МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

            Дундговь аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхийн шүүгч З.Ууганбаяр даргалж тус шүүхийн “А” танхимд нээлттэй хийсэн эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаанд

            Нарийн бичгийн дарга М.Ууган-Адъяа

Улсын яллагч О.Одончимэг

Хохирогчийн өмгөөлөгч Д.Долгорсүрэн

Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч Т.Дашцэрэн

Шүүгдэгч ******* нарыг оролцуулан Дундговь аймгийн Прокурорын газрын хяналтын прокуророос Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн **************.6 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн *******т холох эрүүгийн ******* дугаартай  хэргийг 04 оны ************** дүгээр сарын *******9-ний өдөр хүлээн авч, шүүх хуралдаанаар хэлэлцэв.

Шүүгдэгчийн биеийн байцаалт: Монгол Улсын иргэн ******* оны ******* сарын *******-ны өдөр Дундговь аймгийн *******суманд төрсөн, ******* настай, эрэгтэй, бага боловсролтой, мэргэжилгүй, малчин, ам бүл *******, Дундговь аймгийн *******сумын дугаар баг Баруун тоодог гэх газар нутаглах, улсаас авсан гавьяа шагналгүй,

урьд Дундговь аймгийн 4 дүгээр хэсгийн шүүхийн *******988 оны 07 дугаар сарын 5-ны өдрийн 4/************** дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолоор *******986 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн *******53 дугаар зүйлийн *******53. дахь хэсэгт зааснаар 700 төгрөгөөр торгох ялаар шийтгүүлсэн,

Дундговь аймгийн сум дундын шүүхийн *******994 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ний өдрийн таслан шийдвэрлэх тогтоолоор *******986 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн *******3 дугаар зүйлийн *******3.4 дэх хэсэгт зааснаар жилийн хугацаагаар тэнссэн,

Дундговь аймгийн сум дундын шүүхийн *******996 оны 06 дугаар сарын *******7-ны өдрийн *******7 дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолоор *******986 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 39 дүгээр зүйлийн 39.3 дахь хэсэгт зааснаар 3 жил 6 сарын хорих ялаар,

Дундговь аймгийн сум дундын шүүхийн 000 оны 07 дугаар сарын *******-ний өдрийн **************0 дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолоор *******986 оны Эрүүгийн хуулийн 39 дүгээр зүйлийн 39. дахь хэсэгт зааснаар ******* жил хорих ялаар,

Дундговь аймгийн сум дундын шүүхийн 003 оны 09 дүгээр сарын 03-ны өдрийн 93 дугаартай шийтгэх тогтоолоор 00 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн *******8******* дүгээр зүйлийн *******8*******..3 дахь хэсэгт зааснаар 5 жил хорих ялаар,

Дундговь аймаг дахь сум дундын шүүхийн 009 оны 05 дугаар сарын *******-ны өдрийн 4******* дугаартай шийтгэх тогтоолоор 00 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 99 дүгээр зүйлийн 99. дахь хэсэгт зааснаар 5******* цаг албадан ажил хийх ялаар,

Дундговь аймаг дахь сум дундын шүүхийн 0************** оны *******0 дугаар сарын 0-ны өдрийн 69 дугаартай шийтгэх тогтоолоор 00 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн *******6 дугаар зүйлийн *******6..*******, *******6..3 дахь хэсгүүдэд зааснаар 8 жилийн хугацаагаар хорих ялаар,

Дундговь аймаг дахь сум дундын шүүхийн 0******* оны 06 дугаар сарын 08-ны өдрийн 46 дугаартай шийтгэх тогтоолоор 00 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн *******6 дугаар зүйлийн *******6..*******, *******6..3 дахь хэсгүүдэд зааснаар 8 жил 6 сарын хугацаагаар хорих ялаар,

Дундговь аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 03 оны ******* дугаар сарын *******-ны өдрийн *******54 дугаартай шийтгэх тогтоолоор Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн **************.6 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар 600 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу 600.000 төгрөгөөр торгох ялаар тус тус шийтгүүлсэн овогт /регистрийн дугаар ЗИ69****************************/.

          Шүүгдэгчийн холсон хэргийн талаар /Яллах дүгнэлтэд дурдсанаар/:

          Шүүгдэгч ******* нь согтуурсан үедээ буюу 04 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн 0 цагийн үед Дундговь аймгийн *******сумын дугаар багийн нутаг Эхэн шавар гэх газарт оршин суух гэрийн гадаа “чи утсаа авдаггүй, малын сураг хэлдэггүй” гэж хэлэн маргалдаж, улмаар хохирогч баруун гарын хавьтан болон булчин хэсэгт 3 удаа мөн зүүн гарын булчин хэсэг, баруун чихний омог хэсэг, нурууны баруун хэсэгт нийт 6 удаа хутгалж, нүүрэн тус газар удаа хутгаар зүсэж, түүний биед олон тооны шарх гэмтэл учруулан, өвдөлт зовуурь шаналал үүсгэж эрүүл мэндэд нь баруун мөр, баруун бугалга, зүүн бугалга, нуруунд сорви бүхий хөнгөн хохирол санаатай учруулах гэмт хэргийг “онц харгис хэрцгийгээр” гэсэн хүндрүүлэх нөхцөл байдалтайгаар үйлдсэн гэмт хэрэгт холжээ.

ТОДОРХОЙЛОХ НЬ:

Шүүхийн хэлэлцүүлгээр дараах нотлох баримтуудыг шинжлэн судлав. Үүнд:

            Шүүгдэгч ******* шүүхийн хэлэлцүүлэгт: “Мэдүүлэг өгөхгүй, асуусан асуултад хариулна” гэв.

            Шүүгдэгч *******ын мөрдөн байцаалтын шатанд яллагдагчаар өгсөн: “Би прокурорын тогтоолыг хүлээн зөвшөөрч байна. 04 оны 05 дугаар сарын 03-ны орой Дундговь аймгийн *******сумын -р багийн нутагт байх өөрийн гэрээс мотоциклтой гараад Шавар гэх газарт байх гэдэг айлд мал сурах гэж очсон юм. Гэрт нь очиход гэртээ эхнэр хамт байсан. Би тэдний гэрт яваад орсон чинь "пизда пизда би ер нь явлаа" гэж хэлээд гэрээсээ гараад явсан. Тэгэхээр нь би "хаашаа пизда вэ?” гэж хэлээд араас нь гарсан юм. Тэгээд би гийн гэрийн гадаа баруун өмнө хэсэгт тэй зууралцаж авсан. Тэгээд гутлын түрийнд байсан жижиг хутгаа гаргаж ирээд г айлгах гэж байгаад биед нь хатгачихсан байсан. Тэгээд гийн баруун харьтнаас нь цус гараад байхаар нь юмаар боож өгсөн тийм л зүйл болсон.  Бид хоёр бага наснаасаа найзалж өссөн, цэргийн онжав хүмүүс байгаа юм. Бид хоёрт өр авлага өс хонзон гэх зүйл байхгүй. Би хэрэг болдог өдрийн өмнөх өдөр *******сумын төв орохдоо дэлгүүрээс авсан байсан 0.75 литрийн "Агар" нэртэй архи шилийг хөдөө ганцаараа уусан юм. Нилээн их согтолттой байсан үйл явдлыг бүдэг бадаг санаж байгаа. Манай гэрт байсан хутга байгаа юм. Хэрэг гардаг өдөр би адуугаа засах гээд гутлын түрийндээ хийгээд аваад явж байсан юм. Би ял шийтгэл эдэлж байсан. Би ******* оны ******* сарын *******-нд Дундговь аймгийн *******суманд төрсөн. Эхээс 5-уулаа айлын том хүүхэд. Дундговь аймгийн *******сумын Буянт багийн сургуульд *******98******* онд нэг жил суралцаад сургуулиас гарсан. Цэргийн албыг Өмнөговь аймгийн 0*******67-р ангид *******988-*******990 онд хаасан. Цэргээс ирээд мал дээр гарч мал маллаж амьдарсан. Одоо *******сумын Буянт багт ганцаараа мал маллаж амьдарч байна.” гэх мэдүүлэг /*******-р хх-ийн 8, -р хх-ийн 49/

Хохирогч : “Манайх *******сумын дугаар багийн нутаг Эхэн шавар гэх газар оршин суудаг. 04 оны 05 дугаар сарын 03-ны орой 0 цагийн үед манай гэрт гаднаас Су. гэх хүн миний хадам ах Сү. нар ирсэн. Су.ын нүүр нь цус болсон гаднаас орж ирсэн. Манайд ирэхдээ өөр хүмүүстэй хэрэлдэж маргалдсан юм шиг байсан. Тэгээд Су. манайд нүүрнийхээ цусыг угаасан надтай мэнд мэдчихээд намайг дарамтлах өнгө аястай байсан. Тэгээд надаас Су. тэмээ сурсан би завгүй худаг дээр олон хүн мотор асааж тэмээ усалдаг тэмээ бол хаашаа хамаагүй гарна би танай тэмээг хараагүй гэсэн. Тэгээд Су. надад хандаж чи миний тэмээг хэлсэнгүй нууж байна гэхээр нь би Су.т хандаж пизда минь чи намайг хулгайд сэрдэж байна уу гэхэд Су. би чамайг хулгайд сэрдээгүй гэсэн. Гэхдээ чи утсаа авдаггүй малын сураг хэлдэггүй гээд надтай хэрэлдэх гээд байхаар нь би дээлээ өмсөөд гэрээс гарсан. Тэгээд мотоцикл дээрээ мордоод мотоциклоо асаах гэтэл Су. миний араас гарч ирээд намайг заамдаж аваад миний нүд рүү хуруугаа хийх гээд байхаар нь би зөрүүлээд заамдаад автал Су. миний баруун гарын мөр рүү хутгаар хутгалсан. Тэгээд миний толгой эргээд доошоо сөхрөөд суухад миний нуруу мөр рүү хутгаар хатгаад байх шиг байсан. Би тухайн үед ухаан балартаад юу болсныг сайн мэдээгүй. Тэгтэл гэрээс хадам ах Сү. гарч ирж салгасан. Тэгээд би гэрт орсон эхнэр хүүхэд сумын эмнэлэгт дуудлага өгсөн. Цус маш их алдсан толгой эргээд босож чадахгүй байсан. цаг орчмын дараа сумын эмч ирж дусал тариа хийсэн. Тэгээд тэр шөнөө Дундговь аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн яаралтай тусламжид үзүүлж эмнэлэгт хэвтсэн. Би Су.ыг зүс танина ямар нэгэн ах дүү төрөл садны холбоо байхгүй. Гэрийн гадаа би, Су., хадам ах Сү. байсан. Дараа нь миний эхнэр миний охин С.Чанцал нар гарч ирсэн. Би Су.аас өөр хүнтэй хэрэлдэж маргалдаагүй. Су. миний баруун гарын хавьтан болон булчин хэсэгт 3 удаа хутгалсан. Мөн зүүн гарын булчин хэсэг, баруун чихний омог хэсгийг болон, нурууны баруун хэсэгт нийт 6 удаа хутгалсан. Тэгээд миний нүүрний баруун хэсэгт удаа хутгаар зүссэн. Су. өөрөө манайд ирж малын сураг хэлдэггүй гэж хэрүүл өдөөд байсан. Би эрүүл байсан. Харин Су. халамцуу бага зэргийн согтолттой байсан. Су. бол өөрийн гаргаж байгаа үйлдлээ хянах бүрэн чадвартай байсан. Су. жижиг хутгатай байсан би сайн харж чадаагүй. Су. миний баруун гарын хавьтан болон булчин хэсэгт 3 удаа хутгалсан мөн зүүн гарын булчин хэсэг, баруун чихний омог хэсгийг болон, нурууны баруун хэсэгт нийт 6 удаа хутгалсан. Тэгээд миний нүүрний баруун хэсэгт удаа хутгаар зүссэн. Сэтгэл санааны хохирол тогтоолгох хүсэлтэй байна. Би маш их гомдолтой, шүүх эмнэлэгт үзүүлж гэмтлийн зэрэг тогтоолгох хүсэлтэй байна. Мөн надад учирсан хохирлыг бүрэн төлүүлэх хүсэлтэй байна.” гэх мэдүүлэг /*******-р хх-ийн *******-*******4, 3*******-3, *******54, -р хх-ийн 3*******, -р хх-ийн **************0/

Гэрч : “Би Улаанбаатар хотод нөхөр хүүхдийн хамт амьдардаг. 04 оны 04 дүгээр сарын 3-ны өдөр хөдөө гэртээ аав ээждээ туслахаар очсон. 04 оны 05 сарын 03-ны орой 0 цагийн үед манай гэрт гаднаас Су. гэх хүн манай ээжийн ах Сү. нар ирсэн. Су. гэх хүний нүүр нь цус болсон гаднаас орж ирсэн. Манайд ирэхдээ өөр хүмүүстэй зодолдсон юм шиг байсан. Би айгаад хүүхдээ дагуулаад гэрээс гараад отрын сууцандаа орсон. Тэгээд байж байтал 30 орчим минутын дараа миний ээж уйлсан орж ирээд аавыг чинь хутгалчихлаа гэхээр нь би ээжтэй хамт гарч ирэхэд гэрийн гадаа миний аав гарын шууг дагаад цус урсаж байсан. Тэгээд аавыгаа аваад гэр рүүгээ орсон. Тэгээд хартал миний аав баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтанд ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсэгт ******* удаа нийт 6 удаа хутгалсан байсан. Мөн нүүрний баруун хэсэгт удаа хутгаар зүссэн байсан. Тэгээд бид хэд сумын эмнэлэгт 0 цаг 0 минутад дуудлага өгсөн. Түргэн иртэл миний аав царай нь цонхийж цус маш их алдаж толгой нь эргээд унах гээд байсан. Тэгээд сумын эмч цаг 30 минутад ирсэн, эмч цаг орчим миний аавд дусал тариа хийж өвчин намдаах тариа хийсэн. Тэр шөнөө Дундговь аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн яаралтай тусламжинд 03 цаг өнгөрч байхад үзүүлж одоо нэгдсэн эмнэлгийн мэс заслын тасагт хэвтэн эмчлүүлж байна. Су.ыг харахад нүүрний баруун хэсэг нь цус болсон манайд ирсэн. Хэнтэй маргалдаж гэмтэл авсныг нь мэдэхгүй миний аав Ч. ямар нэгэн гэмтэлгүй эрүүл байсан. Су. гэх хүн миний аавыг хутгаар гэмтээсэн. Миний аав Ч.г гэртээ байхад гаднаас Су. согтуу орж ирээд хэрүүл өдөөд байсан гэсэн.  Тэгээд аав хэрүүл болох нь гээд гэрээс гартал Су. миний аав араас дагаж гараад гэрийн гадаа хутгалсан байсан. Манай гэрт гаднаас Су. согтуу орж ирээд шууд мэндийн зөрүүгүй миний аав Ч.д хандаж муусайн баячууд малын сураг асуухаар утсаа авдаггүй малын сураг хэлдэггүй гээд хэрүүл өдсөн. Тэгээд миний аав Ч. хэрүүл болох нь би явлаа гээд гэрээсээ гартал араас нь гарч очоод хутгалсан байсан. Миний аав Ч. эрүүл байсан. Су. бага зэргийн согтолттой байсан. Гэхдээ би Су.ыг өөрийн гаргаж байгаа үйлдлээ удирдан хянах чадвартай байсан гэж бодож байна, яагаад гэвэл намайг гэрээс гарахад намайг таньж миний нэрээр дуудаж байсан. Су. гэх хүн 00 оны 07 сард Шүлүүтэй гэх газар манай хөдөө гэр нүүдлээр явж байхад нэг удаа манайд ирж байсан. Тэр өдрөөс хойш надтай таарч байгаагүй. Миний аав баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтан хэсэгт ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсэгт ******* удаа хутгалсан байсан. Гэхдээ нүүрний баруун хэсэгт газар хутгаар зүссэн нуруу болон баруун чих хэсэгт хутгалсан гэмтэл бол зүсэгдсэн байсан. Зүүн гарын булчин хэсэгт хутгалсан гэмтэл бол хутгаар эгц хатгасан байсан. Баруун гарын булчин болон мөрөнд хутгалсан гэмтэл нилээн гүн байсан. Миний аавыг хутгаар гэмтээсэн Су. урьд өмнө ял шийтгэл эдэлж байсан. 03 онд хүн хутгаар гэмтээгээд цагдаад шалгагдаж байсан гэж сонссон, мөн нутгийн иргэдийг айлгаж хэл амаар доромжилж архи нэхэж дарамталдаг. Нутгийн иргэд тухайн хүнээс маш их айдаг.” гэх мэдүүлэг /*******-р хх-ийн *******7-*******9/

Гэрч С.: “Манайх *******сумын дугаар багийн нутаг Эхэн шавар гэх газар байдаг. 04 оны 05 сарын 03-ны орой 0 цагийн үед манай гэрт гаднаас Су. гэх хүн миний төрсөн ах Сү.ын хамт ирсэн. Су. гэх хүний нүүр нь цус болсон гаднаас орж ирсэн. Тэгээд нүүрнийхээ цусыг угаасан. Су. манайхаас архи нэхсэн. Би архи байхгүй гэхэд Су. ганц удаа юм чинь архи өгчих гэсэн би архи байхгүй болохоор байхгүй гэсэн. Тэгээд Су. танайх утсаа авдаггүй малын сураг хэлдэггүй гэж агсам тавих өнгө аястай байсан. Тэгээд миний нөхөр Ч. утас ажиллахгүй байгаа усан дээр ирсэн малыг хэн хүнгүй усалдаг болохоор би мэдэхгүй байна гэсэн. Тэгээд миний нөхөр Ч. Су.т хандаж чи манайд хэрүүл өдөх гэж ирсэн байна би явлаа гээд гэрээс гарсан. Тэгээд араас нь Су. гарсан. Удалгүй Сү. ахын хамт гэрээс гартал гэрийн баруун талд миний нөхөр баруун мөрөө дарсан цус нь гараад байж байсан. Би тэгээд гэрийн хойд отрын сууцанд байсан охин хэлэх гээд явсан. Охины хамт эргээд ирэхэд баруун гараас их хэмжээний цус гараад байсан. Тэгээд миний охин С.Чанцал Ч.г гэртээ авч орсон. Би отрын сууцанд зээ нараа хараад байж байсан. Би тэгээд 40 орчим минутын дараа гэрт ороход баруун гарыг боосон байдалтай цус гараад байсан. Тэгээд сумын эмч ирээд цус тогтоох тариа дусал боолт хийгээд аймаг аваад явсан. Су.ыг харахад нүүрний баруун хэсэг нь цус болсон манайд ирсэн. Хэнтэй маргалдаж гэмтэл авсныг нь мэдэхгүй. Миний нөхөр Ч. ямар нэгэн гэмтэлгүй эрүүл байсан. Су. гэх хүн миний нөхрийг хутгаар гэмтээсэн. Миний нөхөр гэртээ боолт хийлгээд байж байхдаа Су. намайг хутгаар олон удаа хутгалсан гээд байсан. Миний нөхөр Ч.г гэртээ байхад гаднаас Су. согтуу орж ирээд хэрүүл өдөөд байсан. Тэгээд хэрүүл болох нь гээд гэрээс гартал Су. миний нөхөр араас дагаж гараад гэрийн гадаа хутгалсан. Манай гэрт гаднаас Су. согтуу орж ирээд малын сураг асуухаар утсаа авдаггүй малын сураг хэлдэггүй гээд хэрүүл өдсөн. Тэгээд миний нөхөр Ч. хэрүүл болох нь би явлаа гээд гэрээсээ гартал Су. чи зугтааж байгаа бол дахин ирж чамтай хэрүүл өднө гээд араас нь гарч очоод хутгалсан. Миний нөхөр Ч. эрүүл байсан. Су. бага зэргийн согтолттой байсан. Гэхдээ би Су.ыг өөрийн гаргаж байгаа үйлдлээ удирдан хянах чадвартай байсан гэж би бодож байна. Миний нөхөр баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтан хэсэгт ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсэгт ******* удаа хутгалсан байсан. Гэхдээ нүүрний баруун хэсэгт газар хутгаар зүссэн нуруу болон баруун чих хэсэгт хутгалсан гэмтэл бол дээрээс эгц доошоо нилээн гүн зүсэгдсэн байсан. Зүүн гарын булчин хэсэгт хутгалсан гэмтэл бол хутгаар эгц хатгасан байсан. Баруун гарын булчин болон мөрөнд хутгалсан гэмтэл бол нилээн гүн байсан. Су. бол урьд өмнө ял шийтгэл эдэлж байсан. 03 онд хүн хутгаар гэмтээгээд цагдаад шалгагдаж байсан гэж сонссон. Мөн нутгийн иргэдийг айлгаж хэл амаар доромжилж архи нэхэж дарамталдаг. Нутгийн иргэд тухайн хүнээс маш их айдаг. “ гэх мэдүүлэг /*******-р хх-ийн 6-8/

Гэрч *******ын: “Би 04 оны 05 сарын 03-ны орой Сайханаа гэх айлын гадаа мотоциклоо янзлаад байж байтал 0 цагийн үед Су. гэх хүн ирсэн. Ирэхдээ нүүрний баруун хэсэг бага зэрэг шалбарч урагдсан байдалтай байсан. Тэгээд Су. намайг хамт д очоод ирье гэсэн. Тэгээд Сайханаа гэх айлаас баруун урагш орчим километрт байх д хамт очсон. Су. нүүрнийхээ цусыг угаасан. Тэгээд Ч. Су. нар тэмээ малын сураг хэлсэнгүй гээд хоорондоо маргалдсан. Тэгээд Ч. Су.т хандаж чи манайд надтай хэрүүл хийх гэж ирсэн байна би явлаа гээд гэрээс гарсан. Тэгтэл араас нь Су. хамт гарсан. Удалгүй би араас нь гарахад гэрийн баруун талд Ч. болон Су. нар заамдалцаад байж байсан. Тэгээд би голоор нь орж салгатал баруун гараас их хэмжээний цус гарч байсан. Тэгээд эхнэр охин С.Чанцал нар ирсэн. Тэгээд гарыг боогоод гэртээ авч орсон. Би гэрийн гадаа Су.тай хамт байсан. Тэгээд сумын эмч ирээд Ч.г аймаг аваад явсан. Ч. миний төрсөн дүү С. нөхөр харин Су. бол хамаатан биш нэг багийн хүмүүс зүс танина. Би эрүүл байсан. Су. анх надтай уулзахдаа нүүрний баруун хэсэг нь цус болсон ирсэн. Гэхдээ Ч. ямар нэгэн гэмтэлгүй эрүүл байсан. Су. гэх хүнтэй хамт гэрээс гарсны дараа баруун мөрнөөс их хэмжээний цус гарсан. Тухайн үйл явдал болоход гадаа гэгээтэй нар яг шингэж байсан. Тэмээ малын сураг хэлдэггүй гээд Су.тай маргалдаж байсан. Ч. эрүүл байсан. Су. бага зэргийн согтолттой байсан. Ч.г Су. хутгаар гэмтээсэн. *******сумаас эмч ирээд баруун гарын цусыг цэвэрлэхэд баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтан хэсэгт ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсгээс цус гарсан байсан. Би өөр зүйл мэдэхгүй.” гэх мэдүүлэг /*******-р хх-ийн 3*******-3/

Дундговь аймгийн Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 04 оны 05 дугаар сарын *******-ны өдрийн *******58 дугаартай “...Чулуу овогтой /ЗИ69*********************9*******8/-ийн биед баруун чих, хацар, мөр, бугалгын шарх, баруун мөрөнд зулгаралт гэмтэл тогтоогдлоо. Уг гэмтлүүд нь ир үзүүртэй зүйлийн олон удаагийн үйлчлэлээр, хэрэг болсон гэх цаг хугацаанд үүсгэгдсэн байх боломжтой. Баруун мөрний зулгаралт гэмтэл нь гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын .6-д зааснаар гэмтлийн зэрэгт хамаарахгүй, бусад гэмтлүүд нь тус бүр болон бүрдэл байдлаар эрүүл мэндийг түр хугацаагаар сарниулах тул гэмтлийн зэрэг тогтоох журмын .4.*******-т зааснаар гэмтлийн хөнгөн зэрэгт хамаарна...” гэх шинжээчийн дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлт /*******-р хх-ийн 5*******-53/

Дундговь аймгийн Шүүх шинжилгээний хэлтсийн 04 оны ******* дугаар сарын 06-ны өдрийн 07 дугаартай нэмэлт шинжилгээний “Ирүүлсэн материалаар дүгнэлт гаргах боломжтой байна. биед баруун мөр, баруун бугалга, зүүн бугалга, нуруунд сорви тогтоогдлоо. 04 оны 05 сарын*******-ны өдрийн *******58 дугаартай шинжилгээний дүгнэлтэд өөрчлөлт орохгүй. биед үүссэн гэмтэл нь хүний эрүүл мэндэд учирсан хохирлын зэрэг тогтоох журмын 3.*******.*******-т зааснаар хохирлын хөнгөн зэрэгт хамаарна.” гэх шинжээчийн дүгнэлт, гэрэл зургийн үзүүлэлт, /-р хх-ийн 34-43/

Шинжээч эмч “Мөрдөгчийн нэмэлтээр шинжээч томилсон тогтоолд хавсаргасан эмч Сонсгол сэргээх төв ХХК дугаар гэх бичиглэл бүхий биед үзлэг хийсэн ******* хуудас баримтыг хүлээн авсан, дүгнэлтээ тусгаагүй. Учир нь дээрх бичгийг шууд нотлох баримтын хэмжээнд үнэлэх боломжгүй. Дээрх баримт дээр байгаа тоног төхөөрөмжөөр хийсэн шинжилгээг нарийн мэргэжлийн эмч уншиж дүн анализ хийгдээгүй учир тухайн бичгийг ямар учиртай, юунд хийгдсэн талаар нарийн мэргэжлийн эмч биш учир мэдэхгүй байна. Нэмэлтээр гаргасан 07 дугаартай шинжилгээг хийлгэхээр 04 оны ******* сарын 0-ны өдөр Ч. нь өөрийн биеэр ирж үзлэг хийлгэсэн. Үзлэгээр баруун чихний орчимд ямар нэгэн гэмтэл болон сорив тогтоогдоогүй. Иймд урьд гаргасан *******58 дугаартай шинжилгээний явцад тогтоогдсон чих орчимд үүссэн гэмтлээс болж сонсгол өөрчлөлт орох эсэхийг тогтоох боломжгүй. Тийм учраас гэмтлийн зэрэгт өөрчлөлт орохгүй.” гэх мэдүүлэг /-р хх-ийн 69/

Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын 05 оны 08 дугаар сарын -ны өдрийн ЕГ085/3*******0 дугаартай “Чулууны /РД: ЗИ69*********************9*******8/-ийн сэтгэцэд дээрх гэмт хэргийн улмаас гэмтлийн дараах стресст үзүүлэх хариу урвалын шинжүүд илэрч байна. Дээрх шинжүүд нь гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хоёрдугаар зэрэглэлд хамаарна. Цаашид сэтгэл зүйн тусламж үйлчилгээнд хамрагдах шаардлагатай” гэх шинжээчийн дүгнэлт /-р хх-ийн *******8-*******0/          

04 оны 05 сарын 03-ны өдрийн гэмт хэргийн талаарх гомдол, мэдээлэл хүлээн авсан тухай тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлтүүд /*******-р хх-ийн -4/

            04 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн хэргийн газрын үзлэг хийсэн тэмдэглэл, гэрэл зургийн үзүүлэлт /*******-р хх-ийн 5-7/

            04 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдрийн хутганд үзлэг хийсэн тэмдэглэл /*******-р хх-ийн 34-35/

04 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн яаралтай тусламжийн хуудас /*******-р хх-ийн 57-6*******/

Эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэхийг шалгах хуудас /*******-р хх-ийн 94/

Дундговь аймгийн 4 дүгээр хэсгийн шүүхийн *******988 оны 07 дугаар сарын 5-ны өдрийн 4/************** дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн 95-*******03/

Дундговь аймгийн сум дундын шүүхийн *******996 оны 06 дугаар сарын *******7-ны өдрийн *******7 дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн *******04-**************9/

 Дундговь аймгийн сум дундын шүүхийн 000 оны 07 дугаар сарын *******-ний өдрийн **************0 дугаартай таслан шийдвэрлэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн *******0-*******7/

Дундговь аймаг дахь сум дундын шүүхийн 009 оны 05 дугаар сарын *******-ны өдрийн 4******* дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн *******8-**************/

Дундговь аймаг дахь сум дундын шүүхийн 0************** оны *******0 дугаар сарын 0-ны өдрийн 69 дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн *******-*******7/

Дундговь аймаг дахь сум дундын шүүхийн 0******* оны 06 дугаар сарын 08-ны өдрийн 46 дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн *******8-*******43/

Дундговь аймаг дахь сум дундын эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 03 оны ******* дугаар сарын *******-ны өдрийн *******54 дугаартай шийтгэх тогтоолын хуулбар /*******-р хх-ийн *******44-*******49/

Хохирлын баримтууд /*******-р хх-ийн *******93-*******94, -р хх-ийн 5-66/

05 оны 04 сарын 0-ны өдрийн *******6/58 дугаартай Дундговь аймгийн Эрүүл мэндийн даатгалын хэлтсийн лавлагаа /-р хх-ийн 90-9*******/ болон шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой хэрэгт цугларсан бусад бичгийн баримтуудыг шинжлэн судлав.

Хэрэгт авагдсан болон шүүхийн хэлэлцүүлэгт судлагдсан дээрх баримтуудыг мөрдөн байцаалтын шатанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу цуглуулж бэхжүүлж авсан байх тул шүүх нотлох баримтаар үнэлж шийдвэрлэлээ.

Шүүхээс хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг шинжлэн судалж, оролцогчдын мэдүүлэг, санал дүгнэлттэй танилцаад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.*******4 дүгээр зүйлийн ******* дэх хэсэгт заасан “Анхан шатны журмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа нь тухайн шүүгдэгчийн хувьд прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн эрүүгийн хэргийн хүрээнд явагдана” гэх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хэмжээ хязгаарын хүрээнд дараах дүгнэлтийг хийлээ. Үүнд:

Үйл баримт, гэм буруугийн талаар:

Шүүхийн хэлэлцүүлэгт судлагдсан дээрх баримтуудаар хохирогч Ч. 04 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн 0 цагийн орчим Дундговь аймгийн *******сумын дугаар багийн нутаг Эхэн шавар гэх газарт байх гэрийнхээ гадаа бусдад зодуулсан үйл баримт тогтоогдлоо. Хохирогч Ч. нь бусдад зодуулсны улмаас түүний эрүүл мэндэд “баруун чих, хацар, мөр, бугалганд шарх, баруун мөрөнд зулгаралт” бүхий хөнгөн хохирол учирсан болох нь Дундговь аймгийн шүүх шинжилгээний хэлтсийн 04 оны 05 дугаар сарын *******-ны өдрийн *******58, 04 оны ******* сарын 06-ны өдрийн 07 дугаартай дүгнэлтүүдээр нотлогдож байна.

Хохирогч эрүүл мэндэд учирсан “баруун чих, хацар, мөр, бугалганд шарх, баруун мөрөнд зулгаралт” бүхий хөнгөн зэргийн хохирлыг шүүгдэгч ******* 04 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдрийн 0 цагийн орчим Дундговь аймгийн *******сумын дугаар багийн нутаг Эхэн шавар гэх газар нутаглах хохирогч гэрийн гадаа архи согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ “малын сураг хэлсэнгүй” гэх шалтгаанаар хутгаар зүсэх, хатгах үйлдлээр учруулсан болох нь:

Хохирогч : “... 04 оны 05 дугаар сарын 03-ны орой 0 цагийн үед манай гэрт гаднаас Су. гэх хүн миний хадам ах Сү. нар ирсэн. ... Су. тэмээ сурсан би завгүй худаг дээр олон хүн мотор асааж тэмээ усалдаг тэмээ бол хаашаа хамаагүй гарна би танай тэмээг хараагүй гэсэн. Тэгээд Су. надад хандаж чи миний тэмээг хэлсэнгүй нууж байна гэхээр нь би Су.т хандаж пизда минь чи намайг хулгайд сэрдэж байна уу гэхэд Су. би чамайг хулгайд сэрдээгүй гэсэн. Гэхдээ чи утсаа авдаггүй малын сураг хэлдэггүй гээд надтай хэрэлдэх гээд байхаар нь би дээлээ өмсөөд гэрээс гарсан. Тэгээд мотоцикл дээрээ мордоод мотоциклоо асаах гэтэл Су. миний араас гарч ирээд намайг заамдаж аваад миний нүд рүү хуруугаа хийх гээд байхаар нь би зөрүүлээд заамдаад автал Су. миний баруун гарын мөр рүү хутгаар хутгалсан. ... доошоо сөхрөөд суухад миний нуруу, мөр рүү хутгаар хатгаад байх шиг байсан...” гэх,

Гэрч : “... 04 оны 05 сарын 03-ны орой 0 цагийн үед манай гэрт гаднаас Су. гэх хүн манай ээжийн ах Сү. нар ирсэн. ... 30 орчим минутын дараа миний ээж уйлсан орж ирээд аавыг чинь хутгалчихлаа гэхээр нь би ээжтэй хамт гарч ирэхэд гэрийн гадаа миний аав гарын шууг дагаад цус урсаж байсан. ... Тэгээд хартал миний аав баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтанд ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсэгт ******* удаа нийт 6 удаа хутгалсан байсан. Мөн нүүрний баруун хэсэгт удаа хутгаар зүссэн байсан...” гэх,

Гэрч С.: “...04 оны 05 сарын 03-ны орой 0 цагийн үед манай гэрт гаднаас Су. гэх хүн миний төрсөн ах Сү.ын хамт ирсэн. ...Тэгээд Су. танайх утсаа авдаггүй малын сураг хэлдэггүй гэж агсам тавих өнгө аястай байсан. Тэгээд миний нөхөр Ч. утас ажиллахгүй байгаа усан дээр ирсэн малыг хэн хүнгүй усалдаг болохоор би мэдэхгүй байна гэсэн. Тэгээд миний нөхөр Ч. Су.т хандаж чи манайд хэрүүл өдөх гэж ирсэн байна би явлаа гээд гэрээс гарсан. Тэгээд араас нь Су. гарсан. Удалгүй Сү. ахын хамт гэрээс гартал гэрийн баруун талд миний нөхөр баруун мөрөө дарсан цус нь гараад байж байсан. ...гэрт ороход баруун гарыг боосон байдалтай цус гараад байсан. Миний нөхөр баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтан хэсэгт ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсэгт ******* удаа хутгалсан байсан. Гэхдээ нүүрний баруун хэсэгт газар хутгаар зүссэн нуруу болон баруун чих хэсэгт хутгалсан гэмтэл бол дээрээс эгц доошоо нилээн гүн зүсэгдсэн байсан. Зүүн гарын булчин хэсэгт хутгалсан гэмтэл бол хутгаар эгц хатгасан байсан. Баруун гарын булчин болон мөрөнд хутгалсан гэмтэл бол нилээн гүн байсан...”  гэх,

Гэрч *******ын: “... Тэгээд Ч. Су. нар тэмээ малын сураг хэлсэнгүй гээд хоорондоо маргалдсан. Тэгээд Ч. Су.т хандаж чи манайд надтай хэрүүл хийх гэж ирсэн байна би явлаа гээд гэрээс гарсан. Тэгтэл араас нь Су. хамт гарсан. Удалгүй би араас нь гарахад гэрийн баруун талд Ч. болон Су. нар заамдалцаад байж байсан. Тэгээд би голоор нь орж салгатал баруун гараас их хэмжээний цус гарч байсан... ...*******сумаас эмч ирээд баруун гарын цусыг цэвэрлэхэд баруун гарын булчин хэсэгт ******* удаа, баруун гарын хавьтан хэсэгт ******* удаа, баруун гарын мөрөн дээр нь ******* удаа, зүүн гарын булчин хэсэгт ******* удаа, нуруун хэсэгт ******* удаа, баруун чихний омог хэсгээс цус гарсан байсан...” гэх мэдүүлгүүд болон эрүүл мэндэд учирсан дээрх гэмтлүүд нь ир үзүүртэй зүйлийн олон удаагийн үйлчлэлээр,  хэрэг болсон гэх цаг хугацаанд үүсгэгдсэн байх боломжтой болохыг тогтоосон шинжээчийн дүгнэлтээр нотлогдож байна.

          Шүүгдэгч *******ын “малын сураг хэлсэнгүй” гэх шалтгааны улмаас хохирогч эрүүл мэндэд хутгаар зүсэх, хатгах байдлаар хөнгөн хохирол учруулж байгаа үйлдэл нь өөрийн үйлдлийг хууль бус шинжтэй болохыг ухамсарлаж түүнийг хүсч үйлдсэн, хохирол, хор уршигт зориуд хүргэсэн гэм буруугийн санаатай хэлбэр байх ба Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн **************.6 дугаар зүйлд заасан “Хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулах” гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан байна.

       Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад прокуророос шүүгдэгч *******т холуулан хохирогч эрүүл мэндэд олон тооны шарх гэмтэл учруулан өвдөлт зовуурь шаналал үүсгэж хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэж Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн **************.6 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлсэн хэргийн зүйлчлэл тохирсон гэж үзэв.

       Иймд шүүгдэгч *******ыг онц харгис хэрцгийгээр хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож шийдвэрлэлээ.

Хохирол төлбөрийн талаар:

Хохирогчийн өмгөөлөгчөөс шүүх хуралдаанд эрүүл мэндийн хохиролд *******.9*******7.473 төгрөг, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцоход гарсан шатахууны зардал 597.478 төгрөг, өмгөөллийн хөлс *******.00.000 төгрөг, олох байсан орлого 3.080.000 төгрөг, сэтгэцийн хор уршигт 8.573.400 төгрөг, нийт *******5.368.*******98 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжлэв.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******6.******* дүгээр зүйлийн ******* дахь хэсэгт “Өмгөөлөгчийн хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх, өмгөөлөх үйл ажиллагаатай холбоотой харилцааны баримтыг нотлох баримтаар тооцохгүй” гэж заасан байх тул өмгөөллийн хөлс *******.00.000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

Мөн хохирогч тухайн хэрэг учрал болох үед ноолуурын зах зээлийн үнэ *******50.000 төгрөг байсан. Шүүгдэгч *******ын зүй бус үйлдлээс шалтгаалан эрүүл мэнддээ хохирол авсан байсан тул ноолуураа үнэтэй байхад нь худалдан борлуулж чадаагүй *******40 кг ноолуурыг *******8.000 төгрөгөөр худалдан борлуулсан. Иймд ноолуурын зах зээлийн үнийн зөрүү буюу олох байсан орлого 3.080.000 төгрөгийг гаргуулна гэх нэхэмжлэл тайлбарыг гаргажээ. Гэвч хэрэгт 04 оны 05 сарын 03-ны өдрийн байдлаар буюу тухайн хэрэг учрал болох үед ноолуур ямар үнэ ханштай байсан талаарх баримт авагдаагүй тул олох байсан орлого 3.080.000 төгрөгийг хэлэлцэхгүй орхилоо.

Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын 05 оны 08 сарын -ны өдрийн 085/3*******0 дугаартай шинжээчийн дүгнэлтээр “...Дээрх гэмт хэргийн улмаас хохирогч сэтгэцэд гэмтлийн дараах стресст үзүүлэх хариу урвалын шинжүүд илэрч байна. Дээрх шинжүүд нь гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хоёрдугаар зэрэглэлд хамаарч байна. Цаашид сэтгэл зүйн тусламж үйлчилгээнд хамрагдах шаардлагатай....” (хавтаст хэргийн *******8-*******0) гэжээ. 

       Монгол Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчийн хуралдааны 03 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн 5 дугаартай тогтоолоор “Хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах нөхөн төлүүлэх төлбөрийн жишиг аргачлал”-ыг баталсан бөгөөд Шинжилгээний байгууллага Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.******* дүгээр зүйлд Арван нэгдүгээр бүлэг /Хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг/-т заасан гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоож, дүгнэлт гаргахаар, мөн Иргэний хуулийн 5************** дүгээр зүйлийн 5**************.3 дахь хэсэгт “Энэ хуулийн 30.- т заасан сэтгэцэд учруулсан гэм хорыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үүргийг гэм хор учруулсан этгээд хүлээнэ.” гэж хуульчилсан ба Иргэний хуулийн 5************** дүгээр зүйлд оруулсан эдийн бус гэм хорыг арилгахтай холбоотой нэмэлт, өөрчлөлтүүд хүчин төгөлдөр үйлчилж байна.    

        Шүүгдэгч *******ын гэм буруутай үйлдлийн улмаас хохирогч сэтгэцэд гэмтлийн дараах стресст үзүүлэх хариу урвалын шинжүүд илэрч, уг шинж сэтгэцэд учирсан хор уршгийн хоёрдугаар зэрэглэлд хамаарч байгаа, цаашид сэтгэл зүйн тусламж үйлчилгээнд хамрагдах шаардлагатай болох нь Шүүх шинжилгээний ерөнхий газрын 05 оны 08 сарын -ны өдрийн  шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдож байх тул энэ гэмт хэргийн улмаас хохирогчийн эрүүл мэндийн хувьд мэдэрч байгаа өвдөлт зовуурь, шаналал цаашид сэтгэл зүйн тусламж үйлчилгээнд хамрагдах шаардлагатай гэх шинжээчийн дүгнэлт зэргийг тал бүрээс нь харгалзан үзэж сэтгэцэд учирсан хор уршгийг дараах байдлаар тогтоолоо. 

       Ингэхдээ Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт үндэсний хорооны 03 оны *******0 дугаар сарын *******-ны өдрийн ******* дугаар тогтоолоор Улсын хэмжээнд мөрдөх хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 04 оны 0******* дүгээр сарын 0*******-ний өдрөөс эхлэн сард 660.000 төгрөг байхаар шинэчлэн тогтоосон бөгөөд энэхүү тогтоол хүчин төгөлдөр үйлчилж байх үед гэмт хэрэг үйлдэгдсэн байх тул сэтгэцэд учирсан хор уршгийн нөхөн төлбөрт хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 660.000 төгрөгийг *******.99 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний буюу 8.573.*******98 төгрөгийг шүүгдэгчээс гаргуулахаар шийдвэрлэлээ.

          Түүнчлэн шүүгдэгч *******ын хохирогч эрүүл мэндэд хутгаар халдсан үйлдлийн улмаас хохирогч эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авахад эрүүл мэндийн даатгалын сангаас *******.50.766 төгрөгийн зардал гарсан байх тул шүүгдэгчээс гаргуулан эрүүл мэндийн даатгалын санд төвлөрүүлэх нь зүйтэй.

Дээрхээс дүгнэвэл шүүгдэгч *******аас *******.608.964 төгрөгийг гаргуулан хохирогч Ч.д **************.088.*******98 төгрөгийг олгож, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн *******0090000080 тоот дансанд *******.50.766 төгрөгийг төвлөрүүлэх үндэслэлтэй байна гэж үзэв.

Харин  хохирогч Ч. хэлэлцээгүй орхисон нэхэмжлэл болон цаашид өөрийн эрүүл мэндтэй холон гарах хохирлын талаар Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч *******аас нэхэмжлэх эрхтэй болохыг заахаар шийдвэрлэлээ.

Шүүхээс оногдуулах ял шийтгэлийн талаар:

Шүүгдэгчийн үйлдэлд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.5, 6.6 дугаар зүйлд заасан эрүүгийн хариуцлагыг хөнгөрүүлэх болон хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй бөгөөд улсын яллагч, өмгөөлөгч нарын санал, дүгнэлтийг  харгалзан шүүгдэгч *******т Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн **************.6 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар торгох ял оногдуулж, хэсэгчлэн төлүүлэхээр шийдвэрлэлээ.

Хэрэгт хамаарал бүхий бусад асуудлын талаар:

Шүүгдэгч ******* энэ хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй хэрэгт хураагдсан болон битүүмжилсэн эд зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой баримт шүүхэд ирээгүй болохыг тус тус дурдаж, хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн улаан хар модон иштэй, бариул хэсгийн ар талд БК гэсэн бичиглэлтэй, ажлын хэсгийн хажуу талд MODEL NO K-30 гэсэн бичиглэлтэй хутга ******* ширхгийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгуулахаар Дундговь аймаг дахь шүүхийн Тамгын газарт хүргүүлэхээр шийдвэрлэлээ.

Шүүгдэгч *******т энэхүү шийтгэх тогтоолоор торгох ял оногдуулж шийдвэрлэсэн тул шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол түүнд урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвэ эр үлдээж шийдвэрлэв.

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.*******, 36. дугаар зүйлийн *******, , 3, 4 дэх хэсэг,  36.6, 36.7, 36.8, 36.*******0, 36.*******, 38.*******, 38. дугаар зүйлд заасныг тус тус удирдлага болгон ТОГТООХ НЬ:

*******. Шүүгдэгч овогт ыг онц харгис хэрцгийгээр хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан буюу Эрүүгийн хуулийн **************.6 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсугай.

. Шүүгдэгч овогт ыг Эрүүгийн хуулийн **************.6 дугаар зүйлийн дахь  хэсэгт зааснаар *******400 /нэг мянга дөрвөн зуу/ нэгжтэй тэнцэх хэмжээний буюу *******.400.000 /нэг сая дөрвөн зуун мянга/ төгрөгөөр торгох ял оногдуулан шийтгэсүгэй.

3. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ******* энэхүү шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан торгох ялыг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болсноос хойш 4 /дөрөв/ сарын хугацаанд хэсэгчилэн төлөхөөр тогтоосугай.

4. Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 5.3 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч ******* нь торгох ялыг шүүхээс тогтоосон хугацаанд биелүүлээгүй бол шүүх биелэгдээгүй торгох ялын *******5 нэгжийг ******* хоногоор тооцож, хорих ялаар сольдог болохыг шүүгдэгчид мэдэгдсүгэй.

5. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******6.******* дүгээр зүйлийн ******* дахь хэсэг, 36.4 дүгээр зүйлийн *******,   дахь хэсэгт заасныг баримтлан хохирогчийн  нэхэмжлэлээс өмгөөллийн хөлс *******.00.000 /нэг сая хоёр зуун мянга/ төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, олох байсан орлого 3.080.000 /гурван сая наян мянга/ төгрөгийг хэлэлцэхгүй орхисугай.

6. Иргэний хуулийн 497 дугаар зүйлийн 497.*******, 505 дугаар зүйлийн 505.*******, 5************** дүгээр зүйлийн 5**************.3 дахь хэсэгт зааснаар шүүгдэгч *******аас *******.608.964 /арван хоёр сая зургаан зуун найман мянга есөн зуун жаран дөрөв/ төгрөгийг гаргуулан хохирогч Ч.д **************.088.*******98 /арван нэгэн сая наян найман мянга нэг зуун ерэн найм/ төгрөгийг олгож, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн *******0090000080 тоот дансанд *******.50.766 /нэг сая таван зуун хорин мянга долоон зуун жаран зургаа/ төгрөгийг төвлөрүүлсүгэй.

7. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.5 дугаар зүйлийн дахь хэсэгт зааснаар хохирогч Ч. хэлэлцээгүй орхисон нэхэмжлэл болон цаашид өөрийн эрүүл мэндтэй холон гарах хохирлын талаар Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх журмаар шүүгдэгч *******аас нэхэмжлэх эрхтэй болохыг заасугай.

8. Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******.5 дугаар зүйлийн ******* дэх хэсгийн *******.4-т зааснаар хэрэгт эд мөрийн баримтаар хураагдан ирсэн улаан хар модон иштэй, бариул хэсгийн ар талд БК гэсэн бичиглэлтэй, ажлын хэсгийн хажуу талд MODEL NO K-30 гэсэн бичиглэлтэй хутга ******* ширхэгийг шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болмогц устгуулахаар Дундговь аймаг дахь шүүхийн Тамгын газарт хүргүүлсүгэй.

9. Шүүгдэгч ******* энэ хэргийн улмаас цагдан хоригдоогүй хэрэгт хураагдсан болон битүүмжилсэн эд зүйлгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардалгүй, шүүгдэгчийн хувийн байдалтай холбоотой баримт шүүхэд ирээгүй болохыг тус тус дурдсугай.

*******0. Шийтгэх тогтоол хүчин төгөлдөр болтол шүүгдэгч *******т урьд авсан хувийн баталгаа гаргах таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсүгэй.

**************. Шийтгэх тогтоол уншиж сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрвөл гардан авсан буюу хүргүүлснээс хойш *******4 хоногийн дотор Дундговь аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд шүүгдэгч, хохирогч,  тэдгээрийн өмгөөлөгч гомдол гаргах, улсын яллагч, дээд шатны прокурор эсэргүүцэл бичих эрхтэйг дурдсугай.

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                     З.УУГАНБАЯР