2023 оны 01 сарын 23 өдөр

Дугаар 102/ШШ2023/00383

Улаанбаатар хот

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Баянгол дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Т.Гандиймаа даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Нэхэмжлэгч: Баянгол дүүрэг 2 дугаар хороо    тоотод оршин суух Б овогт Ш Ч /РД: /

 

Хариуцагч: Баянгол дүүрэг 4 дүгээр хороо   “Н” ХХК /РД: /

 

Хариуцагч: Баянгол дүүрэг 1 дүгээр хороо   тоот “Г З” ХХК /РД: /

 

Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд: Баянгол дүүрэг 2 дугаар хороо   тоотод оршин суух Б овогт Ш А/РД: /

 

Орон сууцны өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гаргаж өгөхийг даалгах тухай үндсэн нэхэмжлэлтэй, орон сууцны үлдэгдэл үнэ болон алданги 40,500,000 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагатай иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв. 

 

Шүүх хуралдааны оролцогчид: нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч Б.Б,  хариуцагчийн төлөөлөгч Ц.О

 

Шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга: М.Баярмаа

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

1. Нэхэмжлэгч Ш.Чнь хариуцагч “Н” ХХК, “Г З” ХХК-д  холбогдуулан орон сууцны өмчлөх эрхийн гэрчилгээг орон сууцны зориулалтаар гаргаж өгөхийг даалгах шаардлага гаргасан. Уг шаардлагын үндэслэлээ дараах байдлаар тодорхойлж байна. Үүнд:

 

1.1. “Н” ХХК-тай 2021 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдөр “Орон сууц зээлээр худалдах худалдан авах гэрээ” байгуулж, Баянгол дүүрэг 2 дугаар хороо  тоот хаягт байршилтай 57м² талбай бүхий 3 өрөө орон сууцыг 114,000,000 төгрөгөөр худалдан авахаар тохиролцсон.

 

1.2. Гэрээний үүргээ биелүүлж төлбөрийг төлж байсан боловч хариуцагч “Н” ХХК нь үйлчилгээний зориулалттай байсан үл хөдлөх эд хөрөнгийг орон сууцны зориулалтаар, гэрээний 1.2, 3.3-т заасны дагуу орон сууцны үнийг бүрэн төлөх хүртэл гэрчилгээг Ш.Ч, М.Ц нарын нэр дээр гаргах үүргээ биелүүлээгүйгээс нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийг зөрчсөн гэжээ.

 

2. Хариуцагч “Н” ХХК нэхэмжлэлийг дараах үндэслэлээр зөвшөөрөхгүй байна. Үүнд:

 

2.1. Нэхэмжлэгчтэй 2021 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдөр “орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ” байгуулсан ба гэрээний үнийн үлдэгдэл 27,000,000 төгрөгийг төлөөгүй байна.

 

2.2. Орон сууцны үнийг тохирсон хугацаанд бүрэн бүрэн төлөөгүйгээс алданги төлөх үүрэг үүсч алдангийг төлөөгүй.

 

2.3. Анхны байгуулсан гэрээгээр худалдагч тал орон сууцны өмчлөх эрхийг Ш.Ч, П.Ш нарт шилжүүлэх үүрэг хүлээсэн ба уг хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлэхийг Ш.Ч дангаараа хэрэгжүүлэх боломжгүй.

 

2.4. Маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгө нь “Г З” ХХК-ийн захирал Ш.Агийн нэр дээр бүртгэлтэй байгаа ба нэхэмжлэгч тал гэрээний төлбөр, алдангийг бүрэн төлсөн нөхцөлд орон сууцны зориулалтаар гэрээний дагуу өмчлөх эрхийг бүртгүүлэхэд татгалзах зүйлгүй гэжээ.

 

3. Хариуцагч “Г З” ХХК дараах тайлбарыг гаргасан байна. Үүнд:

 

3.1. “Н” ХХК, Ш.Чнарын хооронд байгуулагдсан гэрээний дагуу гэрчилгээ гаргахад татгалзах зүйлгүй гэжээ.

 

4. Гуравдагч этгээд Ш.Адараах тайлбарыг гаргасан байна. Үүнд:

 

4.1. Тухайн үед дуусаагүй барилгын гэрчилгээ гаргуулахдаа орон сууцны хаягийг 2 дугаар давхрын 2 дугаар хэсэг гэж тодорхойлсон, энэ хаягаар миний нэр дээр бүртгэгдсэн 111.84м² талбайтай үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгө бүхэлдээ “Н” ХХК-д шилжих ёстой, хэний нэр дээр шилжүүлэх хүсэлт гаргана тэрүүгээр гэрчилгээг нь гаргаж өгөх боломжтой гэжээ.  

 

5. Хариуцагч “Н” ХХК нь нэхэмжлэгч Ш.Чд холбогдуулан орон сууцны үнэ болон алданги нийт 40,500,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлээ дараах байдлаар тайлбарлав. Үүнд:

 

5.1. Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу орон сууцыг 114,000,000 төгрөгөөр худалдсан ба 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд үнийг хэсэгчлэн төлж барагдуулахаар тохиролцсон.

 

5.2. Дээрх тохиролцооны дагуу төлбөрийг төлөлгүй, 27,000,000 төгрөгийг 240 хоногоор хэтрүүлсэн байна. Иймд орон сууцны үлдэгдэл үнэ 27,000,000 төгрөг, гэрээний дагуу тохиролцсон алдангид 13,500,000 төгрөг гаргуулахаар шаардаж байна.

 

6. Сөрөг нэхэмжлэлийг нэхэмжлэгч дараах үндэслэлээр эс зөвшөөрсөн. Үүнд:

 

6.1. Гэрээнд заасан алдангийн тохиролцоо нь Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.6 дахь хэсэгт нийцээгүй байна. Иймд алданги төлөх үндэслэлгүй гэжээ.

 

7. Нэхэмжлэгчээс дараах нотлох баримтуудыг гаргаж өгсөн байна. Үүнд: 2021 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдрийн орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ, зэрэг баримтуудыг гаргаж өгсөн байна. /ХХ-5,  дугаар тал/

 

8. Хариуцагч “Н” ХХК-иас дараах нотлох баримтуудыг гаргаж өгсөн байна. Үүнд: “Н” ХХК-ийн дүрэм, “Н” ХХК-ийн мэдэгдэл, Хаан банкны дансны хуулга, 47А 3 өрөө засал гэсэн нэртэй баримт, 2020 оны 8 дугаар сарын 26-ны өдрийн орон сууц худалдах, худлдан авах гэрээ, зураг, Мэргэжлийн хяналтын газрын 2022 оны 12 дугаар сарын 06-ны өдрийн улсын байцаагчийн дүгнэлт /ХХ-9-10, 18-31, 172-173 дугаар тал/

 

9. Хариуцагч “Г З” ХХК-иас нотлох баримт гаргаж өгөөгүй байна.

 

10. Гуравдагч этгээдээс нотлох баримт гаргаж өгөөгүй байна.

 

11. Шүүхийн санаачлагаар болон нэхэмжлэгчийн талын хүсэлтээр дараах нотлох баримтуудыг бүрдүүлсэн. Үүнд: маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн дэлгэрэнгүй лавлагаа, хувийн хэрэг, лавлагаа, үзлэг хийсэн тэмдэглэл /ХХ-66-129, 141-144, 180-184, 194-202 дугаар тал/

 

ҮНДЭСЛЭХ нь:

 

1. Шүүх үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлээс зарим хэсгийг хангаж, үлдсэнийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй гэж үзэв. Учир нь:

 

2. Нэхэмжлэгч дараах үндэслэлээр шаардах эрхээ тодорхойлсон. Үүнд: 2021 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдөр орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулсан бөгөөд энэ гэрээний 1.2, 3.3-т заасан үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй атлаа төлбөр төлж дууссаны дараа гэрчилгээг гаргана гэж өмчлөх эрхийг зөрчиж байна гэжээ.

 

3. Хариуцагч нэхэмжлэлийг дараах үндэслэлээр эс зөвшөөрсөн. Үүнд: Харин хариуцагч нь нэхэмжлэгчийг гэрээний үүргээ хугацаанд нь бүрэн биелүүлээгүй, мөн хугацаанд нь биелүүлээгүйгээс алданги төлөх үүрэг үүсч алдангийг төлөөгүй, гэрээгээр худалдагч тал орон сууцны өмчлөх эрхийг Ш.Ч, П.Шнарт шилжүүлэх үүрэг хүлээсэн ба уг хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлэхийг Ш.Чдангаараа хэрэгжүүлэх боломжгүй үндэслэлээр орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлэхээс татгалзаж байна гэжээ.  

 

4. Хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

 

4.1. “Н” ХХК, Ш.Чнар 2021 оны 1 дүгээр сарын 21-ний өдөр “Орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээ”-г бичгээр байгуулсан байх ба уг гэрээгээр “Н” ХХК нь Баянгол дүүрэг дэх “Г З” ХХК-ийн 47/2 байрны 2 давхарын 2б тоотод байршилтай 57м² талбай бүхий 3 өрөө орон сууцыг Ш.Ч-ийн өмчлөлд шилжүүлэх, Ш.Чнь гэрээний үнэ 114,000,000 төгрөгөөс урьдчилгаа төлбөр 44,000,000 төгрөгийг төлсөн, үлдсэн 70,000,000 төгрөгийг 2021 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдрөөс 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр хүртэл хугацаанд хэсэгчлэн төлөх, үнийг бүрэн төлж дууссаны дараа орон сууцны өмчлөх эрхийг “Н” ХХК шилжүүлэх үүргийг тус тус хүлээжээ. Энэхүү гэрээний агуулга, шинж, талуудын хүлээсэн эрх, үүргээс дүгнэвэл Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт заасан худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан байна. Гэрээний хүчин төгөлдөр байдлын талаар зохигч маргаагүй, тэдний хүсэл зоригийн дагуу хийгдсэн, хуульд заасан шаардлага хангасан хүчин төгөлдөр гэрээ байна.

 

Худалдах, худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх буюу бараа бэлтгэн нийлүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлж, худалдан авсан хөрөнгөө хүлээн авах үүргийг хүлээнэ.

 

Энэхүү гэрээний худалдагчийн үндсэн үүрэг нь худалдаж буй эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг худалдан авагчид шилжүүлэх, худалдан авагч нь үнийг төлөх үүрэг хүлээнэ. Иргэний хуулийн 111 дүгээр зүйлийн 111.2 дахь хэсэгт зааснаар хөдлөх эд хөрөнгийн хувьд худалдагч нь тухайн хөрөнгийг өөрийн эзэмшлээс гаргаж, худалдан авагчид бодит эзэмшлийг шилжүүлэн өгснөөр өмчлөх эрхийг шилжүүлсэн гэж үздэг. Харин үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээний хувьд худалдагч нь эд хөрөнгийг худалдан авагчийн бодит эзэмшилд шилжүүлэхээс гадна өмчлөл шилжүүлэх үүргийг хүлээж байдаг. Өөрөөр хэлбэл үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх нь улсын бүртгэлд үндэслэдэг тул зөвхөн эзэмшил шилжүүлэх нь хангалтгүй бөгөөд хуульд заасан журмын дагуу худалдан авагчид өмчлөх эрхийг шилжүүлэх үүргийг хүлээнэ. Уг үүргийг худалдагч буюу хариуцагч нь нэхэмжлэгчийг эд хөрөнгийн үнийг бүрэн төлснөөр биелүүлэхээр гэрээгээр тохиролцжээ. Энэхүү тохиролцоо Иргэний хуулийн 112 дугаар зүйлийн 112.1 дэх хэсэгт “Талууд шилжүүлж байгаа эд хөрөнгийн үнийг бүрэн төлснөөр тухайн эд хөрөнгийг өмчлөх эрх шилжинэ гэж тохиролцсон бол ийнхүү үнийг бүрэн төлснөөр өмчлөх эрх шинэ өмчлөгчид шилжинэ” гэж заасантай нийцжээ. Иймд нэхэмжлэгч нь гэрээний үнийг бүрэн төлснөөр үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөлийг шилжүүлэхийг шаардах эрхтэй байна. Иймд тухайн шаардах эрх нэхэмжлэгчид үүссэн эсэхийг /гэрээний үнийг бүрэн төлсөн эсэх, гэрээний үнийг төлсөнд тооцох үндэслэл байгаа эсэх/ тогтоох нь ач холбогдолтой. 

 

Хариуцагч нь гэрээний дагуу орон сууцыг нэхэмжлэгчийн эзэмшилд шилжүүлэх үүргээ биелүүлсэн, нэхэмжлэгч нь гэрээний үнээс 87,000,000 төгрөг төлсөн, үлдэгдэл 27,000,000 төгрөгийг төлөөгүй болох нь талуудын тайлбараар тогтоогдсон ба дээрх үйл баримтад зохигч маргаагүй.

 

Нэхэмжлэгч нь гэрээгээр тохирсоны дагуу гэрээний үнийг 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр төлж дуусгах үүрэгтэй, уг үүргээс 27,000,000 төгрөг төлөөгүй ба энэ нь гэрээний 1.2-т “худалдан авагч нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнийг бүрэн төлөх хүртэл талууд орон сууцны гэрчилгээнд хамтран эзэмшигчээр бүртгүүлэх”, 3.3-т “байрны гэрчилгээг Ш.Ч, М.Цхоёр хүний нэр дээр гаргах” гэж заасан үүргээ хариуцагч биелүүлээгүйтэй холбоотой гэжээ. Энэхүү тохиролцооны “хамтран эзэмшигчээр бүртгүүлэх” гэсэн нөхцөл ойлгомжгүй байх боловч талуудын тайлбар, гэрээний агуулга, бусад нөхцөлийг харьцуулан үзвэл “хамтран өмчлөгчөөр бүртгүүлэх” гэсэн агуулгатай байна. Мөн орон сууцны эзэмшигчээр бүртгүүлэх ойлголт байхгүй, харин Иргэний хуулийн 89 дүгээр зүйлийн 89.1 дэх хэсэгт зааснаар эзэмшил үүсдэг болохыг дурдах нь зүйтэй. Иймд гэрээний 1.2, 3.3-т заасан үүргээ хариуцагч биелүүлээгүйгээс нэхэмжлэгч үүргээ биелүүлэхээс татгалзах эрхтэй эсэхийг тогтоох нь талуудын маргааны зүйлд хамааралтай байна. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт зааснаар худалдагч нь худалдан авагчид эд хөрөнгийн өмчлөлийг шилжүүлэх, худалдан авагч нь эд хөрөнгийн үнийг төлөх үүрэгтэй ба энэ нь талуудын үндсэн үүрэг болно. Энэхүү үндсэн үүргээ хэн, хэзээ биелүүлэхээс хамаарч үүрэг гүйцэтгэхээс татгалзах эрхтэй болохыг Иргэний хуулийн 209 дүгээр зүйлийн 209.1 дэх хэсэгт “Хоёр талын гэрээгээр үүрэг гүйцэтгэгч нэг тал нөгөө талынхаа өмнө үүргээ эхлэн гүйцэтгэхээс бусад тохиолдолд нөгөө тал хариу үүрэг гүйцэтгэхээс өмнө үүргээ гүйцэтгэхээс татгалзаж болно” гэж заасан. Иймд талууд эд хөрөнгийн үнийг төлснөөр өмчлөл шилжүүлэхээр тохирсон, хариуцагч нь орон сууцыг нэхэмжлэгчийн эзэмшилд шилжүүлэх үүргээ биелүүлсэн байх тул гэрээний 1.2, 3.3-т заасан үүргээ хариуцагчийг биелүүлээгүй үндэслэлээр нэхэмжлэгч үүргээ биелүүлэхээс татгалзах эрхгүй байна. Өөрөөр хэлбэл нэхэмжлэгчийг орон сууцны үнийг бүрэн төлж дуусах хүртэл хариуцагч өмчлөл шилжүүлэх үүрэггүй ба гэрээний 1.2, 3.3.-т заасан үүрэг нь худалдах, худалдан авах гэрээний хариуцагчийн үндсэн үүрэгт хамааралгүй болно. Иймд үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнийг бүрэн төлж өмчлөх эрхээ шилжүүлж авахыг шаардсан хариуцагчийн татгалзал үндэслэлтэй бөгөөд эд хөрөнгийн үнийг төлөх үүргээ биелүүлэхийг нэхэмжлэгчээс шаардах эрхтэй.

 

Иймд Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт зааснаар Ш.Чандманиас орон сууцны үлдэгдэл үнэ 27,000,000 төгрөгийг гаргуулах нь зүйтэй.

 

Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.1 дэх хэсэгт “Хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээгүй буюу зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тал хууль болон гэрээнд зааснаар нөгөө талдаа төлөх ёстой мөнгөн төлбөрийг анз гэнэ” гэж заасан. Үүнээс үзвэл анз буюу алданги нь үүрэг гүйцэтгэгч гэрээгээр хүлээсэн үүргийг тохирсон хугацаанд гүйцэтгээгүйгээс гэрээгээр тохирсон хэмжээгээр /хуульд заасан хэмжээнээс хэтрэхгүй/ төлөх мөнгөн төлбөр буюу хариуцлага гэж ойлгоно. Энэхүү хариуцлага нь үндсэн үүргийн гүйцэтгэлийг хангах зорилготой болохыг Иргэний хуулийн 231 дүгээр зүйлийн 231.1.1 дэх хэсэгт заасан байна. Алдангийн гэрээг бичгээр хийсэн, хэмжээг нь хуульд зааснаас хэтрүүлэхгүйгээр тохирсон, үүрэг гүйцэтгэгч үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтрүүлсэн буруутай, үүрэг гүйцэтгүүлэгч шаардсан тохиолдолд алданги төлөх үүрэг үүснэ. Иймд Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт заасан худалдан авагчийн үндсэн үүрэгт “алданги төлөх үүрэг” хамааралгүй. Иймд Иргэний хуулийн 209 дүгээр зүйлийн 209.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийг алданги төлөөгүй үндэслэлээр хариуцагч нь орон сууцны өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгчид шилжүүлэхээс татгалзах эрхгүй. Өөрөөр хэлбэл хариуцагч нь нэхэмжлэгчийг алданги төлөөгүй үндэслэлээр гэрээний үүргээ биелүүлэхээс татгалзах эрхгүй гэж ойлгоно.   

 

“Н” ХХК нь маргаан бүхий орон сууцыг худалдах, худалдан авах гэрээг 2020 оны 8 дугаар сарын 26-ны өдөр Ш.Ч, П.Ш нартай байгуулсан байх ба уг гэрээг нэхэмжлэгч Ш.Ч эх П.Ш-н хүсэлтээр шинэчилж, 2021 оны 1 дүгээр сарын 19-ний өдөр Ш.Чтай гэрээ байгуулсан болохоо хариуцагч тайлбараараа хүлээн зөвшөөрсөн, уг гэрээний дагуу сөрөг нэхэмжлэлийн шаардах эрхээ тодорхойлсон байна. Иймд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлэхийг Ш.Ч дангаараа хэрэгжүүлэх боломжгүй гэсэн татгалзал үндэслэлгүй байна.  

Талууд хэн аль нь үндсэн үүргээ биелүүлэхийг шаардсан ба нэхэмжлэгч орон сууцны үнийг бүрэн төлөөгүй боловч хариуцагчийн шаардлагаар нэхэмжлэгчээс үлдэгдэл төлбөрийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн тул үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага хангагдах үндэслэлтэй. Энэ нь Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт нийцнэ.  

 

Үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөлийг Иргэний хуулийн 109 дүгээр зүйлийн 109.2 дахь хэсэгт “Үл хөдлөх эд хөрөнгийг шилжүүлэх хэлцэл, холбогдох бусад баримт бичигт өмчлөх эрх шилжүүлэх болсон үндэслэлийг тодорхой зааж нотариатаар гэрчлүүлнэ”, мөн хуулийн 110 дугаар зүйлийн 110.1 дэх хэсэгт “Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрх хэлцлийн үндсэн дээр нэг этгээдээс нөгөөд шилжиж байгаа бол уг хэлцлийг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газар бүртгүүлснээр өмчлөх эрх шинэ өмчлөгчид үүсэж, өмнөх өмчлөгчийн өмчлөх эрх дуусгавар болно” гэж заасны дагуу худалдан авагчийн өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлд бүртгүүлэх эсвэл дээрх шаардлагыг хангасан гэрээ болон бусад шаардлагатай бичиг баримтыг гаргаж өгөх байдлаар хариуцагч үүргээ биелүүлнэ. Маргаан бүхий орон сууцны өмчлөх эрх нь “Г З” ХХК-ийн захирал Ш.Агийн нэр дээр бүртгэлтэй байх ба гуравдагч этгээд Ш.Агийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбарт “тухайн үед дуусаагүй барилгын гэрчилгээ гаргуулахдаа хаягийг 2 дугаар давхрын 2 дугаар хэсэг гэж тодорхойлсон, энэ хаягаар миний нэр дээр бүртгэгдсэн 111.84м² талбайтай үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгө бүхэлдээ “Н” ХХК-д шилжих ёстой, хэний нэр дээр шилжүүлэх хүсэлт гаргана тэрүүгээр гэрчилгээг нь гаргаж өгөх боломжтой” гэжээ. Иймд дээрх нөхцөл байдлыг үндэслэн орон сууцны гэрчилгээ гаргаж өгөхийг даалгах гэсэн шаардлагыг “орон сууцны өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгчид шилжүүлэхэд шаардлагатай бичиг баримтыг бүрдүүлж өгөхийг даалгах” гэж тодорхойлох нь зүйтэй байна. Энэ нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг шүүх өөрчилж, тодорхойлж буй явдал биш бөгөөд Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1, 109 дүгээр зүйлийн 109.1 дэх хэсэгт зааснаар эд хөрөнгийн өмчлөлийг шилжүүлэх хариуцагчийн үүрэгт хамааралтай, гэрчилгээ гаргаж өгөхтэй адил агуулгатай юм.

 

Нэхэмжлэгч нь хариуцагч “Г З” ХХК-тай гэрээний болон гэрээний бус үүргийн харилцаагаар холбогдоогүй, орон сууцны өмчлөх эрх “Г З” ХХК-д бүртгэлгүй байх тул орон сууцны өмчлөл шилжүүлэхийг “Г З” ХХК-иас шаардах эрхгүй байна. 

 

Иймд Баянгол дүүрэг 2 дугаар хороо 2 дугаар хороолол * тоотод байршилтай 57м² талбай бүхий 3 өрөө орон сууцны өмчлөлийг Ш.Чд шилжүүлэхэд шаардлагатай бичиг баримтыг бүрдүүлж өгөхийг хариуцагч “Н” ХХК-д даалгаж, Ш.Ч-с 27,000,000 төгрөг гаргуулж хариуцагчид олгох, хариуцагч “Г З” ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгов.  

 

Иргэний хуулийн 206 дугаар зүйлийн 206.1 дэх хэсэгт “Үүргийг тогтоосон газар, хугацаанд нь, зохих ёсоор, шударгаар гүйцэтгэнэ”, мөн хуулийн 208 дугаар зүйлийн 208.1 дэх хэсэгт “Үүргийг хууль буюу гэрээнд заасан хугацаанд гүйцэтгэнэ” гэжээ. Иймд нэхэмжлэгч нь гэрээний үнийг гэрээнд заасан хугацаанд буюу 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдөр төлж дуусгах үүрэгтэй. Энэхүү үүргээ хугацаанд нь гүйцэтгээгүй болох нь талуудын тайлбараар тогтоогдсон, үүргээ хугацаандаа гүйцэтгээгүй нь хариуцагчийн буруутай үйл ажиллагаанаас хамааралгүй байна. Иймд Иргэний хуулийн 222 дугаар зүйлийн 222.1.1 дэх хэсэгт “үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй бол үүрэг гүйцэтгэгчийг хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзнэ” гэж зааснаар нэхэмжлэгч үүрэг гүйцэтгэх хугацааг хэтрүүлсэн байна. Иймд гэрээний үнийг хугацаандаа төлөөгүй нь алданги төлөх үндэслэл болох боловч талууд алдангийн тохиролцоог гэрээгээр тодорхойлсон эсэх нь ач холбогдолтой. Гэрээний 2.3-т “Тохирсон хугацаанд төлөлт хийгээгүй тохиолдолд байрны нийт үнийн дүнгээс хэтэрсэн хоног тутамд 0.5 хувийн алданги тооцож авна” гэжээ. Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.6 дахь хэсэгт “Хууль болон гэрээнд заасан хугацаа хэтрүүлсэн тал нь хоног тутамд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0,5 хувиас хэтрэхгүй хэмжээгээр төлөхөөр тогтоосон анзыг алданги гэнэ” гэж заасан. Иймд алдангийг гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгээс хэтэрсэн хоног тутамд тооцохоор байх ба талуудын тохиролцоо нь алдангийн зохицуулалтад нийцэхгүй байх тул гэрээгээр алданги төлөхөөр тохирсон гэж үзэхгүй. Иймд хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлээс алданги 13,500,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

 

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1, 116, 118 дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан Баянгол дүүрэг 2 дугаар хороо 2 дугаар хороолол     тоотод байршилтай 57м² талбай бүхий 3 өрөө орон сууцыг тухайн зориулалтаар өмчлөх эрхийг нэхэмжлэгч Ш Чд шилжүүлэхэд шаардлагатай бичиг баримтуудыг бүрдүүлж өгөхийг хариуцагч “Н” ХХК-д даалгаж, хариуцагч “Г З” ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.       

 

2. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1, 232 дугаар зүйлийн 232.6 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгч Ш.Ч-с 27,000,000 төгрөг гаргуулж “Н” ХХК-д олгож, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагаас 13,500,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

 

3. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1, 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, 7.1.2, 44 дүгээр зүйлийн 44.1.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70,200 төгрөг, хариуцагчийн улсын тэмдэгтийн хурамжид төлсөн 518,400 төгрөгөөс 360,450 төгрөгийг улсын орлогод тус тус үлдээж, хариуцагч “Н” ХХК-иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 70,200 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Ш.Чд, нэхэмжлэгч Ш.Чандманиас улсын тэмдэгтийн хураамжид 292,950 төгрөг, улсын орлогоос илүү төлсөн 157,950 төгрөгийг тус тус гаргуулж “Н” ХХК-д олгосугай.

 

4. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.7, 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр нь танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч нар энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй, зохигчид хуульд заасан хугацааны дотор шийдвэрийг гардан аваагүй нь гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

 

 

 

 

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                                Т.ГАНДИЙМАА