2025 ******* 09 ******* 11-ний өдөр             2025/ШЦТ/118                               Мандал сум

 

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Сэлэнгэ Мандал сум дахь Сум дундын шүүхийн шүүгч Ж.Эрдэнэбат даргалж явуулсан эрүүгийн шүүх хуралдаанаар:

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга С.Төртулах

Улсын яллагч Б.Хишигсувд,

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн өмгөөлөгч *******

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч *******,

Шүүгдэгч ******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийв.

Сэлэнгэ Мандал сум дахь Сум дундын Прокурорын газрын Хяналтын прокурор Б.Хишигсувдаас Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******т холбогдох эрүүгийн 252000750077 тоот *******тай хэргийг хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Мон Улсын иргэн, ******* ******* ******* ******* ******* -ний өдөр Сэлэнгэ Мандал суманд төрсөн, Халх, 1 настай, эрэгтэй, боловсролгүй, мэргэжилгүй, малчин, ам бүл 4, эхнэр 2 хүүхдийн хамт Сэлэнгэ аймаг, Баян сум, 2 ******* баг Точикийн энгэр гэх газар оршин суух хаягтай, урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй, бие эрүүл, ухаан бүрэн, хэрэг хариуцах чадвартай, , /рд:ЗП94*******14/,

Холбогдсон хэргийн талаар: ******* нь 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өдөр Сэлэнгэ Баян Баян 2 ******* баг, “Цагаан худаг” гэх газарт “*******-15 СЭА” Улсын *******тай, “Хьюндай Портер” загварын тээврийн хэрэгслийг зогсоохдоо Мон Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн .7.а, 14.6 дахь хэсэгт заасан дүрмийг зөрчсөний улмаас “*******-15 СЭА” Улсын *******тай, “Хьюндай Портер” загварын тээврийн хэрэгсэл уруу газарт өнхөрч явган зорчигч мөргөж, амь насыг хохироосон гэмт хэрэгт холбогджээ. /Яллах дүгнэлтэд бичигдсэнээр/

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудын хүсэлтээр хэрэгт авагдсан яллах болон цагаатгах талын дараах нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь бүрэн, бодитойгоор шинжлэн судлав.

 

Үүнд: Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шүүгдэгч ******* мэдүүлэхдээ:”... Би оос 12 цагт гарч ирсэн. Хүүтэйгээ хоёулаа явж байсан. Адуучин тэмцээн үзчихээд бензин колонк дээр машинаа тавьчхаад наашаа гарсан. Жоло******* үнэмлэх байхгүй тул бензин колонк дээр тавьчхаад явсан юм. Тэгээд аниаг гаргаж өгсөн юм. Тэгээд худгийн тэнд дээшээ өгсөөгөөд явж байтал машин цасанд суугаад гарч чадахгүй байсан юм. Тэгээд машинаа цаснаас гаргаад байж байтал араас мотоциклтой залуу хүрээд ирсэн, манай хойд айлын залуу ирсэн. Тэгээд бид хоёр мотоциклыг машины тэвшин дээр ачих гээд машинаа жаахан уруу газар тавьчихсан байсан.  Машины араас нь ачих гээд би мотоциклийг машины дээрээс татаж байсан. Портерын дээр. Тэгээд дүү “хөөе” гэж орилохын завдалгүй машины урдуур орсон юм. Тэгэхэд би хүүтэйгээ явж байсан. 12 цаг өнгөрч байсан. Би утасны цэнэг байхгүй. Тэгээд жаахан цас ухаж авчхаад ирсэн, тэр үед яг тийм юм болоход би тийм хэрэг хийж үзээгүй. Миний бие хаа тэр үед эвгүй байсан юм. Тэгээд ах хүү намайг яагаад тийшээ очоогүй юм бэ гэж хэлсэн, тэр бүх буруу бүгдээрээ минийх шүү. 17-той хүүхэд байсан. Энэ бүх зүйл бүгдээрээ миний буруу. Би машинаа жоло******* үнэмлэх байхгүй барьж явж байсан. Аав хот явсан байсан. Ээж машиныхаа түлхүүрийг өгчхөөд чи миний хүүг яах гэж ийшээ авч явсан бэ гэж хэлсэн юм. Тэгээд ээжийнхээ өөдөөс сөрж явсан, ийм хэрэг хийсэн. Энэ хэрэг тэр үед ийм зүйл болох байсан болов уу гэж ээж минь тэгж хэлж байсан. Би яах гэж энэ хэргийг хийж айлын хүүхдийг мөргөсөн бэ, тэгэхэд  миний хүү машины хажуу талын суудалд хэвтээд унтаад явж байсан юм. Тэгээд бид хоёр мотоцикл ачаад тийм хэрэг болсон юм. Бүгдээрээ миний буруу, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч байна...” гэжээ.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* мэдүүлэхдээ:”... 2025 ******* 0 ******* ******* 18-ны өдөр үдээс хойш төв дээр ирээд оройхон тийшээ 19 цаг өнгөрөөд манай хүү залгасан. “Аав үхэр малаа хашчихлаа” гээд “өө за миний хүү аав нь жоохон сүлжээн дээр байж байгаад орлоо” гээд “тэгээрэй миний хүү” гээд тэрнээс хойш сураггүй болсон. Надтай холбоо байхгүй. Гэртээ малынхаа баас авдаг хүн маань миний дүү байдаг, хоёр ахтайгаа байсан. Тэр хоёр ахтайгаа ийшээ ойрхон айл руу морь малдаа явчхаад ирье гээд наашаагаа Хаалгатад айлд ирээд морь малаа үзэж харчхаад тэндээс орой 22 цаг гээд яг хөдлөх гэж байхад нь тэр айлын хөгшин нь хэлсэн билээ. “Чи хоночхоод явбал яасан юм” гээд тэгсэн чинь “үгүй үгүй би гэртээ хоёр ах байгаа өргүүлж байгаа үхэр байгаа явахгүй бол болохгүй” гээд 22 цаг гээд уруудаад яг замд Ганаатай таарсан байна лээ. Ийм явдал болсон байна лээ. Маргааш өглөө нь 09 цагт цагдаагаас дуудлага ирж “танай хүүхэд бурхан болсон” гээд тийм нэг дуудлага ирсэн. Тийм л хариу хэлсэн дээ. Мэдээлэл авсан. Би оршуулгын зардалд 21 000 000  төгрөг гарсан. Тэрийг нь авсан. Одоо энэ сэтгэл санааны хохирол хууль ёсны дагуу шийдээд өгөөсэй гэж хүсэж байна...” гэжээ.

 

  Эрүүгийн 252000750077 тоот хавтаст хэргээс:

 

Хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ:”... 2025 ******* 0 ******* ******* 18-ны өдөр би ын гэртээ байж байгаад орой нь Улаанбаатар хот руу явах байсан учир өдөр 14 цагийн үед хөдөө хүүхэд дээр очиж хоол ундны зүйл хүргэж өгөөд, үхрээ усалж дуусаад "аав, ээж хоёр нь Улаанбаатар хот руу явна, ахыг нь тосоод хоноод ирнэ" гэж хэлээд хөдөө гэрээс 18 цаг өнгөрч байхад руу хөдөлсөн. оос эхнэрийг аваад 21 цаг өнгөрч байхад хөдөлж аймгаар дамжаад Улаанбаатар хот руу явсан. 2025 ******* 0 ******* ******* 19-нд шилжих шөнө 02 цаг өнгөрч байхад өөрийн том хүүхдийг Чингис хаан онгоцны буудлаас тосоод өглөө буцах юм чинь гэсэн бодолтой буудал авч амарсан. 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өглөө 09 цагийн үед цагдаагаас холбогдоод "хүүхдийг нас барсан байна" гэж хэлэхээр нь эхнэр хүүхдийн хамтаар Улаанбаатар хотоос хөдөлсөн. Талийгаач 2024 оноос хойш мотоцикл унаж хэрэглэдэг. Тэрээр мотоцикл морь унах хоббитой юм. Би 2025 ******* 0 ******* ******* 18-ны орой 21 цагийн үед Улаанбаатар хот руу хөдлөхийн өмнө түүнтэй утсаар холбогдсон. Надад хэлэхдээ "Үхэрт өвс тавиад өгсөн, одоо хийсэн юмгүй гэртээ байна” гэж хэлсэн. Үүнээс хойш надтай холбоо бариагүй. 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өглөө нас барсан байна гэдгийг нь сонссон." гэсэн мэдүүлэг /хх-ийн -4-р тал/,

Гэрч мөрдөн байцаалтад мэдүүлэхдээ:”... Би 2025 ******* 0 ******* ******* 18-ны өдөр 12 цагийн үед сумаас өөрийн нөхөр Г.Гантулга болон төрсөн дүү ., түүний хүүхэд хамтаар Сэлэнгэ Цагааннуур суманд адуучин тэмцээнд оролцохоор өөрийн машинтай явсан. Тухайн өдрийн өглөө дүү . хүүхдийн хамтаар аавын портер маркийн “*******-15 СЭУ” Улсын *******тай тээврийн хэрэгслийг жолоодон Сэлэнгэ Баян Баян 2 ******* баг Точекийн энгэрт байрлах хөдөө гэрээсээ суманд 12 цагийн үед ирсэн. Тэрээр жолооч биш учир ын төв рүү ороогүй, бензин клонк дээр машинаа үлдээсэн. Би түүнийг болон хүүхдийг нь өөрийн машинд суулгаад Цагааннуур сум руу 1 цагийн орчим хөдөлсөн. Тэмцээнд оролцож дуусаад буцаад суманд 22 цагт ирсэн. Дүүг хүүхдийнх нь хамтаар бензин клонкод машин дээр нь буулгаад тэрээр машинаа бариад хөдөө гэр лүүгээ шууд гарлаа гэж хэлээд хөдөлсөн..." гэсэн мэдүүлэг /хх-ийн 40-р тал/,

Сэлэнгэ Шүүх шинжилгээний хэлтсийн Мандал Шүүх шинжилгээний хэлтсийн ахлах шинжээчийн 2025 ******* 04 дүгээр ******* 08-ны өдрийн 15 *******тай "Цогцост хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжилгээ"-ний дүгнэлт, гэрэл з үзүүлэлтүүд /хх-ийн 47-5-р тал/,

 Мон Улсын Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2025 ******* 0 ******* ******* 1-ний өдрийн 2560 *******тай Шинжилгээнд " /17н/” гэж хаяглан ирүүлсэн "00907625, 00410476" хуруу шилний *******тай цусны дээж нь шинжилгээнд тэнцэнэ. Ирүүлсэн цусны дээжээс спиртийн агууламж илрээгүй" гэсэн дүгнэлт, гэрэл з үзүүлэлт /хх-ийн 57-59-р тал/,

Шинжээчийн 2025 ******* 04 дүгээр ******* 18-ны өдрийн 47-08/178 *******тай дүгнэлт зэрэг нотлох баримтууд хэрэгт цугларсан байна. /хх-ийн 64-66-р тал/ зэрэг

нотлох баримтууд цугларсан байна.

Шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой: Иргэний үнэмлэхийн лавлагаа /хх-ийн 91-р хуудас/, иргэний оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэлийн лавлагаа /хх-ийн 92-р тал/, үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчилж байгаа болон шилжүүлсэн тухай лавлагаа /хх-ийн 9-р хуудас/, гэрлэсний бүртгэлгүй лавлагаа /хх-ийн 94-р хуудас/, төрсний бүртгэлийн лавлагаа /хх-ийн 95-96-р хуудас/, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн талаарх тодорхойлолт /хх-ийн 97-р хуудас/ зэрэг хэрэгт цуглуулж бэхжүүлж авсан нотлох баримтуудыг шинжлэн судалсан болно.

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдол бүхий, хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлсэн, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 ******* зүйлд заасан хэргийн талаар нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тогтоосон, яллагдагч, гэрч нарыг болон хохирогчийг байцаах мэдүүлэг авахдаа эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн байдал тогтоогдоогүй байна.

 

Нэг.Шүүгдэгч *******ийг гэм буруутайд тооцох талаар:

 

Авто тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих” гэдэгт тээврийн хэрэгсэл жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч нь Мон улсын Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэмжээний акт болох Замын хөдөлгөөний дүрмээр тогтоосон хэм хэмжээ, журмыг зөрчсөнийг ойлгоно.

Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн 1 дахь хэсэгт заасан гэмт хэрэг нь гэм буруугийн болгоомжгүй хэлбэрээр үйлдэгддэг бөгөөд тээврийн хэрэгсэл жолоодон замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч нь Мон Улсын Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэмжээний акт болох Замын хөдөлгөөний дүрмээр тогтоосон хэм хэмжээ, журмыг зөрчсөний улмаас хохирогчийн бие мах бодь буюу эрүүл мэндэд Шүүх эмнэлгийн гэмтлийн зэрэг тогтоох журамд заасан хүндэвтэр гэмтэл учирсан байх обьектив болон субьектив талын шинжийг тодорхойлсон. Харин уг гэмт хэргийн улмаас хүний амь нас хохирсон бол хүндрүүлэх бүрэлдэхүүн болохоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт тус тус заажээ.

Мөн Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2. ******* зүйлийн дахь хэсэгт “Өөрийн үйлдэл, эс үйлдэхүйг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүний улмаас хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэж түүнийг гаргахгүй байж чадна гэж тооцсон боловч хохирол, хор уршиг учирсан, эсхүл хохирол, хор уршиг учрах боломжтойг урьдчилан мэдэх ёстой, мэдэх боломжтой байсан боловч мэдэлгүй үйлдсэний улмаас хохирол, хор уршиг учирсан бол болгоомжгүй гэмт хэрэгт тооцно гэж гэм буруугийн хэлбэрийг заажээ.

Шүүгдэгч ******* нь 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өдөр Сэлэнгэ Баян Баян 2 ******* баг, “Цагаан худаг” гэх газарт “*******-15 СЭА” Улсын *******тай, “Хьюндай Портер” загварын тээврийн хэрэгслийг зогсоохдоо Мон Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн .7.а, 14.6 дахь хэсэгт заасан дүрмийг зөрчсөний улмаас “*******-15 СЭА” Улсын *******тай, “Хьюндай Портер” загварын тээврийн хэрэгсэл уруу газарт өнхөрч явган зорчигч мөргөж, амь насыг хохироосон гэмт хэргийн үйл баримт шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон бөгөөд хавтаст хэрэгт авагдсан болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт шинжлэн судалсан нотлох баримтууд болох хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ын мөрдөн байцаалтад мэдүүлсэн мэдүүлэг /хх-ийн -4-р тал/, гэрч гийн мөрдөн байцаалтад мэдүүлсэн мэдүүлэг /хх-ийн 40-р тал/, Сэлэнгэ Шүүх шинжилгээний хэлтсийн Мандал Шүүх шинжилгээний хэлтсийн ахлах шинжээчийн 2025 ******* 04 дүгээр ******* 08-ны өдрийн 15 *******тай "Цогцост хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжилгээ"-ний дүгнэлт, гэрэл з үзүүлэлтүүд /хх-ийн 47-5-р тал/, Мон Улсын Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын шинжээчийн 2025 ******* 0 ******* ******* 1-ний өдрийн 2560 *******тай Шинжилгээнд " /17н/” гэж хаяглан ирүүлсэн "00907625, 00410476" хуруу шилний *******тай цусны дээж нь шинжилгээнд тэнцэнэ. Ирүүлсэн цусны дээжээс спиртийн агууламж илрээгүй" гэсэн дүгнэлт, гэрэл з үзүүлэлт /хх-ийн 57-59-р тал/, Шинжээчийн 2025 ******* 04 дүгээр ******* 18-ны өдрийн 47-08/178 *******тай дүгнэлт /хх-ийн 64-66-р тал/ болон тухайн хэрэгт хамааралтай, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цугларсан нотлох баримтуудаар хангалттай нотлогдон тогтоогдож байна.

Тиймээс Сэлэнгэ Мандал сум дахь сум дундын прокурорын газрын хяналтын прокуророос шүүгдэгч *******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хуулийн зүйчлэл тохирсон байна.

Иймд шүүгдэгч *******ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар “Авто тээврийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж зөрчсөний улмаас хүний амь нас хохирсон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэлээ.

 

            Хоёр.Хохирол төлбөрийн талаар:

 

            Шүүгдэгч *******ийн үйлдсэн уг гэмт хэргийн улмаас ийн амь нас хохирсон бөгөөд 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өдрийн амь хохирогчийн оршуулгын зардалд  нийт 4 500 000 төгрөгийн баримтууд /хх 10-11-р хуудас/, 2025 ******* 04 дүгээр ******* 0-ны өдрийн амь хохирогчийн оршуулгын 7 болон 40 хоногийн дараах зардалд нийт 9 100 000 төгрөгийн баримтууд /хх-ийн 114-119-р хуудас/, 2025 ******* 0 ******* 19-ний өдрийн хүрэн болон хээр зүсмийн 2 адууг оршуулгын буяны ажилд зориулж худалсан авсан тодорхойлолт /хх-ийн 120-р хуудас/, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь Х.Кулнараас 4 хонийг 1 400 000 төгрөгөөр авсан тухай баримт /хх-ийн 121-12-р хуудас/, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь М.Тунгалагаас 4 хонийг 1 500 000 төгрөгөөр авсан тухай баримт /хх-ийн 124-126-р хуудас/, амь хохирогч гийн оршуулгын болон хоног хураалтын буяны зардлын шатахууны баримтууд /хх-ийн 127-1-р хуудас/, 2025 ны 0 ******* 24-ний өдрийн Дархан Буян ХХК-ны чулууг 600 000 төгрөгөөр захиалсан баримт /хх-ийн 14-р хуудас/ нийт 17 100 000 төгрөгийг баримт хэрэг цугларсан бөгөөд шүүгдэгч ******* нь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******ын дансанд 2025 ******* 08 ******* ******* 07-ны өдөр 12 000 000 төгрөг, 2025 ******* 09 дүгээр ******* 11-ний өдөр 9 *******0 000 төгрөг, нийт 21 *******0 000 төгрөгийг шилжүүлэн төлсөн байна.

Мөн хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******, түүний өмгөөлөгч нар шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “...Би оршуулгын зардалд зарцуулсан 21 000 000 төгрөгийг шүүгдэгч *******өөс авсан. Одоо сэтгэл санааны хохирол буюу сэтгэцэд учирсан хохиролд нэхэмжилж байгаа. Хуульд заасны дагуу шийдвэрлэж өгнө үү. Мөн нь дээрээс нь нэмээд энэ гэмт хэргийн улмаас надад учирсан хор уршиг гэж үзэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8.2 ******* зүйлийн 1.9-д зааснаар “гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол хор уршгийг нэхэмжлэх нөхөн төлөх хүсэлт гаргах эрхтэй” гэж заасны дагуу өмгөөлөгч *******тай “өмгөөллийн гэрээ” байгуулсан тул төлбөр, хөлс 000 000 төгрөг нэхэмжилж байна, шилжүүлсэн баримтуудыг шүүх хуралдаанд гаргаж өгсөн. Мөн шүүх хуралдаанд ирж буцах замын зардалд шатахууны баримтаар 20 424 төгрөг нэхэмжилж байна. Сэтгэцэд учирсан хохирол 4-р зэрэглэлд заасан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ болох 660 000 төгрөгийг 45,99-р үржүүлж 0 5 400 төгрөг, бүгд 58 824 төгрөгийг шүүгдэгчээс гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******дад олгож өгнө үү...” гэж нэхэмжилсэн бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 2.5 ******* зүйлд “Энэ хуулийн тусгай ангид заасан гэмт хэргийн улмаас хүний амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, бусад эрх, эрх чөлөө, нийтийн болон үндэсний ашиг сонирхол, аюулгүй байдалд шууд учирсан үр дагаврыг гэмт хэргийн хохирол гэж, ... гэмт хэрэг үйлдэж хохирол учруулсны улмаас үүссэн үр дагаврыг гэмт хэргийн хор уршиг” гэж тодорхойлсон ба Иргэний хуулийн 497 ******* зүйлийн 497.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч нь өөрийн хууль бус болгоомжгүй үйлдлийн улмаас бусдын амь нас, эд хөрөнгөд учирсан гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй, амь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* нь төрсөн хүү нас барсантай холбоотой учирсан гэм хорыг хуульд зааснаар төлж, арилгахыг шүүгдэгч *******өөс шаардах эрхтэй байна.

 Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1 болон мөн зүйлийн 40.-д заасны дагуу хууль зүйн болон эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран баталсан журмын 2.1.1-2.1.5-д тус тус заасан гэмт хэргийн хохирогчид учирсан сэтгэцийн хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох шинжилгээг зөвхөн шинжилгээний байгууллага хийхээр хуульчилсан. Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, Эрүүл мэндийн сайдын 202 ******* 07 ******* ******* 1-ний өдрийн А/268, А/275 ******* хамтарсан тушаалаар “Гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоож, дүгнэлт гаргах журам’’- 2.1-д ... энэхүү тушаалын 2 ******* хавсралтаар баталсан "Тухайлсан гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох хүснэгт"-ээр (цаашид "хүснэгт" гэх) шүүх шинжилгээний байгууллага дараах гэмт хэргийн хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох бөгөөд шинжээчийн дүгнэлттэй адилтган үзнэ. 2.1.5-д Эрүүгийн хуулийн 27.10 ******* зүйл “Авто тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих” гэж зохицуулсан байна.

Дээр дурдсан хууль болон журмаар тусгай мэдлэг шаардлагатай сэтгэцийн шинжилгээний дүгнэлт, түүнтэй адилтгах хүснэгтээр зэрэглэл тогтоох ажиллагааг зөвхөн шинжилгээний байгууллага хийхээр зохицуулсан бөгөөд Мон Улсын шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын 2025 ******* *******-р ******* 05-ны өдрийн 1662 *******тай дүгнэлтээр хохирогч *******ын сэтгэцэд учирсан хор уршгийг дөрөвдүгээр зэрэглэлээр тогтоосон. Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт үндэсний хоро******* 202 ******* 10 ******* ******* 1-ны өдрийн 12 ******* тогтоолоор Улсын хэмжээнд мөрдөх хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 2024 ******* 01 дүгээр ******* 01-ний өдрөөс эхлэн сард 660 000 төгрөгөөр тогтоосон. Тухайн үеийн мөрдөгдөж буй хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 660 000 төгрөг. Нөхөн төлбөр 660 000 х 45.99 = 0 5 400 / Гучин сая гурван зуун тавин гурван мянга дөрвөн зуу / төгрөгийг гаргуулж, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******т олгох үндэслэлтэй байна.

 

 Иймд шүүгдэгч *******өөс 0 5 400 төгрөгийг болон өмгөөллийн хөлс 000 000 төгрөг, замын зардал 20 424 төгрөг нийт 58 824 төгрөгийг гаргуулж хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч *******т олгох нь зүйтэй байна гэж дүгнэлээ.

 

 Гурав.Шүүгдэгч *******т оногдуулах Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 

 Шүүгдэгч ******* нь 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өдөр Сэлэнгэ Баян Баян 2 ******* баг, “Цагаан худаг” гэх газарт “*******-15 СЭА” Улсын *******тай, “Хьюндай Портер” загварын тээврийн хэрэгслийг зогсоохдоо Мон Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн .7.а, 14.6 дахь хэсэгт заасан дүрмийг зөрчсөний улмаас “*******-15 СЭА” Улсын *******тай, “Хьюндай Портер” загварын тээврийн хэрэгсэл уруу газарт өнхөрч явган зорчигч мөргөж, амь насыг хохироосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болох нь нотлогдон тогтоогдсон тул шүүгдэгчид Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1 дүгээр зүйлд заасныг баримтлан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх нь зүйтэй байна.

Шүүгдэгч ******* нь болгоомжгүй байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдэж, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, баримтаар нэхэмжилсэн гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршиг нөхөн төлснийг Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 ******* зүйлийн 1.1, 1.2-д заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, мөн хуулийн 6.6 ******* зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй гэж үзэв.

Иймд шүүгдэгч *******т эрүүгийн хариуцлага буюу ял шийтгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг баримтлан гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, шүүгдэгчийн хувийн байдлыг харгалзан шүүгчийн дотоод итгэлээр хэргийн бодит байдлыг тал бүрээс нь дүгнэж, Улсын яллагчаас эрүүгийн хариуцлагын шүүх хуралдаанд гаргасан саналын хүрээнд Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт заасан эрүүгийн хариуцлагаас сонгон хэрэглэж шүүгдэгч *******ийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг ******* жилийн хугацаагаар хасаж, 01 жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар шийтгэж, шүүгдэгч *******ийг 01 жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг өөрийн оршин суух нутаг дэвсгэр буюу Сэлэнгэ нутаг дэвсгэрээс явахыг хориглох нь зүйтэй байна.

Энэ хэрэгт “Huandai Porter” маркийн “*******-15” СЭА Улсын *******тай тээврийн хэрэгслийг иргэний нэхэмжлэгч хариуцуулан битүүмжилсэн мөрдөгчийн  2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний “Эд хөрөнгө битүүмжлэх тухай” тогтоолыг хүчингүй болгож, уг тээврийн хэрэгслийг эзэмшигчид нь буцаан олгож, ******* нь энэ хэрэгт цагдан хоригдсон хоноггүй, шүүхэд шилжиж ирсэн иргэний бичиг баримтгүй, нөхөн төлөх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, эд мөрийн баримтаар хураагдаж ирсэн зүйлгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 4.14 дүгээр зүйл, 6.1 дүгээр зүйл, 6.2 ******* зүйл, 6.6 ******* зүйл, 6.7 ******* зүйл, 6.8  ******* зүйл, 6.10 ******* зүйл, 6.1 ******* зүйл, 8.1 дүгээр зүйлийн 1-д заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1.Шүүгдэгч ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт заасан “Авто тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих гэмт хэрэг үйлдсэний улмаас хүний амь насыг хохироосон” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

2.Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 ******* зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******ийг тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг ******* /зургаа/  жилийн хугацаагаар хасаж, 01 /нэг/ жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар шийтгэсүгэй.

 .Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 ******* зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******ийг 01 жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг өөрийн оршин суух нутаг дэвсгэр буюу Сэлэнгэ нутаг дэвсгэрээс явахыг хориглосугай.

 4.Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 ******* зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар шүүхээс оногдуулсан зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг биелүүлээгүй бол зорчих эрхийг хязгаарлах ялын эдлээгүй үлдсэн хугацааны нэг хоногийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож солихыг шүүгдэгч *******т мэдэгдсүгэй.

 5.Иргэний хуулийн 497 ******* зүйлийн 497.1, Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1, Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлалын дөрөвдүгээр зүйлийн дөрөвдүгээр зэрэглэлд зааснаар хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 45,99 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээ буюу 0 54 400 төгрөг, мөн өмгөөллийн хөлс 000 000 төгрөг, шатахууны зардалд 20 424 төгрөг, нийт 58 824 /гучин гураван сая таван зуун наян гурван мянга найман зуун хорин дөрвөн/ төгрөгийг шүүгдэгч *******өөс гаргуулж, хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч ******* тоотод оршин суух , -т олгосугай.

 6.Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хасах ялын хугацааг зорчих эрх хязгаарлах ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолохыг дурдаж, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 167 ******* зүйлийн 167.1, 180 ******* зүйлийн 180.1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******т оногдуулсан зорчих эрх хязгаарлах ял эдлүүлэх ажиллагаанд болон тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрх хязгаарлах ялын биелэлтэд хяналт тавихыг Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад даалгасугай.

 7.Энэ хэрэгт тээврийн хэрэгсэл битүүмжилсэн мөрдөгчийн 2025 ******* 0 ******* ******* 19-ний өдрийн тогтоолыг хүчингүй болгож “*******-15 СЭА” Улсын *******тай “Huandai Porter” загварын тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч буцаан олгож, энэ хэрэгт шүүгдэгч ******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, эд мөрийн баримт хураагдан ирсэн зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, хилийн хориг тавигдаагүйг тус тус дурдсугай.

8.Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол *******т өмнө авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.10 ******* зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг уншиж сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

9.Шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл шүүгдэгч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч, тэдгээрийн өмгөөлөгч нар тогтоолыг гардан авснаас хойш, эсхүл энэ хуульд заасны дагуу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Сэлэнгэ эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гаргах давж заалдах гомдлоо шийдвэр гаргасан анхан шатны шүүхэд бичгээр гаргах, Улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                        Ж.ЭРДЭНЭБАТ.