2025       09        18                                          2025/ШЦТ/318

 

                              МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Хөвсгөл аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг Ерөнхий шүүгч Т.Хүрэлбаатар даргалж,

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга С.Уянга,

Улсын яллагч Э.Гэрэлтуяа,

Шүүгдэгч ***************ийн өмгөөлөгч Л.Цогтбаяр,

Шүүгдэгч****************гийн өмгөөлөгч Б.Манлайбаяр,

Шүүгдэгч***************ийн өмгөөлөгч Н.Баттөмөр,

Шүүгдэгч ***************,****************,*************** нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар Хөвсгөл аймгийн Прокурорын газраас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Х***********ын Г********, Б*********ийн Л*********,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн Ө********ийн Д******** нарт холбогдох эрүүгийн 243800******** дугаартай хэргийг 2025 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдөр хүлээн авсныг хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгч нарын биеийн байцаалт:

1. Монгол Улсын иргэн, 

2. Монгол Улсын иргэн, 

3. Монгол Улсын иргэн, 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч *************** нь****************тай Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг хавсарч унагаан зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн****************,*************** нартай бүлэглэн К********-ийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр****************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч**************** нь ***************той бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн ***************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр ***************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч*************** нь ***************,**************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр****************, *************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэнд холбогджээ.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Шүүгдэгч *************** нь****************тай Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг хавсарч унагаан зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн****************,*************** нартай бүлэглэн К********-ийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр****************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч**************** нь ***************той бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн ***************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр ***************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч*************** нь ***************,**************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр****************, *************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэнд холбогдуулан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар,

шүүгдэгч**************** нь ***************той бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн ***************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр ***************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэнд холбогдуулан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт тус тус зааснаар,

шүүгдэгч*************** нь ***************,**************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

үргэлжилсэн үйлдлээр****************, *************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********-ийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг үйлдсэнд холбогдуулан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус тус Хөвсгөл аймгийн прокурорын газраас яллах дүгнэлт үйлдэж эрүүгийн 243800******** дугаартай хэргийг шүүхэд ирүүлжээ.

Шүүхийн хэлэлцүүлгээр яллах, цагаатгах болон бусад нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн бодитой шинжлэн судлав. Үүнд:

Шүүгдэгч Ө.Д********ийн мөрдөн шалгах ажиллагаа болон шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд өгсөн: “...Харин ***************, Л********* хоёр тухайн үед надад хэлэхдээ “чи наад хүнээ машиндаа суулгаад хойд тал руу гарчих” гэж хоёулаа хэлж мөн машины тээшний хэсэг рүү орох санааг *************** гаргасан. Тэгээд тэр тээшний хэсэг рүү суухаар нь би машинаа асаагаад тэр Солонгос иргэний очиж суулгаад Мөрөн сумын арын тал дээр гарч зогсоод би өөрөө бууж тээшний онгойлгож өгсөн. Би тухайн солонгос иргэнийг дээрэмдэх хэрэгт тусалсан хүлээн зөвшөөрч байна. Дараа нь тухайн Солонгос иргэний гадаад паспортыг санааг *************** гаргаж бид гурав хамт шатаасан. ...Гаргасан гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг,

Шүүгдэгч ***************ийн мөрдөн шалгах ажиллагаа болон шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд өгсөн: “...Тухайн үед тэр солонгос машинаас бууж ирэх үед би хойш нь газарт дээш харуулж унагаасан. Тэр үед Л********* дээрээс нүүр рүү нь 2-3 удаа цохисон. Тэгэхээр нь би Л*********г салгаад цааш нь холдуулаад эргээд хартал*************** халааснаас нь мөнгийг нь авсан. ... Мөрөн сумын хойд тал руу гарч тухайн иргэнийг бүлэглэж дээрэмдсэн зүйл ангиа бол хүлээн зөвшөөрч байна. ...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг,

Шүүгдэгч Б.Л*********гийн мөрдөн шалгах ажиллагаа болон шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд өгсөн: “...Бид гурвыг харсан байж магадгүй гэж бодоод ярилцаад тээш рүү орохоор болсон. Би тал дээр очоод тээш онгойлгохоор нь гарсан. ...Бэлэн мөнгийг хүн тус бүрд 100,000 төгрөгөөр хувааж авсан. Нэг мэдэхэд шатаачихсан байсан. Паспорт байгааг сайн анзаараагүй шатаасан. ...Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна...” гэх мэдүүлэг,

Хохирогч К********гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн: “...Би 2024 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдөр Монгол Улсад аялах маршруттай орж ирсэн. Тэгээд Хөвсгөл аймагт Хөвсгөл нуур үзэхээр ирсэн юм. Би 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдөр Улаанбаатар хотоос 15 цагийн үед автобусанд суугаад уг нь 10 дугаар сарын 02-ны өдрийн 05 цагт Хөвсгөл аймагт ирэх маршруттай байсан боловч миний зорчиж явсан автобус нэг цагийн өмнө буюу 04 цагт Хөвсгөл аймгийн Мөрөн суманд ирсэн. Би автобуснаасаа буугаад зочид буудал руу ганцаараа алхсан. Тэгтэл миний очсон буудлын гадна хэсэгт 3 хүн зогсож байсан. Тэгээд явж ороод хоногийн үнийг нь асуухад нэг хоногийн монгол мөнгөөр 160,000 гэхээр нь үнэтэй санагдаад тэндээс гарч ирсэн чинь гадаа нөгөө 3 залуу намайг машинтай хүлээгээд зогсож байсан. Тэгтэл нэг залуу нь надад дохио зангаагаар болон муу англи хэлээр надад хэлж ойлгуулахдаа “утсаа өгч бай би энэ буудлын хүнийг танина гэх шиг болохоор утсаа өгөх гэж байтал тэр 3 залуугийн өөр нэг залуу нь утсыг нь шүүрч аваад зугтаад байсан. Тэгтэл нэг залуу нь миний хүзүүгээр багалзуурдаж аваад машиныхаа зүүн талын арын хаалга онгойлгоод суулгах гээд чихэхээр нь би суухгүй гээд эсэргүүцээд утсаа бас аваад тэр буудлын гадаа би үлдсэн. Тэгээд ахиад өөр буудал хайхаар алхсан. Тэгж байх хоорондоо би такси барих гээд гараа өргөөд зогсож байтал нэг машин ирэхээр нь хартал ганцхан жолооч сууж явахаар нь би дотор нь орж урд талын жолоочийн хажууд суугаад газрын зургаа гаргаж ирж үзүүлээд Хатгал явах талаараа хэлтэл хэсэгхэн явж байснаа машин гэнэт зогстол нөгөө 3 залуу миний талын хаалга татаад орж ирээд миний хоолойг боож гар утас цүнх зэргийг булааж авахаар нь би машинаас буугаад уурлаад утас, цүнхээ авмаар байна гэдгээ илэрхийлж хэлсэн чинь намайг 2 залуу нь ирээд цохисон, хавсарч унагаад намайг нүүр рүү хэд хэдэн удаа цохиж аваад миний утас, цүнхийг булаагаад зугтаасан. Тэгээд босож ирээд хартал тэр таксины жолооч машинтайгаа алга болсон байсан. Тэгээд би босож ирээд хартал энэ Мөрөн сумаас гарсан байдалтай эзэнгүй хээр газар байхаар нь гэрэл рүү дагаад алхаж явтал энэ сумын зах руу орж ирээд нэг эрэгтэй хүнтэй таараад тэр хүн нь намайг цагдаагийн байгууллага дээр авч ирж өгсөн юм. Тэдгээр залуус миний нүүр рүү 3-5 удаа маш хүчтэй цохисон. Тэгээд миний баруун талын мөр рүү нэлээн хэдэн удаа цохисон. Яг хэдэн удаа гэдгийг нь би өөрөө сайн мэдэхгүй байна...Одоо надад ямар нэгэн гомдол, санал байхгүй байна. Эмчилгээний зардлаа буруутай этгээдээс нэхэмжилнэ...” гэх мэдүүлэг (1-р хх-ийн 33-34, 36-37-р хуудас),

Гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (1-р хх-ийн 21-р хуудас),

Хэргийн газрын нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (1-р хх-ийн 22-25-р хуудас),

Эд зүйл хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл (1-р хх-ийн 26-27-р хуудас),

Хөвсгөл аймгийн Шүүхийн шинжилгээний хэлтсийн шинжээч Х.Өлзийнарангийн 2024 оны 10 дугаар сарын 04-ний өдрийн 510 дугаартай: “...1. К******** /K*******/-гийн биед баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал гэмтэл тогтоогдлоо.

2. Дээрх гэмтэл мохоо зүйлийн үйлчлэлээр үүсгэгдэнэ.

3. Баруун эгэмний хугарал гэмтэл нь эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.2.1-т зааснаар хохирлын хүндэвтэр зэрэг тогтоогдлоо. Бусад гэмтэл нь эрүүл мэндийг сарниулахгүй тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 2.7.3-т зааснаар хохирлын зэрэг тогтоогдохгүй.

4. Дээрх гэмтэл нь хэрэг болсон гэх хугацаанд үүсэх боломжтой.

5. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварыг тогтонги алдагдуулахгүй...” гэх дүгнэлт (1-р хх-ийн 64-65-р хуудас),

“Ашид Билгүүн” ХХК-ийн шинжээч Ч.Жамъяангийн 2024 оны 10 дугаар сарын 04-ний өдрийн ТХҮ-925/11002 дугаартай “Үнэлэгдэж буй дээрх эд зүйлсийн зах зээлийн үнэ цэнийг 10,939,000 төгрөгөөр үнэлэв.” гэх дүгнэлт (1-р хх-ийн 96-98-р хуудас),

“Ашид Билгүүн” ХХК-ийн шинжээч Ч.Жамъяангийн 2024 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн ТХҮ-925/11521 дугаартай “Дээрх эд зүйлсийн зах зээлийн үнэ цэнийг 2024 оны 10 дугаар сарын байдлаар 263,324 төгрөгөөр тогтоов.” гэх дүгнэлт (1-р хх-ийн 105-108-р хуудас),

2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрийн 5 дугаартай***************ийн сэтгэл зүйн “...Ө.Д********ийн сэтгэл зүйн дүгнэлт гаргахад 2 удаагийн уулзалтын оношилгоо, судалгааны боловсруулалтын үр дүн, зөвлөгөөний үеийн ажиглалт, сэтгэл гутралын тест, түгшүүрийн тест, ярилцлагын тэмдэглэл зэргийг үндэслэн сэтгэл зүйн дүгнэлтийг гаргалаа. Сэтгэл гутралын зэргийг илрүүлэх тестийн үр дүнд үйлчлүүлэгч сэтгэл гутралын зэрэг нь дунд шатандаа байгаа нь илэрсэн. Түгшүүрийн зэрэг өндөр байгаа нь тестийн болон зөвлөгөөний үеийн ярилцлага болон ажиглалтын үр дүнд мэдэгдсэн.*************** түгшүүрийн зэрэг өндөр гэж илэрсэн тул цаашид 3 сарын цаанд сэтгэл зүйн зөвлөгөө, үйлчилгээг 7-14 хоногт нэг удаа авах шаардлагатай. Аймгийн Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжил, хамгааллын газрын дэргэдэх гэр бүлд зөвлөгөө өгөх танхим”-аар үйлчлүүлэх боломжтой гэж үзэж байна...” гэх дүгнэлт (1-р хх-ийн 205-207-р хуудас),

2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрийн****************гийн сэтгэл зүйн “...Асуулгын шинжилгээгээр үйлчлүүлэгч****************гийн асуулга 43 оноотой гарсан учир депрессийн илрэл ажиглагдаагүй гэж үзлээ. Гэхдээ Шүүхийн шийдвэр гарах болон цагдаагийн бусад үйл ажиллагааны явцад үйлчлүүлэгчийн сэтгэл зүй гэнэтийн цочролд орох, депрессийн шинж илрэх, түгшүүрийн зэрэг нэмэгдэх, айдаст автах зэрэг сэтгэл зүйн огцом хямрал гарч болзошгүй учраас дээрх шинж тэмдэг илэрвэл сэтгэл зүйн зөвлөгөөнд хамруулах, мэргэжлийн сэтгэцийн эмчид илгээх арга хэмжээг авах шаардлагатай гэж үзлээ. Хэрэг шийдэгдэх мөч болон, хэрэг шийдвэрлэлтийн дараа үйлчлүүлэгчийн сэтгэл зүй тогтворгүй байгаа учраас үйлчлүүлэгчийг сэтгэл зүйн зөвлөгөө болон сэтгэл заслын үйлчилгээнд хамруулах шаардлага байгаа гэж үзэв. Мөн гэр бүлийн гишүүдэд үйлчлүүлэгчийн мэдээллийг өгч сэтгэл зүйн байдлыг анхаарах шаардлага байна гэж үзлээ...” гэх дүгнэлт (1-р хх-ийн 229-232-р хуудас),

2025 оны 03 дугаар сарын 21-ний өдрийн ***************ийн сэтгэл зүйн “...Асуулгын шинжилгээгээр үйлчлүүлэгч ***************ийн сэтгэц хөөрлийн шинж байдлыг тодорхойлох асуулгаар 43 оноотой гарсан учир депрессийн илрэл ажиглагдаагүй гэж үзлээ. Гэхдээ Шүүхийн шийдвэр гарах болон цагдаагийн бусад үйл ажиллагааны явцад үйлчлүүлэгчийн сэтгэл зүй гэнэтийн цочролд орох, депрессийн шинж илрэх, түгшүүрийн зэрэг нэмэгдэх, айдаст автах зэрэг сэтгэл зүйн огцом хямрал гарч болзошгүй учраас дээрх шинж тэмдэг илэрвэл сэтгэл зүйн зөвлөгөөнд хамруулах, мэргэжлийн сэтгэцийн эмчид илгээх арга хэмжээг авах шаардлагатай гэж үзлээ....” гэх дүгнэлт (1-р хх-ийн 2-6-р хуудас),

Шүүгдэгч ***************ийн хувийн байдлыг тогтоосон:

Иргэний оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа (1-р хх-ийн 136-р хуудас), иргэний үнэмлэхийн лавлагаа (1-р хх-ийн 135-р хуудас), гэрлэсний бүртгэлгүй лавлагаа (1-р хх-ийн 137-р хуудас), ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас (1-р хх-ийн 132-р хуудас), гэрч Н.Г******гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн мэдүүлэг (1-р хх-ийн 237-238-р хуудас), суралцагчийн хувийн хэргийн хуулбар (1-р хх-ийн 241-245-р хуудас), Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын ерөнхий боловсролын Сод-Эрдэм сургуулийн суралцагчийн тодорхойлолт (1-р хх-ийн 246-247-р хуудас), БГ20222119061 дугаар суурь боловсролын гэрчилгээний хуулбар (1-р хх-ийн 248-249-р хуудас),

Шүүгдэгч****************гийн хувийн байдлыг тогтоосон:

Иргэний оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа (1-р хх-ийн 130-р хуудас), иргэний үнэмлэхийн лавлагаа (1-р хх-ийн 129-р хуудас), гэрлэсний бүртгэлгүй лавлагаа (1-р хх-ийн 131-р хуудас), ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас (1-р хх-ийн 127-р хуудас), гэрч Н.Л******гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн мэдүүлэг (1-р хх-ийн 212-р хуудас), БГ20202109164 дугаар суурь боловсролын гэрчилгээний хуулбар (1-р хх-ийн 214-223-р хуудас), мэргэжлийн боловсролын үнэмлэхийн хуулбар (1-р хх-ийн 224-226-р хуудас),

Шүүгдэгч Ө.Д********ийн хувийн байдлыг тогтоосон:

Иргэний үнэмлэхийн лавлагаа (1-р хх-ийн 140-р хуудас), ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас (1-р хх-ийн 138-р хуудас), гэрлэсний бүртгэлгүй лавлагаа (1-р хх-ийн 142-р хуудас), гэрч Ч.Ө********ийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн мэдүүлэг (1-р хх-ийн 196-р хуудас), сургууль төгссөн тухай мэдээлэл (1-р хх-ийн 198-201-р хуудас), Мөрөн сумын ерөнхий боловсролын Гурван-Эрдэнэ сургуулийн 2022 онд Б.Б************* багштай 12*** ангийн төгсөгч***************ийн тодорхойлолт (1-р хх-ийн 202-р хуудас) зэрэг нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав.

Эрүүгийн 243800******** дугаар хэрэгт авагдаж шүүхийн хэлэлцүүлгээр шинжлэн судалсан дээрх нотлох баримтуудыг цуглуулах буюу бэхжүүлэхдээ Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу авсан байх тул хэргийг хянан шийдвэрлэхэд хамааралтай, ач холбогдолтой, хууль ёсны, хангалттай байна гэж шүүх үнэллээ.

Шүүгдэгч нарын гэм буруугийн талаар:

Улсын яллагч гэм буруугийн талаарх дүгнэлтдээ: “...Иймд шүүгдэгч ***************т холбогдох гэмт хэргийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар, шүүгдэгч****************г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар, шүүгдэгч***************ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг, 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар тус тус гэм буруутайд тооцуулах дүгнэлт гаргаж байна...хохирогч К******** нь хохирол нэхэмжлэхээр эрүүл мэндийн эмчилгээний зардалтай холбоотой баримт гаргаж ирүүлээгүй байх тул иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхийг нь нээлттэй үлдээж шийдвэрлүүлэх саналтай байна...” гэв.

Шүүгдэгч ***************ийн өмгөөлөгч Л.Цогтбаяр гэм буруугийн талаарх дүгнэлтдээ: “..*************** нь өөрийн гэм бурууг бүрэн хүлээн зөвшөөрч мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад болон шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд мэдүүлсэн. Гэм буруугийн тал дээр ямар нэгэн маргаан гаргаагүй...” гэв.

Шүүгдэгч****************гийн өмгөөлөгч Б.Манлайбаяр гэм буруугийн талаарх дүгнэлтдээ: “...Миний үйлчлүүлэгч уг хэрэгт холбогдох үедээ 19 нас 2 сартай байсан. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад буюу шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд гэмт хэрэг үйлдсэндээ маш их харамсаж, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч маргахгүй гэдгээ бүрэн илэрхийлсэн. Мөн хохирогчид хохирол төлбөрийг төлж барагдуулсан...” гэв.

Шүүгдэгч***************ийн өмгөөлөгч Н.Баттөмөр гэм буруугийн талаарх дүгнэлтдээ: “...Миний үйлчлүүлэгч анх гэрчээр мэдүүлэг өгөхдөө гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, мөрдөн шалгах ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлж, өөрийн үйлдсэн хэргийн талаар үнэн зөвөөр хэлж, мэдүүлж байсан. Тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа үргэлжилсэн гэмт хэрэг үйлдсэн. Мөн хохирлоо нөхөн төлсөн зэргийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд оруулан тооцох нь зүйтэй байна...” гэв.

Шүүгдэгч ***************,****************,*************** нар нь хэргийн үйл баримт, гэм буруу, гэмт хэргийн зүйлчлэлийн талаар маргаагүй байна.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан хэргийн талаар нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчих,  хязгаарлах хэлбэрээр Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан шаардлага, журам зөрчсөн байдал тогтоогдоогүй тул шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд шүүгдэгч нарын гэм буруутай эсэхэд дүгнэлт хийсэн болно.

Шүүгдэгч *************** нь****************тай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг хавсарч унагаан зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн****************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

Б.Л*********,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч**************** нь ***************той бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн ***************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

***************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч*************** нь ***************,**************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

Б.Л*********, *************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн гэм буруутай болох нь шүүгдэгч нарын мөрдөн шалгах ажиллагаа болон шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд өгсөн мэдүүлэг, хохирогч К********гийн мөрдөн шалгах ажиллагааны шатанд өгсөн мэдүүлэг (1-р хх-ийн 33-34, 36-37-р хуудас), гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл (1-р хх-ийн 21-р хуудас), хэргийн газрын нөхөн үзлэг хийсэн тэмдэглэл гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд (1-р хх-ийн 22-25-р хуудас), эд зүйл хүлээлгэн өгсөн тэмдэглэл (1-р хх-ийн 26-27-р хуудас), Хөвсгөл аймгийн Шүүхийн шинжилгээний хэлтсийн шинжээч Х.Өлзийнарангийн 2024 оны 10 дугаар сарын 04-ний өдрийн 507 дугаартай дүгнэлт (1-р хх-ийн 88-89-р хуудас), “Ашид Билгүүн” ХХК-ийн шинжээч Ч.Жамъяангийн 2024 оны 10 дугаар сарын 04-ний өдрийн ТХҮ-925/11002 дугаартай дүгнэлт (1-р хх-ийн 96-98-р хуудас), “Ашид Билгүүн” ХХК-ийн шинжээч Ч.Жамъяангийн 2024 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрийн ТХҮ-925/11521 дугаартай дүгнэлт (1-р хх-ийн 105-108-р хуудас) зэрэг шүүх хуралдаанаар хэлэлцсэн дээрх нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна.

Гэмт хэргийн шалтгаант холбоо гэдэг нь гэмт хэргийн бүх шинжийг агуулсан гэмт этгээдийн үйлдэл, эс үйлдэхүй болон тэдгээрийн улмаас учирсан хор уршиг хоёрын хооронд оршдог дотоод зүй тогтол бөгөөд материаллаг бүрэлдэхүүнтэй гэмт хэрэгт заавал байх шинжид хамаардаг.

Шүүгдэгч *************** нь****************тай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг хавсарч унагаан зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн****************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

Б.Л*********,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч**************** нь ***************той бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг эд зүйлийг нь хүч хэрэглэж авахаар довтолж, түүнийг зодож, баруун эгэмний хугарал, зүүн нүдний доод зовхи, эрүү, хүзүүнд зулгарал бүхий гэмтэл учруулж, хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан,

мөн ***************,*************** нартай бүлэглэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

***************,*************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн,

шүүгдэгч*************** нь ***************,**************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 1 дүгээр багийн нутаг дэвсгэр хойд тал дээр 2024 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрөөс 2024 оны 10 дугаар сарын 02-ны шилжих шөнө Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 14 төрлийн эд зүйлийг хүч хэрэглэн авч, 11,202,324 төгрөгийн хохирол учруулсан,

Б.Л*********, *************** нартай бүлэглэн Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын 10 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Бүгд найрамдах Солонгос ард улсын иргэн К********гийн гадаад пасторыг шатааж, зориуд устгасан гэмт хэргийг тус тус үйлдсэн бөгөөд дээрх хохирол, хор уршиг нь шүүгдэгч ***************,****************,*************** нарын үйлдэлтэй шалтгаант холбоотой байна.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.3 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан гэм буруугийн “санаатай” хэлбэр гэдэгт өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхгүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүнийг хүсэж үйлдсэн, хохирол хор уршигт зориуд хүргэсэн байдлыг ойлгоно.

Шүүгдэгч ***************,****************,*************** нар нь бусдын өмчлөх эрхийн эсрэг гэмт хэргийг үйлдэхдээ өөрийн үйлдлийн хууль бус шинжийг ухамсарлаж, тухайн эд хөрөнгийг эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах эрхгүй гэдгээ баттай мэдсээр байж өөрт ашиг хонжоо олох зорилгоор, шунахайн сэдэлтээр, бусдын эд хөрөнгөнд хохирол учруулан хор уршигт зориуд хүргэж үйлдсэн, мөн нийтийн албаны ашиг сонирхлын эсрэг гэмт хэргийг үйлдэхдээ өөрийн үйлдлийн хууль бус шинжийг ухамсарлаж, хор уршигт зориуд хүргэж үйлдсэн, шүүгдэгч ***************,**************** нар нь хүний халдашгүй, чөлөөтэй байх эрхийн эсрэг гэмт хэргийг үйлдэхдээ өөрийн үйлдлийн хууль бус шинжийг ухамсарлаж, хор уршигт зориуд хүргэж үйлдсэн нь тус тус гэм буруугийн санаатай хэлбэртэй, төгссөн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Шүүгдэгч нарын шүүхээс тогтоосон хэргийн нөхцөл байдал /нотлох баримтаар тогтоогдсон хэргийн нөхцөл байдал/:

Шүүгдэгч ***************,**************** нар нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэмт хэргийн, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт баримт бичиг устгасан гэмт хэргийн, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийн,

Шүүгдэгч*************** нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийн, Эрүүгийн хуулийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт баримт бичиг устгасан гэмт хэргийн шинжийг тус тус бүрэн агуулсан байна гэж шүүх үзлээ.

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан нийгэмд аюултай гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйг гэмт хэрэгт тооцно” гэж заасны дагуу шүүгдэгч ***************,**************** нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

шүүгдэгч Ө.Д********ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцов.

Гэмт хэрэг гарахад шүүгдэгч нарын хууль зүй, ёс суртахуун, зан заншлын мэдлэг дутмаг байдал, нийгэмд тогтсон хүмүүс хоорондын харилцаа, ёс суртахууны хэм хэмжээг үл тоомсорлосон, согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн зэрэг нөхцөл байдал нөлөөлсөн гэж үзлээ.

Хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг шүүгдэгч ***************,**************** нар нь бүлэглэж үйлдсэн, баримт бичиг устгасан, бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг ***************,**************** нар хамтран оролцож үйлдсэн,*************** нь хамжигчаар оролцсон болох нь тус тус хэрэгт авагдсан, шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдсан нотлох баримтуудаар нотлогдож байна.

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хувьд:

Шүүгдэгч ***************,****************,*************** нар нь хохирогч К********гийн өмчлөх эрх болон нийтийн албаны ашиг сонирхолын эсрэг халдаж 11,202,324 төгрөгийн хохирол, шүүгдэгч ***************,**************** нар нь хохирогч К********гийн эрүүл мэндэд халдаж хүндэвтэр хохирол тус тус учруулсан ба хохирогч К********д бэлэн мөнгө, нотебүүк, гар утас, бичиг баримт, үүргэвч зэрэг 13 төрлийн эд зүйлийг буцаан өгч, 158,744 төгрөгийн үнэлгээ бүхий гадаад поспортын хохирлыг шүүхийн хэлэлцүүлгийн шатанд шүүгдэгч нар нь хохирогчид төлж барагдуулсан болох нь хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдож байх тул шүүгдэгч нарыг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзэв.

Харин хохирогч К******** нь эмчилгээнд гарсан зардал болон цаашид гарах эмчилгээний зардлаа шүүгдэгч нараас нэхэмжилж байх боловч хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй, үүнтэй холбоотой баримтаа шүүхэд ирүүлээгүй байх тул хохирогч К******** нь эмчилгээнд гарсан зардал болон цаашид гарах эмчилгээний зардлаа нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний журмаар шүүгдэгч ***************,**************** нараас нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдах нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх талаар:

Улсын яллагч эрүүгийн хариуцлагын талаарх дүгнэлтдээ: “...Шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.2-т зааснаар хохирогчид хохирол төлбөр нөхөн төлснийг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож шүүгдэгч ***************т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 1 жилийн хугацаагаар зорчих эрх хязгаарлах ял, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 2 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял, мөн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 6 сарын хугацаагаар зорчих эрх хязгаарлах ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар нэмж нэгтгэн 4 жилийн хорих ял оногдуулж нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх, шүүгдэгч****************д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 1 жилийн хугацаагаар зорчих эрх хязгаарлах ял, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2-т зааснаар 2 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял, мөн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 6 сарын хугацаагаар зорчих эрх хязгаарлах ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар нэмж нэгтэн 4 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулж, нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх, шүүгдэгч***************ид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасныг тус тус журамлан мөн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 2 жилийн хугацаагаар хорих ял, мөн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 6 сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт зааснаар нэмж нэгтгэн 2 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулж, нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх саналтай байна...” гэв.

Шүүгдэгч ***************ийн өмгөөлөгч Л.Цогтбаяр эрүүгийн хариуцлагын талаарх дүгнэлтдээ: “...Улсын яллагч эрүүгийн хариуцлага оногдуулахдаа 2 гэмт хэрэгт нь зорчих эрхийг хязгаарлах ял, 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 2 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ял оногдуулах санал гаргасан. Миний хувь Б.Манлайбаяр өмгөөлөгчтэй санал нэг, нэгдмэл байр суурьтай байна. Миний зүгээс *************** нь өсвөр насны хүүхдийн хэмжээнд сэтгэдэг тиймээс энэ талаар тогтоох шаардлагатай гэх хүсэлтийг удаа дараа гаргаж байсан боловч хангаж шийдвэрлээгүй. Миний үйлчлүүлэгч 18 нас 3 сартай байхдаа гэмт хэрэгт холбогдсон. Хэрэгт авагдсан баримтуудаас сэтгэл зүйн дүгнэлтэд хүүхдийн хэмжээнд сэтгэж байна гэдгийг асуулт хариулт хэсгээс нь харагдаж байна гэж үзсэн. Тиймээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8 дугаар бүлэгт заасан өсвөр насны шүүгдэгчид хамаарч байх тул тус бүлэгт заасан ялыг оногдуулж өгнө үү. Эрүүгийн хуулийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 6 сар зорчих эрх хязгаарлах ял оногдуулах саналыг улсын яллагч гаргасан. Өмгөөлөгч миний зүгээс дээрх зүйл заалтад заасан ялыг төрөл хэмжээнээс торгох ял оногдуулах нь зүйтэй гэж үзэж байгаа бөгөөд торгох ялын доод хэмжээ буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж өгөх саналыг шүүхэд гаргаж байна. Дээрх торгох ялыг мөнгөн хэлбэрт шилжүүлж, Эрүүгийн хуулийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар 2 жил 1 сарын хорих ял оногдуулах саналыг гаргаж байна. Мөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.1 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт шүүхээс арван найман насанд хүрсэн ба хорин нэгэн насанд хүрээгүй хүнд энэ бүлэгт заасан үндэслэл, журмаар ял оногдуулж, хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхээр шийдвэрлэж болно гэж заасан. ...Тиймээс Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.6 дугаар зүйлд заасан өсвөр насны хүнд хорих ял оногдуулахгүйгээр өсвөр насны хүнд хорих ял оногдуулсан шүүхийн шийтгэх тогтоол биелүүлэхийг хойшлуулах зүйл заалтыг хэрэглэж өгнө үү...” гэв.

Шүүгдэгч****************гийн өмгөөлөгч Б.Манлайбаяр эрүүгийн хариуцлагын талаарх дүгнэлтдээ: “...Улсын яллагчийн зүгээс ялыг нэмж нэгтгэн 4 жилийн хугацаагаар хорих ялын санал гаргаж байгаа боловч энэ нь шүүгдэгч нар хатуудсан ял шийтгэл гэж үзэж байна. Учир нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4, 23.3-т заасан гэмт хэргүүд нь сонгох санкцитай буюу торгох ял оногдуулах боломжтой. Тиймээс хамгийн доод хэмжээ буюу 450 нэгжтэй тэнцэх 450,000 төгрөгөөр торгох шийтгэлийг оногдуулах бүрэн боломжтой байна. Эрүүгийн хуулийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т заасан гэмт хэрэг нь хоёроос найман жилийн хорих ялтай. Н.Баттөмөр өмгөөлөгч нь дээрх гэмт хэрэгт оногдуулах хорих ялыг хэрхэн яаж шийдвэрлүүлэх талаар байр сууриа илэрхийлсэн. Өмгөөлөгч миний хувьд Н.Баттөмөр өмгөөлөгчийн гаргасан санал, дүгнэлттэй нэгдмэл байр суурьтай байна. ...Шүүгдэгч нар нь насанд хүрсэн гэж харагдаж байгаа боловч насанд хүрсэн гэж тооцогдсон залуу хүнд хэрэглэх боломжтой зохицуулалт хуульд тусгасан байхыг шаарддаг. 18 насанд хүрсэн ба 21 насанд хүрээгүй хүнд ял оногдуулж хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхээр шийдвэрлэж болно гэж Эрүүгийн хуулийн 8.1 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт заасан. Шүүх хэрэг маргааныг хянан шийдвэрлэхдээ дээрх зохицуулалтыг анхаарч үзэхийг хүсэж байна. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.6 дугаар зүйлд хорих ялыг хойшлуулах зохицуулалтыг заасан. ...Миний үйлчлүүлэгчийг насанд хүрсэн гэж үзэж байгаа тохиолдолд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасан зохицуулалтыг хэрэглэж өгөхийг хүсэж байна...” гэв.

Шүүгдэгч***************ийн өмгөөлөгч Н.Баттөмөр эрүүгийн хариуцлагын талаарх дүгнэлтдээ: “...Тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа үргэлжилсэн гэмт хэрэг үйлдсэн. Мөн хохирлоо нөхөн төлсөн зэргийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд оруулан тооцох нь зүйтэй байна. Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн учраас Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-ыг хэрэглэх боломжтой байна. Тухайн гэмт хэргийг үйлдэхдээ*************** нь 20 настай байсан. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.1 дүгээр зүйлийн 5 дахь хэсэгт шүүхээс арван найман насанд хүрсэн ба хорин нэгэн насанд хүрээгүй хүнд энэ бүлэгт заасан үндэслэл, журмаар ял оногдуулж, хүмүүжлийн чанартай албадлагын арга хэмжээ хэрэглэхээр шийдвэрлэж болно гэж заасан ба уг зүйл заалтыг хэрэглэж өгнө үү гэх саналыг шүүхэд гаргаж байна. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 8.7 дугаар зүйлд заасан 1 дэх хэсэгт Энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын дээд хэмжээг найман жил, түүнээс доош хугацаагаар тогтоосон, эсхүл энэ хуулийн тусгай ангид хорих ял оногдуулахаар заагаагүй гэмт хэрэг үйлдсэн өсвөр насны хүний гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, хувийн байдлыг харгалзан ял оногдуулахыг тэнсэж нэг жилээс гурван жил хүртэл хугацаагаар хянан хүмүүжүүлэхээр шийдвэрлэж болно гэж заасныг шүүх харгалзан үзэхийг хүсэж байна. Шүүгдэгч*************** нь тусдаа гараагүй боловч эцэг эхийн хараа хяналтад гэртээ мал маллан амьдардаг учраас өсвөр насны хүнд тооцож Эрүүгийн хуулийн 8 дугаар бүлэгт заасныг журамлан хөнгөн ял шийтгэл оногдуулж өгнө үү...” гэв.

Шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлагдсан дээрх нотлох баримтуудыг үндэслэн шүүгдэгч ***************,**************** нарыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд,

шүүгдэгч***************ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсон тул гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг тал бүрээс нь харгалзан үзэж эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэлээ.

Шүүгдэгч *************** нь ял шийтгэлгүй болох нь ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас (1-р хх-ийн 132-р хуудас)-аар, шүүгдэгч**************** нь ял шийтгэлгүй болох нь ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас (1-р хх-ийн 127-р хуудас)-аар, шүүгдэгч*************** нь ял шийтгэлгүй болох нь ял шийтгэгдсэн эсэхийг шалгах хуудас (1-р хх-ийн 138-р хуудас)-аар тус тус тогтоогдож байна.

Шүүгдэгч ***************,****************,*************** нарыг тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэмт хэрэг үйлдсэний дараа хохирогчид учруулсан хохирлыг нөхөн төлсөн зэргийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тус тус тооцлоо. Харин шүүгдэгч нарт эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй болно.

Шүүгдэгч ***************,****************,*************** нарыг Эрүүгийн хуульд заасан хэд хэдэн гэмт хэрэг үйлдсэн байх тул Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлд зааснаар ял оногдуулах нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч *************** нь ам бүл 6, эцэг, эх, ах, дүү нарын хамт амьдардаг, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлсөн зэрэг хувийн байдал болон гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн шинж, хохирол, хор уршгийн хэмжээ зэргийг харгалзан үзэж түүнд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасныг баримтлан шүүгдэгч ***************т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар оногдуулсан 6 сарын хугацаагаар хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нийт 30 хоногийн буюу 1 сарын хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан 1 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял дээр нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг 1 жил, 8 сарын хугацаагаар хорих ялаар тогтоож, шүүгдэгчид хуульд зааснаар доогуур хорих ял оногдуулж, хорих ял эдлэх дэглэмийг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх нь түүний үйлдсэн гэмт хэргийн гэм буруу, хувийн байдалд тохирно гэж шүүх дүгнэв.

Шүүгдэгч Б.Л********* нь ам бүл 4, эцэг, эх, ах нарын хамт амьдардаг, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлсөн зэрэг хувийн байдал болон гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн шинж, хохирол, хор уршгийн хэмжээ зэргийг харгалзан үзэж түүнд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасныг баримтлан шүүгдэгч ***************т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар оногдуулсан 6 сарын хугацаагаар хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нийт 30 хоногийн буюу 1 сарын хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан 1 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял дээр нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг 1 жил, 8 сарын хугацаагаар хорих ялаар тогтоож, шүүгдэгчид хуульд зааснаар доогуур хорих ял оногдуулж, хорих ял эдлэх дэглэмийг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх нь түүний үйлдсэн гэмт хэргийн гэм буруу, хувийн байдалд тохирно гэж шүүх дүгнэв.

Шүүгдэгч Ө.Д******** нь ам бүл 6, эцэг, эх, дүү нарын хамт амьдардаг, анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлсөн зэрэг хувийн байдал болон гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, гэмт хэргийн шинж, хохирол, хор уршгийн хэмжээ зэргийг харгалзан үзэж түүнд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 төгрөгөөр торгох ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ялаар шийтгэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасныг баримтлан шүүгдэгч***************ид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450,000 төгрөгөөр торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нийт 30 хоногийн буюу 1 сарын хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан 1 жил 1 сарын хугацаагаар хорих ял дээр нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг 1 жил, 2 сарын хугацаагаар хорих ялаар тогтоож, шүүгдэгчид хуульд зааснаар доогуур хорих ял оногдуулж, хорих ял эдлэх дэглэмийг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх нь түүний үйлдсэн гэмт хэргийн гэм буруу, хувийн байдалд тохирно гэж шүүх дүгнэв.

Эрүүгийн 243800******** дугаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч нар нь цагдан хоригдсон хоноггүй, бусдад төлөх төлбөргүй, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжлээгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

Монгол Улсын шүүхийн тухай хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийн 22 дугаар зүйлийн 22.4 дэх хэсгийн 22.4.1 дэх заалт, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, 4 дэх хэсэг, 36.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 36.6 дугаар зүйл, 36.7 дугаар зүйл, 36.8 дугаар зүйл, 36.10 дугаар зүйлийн 1, 2, 3, 4 дэх хэсэгт заасныг тус тус удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1. Шүүгдэгч А********* овогт Х***********ын Г********ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг,

Шүүгдэгч Х********* овогт Б*********ийн Л*********г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасан хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг бүлэглэж хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдсэн,

Шүүгдэгч Б************ овогт Ө********ийн Д********ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан баримт бичиг устгасан гэмт хэргийг, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэж хууль бусаар авч дээрэмдэх гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тус тус тооцсугай.

2. Шүүгдэгч Х***********ын Г********ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 6 (зургаа) сарын хугацаагаар хорих ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 (нэг) жил 1 (нэг) сарын хугацаагаар хорих ялаар,

Шүүгдэгч Б*********ийн Л*********г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар 6 (зургаа) сарын хугацаагаар хорих ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялаар,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 (нэг) жил 1 (нэг) сарын хугацаагаар хорих ялаар,

Шүүгдэгч Ө********ийн Д********ийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялаар, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар 1 (нэг) жил 1 (нэг) сарын хугацаагаар хорих ялаар тус тус шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг, 2 дахь хэсгийн 2.1-т заасныг баримтлан шүүгдэгч ***************т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар оногдуулсан 6 (зургаа) сарын хугацаагаар хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нийт 30 (гуч) хоногийн буюу 1 (нэг) сарын хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан 1 (нэг) жил 1 (нэг) сарын хугацаагаар хорих ял дээр нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг 1 (нэг) жил, 8 (найм) сарын хугацаагаар хорих ялаар,

шүүгдэгч Б.Л*********д Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 11.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.1-т зааснаар оногдуулсан 6 (зургаа) сарын хугацаагаар хорих ялыг,

Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан, Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нийт 30 (гуч) хоногийн буюу 1 (нэг) сарын хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан 1 (нэг) жил 1 (нэг) сарын хугацаагаар хорих ял дээр нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг 1 (нэг) жил, 8 (найм) сарын хугацаагаар хорих ялаар,

шүүгдэгч***************ид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 23.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар оногдуулсан 450 (дөрвөн зуун тавь) нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 450,000 (дөрвөн зуун тавин мянга) төгрөгөөр торгох ялын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож нийт 30 (гуч) хоногийн буюу 1 (нэг) сарын хорих ялыг, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3-т заасныг баримтлан Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.2 дугаар зүйлийн 4, 3.1 дүгээр зүйлийн 1, 3 дахь хэсэг, 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийг тус тус журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.2 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар оногдуулсан 1 (нэг) жил 1 (нэг) сарын хугацаагаар хорих ял дээр нэмж нэгтгэн нийт эдлэх ялыг 1 (нэг) жил, 2 (хоёр) сарын хугацаагаар хорих ялаар тус тус тогтоосугай.

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.6 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ***************т оногдуулсан 1 (нэг) жил, 8 (найм) сарын хугацаагаар хорих ялыг, шүүгдэгч****************д оногдуулсан 1 (нэг) жил, 8 (найм) сарын хугацаагаар хорих ялыг, шүүгдэгч***************ид оногдуулсан 1 (нэг) жил, 2 (хоёр) сарын хугацаагаар хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад тус тус эдлүүлсүгэй.

5. Эрүүгийн 243800******** дугаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан зүйлгүй, битүүмжлэгдсэн эд хөрөнгөгүй, шүүгдэгч нар нь бусдад төлөх төлбөргүй, цагдан хоригдсон хоноггүй, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал нэхэмжлээгүй, хохирогч К******** нь эмчилгээнд гарсан зардал болон цаашид гарах эмчилгээний зардлаа нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний журмаар шүүгдэгч ***************,**************** нараас нэхэмжлэх эрхтэй болохыг тус тус дурдсугай.

6. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1 дүгээр зүйлийн 1, 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг гардан авснаас эсхүл хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор шүүгдэгч, хохирогч, тэдгээрийн өмгөөлөгч, хууль ёсны төлөөлөгч давж заалдах гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

7. Шийтгэх тогтоол нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба давж заалдах гомдол, эсэргүүцэл гаргасан тохиолдолд тогтоолын биелэлтийг түдгэлзүүлж, шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч ***************,****************,*************** нарт урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж энэ өдрөөс эхлэн цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ тус тус авсугай.

 

 

 

 

 ДАРГАЛАГЧ, ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ                                Т.ХҮРЭЛБААТАР