төрлийн гэмт хэргийг харьцангуй удаан хугацаанд, гурав буюу түүнээс дээш удаа үйлдэж, уг гэмт хэргийг үйлдэж олсон ашиг орлогыг өөрийн болон гэр бүл, хамаарал бүхий хүмүүсийнхээ амьжиргааг залгуулах гол эх сурвалж, эсхүл бусад үйлдвэрлэл, худалдаа, үйлчилгээ зэрэг ашиг олох зорилготой үйл ажиллагааныхаа үндсэн хэрэгсэл, эх үүсвэр болгож тогтвортой ашигласан байхыг ойлгоно.

 

“Бүлэглэн гүйцэтгэх” гэдэг нь гэмт хэрэг үйлдэхдээ хоёр түүнээс олон хүн санаатай нэгдэж үйлдэхийг  хэлэх бөгөөд шүүгдэгч Д.С  нь Ё.Ц , М.Г , И.Д , С.Б , С.Т , А.П , Д.Э , Б.У , М.И  нартай,  шүүгдэгч А.П  нь Д.С , Б.А  , Д.С  нартай, шүүгдэгч Б.А   нь А.П , Д.С  нартай, шүүгдэгч Д.Э  нь Д.С , П.Э  нартай, шүүгдэгч Д.С  нь А.П , Б.А   нартай гэмт хэрэг үйлдэх явцдаа бүлэглэн, хамтран оролцсон болох нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт болон мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн шүүгдэгч, хохирогч, гэрч нарын мэдүүлэг болон хавтас хэрэгт авагдсан бичгийн бусад нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна.

 

Шүүгдэгч Д.С  нь Ё.Ц тай бүлэглэн хохирогч А.Ц д 40,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 14,657,200 төгрөгийн хохирол, О.Г  д 29,755,000 төгрөгийн хохирол, Х.Г эд 70,000,000 төгрөгийн хохирол, Ц.Э ад 60,000,000 төгрөгийн хохирол, О.Д д 30,000,000 төгрөгийн хохирол, нийт 244,412,200 төгрөгийн хохирол,

 

М.Г тэй бүлэглэн хохирогч Д.Д  д 19,500,000 төгрөгийн хохирол, Бу.А д 14,500,000 төгрөгийн хохирол, Д.Д т 6,000,000 төгрөгийн хохирол, нийт 40,000,00 төгрөгийн хохирол,

 

С.Б , С.Т  нартай бүлэглэн хохирогч Ц.Г ид 40,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

С.Т тай бүлэглэн хохирогч Б.Э  д 2,500,000 төгрөг, Б.Т , Б.Э   нарт 2,020,000 төгрөгийн хохирол, нийт 4,520,000 төгрөгийн хохирол,

 

А.П тай бүлэглэн хохирогч Д.Л ид 97,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

П.Э тай бүлэглэн Г.Г-од 7,000,000 төгрөгийн хохирол, С.Э д 80,500,000 төгрөгийн хохирол, нийт 87,500,000 төгрөгийн хохирол,

 

Б.У , М.И  нартай бүлэглэн хохирогч Д.Ц т 70,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

И.Д тай бүлэглэн хохирогч Х.Д  т 15,900,000 төгрөгийн хохирол,

 

дангаараа “... ” ХЗХ-д 20,000,000 төгрөгийн хохирол, хохирогч И.Д гаас 13,000,000 төгрөгийн хохирол, “.... ” ББСБ-д 18,730,000 төгрөгийн хохирол, “.... ” ББСБ-д 15,000,000 төгрөгийн хохирол, А.Б т 13,000,000 төгрөгийн хохирол, Н.М д 23,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.С д 23,825,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б өд 58,622,400 төгрөгийн хохирол, Ч.О  3,000,000 төгрөгийн хохирол, Ж.А д 2,000,000 төгрөгийн хохирол, Н.Ө т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Л.Д д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Л д 2,800,000 төгрөгийн хохирол, Н.Д д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, С.П д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.Б д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Г.Ө  ад 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Э-т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Т.Ц ид 3,000,000 төгрөгийн хохирол, А.Э-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Ч.Р ид 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Р.Л т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Ц-т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.О д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Д.Д т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Ц.Б-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.М-д 2,800,000 төгрөгийн хохирол, Г.У-т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, З.Ч-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.О-т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, О.Ц-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Т.Б-ад 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Ж.З-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Т.Г д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, М.Ө-т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, А.Н-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, А.Б-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.О-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.Э-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Ж.С-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Н т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Н.Эрдэнэбаярт 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Д.П.Э д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.А д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Д.М-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.Ж д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, О.Х-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.М-т 3,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.Э-д 3,000,000 төгрөгийн хохирол, нийт 315,777,400 төгрөгийн хохирол, дангаараа болон бусадтай бүлэглэн нийт 915,109,600 төгрөгийн хохирол,

 

Шүүгдэгч П.Э  нь П.Э тай бүлэглэн хохирогч Ц.А эд 7,000,000 төгрөгийн хохирол, Х.Г т 7,000,000 төгрөгийн хохирол, Х.О д 7,000,000 төгрөгийн хохирол, Ш.А д 4,000,000 төгрөгийн хохирол, нийт 25,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

Д.С тай бүлэглэн хохирогч П.Г од 7,000,000 төгрөгийн хохирол, С.Э д 80,500,000  төгрөгийн хохирол, нийт 87,500,000 төгрөгийн хохирол,

 

дангаараа хохирогч М.Б д 1,500,000 төгрөгийн хохирол, дангаараа болон бусадтай бүлэглэн нийт 114,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

Шүүгдэгч П.Э  нь П.Э тай бүлэглэн хохирогч Ц.А эд 7,000,000 төгрөгийн хохирол, Х.Г т 7,000,000 төгрөгийн хохирол, Х.О д 7,000,000 төгрөгийн хохирол, Ш.А д 4,000,000 төгрөгийн хохирол, бусадтай бүлэглэн нийт 25,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

Шүүгдэгч А.П  нь Б.А  тай бүлэглэн “Алт-2 хөтөлбөрт хамруулж зээлж гаргуулж өгнө” гэж Т.Б өд 110,000,000 төгрөгийн хохирол, Э.Х д 34,420,000 төгрөгийн хохирол, С.Г ьт 147,740,000 төгрөгийн хохирол, нийт 292,160,000 төгрөгийн хохирол,

 

А.Б.А  , Д.С  нартай бүлэглэн хохирогч В.О д 3,500,000 төгрөгийн хохирол, Б.Н  нарт 3,500,000 төгрөгийн хохирол, нийт 7,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

Д.С тай бүлэглэн хохирогч Д.Л ид 97,000,000 төгрөгийн хохирол,

 

дангаараа Э.Э д 12,000,000 төгрөгийн хохирол, С.Е д 26,300,000 төгрөгийн хохирол, Ч.Л ид 90,000,000 төгрөгийн хохирол, Б.С д 15,800,000 төгрөгийн хохирол, Н.Б т 10,500,000 төгрөгийн хохирол, Ц.Э ад 43,850,000 төгрөгийн хохирол, О.О д 35,500,000 төгрөгийн хохирол, У.Т од 55,000,000 төгрөгийн хохирол, нийт 276,950,000 төгрөгийн хохирол, дангаараа болон бусадтай бүлэглэн нийт 673,110,000 төгрөгийн хохирол,

 

Шүүгдэгч Б.А   нь А.П тай бүлэглэн Т.Б өд 110,000,000 төгрөгийн хохирол, С.Г ьт 147,740,000 төгрөгийн хохирол, нийт 257,740,000 төгрөгийн хохирол,

 

Шүүгдэгч Б.А   нь Д.С , А.П  нартай бүлэглэн хохирогч В.О д 3,500,000 төгрөгийн хохирол, Б.Н т 3,500,000 төгрөгийн хохирол, нийт 7,000,000 төгрөгийн хохирол, 

 

дангаараа Н.Б д 5,128,600 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 5,128,000 төгрөгийн хохирол, С.Б т 5,128,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 5,000,000 төгрөгийн хохирол, Х.Б д 5,128,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б д 15,125,600 төгрөгийн хохирол, Ө.Э ад 1,128,000 төгрөгийн хохирол, Ж.С од 5,129,000 төгрөгийн хохирол, Б.Б ад 5,128,000 төгрөгийн хохирол, Б.О  т 5,000,000 төгрөгийн хохирол, нийт 57,023,200 төгрөгийн хохирол, дангаараа болон бусадтай бүлэглэн нийт 321,763,200 төгрөгийн хохирол,

 

Шүүгдэгч Д.С  нь Б.А  , А.П  нартай бүлэглэн хохирогч В.О д 3,500,000 төгрөгийн хохирол, Б.Н т 3,500,000 төгрөгийн хохирол, бусадтай бүлэглэн 7,000,000 төгрөгийн хохирол тус тус учруулсан шүүгдэгч нарын үйлдэл нь гэм буруугийн санаатай хэлбэрээр, шунахай сэдэлтээр үйлдсэн байна.

 

Хавтаст хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзэхэд шүүгдэгч Д.С  нь 2011 оны 11 дүгээр сарын 10-ны өдрөөс 2019 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд тогтвортой ажил хөдөлмөр эрхлээгүй, ажил эрхэлж байсан талаарх баримтууд хэрэгт авагдаагүй, уг гэмт хэргийг удаан хугацаанд үйлдэж дадал зуршил болсон, залилах гэмт хэрэг үйлдсэнээс өөрөөр орлого олох эх үүсвэр байгаагүй, мөн шүүгдэгч А.П , Б.А  , П.Э  нар дангаараа болон бусадтай бүлэглэн нэр бүхий хохирогч нарт тавин мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу тавин сая төгрөгөөс дээш /их хэмжээний хохирол/ хохирлыг, шүүгдэгч П.Э , Д.С  нар нь хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож бодит байдлыг нуух замаар бусдад хохирол учруулсан нь тус тус тогтоогдсон байх тул залилах гэмт хэргийн дээрх шинжүүдийг хангасан байна шүүх гэж үзэв.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт өмгөөлөгч Б.Батцэнгэл, С.Чинзориг нар нь шүүгдэгч Д.С д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, түүнийг цагаатгах байр суурийг тус тус илэрхийлж, мэтгэлцэж оролцсон болно. 

 

Хэрэгт авагдсан бичмэл нотлох баримтаар шүүгдэгч Д.С  нь Б.А  , А.П  нартай бүлэглэн залилах гэмт хэрэг бүлэглэн үйлдсэн болох нь хохирогч В.О , Б.Н  нарын мэдүүлэг, хохирогч В.О гийн эзэмшлийн ХААН банкны ... дугаартай дансны дэлгэрэнгүй хуулга /24хх-ийн 90/, хохирогч В.О гээс хавтас хэрэгт тусгуулахаар гаргаж өгсөн баримт /24хх-ийн 44-49/, хохирогч В.О гийн мэдүүлэг /24хх-ийн 42-43/, шүүгдэгч  Б.А  ын мэдүүлэг /25хх-ийн 9-10/, Дархан-Уул аймгийн Төрийн банкнаас цагдаагийн байгууллагад гаргасан хүсэлт /24хх-ийн 8/, Дархан-Уул аймгийн Төрийн банкны албан бичиг  /24хх-ийн 33-35/, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн “.... ” нэртэй төсөл 3 хавтас тус бүр 41 хуудастай, 140 хуудас бүхий цэнхэр өнгийн хавтас дотор банкны шилжүүлгийн баримт 14 ширхэг, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ 1 ширхэг, .... ийн бизнес төсөл гэх материал 13 хуудас, Монголын ... ны дүрэм гэх хуулбар 16 хуудас, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар 1 хуудас, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн мэдээлэл гэх материал 6 хуудас, Монголын ...  батлан даалт гэх бичиг 1 хуудас, анкет 100 ширхэг, хоосон анкет, маягт, сим картны үүр 5 ширхэг, нотариатаар хийсэн итгэмжлэл 1 ширхэг, Төрийн банкны виза карт 1 ширхэг, Монголын ... ны тамга 1 ширхэг, “... ” нөхөрлөл гэсэн тамга 1 ширхэг, баримтууд нийт 50 ширхэг, Монголын ...  санхүү тамга 1 ширхэг, эхний 2,3,4 дүгээр хуудас болон 113 дугаар хуудасны ард талд гараар бичигдсэн 118 хуудастай ногоон өнгийн дэвтэр 1 ширхэг, ногоон өнгийн флаш 1 ширхэг зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байх тул өмгөөлөгч нарын дээрх дурьдсан дүгнэлтүүдийг хүлээн авах боломжгүй гэж шүүх үзэв.

 

Шүүгдэгч А.П  Б.А   нарыг бүлэглэн хохирогч Э.Х , Э.Х  нарыг залилсан гэмт үйлдлээс хавтас хэрэгт авагдсан хохирогч Э.Х ы дансны хуулга /21хх-ийн 153-155/, иргэн А.Б ы .... дугаар ХААН банкны дансны орлого, зарлагын дэлгэрэнгүй гүйлгээ /22хх-ийн 85-91/, хохирогч Э.Х ы мэдүүлэг зэрэг баримтуудаар шүүгдэгч Б.А  ыг хохирогч Э.Х ыг залилсан гэх үйлдэлд бүлэглэн оролцсон гэж үзэх үндэслэл тогтоогдохгүй байна.

 

Иймд Б.А  ад холбогдох үйлдлээс хохирогч Э.Х ыг залилсан үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

 

Хууль тогтоогчоос Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийг 2015 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр баталсан бөгөөд 2017 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс дагаж мөрдөхөөр тогтоосон ба шүүгдэгч А.П д холбогдох эрүүгийн хэрэг нь 2017 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрөөс 2017 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдөр хүртэлх хугацаанд үйлдэгдсэн байх тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамласан нь үндэслэлгүй гэж үзэн, зөвтгөж шийдвэрлэсэн болохыг тэмдэглэв.

Иргэдийн төлөөлөгч Г.Ц  “Шүүгдэгч Д.С , А.П , Д.С , Б.А  , П.Э , П.Э  нар нь үргэлжилсэн үйлдлээр бусдыг залилж, амьдралын эх үүсвэрээ болгосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай байна.” гэх санал гаргасан байна.

 

Сүхбаатар дүүргийн Прокурорын газраас шүүгдэгч Д.С гийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар, шүүгдэгч А.П , П.Э , Б.А   нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар, шүүгдэгч П.Э , Д.С  нарын үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус тус зүйлчилж, яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлэн ирүүлсэн бөгөөд хэргийн зүйлчлэл тохирсон байна.

 

Иймд шүүгдэгч Д.С г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдэж, амьдралын эх үүсвэр болгосон” гэм буруутайд,

Шүүгдэгч А.П ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдэж, их хэмжээний хохирол учруулсан” гэм буруутайд,

Шүүгдэгч П.Э , Б.А   нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдэж, их хэмжээний хохирол учруулсан” гэм буруутайд,

П.Э , Д.С  нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдсэн” гэм буруутайд тус тус тооцох үндэслэлтэй байна гэж шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэв.

 

Хохирлын талаар:

Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1 дэх хэсэгт “Бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, сэтгэцэд, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй” гэж,

мөн хуулийн 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт “Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг арилгахдаа гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд нь сэргээх /адил нэр, төрөл, чанарын эд хөрөнгө өгөх, гэмтсэн эд хөрөнгийг засах зэргээр/ буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлнө” гэж тус тус заажээ.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт болон мөрдөн шалгах ажиллагаанд хохирогч Э.Х  32,869,000 төгрөг, Э.Х  42,920,000 төгрөгийг, мөн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хохирлыг тус тус нэхэмжилжээ.

 

Шинэчлэн найруулсан Шүүх шинжилгээний тухай хууль 2023 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн хүчин төгөлдөр үйлчилж эхэлсэн бөгөөд уг хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.6-д “Сэтгэцэд учирсан хор уршгийг үнэлэх, хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулахтай холбоотой Шүүх шинжилгээний тухай хууль болон бусад хуулийн зохицуулалтыг 2023 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө” гэж тусгайлан зааж Иргэний хуулийн 511 дүгээр зүйлд заасан хэм хэмжээг буцаан хэрэглэх талаар Иргэний хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай 2022 оны 12 дугаар сарын 23-ны өдрийн хуульд заагаагүй тул дээрх заалтыг 2023 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн хэрэглэнэ.

 

Тухайлбал, Иргэний хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-д “Хуульд зааснаас бусад тохиолдолд Иргэний хууль тогтоомжийг буцаан хэрэглэхгүй” гэж заасан бөгөөд дээрх хуулийг буцаан хэрэглэх талаар хуульд тусгайлан зохицуулаагүй тул 2023 оны 07 дугаар сарын 01-нээс өмнө үйлдэгдсэн гэмт хэргийн хохирогчийн сэтгэцэд учирсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр гаргуулах үндэслэлгүй байна.

 

Шүүгдэгч А.П  нь 2021 оны 06 дугаар сарын 25-ны өдрөөс 09 сарын 09-ний хооронд хохирогч нарыг залилах гэмт хэрэг үйлдсэн тул хохирогч нарын сэтгэцэд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр тооцож гаргуулах боломжгүй гэж шүүх үзлээ.

 

Шүүхээс шүүгдэгч А.П аас гэм хорын хохиролд нотлох баримтын шаардлага хангасан 34,420,000 төгрөгийг /21хх-ийн 159-177/ гаргуулж хохирогч Э.Х д олгохоор шийдвэрлэв.

 

Харин хохирогч Э.Х , Э.Х  нар нь гэм хорын хохиролтой холбоотой нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу шүүгдэгч А.П аас жич нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдав.

 

Шүүгдэгч Д.С гийн Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн Тамгын газрын барьцааны дансанд байршуулсан 58,425,600 төгрөгөөс 3,700,000 төгрөгийг хохирогч Б.Б д, 2,000,000 төгрөгийг Б.Б д, 19,425,600 төгрөгийг Б.С д, 2,000,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д, 5,000,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д, 3,000,000 төгрөгийг Б.Б д, 3,000,000 төгрөгийг Б.Б д, 2,500,000 төгрөгийг Х.Д  д, 2,000,000 төгрөгийг Ч.О д, 1,000,000 төгрөгийг Б.Л д, 3,000,000 төгрөгийг Т.Ц ид, 1,500,000 төгрөгийг Ч.Р ид, 2,000,000 төгрөгийг Б.О д, 2,000,000 төгрөгийг Д.Д т, 2,000,000 төгрөгийг Т.Г д, 1,800,000 төгрөгийг Б.Н т, 2,000,000 төгрөгийг Э.Ж д, 500,000 төгрөгийг С.Д т тус тус олгохыг Нийслэлийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгах нь зүйтэй гэж үзэв.

 

Шүүгдэгч Д.С  нь Ё.Ц , М.Г , С.Б , С.Т , Ц.Г , А.П , П.Э , Б.У , М.И  И.Д  нартай бүлэглэн болон дангаараа нэр бүхий хохирогч нарт нийт 915,109,600 төгрөгийн хохирол,

Шүүгдэгч П.Э  нь П.Э тай бүлэглэн болон дангаараа 114,000,000 төгрөгийн хохирол,

Шүүгдэгч П.Э  нь П.Э тай бүлэглэн 25,000,000 төгрөгийн хохирол,

Шүүгдэгч А.П  нь Б.А  , Д.С  нартай бүлэглэн хохирогч нарт 673,110,000 төгрөгийн хохирол,

Шүүгдэгч Б.А   нь А.П тай бүлэглэн болон дангаараа нэр бүхий хохирогч нарт нийт 321,763,200 төгрөгийн хохирол,

Шүүгдэгч Д.С  нь Б.А  , А.П  нартай бүлэглэн нэр бүхий хохирогч нарт 7,000,000 төгрөгийн хохирол учруулснаас

шүүгдэгч А.П аас нийт 198,770,000 төгрөг гаргуулан хохирогч Ч.Л ид 40,000,000 төгрөг, Э.Х д 34,420,000 төгрөг, Ц.Э ад 33,850,000 төгрөг, О.О д 35,500,000 төгрөг, У.Т од 55,000,000 төгрөг,

шүүгдэгч П.Э аас 61,300,000 төгрөг гаргуулан хохирогч Г.Г од 5,400,000 төгрөг, С.Э д 40,250,000 төгрөг, Ц.А эд 4,700,000 төгрөг, Х.Г т 5,750,000 төгрөг, Ш.А д 3,700,000 төгрөг, М.Б д 1,500,000 төгрөг,

иргэний хариуцагч Д.И аас нийт 26,730,000 төгрөгийг гаргуулан 13,730,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д, 13,000,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д тус тус олгох нь зүйтэй гэж шүүх үзэв.

 

Шүүгдэгч Д.С , Б.А  , Д.С , П.Э  нар нь гэмт хэргийн улмаас бусдад учруулсан хохирлоо бүрэн төлж барагдуулсан, хохирогч нарын зүгээс гомдол, саналгүй, нэхэмжлэх зүйлгүй болохоо илэрхийлсэн тул тэдгээрийг бусдад төлөх төлбөргүй гэж дүгнэв.

 

Шүүхээс шүүгдэгч нарыг гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэсний дараа шүүгдэгч А.П ын өмгөөлөгч С.Оюунцэцэг нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.1 дүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасны дагуу хохирол төлөхөөр шүүх хуралдааныг завсарлуулах хүсэлт гаргасныг шүүх бүрэлдэхүүн хүлээн авч, хуульд заасан хугацаагаар завсарлуулсан, дээрх хугацаанд шүүгдэгч А.П аас П.Отгонбаяр, С.Эрхбаяр нарын дансны хуулга гаргаж өгсөн боловч энэхүү баримтаар шүүгдэгч А.П ыг хохирогч Ч.Л ид хохирол бүрэн төлсөн гэж үзэх боломжгүй юм.

 

Хоёр: Шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

Шүүх хуралдаанд улсын яллагч О.Болорзул “Шүүгдэгч Д.С д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар 8 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, цагдан хоригдсон 1578 хоногийг хорих ялаас хасаж тооцох, уг ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх,

шүүгдэгч Д.С д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 2 жил 6 сарын хугацаагаар оногдуулах, цагдан хоригдсон 22 хоногийг эдлэх ялд оруулан тооцуулах,   

шүүгдэгч А.П д Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 6 жил 6 сар ял оногдуулж, цагдан хоригдсон 308 хоногийг эдлэх ялаас хасах, уг ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх,

шүүгдэгч Б.А  ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 6 жилийн  хорих ял оногдуулж, цагдан хоригдсон 176 хоногийг эдлэх ялаас хасах, уг ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх,

шүүгдэгч П.Э ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дэх хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 5 жилийг хугацаагаар хорих ял оногдуулж, цагдан хоригдсон 355 хоногийг эдлэх ялаас хасах, уг ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх,

шүүгдэгч П.Э ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 4,200 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 4,200,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулах, цагдан хоригдсон 22 хоногийг эдлэх ялаас хасаж тооцуулах саналтай байна.” гэх дүгнэлтийг,

улсын яллагч С.Даваахүү “О.Болорзул прокурорын саналыг дэмжиж байна.” гэх дүгнэлтийг,

хохирогчийн өмгөөлөгч Г.Оюунцэцэг “Хохирлыг арилгуулах байр сууриа илэрхийлнэ. Хохирлын хэмжээг хохирогч өөрөө хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа гэдгээ илэрхийлсэн. Ямар ч байсан 40,000,000 төгрөгийн нэхэмжилж байна” гэх дүгнэлтийг,

хохирогчийн өмгөөлөгч Ц.Батхүү “Эрүүгийн хариуцлага дээр санал хэлэхгүй. Хохирлын тухай санал хэвээрээ.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Д.С гийн өмгөөлөгч Г.Батбаяр “Улсын яллагчийн саналыг сонслоо. Д.С гийн хувьд энэ гэмт хэрэгт 2011 оноос хойш явж байгаа. Үргэлжилсэн үйлдлийн  асуудал байдаг. Шүүхээс гэм буруутай тооцсон шүүхийн шийдвэрийг бид хүндэтгэж байгаа. Хүний гэм бурууг шүүхээс тогтоодог. Шүүх амьдралын эх үүсвэр болгосон залилах гэмт хэрэг үйлдсэн байна гээд гэм буруутайд тооцсон. Энэ гэмт хэрэг 5-12 жилийн хорих ялтай. 2015 оны 12 дугаар сарын 03-ны өдөр батлагдаад 2017оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс дагаж мөрдсөн шинэ Эрүүгийн хуульд гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, хохирлыг нөхөн төлсөн нөхцөл байдлыг харгалзаж ялыг хөнгөрүүлэх, хорих ялын доод хэмжээнээс доогуур оногдуулах хууль эрх зүйн зохицуулалт хэрэгжиж байгаа. Миний үйлчлүүлэгчийн хувьд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн  6.5 дугаар зүйлд заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал байна.Өөрөөр хэлбэл анх удаа гэмт хэрэгт холбогдсон. Урьд өмнө нь ямар нэгэн төрлийн гэмт хэрэгт холбогдож байгаагүй. Ийм нөхцөл байдал байгаа.  Хохирлоо сайн дураараа төлсөн. Бил өмнө нь 2024 оны 09 дүгээр сард эдгээр шүүгдэгч нарын шүүх хуралдаан 9 өдөр хуралдаж, явсан. Хохирлын асуудлыг шийдсэний ар дээр зарим улсууд гомдол гаргасан нөхцөл байдал байгаа. Хохирлыг сайн дураараа төлж байгаа нөхцөл байдал нь эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэхэд чухал ач холбогдолтой гээд өмгөөлөгчийн зүгээс үзэж байгаа. Гэм буруугийн шүүх хуралдаан эхлэхээс өмнө биеийн байдал нь муутай. Сахартай, багаа насны хүүхэдтэй. Энэ нөхцөл байдлуудыг харгалзаад хорих ялын доод  хэмжээгээс буюу 5 жилээс  доогуур ял оногдуулж өгөөч гэсэн санал оруулж байна.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Д.С гийн өмгөөлөгч З.Хүрэлсүх “Прокурорын саналыг сонслоо. Эрүүгийн хариуцлагын зорилго гэдэг зүйлийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн  5.1 дүгээр зүйлд тодорхойлсноор нэгдүгээрт, “хүнийг нийгэмшүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх” гэж тодорхойлсон байна. Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх энэ зорилго нь Д.С гийн хувьд биелсэн. 2019 оноос хойш ямар нэгэн хэрэгт холбогдоогүй. Энэ хүн нийгэмшихийн зэрэгцээ хөдөлмөр эрхэлж, өөрийн нэр дээр компани үүсгэн байгуулж, нийгмийн харилцаанд оролцоод явж байгаа. Ийм баримтууд хэрэг дотор авагдсан. Хоёрдугаарт, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, хохирогчийн зөрчигдсөн  эрхийг сэргээх зорилготой. Энэ зорилго биелсэн эсэхийг шүүх харгалзан үзэх ёстой. Өнөөдөр дангаараа үйлдсэн 7 үйлдлийн хохирлын хэмжээ 106,000,000 төгрөг байгаа. Бусад нь энэ хэргээс өмнө тусгаарлагдаж шийдэгдсэн, 2-4,зарим тохиолдолд 1 оролцогчтой бусадтай бүлэглэж үйлдсэн гэдэг юм яригдсан. Төлбөрийн асуудлыг бүрэн төлж барагдуулсан. Сайн дураараа төлсөн. Эрүүгийн хариуцлагын сүүлийн зорилго нь цээрлүүлэхэд оршино. Шүүх хуралдаанаас шүүх хуралдааны дунд явсан энэ хүн бүх талаасаа ухамсарлаад өөртөө дүгнэлт хийсэн. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн хөнгөрүүлэх нөхцөл байдлыг хоёр өмгөөлөгч маань хэлээ. Хуульд зааснаар хамгийн доод хэмжээгээр хорих ял оногдуулах боломжтой.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Д.С гийн өмгөөлөгч Б.Батцэнгэл “Улсын яллагчаас миний үйлчлүүлэгчийг 8 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулах, цагдан хоригдсон 1578 хоногийг эдлэх ялаас хасаж тооцъё гэсэн саналыг гаргаж байна. Миний үйлчлүүлэгч Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн  17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1-т зааснаар гэм буруутайд тооцогдсон. Хэдийгээр олон үйлдэлтэй боловч 40 гаран үйлдэл нь нэг үргэлжилсэн, хохирогчийн тоо нэмэгдсэн хохирлын хэмжээ тус бүр нь 3 сая хэлэн зуугийн асуудал байдаг. Олон үйлдэлтэй, олон хохирогчтой, өндөр хохиролтой мэт харагдаж байгаа байдлыг шүүх анхаарч үзээсэй гэж хүсэж байна. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 эх хэсгийн 1.1-т зааснаар анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн. Мөн хуулийн 1.2-т зааснаар учирсан хохирлыг төлсөн ийм хөнгөрүүлэн үзэх нөхцөл байдал байна гэж үзэж байна. Өнөөдрийн байдлаар прокуророос 900 хэдэн сая төгрөгийн хохирол учруулсан гээд  яллаад дүгнэсэн. Миний үйлчлүүлэгч хохирлыг бүрэн төлж барагдуулсан. Одоогийн байдлаар бусдад төлөх өр төлбөр байхгүй. Гэм буруудаа маргаагүй. Тийм учраас Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.4-т зааснаар хорих ялын доод хэмжээний 3/1-ээс хэтрүүлэхгүйгээр ял оногдуулах боломжтой гэж үзэж байгаа. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн  6.7 дугаар зүйл 2015 оны Эрүүгийн хуульд шинээр орж ирсэн. Гэм буруудаа маргаагүй, учирсан хохирлоо төлсөн хүмүүст хэрэглэхээр зохицуулсан. Энэ зохицуулалтыг миний үйлчлүүлэгчид хэрэглэж өгөөч гэж хүсэж байна.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч А.П ын өмгөөлөгч С.Оюунцэцэг “Хохирлын тооцоо зөрөөд байна. 1,100,000 төгрөгийг буруу бодоод байна. Нийт 19 удаагийн гүйлгээгээр 20,100,000 төгрөг орж ирж байгаа. 36,200,000 төгрөг хасагдах ёстой. Үлдэгдэл нь 800,000 төгрөг байх ёстой гэж үзэж байна. Хохирлын 80% төлсөн. Төлөх баталгаа байгаа. Газрын гэрчилгээ байгаа. Хэрэгт гаргаж өгсөн. Миний үйлчлүүлэгчид хорих ялын санал гаргаж байна. Шүүх энэ хуульд байгаа онцгой заалтыг хэрэглэж өгөөч гэсэн саналтай байна. Энэ хүний хамгийн хүнд нөхцөл нь эрүүл мэндийн асуудал байгаа. Бамбай булчирхайн хорт хавдартай. Гуравдугаар үедээ орсон. Энэ хүнийг хорьж 60 гарсан хүнийг хүмүүжүүлэх нөхцөл байхгүй байгаа. Тиймээс хорих ял оногдуулахгүйгээр , торгох ял оногдуулж өгнө үү. Хохирогч нарын хохирлыг төлөх хэрэгтэй. Байнга эмчийн тусламж авч шүүх хуралдаанд оролцож байна. Хэрэглэх тариаг нь 461 дүгээр ангид оруулахгүй. Жороор олгодог, тусгай цохолттой олгодог хүн хэлбэрийн эм байдаг. Энэ эмээ хэрэглэж чадахгүй байгаагаасаа болж сүүлийн өдөр хэд хэдэн удаа эмнэлэгт хэвтсэн. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн  6.4 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийг хэрэглэж өгөөч гэж хүсэж байна.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч П.Э ы өмгөөлөгч Г.С.Т  “Миний үйлчлүүлэгч анхнаасаа гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн. 61,300,000 төгрөгийг төлөхөө илэрхийлж байна. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 2 жилийн хорих ял оногдуулж өгөөч гэсэн саналтай байна. 5 хүүхэдтэйгээ амьдардаг.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Б.А  ын өмгөөлөгч Б.Батсүрэн “Б.А  ын хувьд 3 хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, тэтгэвэрт гарсан эмэгтэй байгаа. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан хөнгөрүүлэх нөхцөл байна. Нөхрөөсөө салсан. Хэрвээ хорих ял оногдуулбал 3 хүүхдийг харах хүнгүй. Нөхөр нь харвалт өгөөд асаргаанд байгаа. Энэ нөхцөл байдлыг шүүх бүрэлдэхүүн харгалзаж үзээсэй. Торгох ял оногдуулж өгнө үү гэсэн саналыг гаргаж байгаа.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Б.А  ын өмгөөлөгч Б.Жаргалсайхан “Шүүгдэгч Б.А  ын хувьд гэм буруугаа хүлээж оролцож байгаа. Дангаар 10 үйлдэл, бусадтай бүлэглэсэн 3 үйлдэл байгаа. Шүүхээс нэг зүйлчлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Улсын яллагчийн зүгээс хорих ялын санал гарсан нь хэт хатуудсан гэж үзэж байна. Торгох болон хорих ялын санкицтай. Торгох ял оногдуулж өгнө үү гэсэн саналыг шүүхэд гаргаж байна.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Д.С ийн өмгөөлөгч С.Чинзориг “Гэмт хэрэгт хамтран оролцсон оролцоо байна. 3,500,000 төгрөгийг төлж барагдуулсан. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг баримтлан эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх эрх зүйн орчин байна. Мөн 450 нэгжээр торгох ялыг оногдуулах боломжтой гэж үзэж байна.” гэх дүгнэлтийг,

Шүүгдэгч Д.С ийн өмгөөлөгч Б.Батцэнгэл “Шүүгдэгч Сэлэнгийн хувьд улсын яллагчаас 2 жил 4 сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулаад 22 хоног цагдан хоригдсоныг нь эдлэх ялаас хасаж тооцъё гэсэн саналыг оруулж байна. Миний үйлчлүүлэгч Д.С  анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, бусдад төлөх хохирол төлбөргүй. Тийм учраас Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн -т зааснаар эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх боломжтой. Бага насны хүүхэдтэй, өрх толгойлсон эмэгтэй байгаа. Тиймээс эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлж өгөөч гэж хүсэж байна.” гэх дүгнэлтийг,

шүүгдэгч П.Э ын өмгөөлөгч Г.Сүхээ “Миний үйлчлүүлэгч Монгол улсын ахмад эмэгтэйчүүдийн дасгалжуулагч. Хамгийн бага хэмжээгээр торгох ял оногдуулж өгнө үү гэсэн саналтай байна” гэх дүгнэлтийг тус тус гаргасан.

 

Шүүгдэгч нарт ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага нь тухайн хүн, хуулийн этгээдийн үйлдсэн гэмт хэрэг, гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байна” гэж заасан шударга ёсны,  1.4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуульд заасан гэмт хэрэг үйлдсэн нь шүүхээр тогтоогдсон гэм буруутай хүнд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасан гэм буруугийн зарчимд тус тус нийцүүлэн,

мөн хуулийн 5.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлагын зорилго нь гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг цээрлүүлэх, гэмт хэргийн улмаас зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирлыг нөхөн төлүүлэх, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэмт хэрэг үйлдсэн хүнийг нийгэмшүүлэхэд оршино” гэж заасан эрүүгийн хариуцлагын зорилгыг хангаж, мөн хуулийн 6.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүх гэмт хэрэг үйлдсэн хүнд энэ хуулийн ерөнхий ангид заасан үндэслэл, журмын дагуу тусгай ангид заасан төрөл, хэмжээний дотор эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж, мөн зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзнэ” гэж заасныг тус тус үндэслэв.

 

Шүүгдэгч Д.С , А.П , П.Э , Б.А  , Д.С , П.Э  нар нь хэрэг хариуцах чадвартай, тухайн үйлдсэн гэмт хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй тул шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хууль зүйн үндэслэлтэй байна.

Хэрэгт авагдсан баримтуудыг судлан үзэхэд шүүгдэгч Д.С , Б.А  , Д.С , П.Э  нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2 дахь заалтад заасан “учруулсан хохирлыг төлсөн” гэх эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдож, хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. Харин шүүгдэгч А.П , П.Э  нарт Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дугаар зүйлүүдэд заасан хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

 

Шүүгдэгч Д.С гийн гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, үйлдсэн гэмт хэргийнх нь нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдсэн шалтгаан, нөхцөл байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, хувийн байдал, үргэлжилсэн үйлдлээр, олон жилийн хугацаанд гэмт хэрэг үйлдсэн зэрэгт тус бүрт нь дүгнэлт хийж, дээрх эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий 1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар 5 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, уг хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр,

 

шүүгдэгч А.П ын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, үйлдсэн гэмт хэргийнх нь нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдсэн шалтгаан, нөхцөл байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, хувийн байдал, үргэлжилсэн үйлдлээр гэмт хэрэг үйлдсэн, хохирлоо нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн зэрэгт тус бүрт нь дүгнэлт хийж, дээрх эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 5 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, уг хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр,

 

шүүгдэгч П.Э ы гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, үйлдсэн гэмт хэргийнх нь нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдсэн шалтгаан, нөхцөл байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, хувийн байдал, хохирлоо нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн зэрэгт тус бүрт нь дүгнэлт хийж, дээрх эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, уг хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр,

 

шүүгдэгч Б.А  ын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, үйлдсэн гэмт хэргийнх нь нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдсэн шалтгаан, нөхцөл байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, хувийн байдал, хохирлоо нөхөн төлсөн зэрэгт тус бүрт нь дүгнэлт хийж, дээрх эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, уг хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэхээр,

 

Шүүгдэгч Д.С , П.Э  нарын гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, үйлдсэн гэмт хэргийнх нь нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэмт хэрэг үйлдсэн шалтгаан, нөхцөл байдал, гэмт үйлдэлдээ хандаж буй хандлага, хувийн байдал, хохирлоо нөхөн төлсөн зэрэгт тус бүрт нь дүгнэлт хийж, дээрх эрүүгийн хариуцлагын зорилгод нийцүүлж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар Д.С д 600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 600,000 төгрөгөөр торгох ял, П.Э д 800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 800,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С , П.Э  нарын цагдан хоригдсон 22 хоногийн 1 хоногийг 15 нэгжтэй тэнцэх төгрөгөөр буюу 330,000 төгрөгөөр тооцож, торгох ялаас хасч, шүүгдэгч Д.С д оногдуулсан торгох ялын хэмжээг 270,000 төгрөгөөр, шүүгдэгч П.Э д оногдуулсан торгох ярын хэмжээг 470,000 төгрөгөөр тус тус тогтоож,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С д оногдуулсан 270 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 270,000 төгрөгөөр, шүүгдэгч П.Э д оногдуулсан 470 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 470,000 төгрөгөөр торгох ялыг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц хуульд заасан хугацаанд төлөх үүрэгтэй болохыг дурьдаж, торгох ялыг хуульд заасан хугацаанд биелүүлээгүй бол биелүүлээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг шүүгдэгч Д.С , П.Э  нарт сануулав.

 

Хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн AG4122509, AG2036558, дугаартай 20,000 төгрөгийн дэвсгэрт 2 ширхэг PS2483521, АК8838359, AK0145690, АК1933485, NZ2041259, AK9056420, PS5786633, AK9801113, PS3123665, AK6437589 PS0919321, NZ2462311, NZ5793453, NZ3534502, PS4743562. AK0961230, AJ4272252. AK1769237, PS7733085, PS7733084 дугаартай 10.000 төгрөгийн дэвсгэрт 20 ширхэг, AL9436107, AN6858826, AR4323638, AR7062665, AM5848154 AQ9037321. AM7257835, AQ7491459, AS4718045, AL2072729, AL3027934, AN7665047, AK4870161, AL3341915, AQ8393525, AN8041148, AM7126249, АР0141948, дугаартай 5,000 төгрөгийн дэвсгэрт 18 ширхэг, NZ2547683 N29405967, PS4246319, NJ7196360, PS2332130, PS3433765, NJ4312984 дугаартай 100 төгрөгийн дэвсгэрт 7 ширхэг, AU3203827, AW9895653, AW9895654 AW9895655, AW9895656 дугаартай 50 төгрөгийн дэвсгэрт 5 ширхэг, AN8810906, AH7362610, AN2157203, AP0350148 дугаартай 20 төгрөгийн дэвсгэрт 4 ширхэг, AQ2562562, AQ2573374, AQ2573355, AQ2119956 дугаартай 10 төгрөгийн дэвсгэрт 4 ширхэг нийт 331,070 төгрөгийг улсын төсөвт шилжүүлж, “.... ” нэртэй төсөл 3 хавтас тус бүр 41 хуудас, .... ийн бизнес төсөл гэх материал 13 хуудас материалыг устгахыг тус шүүхийн Тамгын газрат, 140 хуудас бүхий цэнхэр өнгийн хавтас дотор банкны шилжүүлгийн баримт 14 ширхэг, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ 1 ширхэг, Монголын ... ны дүрэм гэх хуулбар 16 хуудас, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар 1 хуудас, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн мэдээлэл гэх материал 6 хуудас, Монголын ...  батлан даалт гэх бичиг 1 хуудас, анкет 100 ширхэг, хоосон анкет, маягт, сим картны үүр 5 ширхэг, нотариатаар хийсэн итгэмжлэл 1 ширхэг, Төрийн банкны виза карт 1 ширхэг, Монголын ... ны тамга 1 ширхэг, “... ” нөхөрлөл гэсэн тамга 1 ширхэг, баримтууд нийт 50 ширхэг, Монголын ...  санхүү тамга 1 ширхэг, эхний 2,3,4 дүгээр хуудас болон 113 дугаар хуудасны ард талд гараар бичигдсэн 118 хуудастай ногоон өнгийн дэвтэр 1 ширхэг, ногоон өнгийн флаш 1 ширхгийг шүүгдэгч Д.С д буцаан олгож, ....  улсын дугаартай Land cruiser 80 тээврийн хэрэгслийг битүүмжилсэн мөрдөгчийн тогтоолыг хүчингүй болгохоор шийдвэрлэв.

Шүүгдэгч Д.С гийн цагдан хоригдсон 1577 хоног, шүүгдэгч А.П ын цагдан хоригдсон 307 хоног, шүүгдэгч П.Э ы цагдан хоригдсон 354 хоног, шүүгдэгч Б.А  ын цагдан хоригдсон 187 хоногийг тус тус эдлэх ялд оруулан тооцож, шүүгдэгч Д.С , П.Э  нар урьд 22 хоног цагдан хоригдсон болохыг дурдав.

 

Шүүгдэгч Б.А  ад урьд авсан хувийн баталгаа гаргах, Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, энэ өдрөөс эхлэн цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болох хүртэл шүүгдэгч Д.С , А.П , П.Э , Б.А   нарт авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлж, шүүгдэгч Д.С , П.Э  нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах 00таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэв.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2, 36.6, 36.7, 36.8, 37.1, 38.1 дүгээр зүйлүүдэд тус тус заасныг удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1 дэх заалтад зааснаар Сүхбаатар дүүргийн Прокурорын газраас яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргээс шүүгдэгч Б.А  ыг А.П тай бүлэглэн хохирогч Э.Х ыг залилж, 34,420,000 төгрөгний хохирол учруулсан гэх үйлдлийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

2. Шүүгдэгч Д.С г Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдэж, амьдралын эх үүсвэр болгосон” гэм буруутайд,

Шүүгдэгч ыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулж, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгө, эд хөрөнгийн эрхийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдэж, их хэмжээний хохирол учруулсан” гэм буруутайд,

Шүүгдэгч П.Э , Б.А   нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад тус тус заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдэж, их хэмжээний хохирол учруулсан” гэм буруутайд,

Шүүгдэгч П.Э , Д.С  нарыг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “Бүлэглэн, үргэлжилсэн үйлдлээр хуурч, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нуух замаар төөрөгдөлд оруулан, эзэмшигч, өмчлөгчийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авч залилах гэмт хэргийг үйлдсэн” гэм буруутайд тус тус тооцсугай.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 1.9 дүгээр зүйлийн 1, 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн 3.1 дэх заалтад зааснаар шүүгдэгч Д.С д 5 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч А.П д 5 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2 дахь заалтад зааснаар шүүгдэгч П.Э д 2 жилийн хугацаагаар хорих ял, шүүгдэгч Б.А  ад 2 жилийн хугацаагаар хорих ял,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, 3.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан тусгай ангийн 17.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч П.Э д 800 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 800,000 төгрөгөөр торгох ял, шүүгдэгч Д.С д 600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 600,000 төгрөгөөр торгох ял тус тус шийтгэсүгэй.

 

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С , П.Э  нарын цагдан хоригдсон 22 хоногийн 1 хоногийг 15 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000 төгрөг, нийт 330,000 төгрөгөөр тооцож, торгох ялаас хасаж, шүүгдэгч Д.С д оногдуулсан торгох ялын хэмжээг 270,000 төгрөгөөр, шүүгдэгч П.Э д оногдуулсан торгох ялын хэмжээг 470,000 төгрөгөөр тус тус тогтоосугай.

 

5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4, 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С д оногдуулсан 270,000 төгрөгөөр, шүүгдэгч П.Э д оногдуулсан 470,000 төгрөгөөр торгох ялыг шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болмогц 90 хоногийн хугацаанд төлөх үүрэгтэй бөгөөд шүүгдэгч нар нь торгох ялыг хуульд заасан хугацаанд болон шүүхээс тогтоосон хугацаанд тус тус биелүүлээгүй бол биелүүлээгүй торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 15,000 төгрөгийг нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг шүүгдэгч Д.С , П.Э  нарт мэдэгдсүгэй.

 

6. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 3, 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С д оногдуулсан 5 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял, шүүгдэгч А.П д оногдуулсан 5 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял, шүүгдэгч П.Э д оногдуулсан 2 жилийн хугацаагаар хорих ял, шүүгдэгч Д.Б.А  ад оногдуулсан 2 жилийн хугацаагаар хорих ялыг тус тус нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлсүгэй.

 

7. Шүүгдэгч Б.А  ад урьд авсан хувийн баталгаа гаргах, Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус өөрчилж, энэ өдрөөс эхлэн цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авсугай.

 

8. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.10 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С гийн цагдан хоригдсон 1577 хоног, шүүгдэгч А.П ын цагдан хоригдсон 307 хоног, шүүгдэгч .П.Э ы цагдан хоригдсон 354 хоног, шүүгдэгч Б.А  ын цагдан хоригдсон 187 хоногийг эдлэх ялд тус тус оруулан тооцож, шүүгдэгч Д.С , П.Э  нар урьд 22 цагдан хоригдсон болохыг дурдсугай. 

 

9. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 510 дугаар зүйлийн 510.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч Д.С гийн Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн Тамгын газрын барьцааны дансанд байршуулсан 58,425,600 төгрөгөөс 3,700,000 төгрөгийг хохирогч Б.Б д, 2,000,000 төгрөгийг Б.Б д, 19,425,600 төгрөгийг Б.С д, 2,000,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д, 5,000,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д, 3,000,000 төгрөгийг Б.Б д, 3,000,000 төгрөгийг Б.Б д, 2,500,000 төгрөгийг Х.Д  д, 2,000,000 төгрөгийг Ч.О д, 1,000,000 төгрөгийг Б.Л д, 3,000,000 төгрөгийг Т.Ц ид, 1,500,000 төгрөгийг Ч.Р ид, 2,000,000 төгрөгийг Б.О д, 2,000,000 төгрөгийг Д.Д т, 2,000,000 төгрөгийг Т.Г д, 1,800,000 төгрөгийг Б.Н т, 2,000,000 төгрөгийг Э.Ж д, 500,000 төгрөгийг С.Д т тус тус олгохыг Нийслэлийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт даалгаж,

шүүгдэгч А.П аас нийт 198,770,000 төгрөгийг гаргуулан хохирогч Ч.Л ид 40,000,000 төгрөгийг, Э.Х д 34,420,000 төгрөгийг, Ц.Э ад 33,850,000 төгрөгийг, О.О д 35,500,000 төгрөгийг, У.Т од 55,000,000 төгрөгийг олгох,

шүүгдэгч П.Э аас 61,300,000 төгрөгийг гаргуулан хохирогч Г.Г од 5,400,000 төгрөгийг, С.Э д 40,250,000 төгрөгийг, Ц.А эд 4,700,000 төгрөгийг, Х.Г т 5,750,000 төгрөгийг, Ш.А д 3,700,000 төгрөгийг, М.Б д 1,500,000 төгрөгийг олгох,

иргэний хариуцагч Д.И аас нийт 26,730,000 төгрөгийг гаргуулан 13,730,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д, 13,000,000 төгрөгийг “.... ” ББСБ-д олгосугай.

 

10. Хохирогч Э.Х , Э.Х  нар нь гэм хорын хохиролтой холбоотой нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу шүүгдэгч А.П аас жич нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээсүгэй.

 

11. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1, 1.2, 1.4 дэх хэсэгт зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн AG4122509, AG2036558, дугаартай 20,000 төгрөгийн дэвсгэрт 2 ширхэг PS2483521, АК8838359, AK0145690, АК1933485, NZ2041259, AK9056420, PS5786633, AK9801113, PS3123665, AK6437589 PS0919321, NZ2462311, NZ5793453, NZ3534502, PS4743562. AK0961230, AJ4272252. AK1769237, PS7733085, PS7733084 дугаартай 10.000 төгрөгийн дэвсгэрт 20 ширхэг, AL9436107, AN6858826, AR4323638, AR7062665, AM5848154 AQ9037321. AM7257835, AQ7491459, AS4718045, AL2072729, AL3027934, AN7665047, AK4870161, AL3341915, AQ8393525, AN8041148, AM7126249, АР0141948, дугаартай 5,000 төгрөгийн дэвсгэрт 18 ширхэг, NZ2547683 N29405967, PS4246319, NJ7196360, PS2332130, PS3433765, NJ4312984 дугаартай 100 төгрөгийн дэвсгэрт 7 ширхэг, AU3203827, AW9895653, AW9895654 AW9895655, AW9895656 дугаартай 50 төгрөгийн дэвсгэрт 5 ширхэг, AN8810906, AH7362610, AN2157203, AP0350148 дугаартай 20 төгрөгийн дэвсгэрт 4 ширхэг, AQ2562562, AQ2573374, AQ2573355, AQ2119956 дугаартай 10 төгрөгийн дэвсгэрт 4 ширхэг нийт 331,070 төгрөгийг улсын төсөвт шилжүүлж, “.... ” нэртэй төсөл 3 хавтас тус бүр 41 хуудас, .... ийн бизнес төсөл гэх материал 13 хуудас материалыг тус тус устгахыг Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Тамгын газарт даалгаж, 140 хуудас бүхий цэнхэр өнгийн хавтас дотор банкны шилжүүлгийн баримт 14 ширхэг, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ 1 ширхэг, Монголын ... ны дүрэм гэх хуулбар 16 хуудас, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар 1 хуудас, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн мэдээлэл гэх материал 6 хуудас, Монголын ...  батлан даалт гэх бичиг 1 хуудас, анкет 100 ширхэг, хоосон анкет, маягт, сим картны үүр 5 ширхэг, нотариатаар хийсэн итгэмжлэл 1 ширхэг, Төрийн банкны виза карт 1 ширхэг, Монголын ... ны тамга 1 ширхэг, “... ” нөхөрлөл гэсэн тамга 1 ширхэг, баримтууд нийт 50 ширхэг, Монголын ...  санхүү тамга 1 ширхэг, эхний 2,3,4 дүгээр хуудас болон 113 дугаар хуудасны ард талд гараар бичигдсэн 118 хуудастай ногоон өнгийн дэвтэр 1 ширхэг, ногоон өнгийн флаш 1 ширхгийг шүүгдэгч Д.С д буцаан олгосугай.

 

12. Сонгинохайрхан дүүргийн Цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаах хоёрдугаар тасгийн мөрдөн байцаагч, цагдаагийн дэслэгч К.Чулуунбаатарын 2012 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн ....  улсын дугаартай Land cruiser 80 тээврийн хэрэгслийг битүүмжилсэн тогтоолыг хүчингүй болгосугай.

 

13. Шүүгдэгч Д.С , Б.А  , П.Э , Д.С  нар бусдад төлөх төлбөргүй, шүүгдэгч нараас гаргуулах хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

14. Шийтгэх тогтоол нь уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох ба шүүгдэгч, хохирогч, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, улсын яллагч, дээд шатны прокурор нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг гардан авснаас хойш, эсхүл Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 11.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

15. Шийтгэх тогтоолд давж заалдах гомдол гаргасан, эсэргүүцэл бичигдсэн тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч Д.С , А.П , П.Э , Б.А   нарт урьд авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг, П.Э , Д.С  нарт авсан хувийн баталгаа гаргах, Монгол Улсын хилээр гаргахыг хязгаарлах, хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээг тус тус хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ,  ШҮҮГЧ                         М.СОЛОНГОО

 

 

                           ШҮҮГЧ                         М.ОЧБАДРАХ

 

 

                     ШҮҮГЧ                         Д.СУВД-ЭРДЭНЭ