2025 ******* 04                            2025/ШЦТ/4                                        

0-ны өдөр

 

 

  МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

дахь дундын шүүхийн шүүгч Ж.Эрдэнэбат даргалж явуулсан эрүүгийн шүүх хуралдаанаар:

             Нарийн бичгийн дарга                        *******

             Улсын лагч                                       *******

             Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч     *******

              Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн өмгөөлөгч *******

              Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч                          *******

                         Шүүгдэгч                                                      ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийв.

 

дахь дундын прокурорын газрын хяналтын прокурор *******аас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэгт лах дүгнэлт үйлдэн ирүүлсэн *******т холбогдох 253200000008 тай эрүүгийн хэргийг хянан хэлэлцэв.

 

Биеийн байцаалт:

 

Монгол Улсын иргэн, ******* ******* -ны өдөр анд төрсөн, настай, эрэгтэй, бүрэн бус дунд боловсролтой, мэргэжилгүй, хувиараа хөдөлмөр эрхэлдэг, ам бүл 4, эхнэр 2 хүүхдийн хамт , , урьд - дахь Сум дундын шүүхийн 2024 ******* 2 2-ны өдрийн 2024/ШЦТ/64 тай тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.7 зүйлийн дэх хэсгийн .2-т заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.6 зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.2-т зааснаар шүүгдэгч *******т 0 жилийн хугацаагаар тэнсэж шийдвэрлэсэн, бие эрүүл, ухаан бүрэн, хэрэг хариуцах чадвартай, /рд:МЗ776/,

 

Холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч ******* нь Төмөр замын 45 гадна 2025 ******* 0 0-ны өдөр “Toyota Crown-80” маркийн, “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийг жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцохдоо Хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт болох Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 дэх заалтыг зөрчсөний улмаас явган зорчигч мөргөж түүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэх гэмт хэрэгт холбогджээ. /лах дүгнэлтэд бичсэнээр/

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

 

Шүүгдэгч ******* нь шүүх хуралдаан мэдүүлэхдээ:”... 2025 ******* 0 0-ны өдөр манай эхнэр өдөр цайндаа ирээд би цайных нь цаг дуусаад ажилд нь хүргэж өгөх гэж байгаад гэрийнхээ үүдэнд машинаа жолоодоод хөдлөхдөө ухрах үйлдэл хийхдээ эмээг мөргөж хохироосон. Би сандарсан байсан. Хүн мөргөчхөөд сандраад манай хүн эмнэлэг дуудаад би хажууд явж байсан хүнийг цагдаа дуудаад өгөөч гээд цагдаа дуудуулсан. Манай хүн түргэний машин түрүүлж ирэхээр нь түргэний машинд эмээг аваад урагшаа эмнэлэг рүү хүргэж авч явсан. Би цагдаагаа хүлээгээд газар дээрээ үлдээд үзлэг хэмжилтээ хийлгээд согтууруулах зэргээ тогтоолгоод эмнэлэг дээр очсон. Орой нь шууд түргэний машинаар эмээг аваад гэмтлийн эмнэлэг рүү явсан. Гэмтлийн эмнэлгээр явахад манай хүн хамтран амьдрагч хохирогч эмээгийн хүү болох , эмнэлгийн хүмүүсийн хамт эмнэлэгт гэмтлийн эмнэлэг рүү хүргэж өгсөн. Гэмтлийн эмнэлэгт очоод хагалгаанд орох хүртэл би тэнд байлцсан. Намайг эмээтэй уулзъя гэхэд уулзуулахгүй эмч нь уулзаж болохгүй гэсэн гээд би дандаа гадуур байсан. Анхны тусламж үйлчилгээ хэрэгтэй бол хэлээрэй гээд би тэнд нь туслахаар л байсан. Мөнгө цаас хэрэг болбол хэлээрэй. Эмчилгээний зардал гээд би тэгж эмээгийн хохирлыг барагдуулах талаар тусламж үзүүлсэн. Би хүн мөргөж гэмтээсэн гэм буруугаа хүлээж байгаа. Би хохирогчийн гэр бүлээс уучлалт хүсэж байна. Миний буруу...” гэжээ.

 

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* шүүх хуралдаанд мэдүүлэхдээ:”...2025 ******* 0 0-ны өдөр болсон асуудал, би ажлаас 0 06-нд буугаад гэртээ ирчихсэн байсан. Ээж маань үндсэн гэр нь Баруун Өлөнтөд байдаг. сараас манайд түр өвөлжихөөр ирчихсэн байсан юм. Манай бэр эмчилгээнд явчихсан байсан, хашаа байшинд байдаг хүн байранд байхаар их гарч явах гээд ээж нь хойшоо нохойны хоол өгчхөөд ирье, энэ нохой нь өлсөж байгаа гээд нохойны хоол өгөх гээд явсан юм. Тэгсэн чинь 3 цагийн үед нэг залуу манай хаалгыг тогшоод ээжийг чинь манай ах мөргөчихлөө. Эмнэлэг дээр хурдан очицгооё гээд эмнэлэг дээр очсон чинь ээжийг маань мөргөөд гэмтээсэн байсан. Энэ хохироосон хүнтэй эхнэртэй нь бүгдээрээ хот ороод гэмтлийн эмнэлэгт очиж анхан шатын тусламж аваад гэмтлийн эмнэлэгт 0 3-нд хагалгаанд орсон. Яг гурван сар болж байна. Ээжийн маань биеийн байдал ер нь өндөр настай хүн учраас удаан эдгэж байгаа. Биед нь гэмтэлд орсноос хойш бол олон сөрөг өөрчлөлт гарчихсан. Хугарлууд нь удаан эдгэж байгаа. Ямар ч байсан эдгэхийн хувьд эдгэж байгаа. Биед нь гарсан сөрөг өөрчлөлтүүд гэх юм бол ой ухаан нь эрс муудаж мартамхай уймраа болсон. Катетер хоёр гурван удаа тавьснаас болж шээс нь задгайраад одоо болтол эдгэхгүй памперс хэрэглэдэг. Өтгөн нь байнга хатдаг сонсгол нь хатуу. Бүүр улам муудсан. Чихэн дээр нь орилж ярихгүй л бол сонсохгүй. Хоолонд дургүй маш а иддэг. Сэтгэл гутралд орсон. Санаа алдаж гунигладаг. Хүнтэй ер нь харьцах дургүй. Өөрөө чих хатуу болохоор бүүр харьцах дургүй болчихсон юм шиг байгаа юм. Бүүр хөл, гар бэлхүүс хэсэг нь бол байнгын хавантай байдаг. Маш амархан ядардаг болсон. Жоохон өндийлгөөд суулгахаар л төд удалгүй хэвтэх гээд л хоногийн хорин дөрвөн цаг ихэнхийг нь дандаа дээшээ харж хэвтдэгээс болоод нурууны цооролт нь уул нь овоо эдгэчихсэн байсан чинь ахиад цоороод ирлээ. Биеийн эсэргүүцэл муу байгаатай л холбоотой юм шиг байгаа юм. Хиймэл арьстай байгаа. Ер нь эдгэрэлт нь их удаан байгаа. Эрхэм шүүгчид хандаж байгаа гурван хүсэлт байна. Миний ээж нь 83 настай өндөр настай хүн сая осолд ороод ийм ийм сөрөг нөлөөтэй ийм өөрчлөлтүүд гарсан гэдгийг хэлсэн. Ээж маань маш удаан эдгэж байгаа. Дахиж залуу, идэр насны хүн шиг нөхөн сэргэх тэнхрэх ийм боломж чадвар бол үнэндээ байхгүй юм байна. Би гурван турш харахад ерөөсөө тийм хурдан эдгэнэ гэсэн ойлголт байдаггүй юм байна. Өдөр өнгөрөх тусам насны онцлогоос хамаарч тамир тэнхээ авч чадахгүй байгаа. Ээжийн маань гэмтлийг гэмтлийн эмнэлгийн эмч нар болохоор зүүн гар хөл баруун гарын далд хугарал олон тийм жижиг сажиг гэмтлүүдтэй. Энийгээ болохоор олон ясны хугарал гэдэг юм байна лээ. Гэмтлийнхээ хүндэвтэр зэргийнхээ хамгийн хүнд хэсэгт ордог. Бараг хүнд гэмтэлд орохоор шахуу гэмтэл байна гээд эмч нар хэлсэн байгаа. Ээж маань энэ автын осолд ерөөсөө нэг хувийн ч буруу байхгүй. Энэ бүх байдлыг нь харгалзан үзээд ээжид ноогдох сэтгэл санааны хохирлын мөнгийг нь хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 22,99 хувиар буюу дээд хувиар нь тогтоож өгөөч гэж нэг хүсэлт байна. Хоёр дахь хүсэлт бол миний бие нь ээжийгээ гэмтсэн өдөр буюу 2025 ******* 0 0-аас эхлээд өнөөдрийг хүртэл хугацаанд гурван сар ажлаас чөлөөлөгдөөд ажилгүй байгаа. Энэ гурван ажилгүй байсны хохирол мөнгийг хохироосон талаас гаргуулж өгнө үү. Миний үндсэн цалин бол 500 000 төгрөг байдаг юм. Уул нь би илүү цагийн мөнгө ороод сая есөн зуун хэд бараг хоёр сая дөхүүлээд авдаг тийм цалинтай байгаа юм. Энийг нь дундаж дүнгээр тооцоод гурван хохирлыг минь олгуулж өгнө үү гэсэн ийм хүсэлт байгаа. Гурав дахь хүсэлт нь А, Б гэсэн хоёр хэсэгтэй байгаа. Хохирогч гийн эмчилгээ сувилгаанд гарах бүх зардлыг иргэний журмаар нэхэмжилж авах боломж нөхцөлийг шүүхийн шийдвэртээ тусгаж өгнө үү. Гурвын Б хүсэлт нь болохоор хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч миний ээжийгээ асарсан хугацаанд ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлсийг иргэний журмаар нэхэмжилж авах бүх боломжийг шүүхийн шийдвэртээ тусгаж өгнө үү гэсэн ийм хүсэлтүүдийг хүсэж байна...” гэжээ.

 

Эрүүгийн  253200000008 тоот хавтаст хэргээс:

 

Хохирогч Г. мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ: "...2025 ******* 0 0-ны өдөр 3 "" хотхон /Захиргааны хажуу/-гийн байрнаас 4 цагийн үед ганцаараа гарч өөрийн гэр Баруун-Өлөнтийн 7 очиж нохойдоо хоол өгөөд буцаад замын урагшаа урдуур алхаж байтал миний араас машин ирээд мөргөсөн. Би машин доогуур орсон. Тухайн үед хүчтэй мөргөсөн шиг санагдаж байна. Үүнээс хойш юу ч санахгүй байна. ...Хажууд хүн байсан үгүйг мэдээгүй” гэх мэдүүлэг, /хх-ийн 2-р тал/,

 Гэрч мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ: “...2025 ******* 0 0-ны өдөр 3 цаг 30 минутын үед өөрийн гэр болох ын байр ирж үдийн цай уусан. Гэртээ байж байгаад ажилдаа явахаар хамтран амьдрагч /нөхөр *******/-р ажил руугаа хүргүүлэхээр түүний хамтаар гэрээс 4 цаг 20 минутын үед гарсан. *******ийн өөрийн “09 60-СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолоодож би түүний хажууд урд суудалд суусан. Нөхөр зогсож байсан зогсоолоос хойш ухрах үйлдэл хийх үед “Юм мөргөх шиг” болсон. ******* хойно байсан хүн хараагүй, мөргөчих шиг боллоо гэж хэлээд бид хоёр машинаас буугаад хартал хөгшин /өндөр/ настай эмэгтэй хүн мөргөсөн байсан. Эмнэлэг, цагдаад дуудлага мэдээлэл өгсөн. ...Толинд хараад ухарч байх шиг харагдсан. Манай машинд ухрахын камер байхгүй. Мөргүүлсэн эмээ өндөр настай болон бие маш жижиг байсан...” гэх мэдүүлэг, /хх-ийн 24-р тал/,

            -АСБЦД ХХК-ны 2025 ******* 0 28-ны өдрийн 0/07 тай “...2.. "Toyota Crown 80" маркийн “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Буянтөр ой /РД: М3776/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 заалтыг зөрчсөн. "Toyota Crown 80" маркийн “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Буянтөр ой /РД: М3776/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 Бусдад саад учруулахааргүй газарт, аюулгүй байдлыг хангасан нөхцөлд ухрах үйлдэл хийхийг зөвшөөрнө. Шаардлагатай тохиолдолд ухрах үйлдлийг бусдын тусламжтайгаар гүйцэтгэх бөгөөд жолооч аюулгүй байдлыг хангах үүргээс чөлөөлөгдөхгүй гэсэн заалтыг зөрчсөн. Явган зорчигч Гэлэн ой /РД:ТЯ4202702/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн заалт зөрчөөгүй. Явган зорчигч Гэлэн ой /РД:ТЯ4202702/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн ямар нэг заалт зөрчөөгүй. "Toyota Crown 80" маркийн “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Буянтөр ой /РД: М3776/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 заалтыг заалтыг зөрчсөн нь осол хэрэг гарах шалтгаан болсон байна.” гэх дүгнэлт, /хх-ийн 28-29-р тал/,

           - Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2025 ******* 0 2-ний өдрийн №ЕГО725/2225 тай “...ийн биед баруун атгаал ясны толгойн хүзүү, зүүн дунд чөмөгт ясны их а төвлөрлийн доогуур, баруун дунд чөмгөний толгойн хүзүүний далд хугарал, нуруу, бүсэлхий, баруун ташаа, хоёр мөр, шагай тавхайн зөөлөн эдийн няцрал, цус хуралт, баруун, зүүн шуунд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.2.-т зааснаар хохирлын хүндэвтэр зэрэг тогтоогдоно.” гэх дүгнэлт, /хх-ийн 34-36-р тал/,

            - аймаг Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2025 ******* 02 5-ны өдрийн 44 тай “ийн 2025 ******* 02 05-ны өдөр гаргаж өгсөн 7 хуудас томографикийн хариунд баруун гарын атгаал ясны толгойн хүзүү хэсгийн хугарал, зүүн гарын атгаал ясны хугарал, зүүн дунд чөмөгт ясны их а төвгөрийн доогуурх хугарал гэмтэл тогтоогдсон. Эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.2.-т зааснаар хохирлын хүндэвтэр зэрэг тогтоогдлоо” гэх дүгнэлт хх-ийн 53-54-р тал/ зэрэг нотлох баримтууд авагджээ.    

 

Шүүгдэгчийн хувийн байдлыг тогтоосон баримтууд: Шүүгдэгч *******ийн Иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /хх-ийн 68 хуудас/, Үл хөдлөх хөрөнгөтэй эсэх лавлагаа /хх-ийн 69 хуудас/, жолоочийн лавлагаа /хх-ийн 70 хуудас/, иргэний суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа /хх-ийн 7 хуудас/ болон бусад баримтууд зэрэг болно.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдол бүхий, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.2 зүйлд заасан хэргийн талаар нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тогтоосон, лагдагч, гэрч нарыг болон хохирогчийг байцаах мэдүүлэг авахдаа эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн байдал тогтоогдоогүй байна.

 

Нэг.Шүүгдэгч *******ийг гэм буруутайд тооцох талаар:

 

           Шүүгдэгч ******* нь Төмөр замын 45 гадна 2025 ******* 0 0-ны өдөр “Toyota Crown- 80” маркийн, “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийг жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцохдоо Хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт болох Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 дэх заалтыг зөрчсөний улмаас явган зорчигч мөргөж түүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болох нь: Хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл з үзүүлэлтүүд /хх-ийн 06-09 хуудас/,  Хохирогч ийн мөрдөн байцаалтад өгсөн мэдүүлэг, /хх-ийн 2-р тал/, Гэрч гийн мэдүүлэг, /хх-ийн 24-р тал/, АСБЦД ХХК-ны 2025 ******* 0 28-ны өдрийн 0/07 тай “...2.. "Toyota Crown 80" маркийн “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Буянтөр оогтой /РД: М3776/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 заалтыг зөрчсөн. "Toyota Crown 80" маркийн “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Буянтөр ой /РД: М3776/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 Бусдад саад учруулахааргүй газарт, аюулгүй байдлыг хангасан нөхцөлд ухрах үйлдэл хийхийг зөвшөөрнө. Шаардлагатай тохиолдолд ухрах үйлдлийг бусдын тусламжтайгаар гүйцэтгэх бөгөөд жолооч аюулгүй байдлыг хангах үүргээс чөлөөлөгдөхгүй гэсэн заалтыг зөрчсөн. Явган зорчигч Гэлэн ой /РД:ТЯ4202702/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн заалт зөрчөөгүй. Явган зорчигч Гэлэн ой /РД:ТЯ4202702/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн ямар нэг заалт зөрчөөгүй. "Toyota Crown 80" маркийн “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийн жолооч Буянтөр ой /РД: М3776/ нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 заалтыг заалтыг зөрчсөн нь осол хэрэг гарах шалтгаан болсон байна.” гэх дүгнэлт, /хх-ийн 28-29-р тал/, Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2025 ******* 0 2-ний өдрийн №ЕГО725/2225 тай “...ийн биед баруун атгаал ясны толгойн хүзүү, зүүн дунд чөмөгт ясны их а төвлөрлийн доогуур, баруун дунд чөмгөний толгойн хүзүүний далд хугарал, нуруу, бүсэлхий, баруун ташаа, хоёр мөр, шагай тавхайн зөөлөн эдийн няцрал, цус хуралт, баруун, зүүн шуунд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.2.-т зааснаар хохирлын хүндэвтэр зэрэг тогтоогдоно.” гэх дүгнэлт, /хх-ийн 34-36-р тал/, аймаг Шүүх шинжилгээний хэлтсийн шинжээчийн 2025 ******* 02 5-ны өдрийн 44 тай “ийн 2025 ******* 02 05-ны өдөр гаргаж өгсөн 7 хуудас томографикийн хариунд баруун гарын атгаал ясны  толгойн хүзүү хэсгийн хугарал, зүүн гарын атгаал ясны хугарал, зүүн дунд чөмөгт ясны их а төвгөрийн доогуурх хугарал гэмтэл тогтоогдсон. Эрүүл мэндийг удаан хугацаагаар сарниулах тул хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.2.-т зааснаар хохирлын хүндэвтэр зэрэг тогтоогдлоо” гэх дүгнэлт /хх-ийн 53-54-р тал/, Яллагдагч *******ийн мөрдөн байцаалтад өгсөн мэдүүлэг /хх-ийн 62-р тал / болон тухайн хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цугларсан нотлох баримтуудаар нотлогдож байна гэж шүүх дүгнэв.   

 

            Тиймээс дахь дундын прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч *******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар лах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хуулийн зүйчлэл тохирсон байна.

Иймд шүүгдэгч *******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар “Авто тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдлын, ашиглалтын журам зөрчих” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх үзлээ.

 

            Хоёр.Хохирол төлбөрийн талаар: Энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогч ийн биед баруун атгаал ясны толгойн хүзүү, зүүн дунд чөмөгт ясны их а төвлөрлийн доогуур, баруун дунд чөмгөний толгойн хүзүүний далд хугарал, нуруу, бүсэлхий, баруун ташаа, хоёр мөр, шагай тавхайн зөөлөн эдийн няцрал, цус хуралт, баруун, зүүн шуунд зулгаралт гэмтэл бүхий хүндэвтэр зэргийн гэмтэл учирсан бөгөөд хохирогч эмчилгээний болон бусад зардалд нийт 7 963 750 төгрөгийн баримт хэрэгт нотлох баримтаар хавсаргаж шүүгдэгчээс гаргуулахаар нэхэмжилсэн бөгөөд шүүгдэгч ******* нь хохирогч Г.д нийт 8 65 000 төгрөг төлсөн буюу баримтаар нэхэмжилсэн хохирлоос 686 250 төгрөг илүү төлсөн байна.

            Мөн иргэний нэхэмжлэгч шүүгдэгч *******ээс нэхэмжилсэн “...энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогч ийн эрүүл мэндэд хүндэвтэр гэмтэл учирсан. Хохирогч Г. нь 2025 ******* 0-р 0-ны өдрөөс хойш Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас нийт 6 удаагийн тусламж үйлчилгээ буюу 9 355 80 төгрөгийн тусламж үйлчилгээ авсан байх тул төр, нийтийн ашиг сонирхолд учирсан хохирол буюу Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гарсан зардал 9 355 80 төгрөгийг гаргуулахаар нэхэмжилсэн...” нэхэмжлэлийг шүүгдэгч ******* нь 2025 ******* 04 09-ны өдөр бүрэн төлж баримтыг хэрэгт хавсаргасан байна.

            Энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогч Г.д учирсан сэтгэцэд учирсан хор уршгийг тогтоосон шинжээчийн дүгнэлтээр түүний сэтгэцэд “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлалын 4 зүйл, 3 зэрэглэл”-д заасан хор уршиг учирсан байх тул хохирогчийн өндөр настай, биеийн эрүүл мэнд, асаргаа, сувилгааны байдал зэргийг харгалзаад хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 22.99 дахин нэмэгдүүлсэн хэмжээ буюу 5 73 400 төгрөгийг шүүгдэгч *******ээс гаргуулж, хохирогч Г. олгох нь зүйтэй байна,

            Мөн шүүгдэгч *******ээс хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь 3 ажилгүй байсан хугацааны цалин болох нэг цалин 500 000 төгрөгөөр тооцож 3 сард үржүүлэхэд нийт 4 500 000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилж нотлох баримтаар ын Нийгмийн халамжийн 2025 ******* 04-р 08-ны 0 тай тодорхойлолт, “Шивээ хүрэн терминал” ХХК-н 2025 ******* 0 3-ны өдрийн цалингийн тодорхойлолт, Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт Голомт банк дансны хуулга, “Шивээ хүрэн терминал”-д ажиллаж буй даатгуулагчийн 2024 ******* , 2 сар 2025 ******* -р нийгмийн даатгалын шимтгэл ногдуулалт зэрэг баримтуудыг шүүх хуралдааны хэлэлцүүлгийн шатанд гаргаж өгч хавтаст хэрэгт хавсаргасан бөгөөд эдгээр нотлох баримтууд нь хууль ёсны, нотлох баримтын шаардлага хангаж байгаа тул ээжийгээ асарч 3 хугацаанд ажилгүй байсан хугацааны авах байсан цалинг нийт 4 500 000 төгрөгийг шүүгдэгчээс гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******т олгох нь зүйлтэй байна, харин шүүгдэгчийн өмнө нь илүү төлөгдсөн 686 250 төгрөгийг хасаж үлдэх 3 83 750 төгрөгийг гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчид олгох нь зүйтэй байна.

            Иймд Иргэний хуулийн 497 зүйлийн 497., Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн 40 зүйлийн 40., Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлалын 4 зүйл, 3 зэрэглэлд зааснаар 5 73 400 /арван таван сая нэг зуун далан гурван мянга дөрвөн зуу/ төгрөгийг шүүгдэгч *******ээс гаргуулж, хохирогч ын Баруун Өлөнтийн 7 ой /рд:ТЯ4202702/-д олгож, мөн *******ээс 3 83 750 /гурван сая найман зуун арван гурван мянга долоон зуун тавин/ төгрөгийг гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ын -3 ой /рд:ТЯ752835/-т тус тус олгох нь зүйтэй байна гэж дүгнэлээ.

 

            Гурав.Шүүгдэгч *******т оногдуулах Эрүүгийн хариуцлагын талаар:    

  Шүүгдэгч ******* нь Төмөр замын 45 гадна 2025 ******* 0 0-ны өдөр “Toyota Crown- 80” маркийн, “09-60 СЭА” Улсын тай тээврийн хэрэгслийг жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцохдоо Хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт болох Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 0.4 дэх заалтыг зөрчсөний улмаас явган зорчигч мөргөж түүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдсон тул шүүгдэгчид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6. зүйлд заасныг баримтлан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

 

  Шүүгдэгч ******* нь гэмт хэрэг үйлдсэний дараа хохирогчид шууд эмнэлгийн, бусад туслалцаа үзүүлсэн, учруулсан хохирлыг төлсөн зэргийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 зүйлийн дэх хэсгийн .2-д заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, мөн хуулийн 6.6 зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй гэж үзэв.

            Иймд шүүгдэгч *******т эрүүгийн хариуцлага буюу шийтгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, шүүгдэгчийн хувийн байдлыг харгалзан шүүгчийн дотоод итгэлээр хэргийн бодит байдлыг тал бүрээс нь дүгнэж, Улсын лагчаас эрүүгийн хариуцлагын шүүх хуралдаанд гаргасан саналын хүрээнд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт заасан эрүүгийн хариуцлагаас сонгон хэрэглэж тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг нэг жилийн хугацаагаар хасаж, 2 700 нэгж буюу 2 700 000 төгрөгөөр торгох оногдуулж, торгох ыг 36 сар хүртэлх хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэх нь зүйтэй байна.

Энэ хэрэгт хураагдан ирсэн *******ийн 606750 тай “В С СЕ С СЕ М” ангиллын жоло******* үнэмлэхийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хассан шийтгэх тогтоол, гүйцэтгэх хуудасны хамт ын Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэс 43 нээлттэй хаалттай анги, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албанд хүргүүлж, тээврийн хэрэгслийн 03832523 тай гэрчилгээг *******т буцаан олгож, энэ хэрэгт ******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, битүүмжилсэн хөрөнгөгүй, шүүхэд шилжиж ирсэн иргэний бичиг баримтгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

 

Монгол Улсын Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.4 зүйл, 36. зүйл, 36.2 зүйл, 36.6 зүйл, 36.7 зүйл, 36.8 зүйл, 36.0 зүйл, 36.3 зүйл, 38. зүйлийн -д тус тус заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

 

                .Шүүгдэгч ой ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт заасан “Тээврийн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих” гэмт хэрэг  үйлдсэний улмаас хохирогч ийн эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учруулсан гэм буруутайд тооцсугай.

                 2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.0 зүйлийн дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******ийн тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 0 /нэг/ жилийн хугацаагаар хасаж, 2700 /хоёр мянга долоон зуу/ нэгж буюу 2 700 000 /хоёр сая долоон зуун мянга/ төгрөгөөр торгох аар шийтгэсүгэй.

                 3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар *******ийн торгох ыг 36 /гучин зургаа/ сар хүртэлх хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар тан торгох ыг биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ын арван таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгийг нэг хоногоор тооцож аар солихыг мэдэгдсүгэй.

                4. Иргэний хуулийн 497 зүйлийн 497., Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн 40 зүйлийн 40., Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлалын 4 зүйл, 3 зэрэглэлд зааснаар 5 73 400 /арван таван сая нэг зуун далан гурван мянга дөрвөн зуу/ төгрөгийг шүүгдэгч *******ээс гаргуулж, хохирогч ын Баруун Өлөнтийн 7 ой /рд:ТЯ4202702/-д олгож, мөн *******ээс 3 83 750 /гурван сая найман зуун арван гурван мянга долоон зуун тавин/ төгрөгийг гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ын -3 ой /рд:ТЯ752835/-т тус тус олгосугай.

                5. Энэ хэрэгт хураагдан ирсэн *******ийн 606750 тай “В С СЕ С СЕ М” ангиллын жоло******* үнэмлэхийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хассан шийтгэх тогтоол, гүйцэтгэх хуудасны хамт ын Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэс 43 нээлттэй хаалттай анги, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албанд хүргүүлж, тээврийн хэрэгслийн 03832523 тай гэрчилгээг *******т буцаан олгож, энэ хэрэгт ******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, битүүмжилсэн хөрөнгөгүй, шүүхэд шилжиж ирсэн иргэний бичиг баримтгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдсугай.

                7. Хохирогч Г. нь энэ гэмт хэргийн улмаас учирсан гэмтлээ цаашид зайлшгүй эмчлүүлэхэд гарах болон гарсан зардал, хор уршгийг арилгуулахаар тухай бүрд нь нотлох баримтаа бүрдүүлэн иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхтэйг дурдсугай.

                8. Шийтгэх тогтоол хуулийн хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч *******т өмнө авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

                9. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.0 зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоол нь уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдаж, Шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шүүгдэгч түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч нар тогтоолыг гардан авснаас хойш эсвэл энэ хуульд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 4 хоногт Эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гаргах давж заалдах гомдлоо шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах, Улсын лагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                        Ж.ЭРДЭНЭБАТ.