2025 ******* 07 *******                            Дугаар2025/ШЦТ/90                         

******* 22-ны өдөр

  МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

дахь дундын шүүхийн шүүгч Ж.Эрдэнэбат даргалж, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга С.Төртулах, Улсын яллагч Б.Хишигсувд, шүүгдэгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд нээлттэй явуулсан Эрүүгийн шүүх хуралдаанаар Тээврийн прокурорын газрын хяналтын прокурор ******* хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлүүлэхээр яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******д холбогдох Эрүүгийн 25030*******40*******27 *******тай хэргийг 2025 ******* 07 ******* ******* 04-ний өдөр хүлээн авсныг хянан хэлэлцэв.

Мон Улсын иргэн, ******* ******* ******* ******* ******* *******-ны өдөр анд төрсөн, настай, эрэгтэй, яс үндэс халх, дээд боловсролтой, Уул уурхай ашиглалтын инженер мэргэжилтэй, Улаанбаатар төмөр ын ажилтай, ам бүл 4, эхнэр, 2 хүүхдийн хамт , , , тоотод оршин суух хаягтай. Урьд ял шийтгэлгүй. /РД:ТЯ89**************11/

Шүүгдэгчийн холбогдсон хэргийн талаар: Шүүгдэгч Б. нь Олон улсын харилцаа, аж үйлдвэрийн институтийн дэргэдэх "Бүтээгч сурын төв"-ийн мэргэжлийн сурын байгууллагад "Галт хөдөлгөөний холбогч " мэргэжлээр төгсөөгүй атлаа "Галт хөдөлгөөний холбогч " хуурамч үнэмлэхийг бусдаас авч, улмаар 2022 ******* 08 ******* ******* *******-ны өдрөөс өнөөдрийг хүртэл хугацаанд ын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг Улаанбаатар төмөр д хөдөлгөөний холбогч аар ажиллаж хуурамч үнэмлэх ашигласан гэмт үйлдсэн болох нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хэрэгт хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна.гэмтлийг санаатай учруулсан гэх гэмт хэрэгт холбогджээ. /Прокурорын яллах дүгнэлтэд тусгагдсанаар/

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Гэм буруугийн талаар: Шүүгдэгч Б. нь Олон улсын харилцаа, аж үйлдвэрийн институтийн дэргэдэх "Бүтээгч сурын төв"-ийн мэргэжлийн сурын байгууллагад "Галт хөдөлгөөний холбогч " мэргэжлээр төгсөөгүй атлаа "Галт хөдөлгөөний холбогч " хуурамч үнэмлэхийг бусдаас авч, улмаар 2022 ******* 08 ******* ******* *******-ны өдрөөс өнөөдрийг хүртэл хугацаанд ын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг Улаанбаатар төмөр д хөдөлгөөний холбогч аар ажиллаж хуурамч үнэмлэх ашигласан гэмт хэргийг үйлдсэн болох нь Гэмт хэргийн шинжтэй гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл, /хх-н 4-р хуудас/, Гэмт хэргийн талаарх гомдол мэдээлэл хүлээн авсан тэмдэглэл, /хх-н 4-р хуудас/ Улаанбаатар төмөр ын өртөөний дарга 2022 ******* 08 ******* ******* *******-ны өдрийн " өртөөний ийн ын дагалдан тай байгуулсан дагалдан ажилтны хөдөлмөрийн гэрээг 2022 ******* 08 ******* ******* *******-ны өдрөөр дуусгавар болгож, мөн өдрөөс өртөөний ийн аар ажиллуулсугай" гэх Б-1-58 *******тай тушаалын хуулбар, хөдөлмөрийн гэрээний хуулбар, /хх-н 1*******-112-р хуудас/, Эд зүйлд үзлэг хийсэн мөрдөгчийн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт, /хх-н 66- 70-р хуудас/, Эд мөрийн баримтаар тооцсон мөрдөгчийн тогтоол, /хх-н 71-р хуудас

Хохирогч /УБТЗ-ын өртөөний Зорчигч тээвэр хариуцсан орлогч дарга ажилтай" гийн "...Зорчигч тээвэр хариуцсан орлогч дарга намайг хууль ёсны төлөөлөгчөөр томилсон бөгөөд уг асуудалд холбогдуулан манай байгууллагын зүгээс гомдол санал, нэхэмжлэх зүйл байхгүй...Манай өртөөнд ийн аар ажилладаг ******* нь 2022 ******* ******* ******* ******* 10-ны Б/3-40 *******тай тушаалаар ийн ын дагалдан албан тушаалд 2 сар ажиллаж, 2022 ******* 08 ******* ******* *******-ны өдрийн Б/1-58 *******тай тушаалаар ийн аар томилогдсон. Хөдөлмөрийн гэрээнд заасан хөдөлмөр эрхэлсэн түүнд олгогдох цалин, хөлс урамшууллыг авсан байна. Тухайн ажилтан хийсэн ажлаа үнэлүүлэн авсан цалинг Улаанбаатар төмөр ХНН-ийн өртөөний зүгээс нэхэмжлэх зүйл байхгүй...Найруулагчийн *******ы хувьд 2017 оноос хойш Зорчигч тээврийн цехэд тээшийн ачигчаар ажиллаж байх хугацаандаа идэвхи зүтгэлтэй ажилдаг байсан учир өөрийнх нь гаргасан өргөдөл хүсэлтийг харгалзан тухайн ажилтнаа дэмжиж, ажилтнуудын саналыг авч, дэвшүүлэн ийн албан тушаалд байгууллагын даргын тушаалаар томилсон... өртөө нь сул ажлын байр гарах үед Улаанбаатар төмөр ын даргын тушаалаар 2020 ******* ******* ******* ******* 25-ны өдрийн А/474 *******тай тушаалаар хүний нөөцийн сонгон шалгаруулалт явуулах журмын дагуу сонгон шалгаруулалт явуулдаг...эрүүл мэндийн үзлэгт тэнцсэн, мэргэжпийн үнэмлэх буюу тухайн ажпын байрны мэргэжлийн чадамжийн үнэмлэхтэй болон насанд хүрсэн, анкет, өргөдөл, иргэний үнэмлэхний хуулбар, оршин суугаа хаягийн лавлагаа зэрэг материаллыг бүрдүүлж авдаг. Ажилтныг шинээр анх томилоход бүрдүүлж авахдаа Улаанбаатар төмөр ын даргын 2022 ******* 07 ******* ******* 08-ны А/560 тоот тушаалаар батлагдсан хөдөлмөрийн дотоод журамд заасны дагуу материаллыг бүрдүүлж авдаг..." гэх мэдүүлэг, /хх-н 78-81-р хуудас/,

Гэрч /Улаанбаатар төмөр ХНН-ийн өртөөний тооцо******* нягтлан бодогч ажилтай/ Э.Ариунзулын: "...Манай байгууллагын ийн ******* нь 2022 ******* 08 ******* сард анх томилогдож өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд ажиллаж байна. өртөөний ийн мэргэжил нь цагийн тарифаар үндсэн цалинг тооцож боддог ба үүн дээр нэмэгдэж сар бүр шагнал цалин, бусад нэмэгдлүүд авдаг мөн жилийн үр дүнгийн шагнал цалинг тооцож олгодог байгаа. Найруулагчийн ******* нь томилогдож ажилласнаас хойш өнөөдрийг хүртэлх буюу 2022 ******* 08-р сараас 2025 ******* 04 дүгээр ******* байдлаар олгосон цалингийн картаас харахад нийт 70.312.513.9/далан сая гурван зуун арван хоёр мянга таван зуун арван гурван төгрөг есөн мөнгө/ төгрөгийг гарт олгосон байна, уг дүнд үндсэн цалин болон шагнал цалин орсон ба жилийн үр дүнгийн шагнал цалин багтсан..." гэх мэдүүлэг, /хх-н 85-р хуудас/,

Гэрч "... Манай сурын төв нь үйл ажиллагаа явуулсан хугацаанд нийт 5-6 удаагийн сур зохион байгуулсан. Миний санаж байгаагаар 2018 онд 1 удаа, 2019 онд 1-2 удаа, 2020 онд 1-2 удаа, 2021-2022 онд 1-2 удаагийн сурыг цахимаар болон танхимаар зохион байгуулахдаа нийт 300 гаруй иргэнд мэргэжлийн үнэмлэх олгож байсан... Улаанбаатар хотын Баян дүүргийн нутаг дэвсгэрт буюу 4 ын урд талын Гранд плаза худалдааны төвийн зүүн талын Эрх төвийн 8-р давхарт байрлах оффисоос гарах үедээ байгууллагын үйл ажиллагаатай холбоотой бүхий л баримт бичгүүдийг тэнд үлдээсэн...Мэргэжпийн үнэмлэхийг нууцлал бүхий цаасан дээр хэвлэж байгаагүй. Зураг хэвлэхэд ашигладаг бичгийн цааснаас арай зузаан цаасан дээр хэвлэн өгдөг байсан. Манай сурын төвөөс гарган өгсөн бүх мэргэжлийн үнэмлэх боловсролын асуудал эрхэлсэн төрийн эрх бүхий байгууллагад бүртгэлгүй... /ТЯ89**************11/-ы 2020/286 *******тай ...мэргэжлийн үнэмлэх нь манай сурын төвөөс гарган өгч байсан мэргэжлийн үнэмлэх мөн байна...эгч нь одоо юу гэж хэлэхээ ч мэдэхгүй байна. Тухайн мэргэжлийн үнэмлэхийг бүгдийг нь шууд хэвлэн өгч байсан. Эдгээр хүмүүс нь ямар нэгэн сурад хамрагдаагүй. Надад тухайн иргэдийг суралцаж байсан болон төгссөн болохыг нотлох ямар ч бичиг баримт байхгүй. Шууд хэлэхэд бүгд хуурамч мэргэжлийн үнэмлэх юм... Яг хэзээ гарсан шийдвэр болохыг нь би мэдэхгүй байна. Зам тээврийн яамнаас УБТЗ-д бүрэн дунд боловсролтой иргэдийг ажилд авч болно гэх шийдвэр гарсан юм байна лээ. Тэр шийдвэрийн хүрээнд УБТЗ-ын байгууллага, аж ахуйн нэгжид нэлээд олон мэргэжилгүй хүмүүс ажилд орсон байсан. Гэтэл 2020 он шиг санаж байна, ын ажилтан нар нь заавал мэргэжлийн үнэмлэхтэй байх ёстой гэх шаардлага тавьсан юм байна лээ. Түүний дагуу над дээр төмөр д олон жил ажилласан төмөр ын тусгай мэргэжилгүй хүмүүс ирээд мэргэжпийн үнэмлэхтэй болохгүй бол ажпаас халах гээд байна гэж хэлээд гуйгаад ирдэг байсан. Зарим нь миний танил талаар дамжуулаад ... төмөр д ажилд орох гэсэн чинь заавал мэргэжлийн үнэмлэхтэй байх ёстой гэнэ, сурын байгууллагад суралцаж цаг алдмааргүй байна гэх зэрэг асуудал яриад ирэхээр нь би хуурамч мэргэжлийн үнэмлэхийг гарган өгч байсан. Яг хэдэн хүнд хуурамч боловсролын үнэмлэх гарган өгч байсан болохыг мэдэхгүй байна. Тэгэхээр манай сурын байгууллагыг суралцаж төгссөн гэх мэргэжлийн үнэмлэхийг ашиглаж буй иргэд нь хуурамч мэргэжлийн үнэмлэх гэдгийг өөрсдөө мэдэж байгаа...Мэргэжлийн үнэмлэх бүр дээр дарагдсан "Олон улсын харилцаа аж үйлдвэрийн институт" гэх тамга нь надад байсан. Түүнийг 2024 онд би шатаачихсан. Одоо би заримдаа зохиогоод бичдэг байсан. Гарын дээр би өөрөө зурчихдаг юм.... гэх мэдүүлэг, /хх-н 10-19-р хуудас/,

Гэрч /Хөдөлмөр, Нийгмийн хамгааллын яамны Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сур, үнэлгээ, судалгааны институтэд мэргэжилтэн/ : "...Манай байгууллага нь богино хугацаанд чавдар эзэмшүүлдэг буюу мэргэжлийн сурын төвд бүртгэлийн гэрчилгээ олгодог байсан...Богино хугацаа гэдэг нь чиглэлээсээ хамаараад 1 жил хүртэлх хугацаанд тухайн иргэний хэрэгцээнд тулгуурлан чадвар, чадамжийг олгож байгааг хэлж болно. Энэ тухайн мэргэжпийн сурын байгууллага нь иргэдийн чадвар. чадамжид суурилан мэргэжлийн үнэмлэх, гэрчилгээ олгохыг ойлгож болно...Мэргэжлийн сурын байгууллагын бүртгэлийн гэрчилгээ олгох нь манай институт дээр 2021 ******* ******* ******* сард Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллийн яамнаас шилжин ирсэн. Тухайн "Бүтээгч" гэх нэртэй мэргэжлийн сурын байгууллага нь өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд ямар нэгэн бүртгэл хийгдэж, гэрчилгээгээ сунгуулсан мэдээлэл байхгүй байна... Манай институт нь өмнө нь Мэргэжпийн сурын байгууллагыг бүртгэх, төгсөгч нарт чадамжийн гэрчилгээг 2021 ******* ******* ******* ******* 18-ны өдрийн Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд, Боловсрол, шинжпэх ухааны сайдын хамтарсан А/97, А/231 *******тай "Журам шинэчлэх тухай" тушаалын дагуу олгодог байсан. Одоо 2023 ******* 07 ******* сард Боловсролын багц хууль шинэчлэгдсэнтэй холбоотойгоор зохих журмын дагуу чадамжийн гэрчилгээ олгож байна. Харин зөвшөөрлийн тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн хэрэгжилтийг хангах үүднээс бүртгэлийн гэрчилгээ олт 2023 ******* 04 дүгээр сараас зогссон..."Мегдө]И.тп" буюу цахим бүртгэлийн нэгдсэн системд мэргэжлийн сурын төвүүд маань анх манай институтээс нэвтрэх нэр, нууц үгээ үүсгүүлэн авч сурын байгууллагынхаа дэлгэрэнгүй мэдээллийг оруулдаг. Үүнд сурад хамрагдсан суралцагчдын мэдээлэл, төгсөгчийн мэдээлэл бас ордог. Өөрөөр хэлбэл төгсөлтийн үнэлгээгээ манай байгууллагаар хийлгээд тэгээд төгсөлтийн гэрчилгээ буюу чадамжийн гэрчилгээг дээрх нэгдсэн бүртгэлийн системээр дамжин бүртгэл үүсгэгдэж авдаг. “Mergejil.mn  нэгдсэн цахим мэдээллийн сан нь 2020 онд ашиглагдан 2016 оноос хойш иргэдийн мэдээллийг дутуу буртгэгдсэн байх магадлалтай. Уг асуудал нь манай байгууллагын нэгдсэн буртгэлд ороогүй тохиолдолд хуурамч бүртгэлгүй гэж ойлгож болно..." гэх мэдүүлэг, /хх-н 22-р хуудас/,

Гэрч /Боловсролын ерөнхий газрын Сурын хөтөлбөр, үнэлгээ, хэрэгжилтийн газрын суралцагчийн үнэлгээ хариуцсан ахлах мэргэжилтэн С.Болормаагийн "...Мэргэжил сурын үйлвэрлэлийн төв болон мэргэжлийн сурын төвийн мэргэжлийн үнэмлэх нь боловсролын баримт бичигт хамаарна, мэргэжлийн боловсролын сурын бие даасан нэг том салбар болох учраас... Мэргэжлийн боловсрол сурын байгууллагыг Мон Улсын Засгийн газрын бүтэц бүрэлдэхүүн батлах тухай /2012 ******* үед санагдахын/ шийдвэрээр ХӨДӨЛМӨРИЙН ЯАМ анх байгуулагдсан цагаас боловсролын яамнаас тусгаарлаж, хөдөлмөр эрхлэх бие бүрэлдэхүүн гэсэн утгаар нь шилжүүлж авсан. Үүнээс хойш Хөдөлмөрийн яам, Хөдөлмөр, Нийгмийн хамгааллын яамны чиг үүрэгт хамаарч , нийслэл дэх Мэргэжлийн боловсрол сурын байгууллага, Политехник коллежууд хамаарч ирсэн... Миний ажлын байрны тодорхойлолтод Ерөнхий боловсролын болон Мэргэжлийн боловсрол сурын байгууллагын суралцагчдын үнэлгээний баталгаажуулалтыг хариуцдаг учраас 2022 оноос эхлэн төгсөгчдийн захиалга авах, хэвлүүлэх, нөхөн ханын хийх ажпын арга зүйн удирдлагаар ханган ажиллаж байна... Жил бүр Мэргэжлийн боловсрол сурын байгууллагад өвлийн төгсөлт 2,5 жилээр мэргэжлийн боловсролын үнэмлэх олгож байна. Хаврын төгсөлтөөр 1 жилийн мэргэжлийн үнэмлэх, 1,5 жилийн болон 3 жилийн Техникийн боловсролын дипломыг захиалгын дагуу олгож, шалаас хоцорсон болон төгсөж чадаагүй шалтгаантай суралцагчдын баримт бичгийг эргүүлэн татаж авдаг учраас боловсролын салбарын Т\/ЕТ.тп системд ороогүй бол баталгаажилт хийгдэхгүй. Мөн төгсөлтийн баримт бичгийг баталгаажуулсны дараа тэтгэлэг олгодог учраас бүртгэл мэдээлэл маш нарийн байдаг болно. Аливаа хуурамч баримт бичиг олгох боломжгүй, "Үндэсний үнэт цаас" ХХК-тай хамтран ажиллах гэрээний дагуу олон төрлийн нууцлал бүхий үнэт цаас олгох ажлууд өндөр хяналтын дор явагддаг..." гэх мэдүүлэг /хх-н 27-29-р хуудас/

Гэр бүл, хөдөлмөр, Нийгмийн хамгааллын яам, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сур, үнэлгээ, судалгааны институтын 2025.*******.*******-ны өдрийн 196 *******тай "Танай 2025 ******* ******* ******* ******* ******* 02-ны өдрийн 14-26/846 тоот албан бичгийн хавсралт дахь 38 иргэдийн мэдээлэл мэргэжлийн сурын байгууллагын \ллллл/.тегде]П.тп нэгдсэн системд бүртгэлгүй болохыг үүгээр мэдэгдэж байна" гэх албан бичиг, 14-26/846 тоот албан бичгийн хавсралт /хх-н 53- 55-р хуудас/