МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Багахангай, Налайх дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шүүгч Э. даргалж,

шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга А.Анужин,

улсын яллагч Б.Манлайбаатар,

насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******,

түүний хууль ёсны төлөөлөгч Х.*******,

насанд хүрээгүй хохирогчийн өмгөөлөгч О.Буянтөр,

шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Чулуунгэрэл,

шүүгдэгч А.******* нарыг оролцуулан тус шүүхийн хуралдааны танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар

 

Налайх, Багахангай дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Б.Манлайбаатарын Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан гэмт хэрэгт холбогдуулан яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн ******* овогт *******гийн *******ад холбогдох эрүүгийн 2507002250149 дугаартай хэргийг 2025 оны 09 дүгээр сарын 02-ны өдөр хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

 

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт:

Монгол Улсын иргэн, *******-ний өдөр ******* аймаг, ******* суманд төрсөн, *******тай, эрэгтэй, боловсролтой, мэргэжилтэй, , , , хамт Налайх дүүрэг, , од оршин суух, урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байгаагүй,  

******* овогт *******гийн ******* /РД: /.

 

Холбогдсон хэргийн талаар:

Шүүгдэгч А.******* нь 2025 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр 18 цагийн орчимд Налайх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг  “” хүнсний дэлгүүрийн зогсоолоос төв зам руу нийлэхээр эргэх хөдөлгөөн хийх явцдаа Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 10.3 “Жолооч гарцаар замд нийлэх, замаас гарахдаа уг замын дагуу яваа хөдөлгөөнд оролцогчдод зам тавьж өгнө” гэснийг зөрчин зам хөндлөн гарч байсан явган зорчигч хохирогч Э.*******г мөргөж, түүний биед цээжний 12 дугаар нугалам, бүсэлхийн 1 дүгээр нугалмын шахагдсан хугарал, нугас дарагдал, сэрээний 10, 11 дүгээр нугалмын арын талын сүүжний дэлбээ яс ууц сүүжний үе дайрсан хоёрлосон хугаралтай, баруун талын умдаг яс дээд болон доод салаа дайрсан хугарал, зүүн талын умдаг ясны хугарал гэмтэл бүхий хүнд хохирол учруулсан буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан гэмт хэрэгт холбогджээ.

 

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

 

Шүүх прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд, шүүгдэгч А.*******ын холбогдсон хэрэгт гэм буруу, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхдээ Эрүүгийн хуулийн хууль ёсны, шударга ёсны, гэм буруугийн зарчмыг тус тус баримтлан шүүхийн хэлэлцүүлэгт тогтоогдсон үйл баримт, шинжлэн судалсан болон хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг үндэслэн дараах дүгнэлтийг хийв.

 

Нэг. Гэм буруугийн талаар:

 

   Шүүх хуралдаанд улсын яллагч “шүүгдэгч А.*******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан гэмт хэрэг үйлдсэн” гэм буруутайг нотлох, шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Чулуунгэрэл “улсын яллагчийн зүйлчилсэн хуулийн зүйл, заалттай маргахгүй, ял шийтгэлийг хөнгөрүүлэх”, хохирогчийн өмгөөлөгч О.Буянтөр “үйлчлүүлэгчийнхээ эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах” гэсэн байр сууринаас тус тус оролцов.

 

1.1. Шүүхийн хэлэлцүүлэгт талуудаас гаргасан тайлбар, мэдүүлэг:

 

   Шүүгдэгч А.******* нь шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: “Нэмж ярих зүйл байхгүй, өмнө нь өгсөн мэдүүлэг үнэн зөв. Эхлээд харахад юу ч харагдаагүй гэнэт л хүүхэд ороод ирсэн. Өөртөө гэмшиж байна. Эмчилгээний зардал гэж өгсөн. Урьдчилгаа 5,000,000 төгрөг манай ийн данснаас гарсан. Өмнө нь уулзаж 2,000,000 төгрөг өгөх гэхэд авахгүй гэж хэлсэн учир 5,000,000 төгрөг болгон шилжүүлсэн” гэв.

 

   Насанд хүрээгүй хохирогч Э.******* шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: “Уулзвараас эргээд зогссон бол би ингэж гэмтэхгүй байсан. Хурдаа нэмсэн учир ийм хугарал гэмтэл учирсан. Саяхан гэмтлийн эмнэлэгт үзүүлэхэд миний аарцгийн ясны хугарал бороолоогүй байсан. Бороололт дөнгөж явагдаж байна гэсэн. Жилийн дараа хадуулсан төмрөө авхуулна. Аарцаг нурууны өвдөлт нь одоо ч байсаар байгаа. 6 сарын хугацаа өнгөрсөн ч гэсэн зовуурь хэвээрээ байна. Аав сургуульд хүргэж өгч байгаа. Сургуулиас хүргэж өгч авахдаа Налайх хот хоёрын хооронд явж байгаа. Би суга таяг тулж явж байгаа, гадуурхалт бол бага, гэхдээ энэ яасан юм бол гэсэн харцаар их хардаг. Сэтгэл зүйн хувьд нойргүйдсэн, мөнхийн зовуурьтай, сэтгэлийн түгшүүртэй байгаа” гэв.

 

   Насанд хүрээгүй хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Х.******* шүүхийн хэлэлцүүлэгт мэдүүлэхдээ: “Би 3 хүүхэдтэй хүн. Хүн гүйгээд ирэхээр нь яасан гэсэн чинь охин чинь аваарт орчихлоо гэсэн, очтол манай охин машин доор нь хэвтэж байсан. Очоод хүүхдээсээ яасан миний охин гээд асуухад ааваа намайг хорин хэдэн залуу машин доороос гаргаж авсан гэсэн. Тэгээд би *******тай өөртэй нь ярьсан. Бүхэл бүтэн хүний эрүүл саруул байсан хүүхэд дайрчхаад тоосон шинжгүй яваад байдаг. Би эцэг хүний хувьд гомдолтой байна. Нэг удаа ч “ахаа охин нь яаж байна. Би яах уу юу болж байна” гэж ирээгүй. Манай хүүхэдтэй ирж уулзсан хоёр хүнд би баярласан. Гэхдээ 5,000,000 төгрөг өгчхөөд миний охиныг 5,000,000 төгрөгөөр үнэлнэ гэж байхгүй. ...Манай гэр бүл бүгдээрээ сэтгэл санааны хямралд орчихсон. Ямар сайндаа би тал харвачхаад байж байх вэ дээ. Цаашдаа явж охиндоо эмчилгээ хийлгэнэ гэж бодож байгаа, хариу нь ирээгүй байна. Эхний шинжилгээнийх нь хариуг өгчихсөн байгаа. улсад эмчлүүлэх зардал хэд болохоос хамаарч тэр цагт нь би уламжилна. Одоо наана нь бол хэлэх юм алга. Сая зүгээр нэг шинжилгээ өгөхөд 1 сая гаруй төгрөг гарсан” гэв.

 

            1.2. Шүүх хуралдаанаар тогтоогдсон хэргийн үйл баримтын талаар:

 

Шүүгдэгч А.******* нь 2025 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр 18 цагийн орчимд Налайх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг  “” хүнсний дэлгүүрийн зогсоолоос төв зам руу нийлэхээр эргэх хөдөлгөөн хийх явцдаа Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 10.3 “Жолооч гарцаар замд нийлэх, замаас гарахдаа уг замын дагуу яваа хөдөлгөөнд оролцогчдод зам тавьж өгнө” гэснийг зөрчин зам хөндлөн гарч байсан явган зорчигч хохирогч Э.*******г мөргөж, түүний биед цээжний 12 дугаар нугалам, бүсэлхийн 1 дүгээр нугалмын шахагдсан хугарал, нугас дарагдал, сэрээний 10, 11 дүгээр нугалмын арын талын сүүжний дэлбээ яс ууц сүүжний үе дайрсан хоёрлосон хугаралтай, баруун талын умдаг яс дээд болон доод салаа дайрсан хугарал, зүүн талын умдаг ясны хугарал гэмтэл бүхий хүнд хохирол учруулсан үйл баримт буюу хэргийн нөхцөл байдал хэрэгт авагдсан дараах нотлох баримтуудаар тогтоогдож байна. Үүнд:

 

• Хэргийн газарт үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт (хавтаст хэргийн 05-10 дахь тал),

 

• Насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******гийн мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Тухайн өдөр 2025 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр гэртээ байж байгаад хүнсний зүйл авах гээд замын эсрэг талд байрлах “” гэх хүнсний дэлгүүр лүү явсан. Би “” гэх дэлгүүр орох гээд зам хөндлөн гарах гээд замын хоёр урсгал руу ээлжлэн харж байгаад ойрхон ирж явсан тээврийн хэрэгслүүдийг өнгөрөөж, машин байхгүй болох үед зам хөндлөн гарсан. Гэтэл “” дэлгүүрийн зогсоолоос цагаан өнгийн бүхээгтэй тээврийн хэрэгсэл гэнэт гарч ирээд намайг замын голд явж байхад ирээд мөргөчихсөн. Тухайн тээврийн хэрэгсэл намайг мөргөсний дараа би уг тээврийн хэрэгслийн доор буюу урд хоёр дугуйны голд байрлах төмөр араамны доор орчихсон” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 15-16 дахь тал),

 

• Гэрч Б.ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “...Тухайн өдөр буюу 2025 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр би Налайх дүүргийн 1 дүгээр хороо, тоотод үйл ажиллагаа явуулдаг хүнсний дэлгүүртээ худалдагч хийгээд сууж байхад манайхтай хөрш амьдардаг айлын охин машинд дайруулчихлаа гээд манай хүргэн болох надад орж ирж хэлэхээр нь би дэлгүүрээсээ гараад очих үед манай дэлгүүрийн урд талын зам дээр цагаан өнгийн бүхээгтэй ачааны Портер маркийн тээврийн хэрэгсэл хүн дайрчихсан, дайрсан хүн нь машиных нь урд дугуйных нь доор хэвтэж байсан бa гүйж очоод харахад манай хөрш айлын гэж дууддаг охин байсан...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 08 дахь тал),

 

• “” ХХК-ийн Налайх дахь техникийн хяналтын үзлэгийн төвийн шинжээчийн 2025 оны 04 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 09 дугаартай “ улсын дугаартай Кia маркийн Bongo 3 загварын автомашин нь техникийн сувьд стандартын шаардлага хангаж байна...” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 26-30 дахь тал),

 

• Шинжээч Я.ын 2025 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн 52-68/198 дугаартай “Kia Bongo-З” маркийн улсын дугаартай автомашины жолооч А.******* нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 10.3 “Жолооч гарцаар замд нийлэх, замаас гарахдаа уг замын дагуу яваа хөдөлгөөнд оролцогчдод зам тавьж өгнө” гэснийг зөрчсөн байх үндэслэлтэй байна. А.******* нь гарцаар зам руу нийлэхдээ тэр гарц, зам хоёрын огтлолцол хэсгийг бүрэн хянах үүрэгтэй гэж үзэж байна. Явган зорчигч Э.*******г Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн заалт зөрчсөн гэх үндэслэлгүй байна. Учир нь хяналтын камерын бичлэгт явган зорчигч нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 5.6 “Явган зорчигч нь явган хүний гарц буюу гармаар хөндлөн гарна. Хэрэв үзэгдэх хүрээнд явган хүний гарц, гарам байхгүй бол замын дагуу хоёр тийш сайн харагдах, хайс, хашилтгүй хэсгээр, ойртон ирж яваа тээврийн хэрэгслийг өнгөрүүлэн эгц хөндлөн гарна” гэсэн заалтыг биелүүлэн ойртож ирж яваа тээврийн хэрэгслүүдийг өнгөрүүлэн эгц хөндлөн гарсан гэж үзэж байна. Тухайн замын зохион байгуулалт, нөхцөл байдал нь осол гарахад нөлөөлсөн гэх үндэслэлгүй байна. Хэргийн материалд байгаа дүрс бичлэгтэй танилцахад жолооч А.******* нь осол гарахын өмнө тээврийн хэрэгслийг зогсоох арга хэмжээ аваагүй харин хурд нэмэх үйлдэл хийсэн байх үндэслэлтэй байна” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 38-41 дэх тал),

 

• Шинжээч Я.ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд өгсөн: “Би хэргийн материалд авагдсан нотлох баримтууд болох хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, осол хэрэг гарсан газар дээр хийсэн хэмжилтийн бүдүүвч, гэрэл зургийн үзүүлэлт, хяналтын камерын бичлэг зэрэгтэй танилцаад Kia Воngо-3 маркийн улсын дугаартай автомашины жолооч А.*******ыг Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 10.3 дахь хэсэгт заасан заалтыг зөрчсөн гэж дүгнэлт гаргасан. Замын хөдөлгөөний дүрмийн өөр ямар нэгэн заалт зөрчсөн гэх үндэслэл тогтоогдоогүй...” гэх мэдүүлэг (хавтаст хэргийн 48-49 дэх тал),

 

• Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын Шүүх анагаах ухааны шинжилгээний газрын Шүүх эмнэлгийн амбулаторийн тасгийн шинжээчийн 2025 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдрийн ЕГ0725/6050 дугаартай “Э.*******гийн биед цээжний 12 дугаар нугалам, бүсэлхийн 1 дүгээр нугалмын шахагдсан хугарал, нугас дарагдал, сэрээний 10, 11 дүгээр нугалмын арын сэртэн, ууцны 1 дүгээр нугалмын баруун талын их далавчны сэлтэрсэн хугарал, баруун талын сүүжний дэлбээ яс ууц сүүжний үе дайрсан хоёрлосон хугаралтай, баруун талын умдаг яс дээд болон доод салаа дайрсан хугарал, зүүн талын умдаг ясны хугарал гэмтэл тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь хатуу мохоо зүйлийн үйлчлэлээр, тухайлбал авто ослын үед үүсгэгдэх боломжтой. Хэрэг болсон гэх хугацаанд үүссэн байх боломжтой. Амь насанд аюултай тул Хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 4.1.18-д зааснаар хохирлын хүнд зэрэг тогтоогдлоо. Цаашид ерөнхий хөдөлмөрийн чадварыг тогтонги алдагдуулах нь эмчилгээ эдгэрэлтээс хамаарна” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 54-55 дахь тал),

 

• Шүүхийн шинжилгээний ерөнхий газрын Шүүх анагаах ухааны шинжилгээний газрын Шүүх сэтгэцийн шинжилгээний тасгийн шинжээчийн 2025 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдрийн 1712 дугаартай “2025 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр үйлдэгдсэн гэмт хэргийн улмаас *******ийн *******гийн сэтгэцэд гэмтлийн дараах стресст үзүүлэх хариу урвалын шинжүүд хүнд түвшинд илэрч байна. Дээрх нь гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн дөрөвдүгээр зэрэглэлд хамаарна” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 61-63 дахь тал),

 

• Хөрөнгийн үнэлгээний “Дамно Үнэлгээ” ХХК-ийн 2025 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн НД-25-136 дугаартай “Шинжилгээний объект Kia Воngо-3 маркийн улсын дугаартай автомашины 2025 оны 04 дүгээр сарын 13-ны өдрийн  зах зээлийн үнэлгээ 20,549,375 төгрөг” гэх дүгнэлт (хавтаст хэргийн 69-77 дахь тал),

 

• Хяналтын камерын бичлэгт үзлэг хийсэн “...Үзлэгийг цааш үргэлжлүүлэхэд дөрвөлжин дүрсээр тэмдэглэсэн хохирогч ертөнцийн зүгээр хойноос урагшаа чиглэлд зам хөндлөн гүйж байгааг зураг №14, 15, 16, 17 гэсэн дараалалд оруулан харуулж, хохирогч саарал өнгийн өмд, хар өнгийн куртик өмсөж, куртикний юүдэнг өмссөн явж байгааг үзлэгийн тэмдэглэлд тусгаж, улсын дугаартай Киа Бонго маркийн бүхээгтэй цагаан өнгийн тээврийн хэрэгсэл “” дэлгүүрийн авто зогсоолоос зам руу орж байгааг харуулж зураг №14, 15, 16, 17-д тэмдэглэн харуулав...” гэх тэмдэглэл (хавтаст хэргийн 111-126 дугаар хуудас),

 

• Шүүгдэгч А.*******ын мөрдөн шалгах ажиллагаанд яллагдагчаар өгсөн “Эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татах тогтоолтой уншиж танилцлаа, би тус тогтоолыг хүлээн зөвшөөрч байна. Тухайн өдөр буюу 2025 оны 04 дүгээр сарын 12-ны өдөр би Налайх дүүргийн 1 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлаж үйл ажиллагаа явуулдаг “Мандах Маркет” хүнсний дэлгүүр орсон. Тэр үедээ дэлгүүрийн авто зогсоол дээр өөрийн унаж явсан улсын дугаартай бүхээгтэй цагаан өнгийн ачааны зориулалттай Бонго-3 маркийн тээврийн хэрэгслээ байрлуулж тавиад өөрөө дэлгүүр орж уух юмаа авчхаад буцаж гарч ирээд уг дэлгүүрийн зогсоол дээрээс ертөнцийн зүгээр зүүн тийш бүтэн эргэж авто зам руу орох үед тээврийн хэрэгслийн урд талд түс тас гэсэн чимээ гарч хүн орилох чимээ гарах шиг болсон. Тэгэхээр нь би тээврийн хэрэгслээ зогсоогоод машинаасаа бууж харахад миний тээврийн хэрэгслийн урд хэсгийн доод талд хүн хэвтэж байсан. Тэгээд хүн мөргөснөө мэдэж машины доор байсан хүүхдийг ойр хавьд явж байсан хүмүүстэй нийлж гаргаж цагдаа болон түргэн тусламж дуудсан” гэх мэдүүлэг зэрэг нотлох баримтуудаар нотлогдон тогтоогдож байна.

 

Дээрх нотлох баримтууд нь тухайн хэрэгт хамааралтай, агуулгын хувьд зөрүүгүй, үйл баримтыг хангалттай тогтоож чадсан, мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон нотлох баримт цуглуулах, бэхжүүлэх талаарх журам, шаардлагыг зөрчсөн болон хэргийн оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хязгаарласан зөрчил тогтоогдоогүй тул шүүх тэдгээр баримтыг хууль ёсны, үнэн зөв баримтууд гэж үнэлсэн болно.

 

1.3. Эрх зүйн дүгнэлт:

 

            Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлд заасан “Тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих” гэмт хэрэг нь хөдөлгөөний аюулгүй байдал, тээврийн хэрэгслийн ашиглалтын журмын эсрэг гэмт хэрэг бөгөөд тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн идэвхтэй үйлдэл хийснээр хүний эрүүл мэндэд хүндэвтэр хохирол учирсан байхыг шаарддаг. Гэмт хэрэг үйлдсэн хүн хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн үйлдэлдээ санаатай, энэ үйлдлийн улмаас үүдэн гарсан хүний эрүүл мэнд, амь насанд учирсан хохиролд болгоомжгүйгээр хандсан байдаг.

 

            Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т “энэ гэмт хэргийн улмаас хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулж үйлдсэн” бол хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэж үзэхээр хуульчилсан. 

 

            Мөн Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн 10.3-т “Жолооч гарцаар замд нийлэх, замаас гарахдаа уг замын дагуу яваа хөдөлгөөнд оролцогчдод зам тавьж өгнө” гэж заасан.

 

            Тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж зөрчих гэдэг нь Монгол Улсын Замын хөдөлгөөний дүрмийн заалтыг зөрчиж хүний эрүүл мэнд, амь нас, эд хөрөнгөнд хохирол учруулах шинжээр тодорхойлогдох бөгөөд гэм буруутай этгээдийн үйлдэл, хохирол, хор уршгийн хооронд шалтгаант холбоо байхыг шаарддаг.

 

            Шүүхээс тогтоосон хэргийн үйл баримтаас дүгнэхэд шүүгдэгч А.******* нь хүнсний дэлгүүрээс төв замын эсрэг урсгал руу буюу гарцаар зам руу нийлэх хөдөлгөөн хийхдээ гарц, зам хоёрын огтлолцол хэсгийг бүрэн хяналгүйгээр зам хөндлөн гарч явсан явган зорчигч, насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******г мөргөж, зам тээврийн осол гаргаж, насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******гийн биед “цээжний 12 дугаар нугалам, бүсэлхийн 1 дүгээр нугалмын шахагдсан хугарал, нугас дарагдал, сэрээний 10, 11 дүгээр нугалмын арын сэртэн, ууцны 1 дүгээр нугалмын баруун талын их далавчны сэлтэрсэн хугарал, баруун талын сүүжний дэлбээ яс ууц сүүжний үе дайрсан хоёрлосон хугаралтай, баруун талын умдаг яс дээд болон доод салаа дайрсан хугарал, зүүн талын умдаг ясны хугарал” гэмтэл бүхий хүнд хохирол учруулсан үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан гэмт хэргийн шинжийг хангаж байна.

 

            Өөрөөр хэлбэл шүүгдэгч А.*******ын улсын дугаартай Киа Бонго маркийн бүхээгтэй цагаан өнгийн тээврийн хэрэгслийг жолоодон “” хүнсний дэлгүүрийн авто зогсоолоос төв зам руу нийлэхээр эргэх хөдөлгөөн хийх явцдаа зам хөндлөн гарахаар явж байсан явган зорчигч Э.*******г мөргөсөн үйлдэл, үүний улмаас Э.*******гийн биед учирсан хүнд хохирол хоёрын хооронд шалтгаант холбоо тогтоогдож байна.

 

Иймд улсын яллагчийн дүгнэлтийг хүлээн авч, шүүгдэгч А.*******ыг тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөний улмаас нэг хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй байна гэж шүүх дүгнэв.

 

            1.4. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийн талаар:

 

1. Гэмт хэргийн улмаас насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******гийн эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан бөгөөд насанд хүрээгүй хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгчөөс мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад баримтаар нэхэмжилсэн зүйлгүй байсан ба харин шүүх хуралдаанд насанд хүрээгүй хохирогчийн оношилгоо, эмчилгээ, эм тариа, бензиний зардал болон хууль ёсны төлөөлөгч Х.*******ийн эмчилгээний зардал зэрэгт баримтаар 5,918,419 төгрөг нэхэмжилсэн.

 

Шүүхээс насанд хүрээгүй хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн гаргаж өгсөн баримтуудыг судалж үзээд энэ гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршигтай холбоотой буюу насанд хүрээгүй хохирогчийн эмнэлгийн тусламж үйлчилгээтэй холбоотой 2,115,919 төгрөгийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзсэн.

 

2. Шүүх анагаах ухааны шинжилгээний газрын Шүүх сэтгэцийн шинжилгээний тасгийн шинжээчийн 2025 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдрийн 1712 дугаартай дүгнэлтээр “Э.*******гийн сэтгэцэд гэмтлийн дараах стресст үзүүлэх хариу урвалын шинжүүд хүнд түвшинд илэрч байна. Энэ нь гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн дөрөвдүгээр зэрэглэлд хамаарна...” гэх дүгнэлтийг үндэслэн Улсын дээд шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдааны 2023 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн 25 дугаар тогтоолоор баталсан “Хүний сэтгэцэд хор уршгийг арилгах, нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-д зааснаар “Дөрөвдүгээр зэрэглэл ...Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 23 дахин нэмэгдүүлснээс 45,99 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хүртэл хэмжээний нөхөн төлбөрийг олгоно” гэж тогтоосны дагуу насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******гийн эрүүл мэндэд энэ гэмт хэргийн улмаас амь насанд аюултай хүнд хохирол учирсан, гэмтлийн улмаас хоёр удаа хагалгаанд орсон, дахин эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай, хэвтрийн дэглэм сахисан, хичээл завсардсан, эмэгтэй, 17 настай, аарцгийн яс хугарсан, үүнээс үүдэн гарах сөрөг үр дагавар зэргийг харгалзан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 40 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээгээр (792,000х40=31,680,000 төг) буюу 31,680,000 төгрөгөөр тогтоож нөхөн төлбөрийг олгох нь зүйтэй гэж үзэв.

 

3. Мөн уг гэмт хэргийн улмаас насанд хүрээгүй хохирогч нь эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авч, эрүүл мэндийн даатгалын сангаас насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******гийн тусламж үйлчилгээнд 6,135,330 төгрөгийг зарцуулсан байх бөгөөд шүүгдэгч А.******* нь уг төлбөрүүдийг Эрүүл мэндийн даатгалын санд төлж барагдуулсан байх тул түүнийг Эрүүл мэндийн даатгалын санд төлөх төлбөргүй гэж үзэв.

 

            Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад буюу 2025 оны 04 дүгээр сарын 17-ны өдөр шүүгдэгч А.******* нь насанд хүрээгүй хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгчийн дансанд хохиролд 5,000,000 төгрөг төлсөн болох нь хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдож байна.

 

Шүүхээс насанд хүрээгүй хохирогчийн эмнэлгийн тусламж үйлчилгээтэй холбоотой гарсан зардал 2,115,919 төгрөг, сэтгэцэд учирсан гэм хорын хохирлын нөхөн төлбөр 31,680,000 төгрөг, нийт 33,830,919 төгрөгөөс шүүгдэгчийн хохиролд төлсөн 5,000,000 төгрөгийг хасаж тооцон Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.1, 505 дугаар зүйлийн 505.1, 511 дүгээр зүйлийн 511.3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч А.*******аас 28,830,919 төгрөгийг гаргуулж, насанд хүрээгүй хохирогч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч нарт олгохоор шийдвэрлэсэн.

 

Насанд хүрээгүй хохирогчийн биед хүнд хохирол учирсан тул насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******, түүний хууль ёсны төлөөлөгч нь гэмт хэргийн улмаас учирсан гэм хорын хохирол буюу цаашид гарах эмчилгээний зардлыг нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч А.*******аас жич нэхэмжлэх эрхтэй болохыг дурдах нь зүйтэй байна.

 

            Шүүхээс шүүгдэгч А.*******ыг гэм буруутайд тооцсон шүүхийн шийдвэр гарсны дараа шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нараас “хохирол нөхөн төлөх үндэслэлээр завсарлах авах” хүсэлт гаргасныг шүүх хүлээн авч шүүх хуралдааныг ажлын 5 хоногоор завсарлуулсан ба энэхүү хугацаанд шүүгдэгч А.******* нь насанд хүрээгүй хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч Х.*******өд хохирлын нийт мөнгө болох 28,830,919 төгрөгийг төлсөн байх тул шүүгдэгчийг энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүйд тооцов.  

 

            Хоёр. Эрүүгийн хариуцлагын талаар:

 

            Шүүх хуралдаанд улсын яллагч “шүүгдэгч А.*******ад Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийг 4 жилийн хугацаагаар хасаж, 2 жилийн хугацаагаар хорих ял оногдуулах, хорих ялыг нээлттэй хорих байгууллагад эдлүүлэх” гэсэн дүгнэлт,

            шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Б.Чулуунгэрэл “шүүгдэгч А.******* нь тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа болгоомжгүй гэмт хэрэг үйлдсэн, тухайн үед эмнэлгийн тусламж дуудсан, эмнэлгийн байгууллагад хүргэж өгсөн, эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гарсан зардал болон шүүхээс тогтоосон хохирлыг нөхөн төлсөн, цаашид гарах эмчилгээний зардлыг нөхөн төлөхөө илэрхийлж байгаа зэргийг харгалзан зорчих эрхийг хязгаарлах ял эсхүл Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.1 дүгээр зүйлийг журамлан хорих ял оногдуулахгүйгээр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 7.3 дугаар зүйлд заасан гэмт хэргийн хор уршгийг арилгах талаар арга хэмжээ авах үүрэг хүлээлгэж өгнө үү” гэсэн дүгнэлт,

            хохирогчийн өмгөөлөгч О.Буянтөр “улсын яллагчтай санал нэг байна” гэсэн дүгнэлт, тайлбар тус тус гаргасан болно.

 

            Шүүгдэгч А.******* нь урьд эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудсаар Цагдаагийн ерөнхий газрын бүртгэлийн санд бүртгэгдээгүй буюу ял шийтгэлгүй байх ба шүүгдэгчид эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.1-д заасан “тохиолдлын шинжтэй нөхцөл байдлын улмаас анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн”, мөн хэсгийн 1.2-д заасан “...учруулсан хохирлыг төлсөн”-ийг эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх нөхцөл байдалд тооцож, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй.

 

            Шүүх шүүгдэгч А.*******ад эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхэд гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал (авто зогсоолоос төв зам руу нийлэхээр эргэх хөдөлгөөн хийх явцдаа явган зорчигч явж байгаа эсэхийг бүрэн хянаагүй зам тээврийн осол гаргасан байдал), учирсан хохирол, хор уршгийн шинж чанар (насанд хүрээгүй хохирогчийн эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан, хохирлыг төлж барагдуулсан, цаашид гарах гэм хорын хохирлыг нөхөн төлөхөө илэрхийлсэн байдал), хувийн байдал (анх удаа гэмт хэрэг үйлдсэн, гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн) зэргийг харгалзан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхийг 4 жилийн хугацаагаар хасаж, 2 жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулж, 2 жилийн хугацаанд Налайх дүүргийн нутаг дэвсгэрээс явахыг хориглох, эрх бүхий байгууллагын зөвшөөрөлтэйгөөр оршин суух газраа өөрчлөх, зорчих үүргийг хүлээлгэж, түүнд хяналт тавихыг түүний оршин суугаа газрын Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад даалгаж шийдвэрлэв. 

 

Шүүгдэгч нь зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг биелүүлээгүй бол шүүх зорчих эрхийг хязгаарлах ялын эдлээгүй үлдсэн хугацааны нэг хоногийг хорих ялын нэг хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг анхааруулж, урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлж шийдвэрлэв.

 

            Энэ хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 ширхэг СД-г хавтаст хэргийн хугацаа дуустал хэрэгт хадгалж, шүүгдэгч А.******* нь цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгө, орлогогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдах нь зүйтэй байна.

 

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2 дугаар зүйлийн 1, 4, 36.6, 36.7, 36.8, 37.1 дүгээр зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон

 

ТОГТООХ нь:

 

1. ******* овогт *******гийн *******ыг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т заасан тээврийн хэрэгслийн жолооч хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөний улмаас нэг хүний эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

 

2. Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 27.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.3-т зааснаар шүүгдэгч А.*******ын тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхийг 4 (дөрөв) жилийн хугацаагаар хасаж, 2 (хоёр) жилийн хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэсүгэй.

 

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч А.*******ыг 2 (хоёр) жилийн хугацаанд Налайх дүүргийн нутаг дэвсгэрээс явахыг хориглох, эрх бүхий байгууллагын зөвшөөрөлтэйгөөр оршин суух газраа өөрчлөх, зорчих үүргийг хүлээлгэж, түүнд хяналт тавихыг түүний оршин суугаа газрын Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад даалгасугай.

 

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.5 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч А.******* нь зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг биелүүлээгүй бол шүүх зорчих эрхийг хязгаарлах ялын эдлээгүй үлдсэн хугацааны 1 (нэг) хоногийг хорих ялын 1 (нэг) хоногоор тооцож хорих ялаар солихыг мэдэгдсүгэй.

 

5. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.7 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч А.*******ад оногдуулсан тээврийн хэрэгслийг жолоодох эрхийг 4 (дөрөв) жилийн хугацаагаар хасах нэмэгдэл ялын зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолсугай.

 

6. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.5 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар насанд хүрээгүй хохирогч Э.*******, түүний хууль ёсны төлөөлөгч нар гэмт хэргийн улмаас учирсан гэм хорын хохирол буюу цаашид гарах эмчилгээний зардлыг нотлох баримтаа бүрдүүлэн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч А.*******аас нэхэмжлэх эрхтэйг дурдсугай.

 

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 21.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдсан 1 (нэг) ширхэг СД-г хавтаст хэргийн хугацаа дуустал хэрэгт хадгалж, шүүгдэгч нь цагдан хоригдсон хоноггүй, энэ тогтоолоор бусдад төлөх төлбөргүй, хэрэгт битүүмжлэгдсэн хөрөнгө орлогогүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй болохыг тус тус дурдсугай.

 

8. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.5-д зааснаар шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч А.*******ад урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

 

9. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүхийн шийтгэх тогтоол уншин сонсгосноор хүчинтэй болохыг дурдсугай.

 

10. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.2 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл прокурор, дээд шатны прокурор, оролцогч шийтгэх тогтоол гардан авсан буюу хүргүүлснээс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах, эсэргүүцэл бичих эрхтэй болохыг дурдсугай.

 

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                         Э.ЭНХЖАРГАЛ