2022        12         22

182/ШШ2023/00045

 

 

                                ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

×èíãýëòýé ä¿¿ðãèéí Èðãýíèé õýðãèéí àíõàí øàòíû ø¿¿õèéí ø¿¿ã÷ ×.Äàâààñ¿ðýí äàðãàëæ, òóñ ø¿¿õèéí õóðàëäààíû òàíõèìä õèéñýí èðãýíèé ø¿¿õ õóðàëäààíààð:

 

Нэхэмжлэгч: Ш.Пийн íýõýìæëýëòýé    

 

Õàðèóöàã÷: ПД ХХК,

 

Хариуцагч: Х ХХК нарт õîëáîãäîõ

 

Нэхэмжлэлийн шаардлага:

2021 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай “Х” ХХК, “ПД” ХХК нарын хооронд байгуулагдсан “Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-ний 6.18-д заасан үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгох, хариуцагч “ПД” ХХК-иас даатгалын нөхөн төлбөрт 126.041.189 төгрөг гаргуулахыг õ¿ññýí èðãýíèé õýðãèéã õýëýëöýâ.

 

Ø¿¿õ õóðàëäààíä:

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч К.Б,

Хариуцагч “ПД” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ө.О,

Хариуцагч “Х” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч О.Г, П.Н,

Нàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Г.Э íàð îðîëöîв.

                                                                          

ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎÕ нь:

 

1.Íýõýìæëýã÷ Ш.П нь хариуцагч “ПД” ХХК, “Х” ХХК нарт холбогдуулан 2021 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай “Х” ХХК, “ПД” ХХК нарын хооронд байгуулагдсан “Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-ний 6.18-д заасан үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгох, хариуцагч “ПД” ХХК-иас даатгалын нөхөн төлбөрт 126.041.189 төгрөг гаргуулахыг хүссэн íýõýìæëýëèéí øààðäëàãàäàà дараах байдлаар тодорхойлж байна. Үүнд:

1.1. Ш.П миний бие өөрийн нөхөр талийгаач Г.Гын хамт 2017 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр Орон сууц худалдан авах зорилгоор 145.000.000 төгрөгийн зээлийг Хнаас 15 жилийн хугацаатай авсан болно. Улмаар зээл авсан даруйд зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндийн даатгалд заавал хамрагдах ёстой гэсний дагуу банкнаас санал болгосон даатгалын компаниудтай амь нас, эрүүл мэндийн болон гэнэтийн ослын даатгалд хамрагдаж гэрээг тухай бүр байгуулж байсан болно. Хамгийн сүүлд талийгаач нь Дэлхий нийтээр тархасан цар тахал, Ковид-19 өвчний улмаас банкны зүгээс санал болгосон ПД ХХК-тай байгуулсан 200208103225 дугаартай гэрээнд гарын үсэг зураагүй хэдий боловч банкнаас ирүүлсэн нэхэмжлэлийн дагуу даатгалын төлбөр хураамжийг цаг хугацаанд нь төлж ирсэн болно. Миний нөхөр талийгаач Г.Г нь цэргийн албан хаагч байсан ба 2021 оны 09-р сарын 16-ны өдөр Өмнөговь аймагт албан үүргээ гүйцэтгэж явахдаа нас барсан бөгөөд нас барсан шалтгаан нөхцөлийг ШШҮХ-ийн 2021 оны 10 дугаар сарын 14-ны өдөр 102 дугаартай шинжээчийн дүгнэлтээр “тархины баруун тал бөмбөлгийн зулай, баруун, зүүн чамархайн дэлбэнгийн суурь хэсэгт жижиг голомтот, духны суурь /баруун/, бага тархины орой, суурь хэсгийг хамарсан аалзан хальсан доорх цус харвалтын улмаас...” нас барсан болохыг тодорхойлсон. Ийнхүү манай гэр бүлд нөхөж баршгүй гарз хохирол учирч миний бие 6-9 насны 3 хүүхдийн хамт үлдэж хоцорсон бөгөөд банкны зээлийг ганцаараа төлж барагдуулахад хүрч арга буюу хуульд заасан хугацааны дотор даатгалын компанид холбогдох баримтуудаа гарган өгч, даатгалын эрсдэл үүссэнтэй холбоотойгоор банкнаас авсан зээлийг хаах зорилгоор даатгалын нөхөн төлбөр авахаар Хаар дамжуулан хандсан боловч “ПД” ХХК-иас нөхөн төлбөр олгохоос татгалзаж боломжгүй гэсэн хариуг ирүүлсэн болно. Талийгаач нь цус харвалтын улмаас гэнэт нас барсан болохыг шүүхийн шинжилгээний байгууллага тогтоосон байхад “ПД” ХХК-иас нөхөн төлбөр олгохгүй гэж байгаа нь Х болон ПД ХХК-ийн хооронд байгуулсан 200208103225 дугаартай гурвалсан гэрээг зөрчиж байгаа хэрэг юм. Даатгалын компаний зүгээс талуудын хооронд байгуулсан гэрээг буруугаар тайлбарлаж гэрээний 8 дугаар зүйлийн 8.1.8-д “өвчин эмгэгийн улмаас нас барах” тохиолдол нь нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслэл болно гэж үзсэн нь үндэслэлгүй бөгөөд “өвчин эмгэгийн упмаас нас барах” гэдгийг ямар нэг суурь болон хүнд өвчтэй байсан, улмаар уг өвчний улмаас нас барах”-ыг ойлгох ёстой байтал илтэд мушгин гуйвуулж, өөрт ашигтай байдлаар тайлбарлаж нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан болно. Улмаар энэхүү асуудлаар Санхүүгийн зохицуулах хороонд гомдол гаргасан ба тус хорооноос 2022 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 9/242 дугаартай албан бичгээр “...Г.Г нь нас барснаар даатгалын тохиолдол бий болжээ” гэсэн атлаа “...дээрх тохиолдолд даатгагчийн зүгээс даатгуулагчийн гэнэтийн ослын улмаас бус өвчний учир нас барсан гэж үзэн даатгалын гэрээний 8.1.8-д заасныг үндэслэн нөхөн төлбөрийг олгохоос татгалзаж шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй байна” гэсэн хариуг ирүүлээд байна. Миний хувьд ПД болон Санхүүгийн зохицуулах хорооноос ирүүлсэн хариуг зөвшөөрөхгүй байгаа болно. Учир нь талийгаач Г.Гын хувьд эрүүл саруул, ямар нэг хууч өвчингүй, үхэлд хүргэх гэмтэл авч байгаагүй талаар шүүхийн шинжилгээний хүрээлэнгийн шинжээчийн 102 дугаартай дүгнэлтэд тодорхой бичсэн байхаас гадна талийгаачид учирсан “цус харвалт” нь гэнэтийн шинжтэй, ямар нэг суурь болон хүнд өвчтэй, эсхүл цоо эрүүл байх эсэхээс үл хамаарч, эрүүл саруул хэнд ч тохиолдож болдог гэнэтийн шинжтэй аюултай нөхцөл байдал юм. Эрүүл саруул ажлаа хийж байсан хүн өвчин эмгэгийн бус гэнэтхэн цус харваж нас барсаныг гэнэтийн осолд хамруулж үзэх ёстой гэж ойлгож байна.

Х болон ПД ХХК-ийн хооронд байгуулсан 200208103225 дугаартай гурвалсан гэрээний 3-р зүйлийн 3.2-т гэнэтийн ослын улмаас нас барах эрсдэлийг даатгалын эрсдэлд тооцож, улмаар уг гэрээний 7-р зүйлийн 7.1, 7.6.3 дахь хэсэгт даатгуулагч гэнэтийн ослын улмаас нас барсан тохиолдолд даатгалын нөхөн төлбөрийг 100 хувь олгохоор заасан байхад даатгалын нөхөн төлбөрийг олгохоос татгалзаж байгаа нь хууль болон гэрээ зөрчиж байгаа хэрэг юм. Бидний хувьд зээлдэгчийн амь нас, гэнэтийн ослын даатгал нь зээлдэгч аливаа шалтгааны улмаас /бүх төрлийн өвчлөл, гэнэтийн осол/ амь насаа алдах тохиолдолд тухайн зээлийн үлдэгдэлийг нөхөн төлснөөр зээлдэгчийн ар гэр болон банкийг зээлийн эрсдэлд оруулахгүй байх зорилготой даатгал гэж ойлгож ирсэн. Иймд дээрх нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1 дэх хэсэг болон талуудын хооронд байгуулагдсан 2021 оны 05-р сарын 11-ны өдрийн Ипотекийн даатгалын 200208103225 дугаартай гэрээний 7 дугаар зүйлийн 7.1, 7.6.3 дахь хэсэгт заасныг үндэслэн ПД ХХК-иас даатгалын нөхөн төлбөр болох 126.041.189 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэв.

 

2.Õàðèóöàã÷ “ПД” ХХК ø¿¿õýä áîëîí ø¿¿õ õóðàëäààí äýýð ãàðãàñàí òàéëáàðòàà:

Г.Г нь 2017 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр Хнаас 145.000.000 төгрөгийн Ипотекийн зээл авч орон сууцны зээлдэгчийн амь нас, барьцаа хөрөнгийн даатгалын гэрээг манай компанитай байгуулсан. Даатгуулагч Г.Г нь 2021 оны 09 сарын 19-ний өдөр нас барсан байх бөгөөд нөхөн төлбөр хүссэн баримтуудтай танилцахад 2021 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдрийн 102 дугаар Цогцост хийсэн шүүх эмнэлгийн шинжилгээний дүгнэлтэд Даатгуулагч нь тархины баруун тал бөмбөлгийн зулай, баруун, зүүн чамархайн дэлбэнгийн суурь хэсгийг хамарсан аалзан хальсан доорх цус харвалтын улмаас нас барсан гэж тодорхойлжээ. Зээлдэгчтэй байгуулсан Ипотекийн даатгалын баталгааны 3 дугаар зүйлийн 3.2 дахь хэсэгт зааснаар “Үндсэн зээлдэгч болон хамтран зээлдэгч гэнэтийн ослын улмаас нас барах, гэнэтийн ослын улмаас хөдөлмөрийн чадвараа 70 болон түүнээс дээш хувиар алдах” эрсдэлийг даатгасан. Тодруулж хэлбэл зээлдэгч буюу даатгуулагч нь нэмэлт эрсдэл “зүрх гэнэт зогсох, цус харвах”-ийг сонгож, даатгалын хураамж төлөөгүй байх тул өвчний улмаас нас барсан эрсдэл нь энэ даатгалын гэрээнд хамаарахгүй. Иймд даатгалын гэрээний нөхөн төлбөр олгохгүй хэсэг буюу 8 дугаар зүйлийн 8.1.8-т “Өвчин эмгэгийн улмаас нас барах” гэх заалтад хамаарч байна гэж үзэж нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан. Иймд дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна гэв.

 

3.Õàðèóöàã÷ “Х” ХХК ø¿¿õýä áîëîí ø¿¿õ õóðàëäààí äýýð ãàðãàñàí òàéëáàðòàà:

Хболон иргэн Г.Г, Ш.П нарын хооронд 2017 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдөр НОСЗГ2001/170925 тоот Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээ байгуулагдсан. Тус гэрээгээр банк нь 145.000.000 төгрөгийн орон сууцны зээлийг 156 сарын хугацаатайгаар зээлдэгч нарт олгосон ба Монголбанкны “Ипотекийн зээлийн үйл ажиллагааны журам”-д заасны дагуу Г.Г болон Ш.П нарыг амь насны даатгалд хамруулж, зээлдэгч нартай 2017 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдөр 170200001540 тоот даатгалын баталгааг байгуулсан. Тус даатгалын баталгаанд даатгуулагчийг төлөөлж зээлдэгч Ш.П гарын үсэг зурж, танилцсан байна. Улмаар, Зээлдэгч Ш.П 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдөр тус банкны салбарт ирж, даатгагч компанийг сольж “М Д” ХХК-ийг сонгож даатгуулах хүсэлт гаргасан ба тухайн үед Улаанбаатар хотын банк нь “М Д” ХХК-тай 18/047 дугаартай (2018.05.10) “Даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-г байгуулсан байсан тул зээлдэгч болон даатгагчийг зуучилж 202603046652 дугаартай “Ипотекийн зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндийн даатгалын баталгаа”-г байгуулсан. Харин зээлдэгч нь тус баталгаатай танилцаж байгуулахдаа тус баталгааны 2 дугаар зүйлд заасан нэмэлт эрсдэлийг даатгуулаагүй ба үндсэн эрсдэл буюу тус баталгааны 1 дүгээр зүйлийн 1.1-1.5 дахь хэсэгт заасан эрсдэлүүдийг сонгож даатгалын баталгаанд гарын үсэг зурж байгуулсан байдаг. Мөн тухайн өдөр буюу 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдөр банк нь зээлдэгчтэй НОСЗНГ2026/200508(1) тоот Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээний нэмэлт гэрээг байгуулсан бөгөөд тухайн нэмэлт гэрээний 2.4 дэх хэсэгт “...даатгалын хураамжийг Гэрээний хавсралт 1-д заасан эргэн төлөлтийн хуваарийн дагуу сар бүр төлөх үүрэгтэй” гэж, мөн 2.6 дахь хэсэгт “Банк нь Гэрээний 7.2.13-д заасны дагуу Зээлдэгчийн сар бүр төлсөн даатгалын хураамжийн төлбөрийг даатгалын гэрээний хугацаанд тусгай дансанд хуримтлуулж, даатгалын гэрээний хугацаа дуусмагц даатгалын хураамжийг даатгалын компанид шилжүүлж, даатгалын гэрээг сунгана...” гэж тус тус заасан байдаг.

Гэвч 2021 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдөр зээлдэгчийн М ДХХК-тай байгуулсан 202603046652 дугаартай “Ипотекийн зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндийн даатгалын баталгаа”-ны хүчинтэй хугацаа дууссан ба тухайн үед Улаанбаатар хотьш банк нь Хнд нэгтгэгдсэн, мөн Улаанбаатар хотын банкны М ДХХК-тай байгуулсан 18/047 дугаартай “Даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-ний хугацаа дууссан байдаг. Дээрх нөхцөл байдлаас гадна Х нь М ДХХК-тай хамтран ажиллах гэрээ байгуулаагүй байсан тул зээлдэгчтэй байгуулсан НОСЗНГ2026/200508(1) тоот “Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээний нэмэлт гэрээ”-ний 2 дугаар зүйлийн 2.6 дахь хэсэгт заасан үүргээ банк биелүүлж, өөрт олгогдсон бүрэн эрхийн дагуу, хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан ПДтай зуучилж 200208103225 дугаартай Ипотекийн даатгалын баталгааг байгуулан зээлдэгчийн даатгалын баталгааг сунгасан. Банк нь зээлдэгчийн баталгааг тийнхүү сунгахдаа М ДХХК-тай байгуулсан 202603046652 дугаартай “Ипотекийн зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндын даатгалын баталгаа”-ны нөхцөлийг ямар нэгэн байдлаар дордуулаагүй ба зээлдэгчийн хүсэл, зоригийг хэвээр хадгалсан. Харин нэхэмжлэгчийн маргаж буй шалтгаан нь гэнэтийн ослын даатгал нь цус харваж нас барах эрсдэлийг хамгаалахгүй байгаа талаар, мөн нөхөн төлбөр өгөхгүй байгаа талаар даатгагч компанитай маргадаг. Мөн нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч 2022 оны 09 дүгээр сарын 20-ны өдөр Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд гаргасан “Хамтран хариуцагчаар татах тухай хүсэлт гаргах” хүсэлтдээ “Хнь даатгалын зуучлагчийн үүргээ бүрэн буюу зохих ёсоор биелүүлээгүй нь нэхэмжлэгчийн ашиг сонирхолд хохирол учруулах нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа болно.” гэж дурдсан байх боловч банкны ямар үйлдэл нэхэмжлэгчид ямар хохирол учруулсан талаар дурдаагүй байна. Иймд, банк зээлдэгчийн даатгалын баталгааг сунгасан үйлдэл нь зээлдэгч буюу нэхэмжлэгч Ш.Пд ямар нэгэн байдлаар хохирол учруулаагүй, хохирол учруулах нөхцөл байдлыг үүсгээгүй байх тул нэхэмжлэгч талын гаргасан даатгалын нөхөн төлбөрт шаардаж буй 126.041.189.00 төгрөгийн тус банканд холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

 

3.Нэхэмжлэгчээс Шүүх шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн 2021 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдрийн 102 дугаартай Шинжээчийн дүгнэлт, 2017 оны 09 сарын 25-ны өдрийн НОСЗГ2001/170925 дугаартай “Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээ”, зээлийн эргэн төлөлтийн хувиар, 2017 оны 09 сарын 25-ны өдрийн НОСЗГ2001/170925 дугаартай “Нөхцөлт орон сууцны зээлийн барьцааны гэрээ”, зээлийн дансны хуулга, 2021 оны 05 дугаар сарын 11-ны өдрөөс 2022 оны 05 дугаар сарын 10-ний өдрийн “Ипотекийн даатгалын баталгаа”, Депозит дансны хуулга,  Санхүүгийн зохицуулах хороо 2022 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 9/242 дугартай “Даатгалын нөхөн төлбөрийн тухай”, ПД 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн 21-01/1291 дугаартай “Нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах тухай” албан бичиг,

Хариуцагч нараас хариу тайлбар, Ипотекийн даатгалын үйл ажиллагааны журам, 2017 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдрөөс 2018 оны 09 дүгээр сарын 28-ний өдрийн Орон сууц, зээлдэгчийн гэнэтийн ослын даатгалын баталгаа, 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн 202603046652 дугаартай Ипотекийн зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндийн даатгалын баталгаа, Х дансны хуулга зэрэг баримтуудыг шүүхэд гаргаж өгсөн.

 

Нэхэмжлэгчийн хүсэлтээр шүүх 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээний нэмэлт гэрээ, 2021 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай Х, ПД ХХК, Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ, 2018 оны 12 дугаар сарын 20-ноос 2019 оны 12 дугаар сарын 19-нй өдрийг хүртэл Ипотекийн даатгалын баталгаа, 2018 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн 18/047 дугаартай М ДХХК, Улаанбаатар хотын банк “Даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”, Орон сууцны зээлийн шинжилгээний тайлан, санал, дүгнэлт зэрэг баримтуудыг бүрдүүлсэн болно.

¯ÍÄÝÑËÝÕ нь:

 

1.Ø¿¿õ íýõýìæëýëèéн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэх ¿íäýñëýëтэй гэж үзлээ.

 

2.Íýõýìæëýã÷ Ш.П íü хариуцагч “Х” ХХК-д холбогдуулан 2021 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай “Х” ХХК, “ПД” ХХК нарын хооронд байгуулагдсан “Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-ний 6.18-д заасан үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоолгох, хариуцагч “ПД” ХХК-иас даатгалын нөхөн төлбөрт 126.041.189 төгрөг гаргуулахыг õ¿ññýí íýõýìæëýëèéí øààðäëàãà ãàðãàæýý.

 

3.Õàðèóöàã÷ “ПД” ХХК íü даатгуулагч нь нэмэлт эрсдэл “Зүрх гэнэт зогсох, цус харвах”-ийг сонгож даатгалын хураамж төлөөгүй байх тул өвчний улмаас нас барсан нь даатгалын гэрээнд хамаарахгүй учир нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргана.

 

4.Хариуцагч “Х” ХХК нь зээлдэгч нараас нэмэлт эрсдэлээр даатгуулья гэх хүсэлтийг банкинд ирүүлээгүй, банкны зүгээс зээлдэгч нарын өмнөөс нэмэлт эрсдэлээр даатгуулах үйлдлийг хийх боломжгүй учраас нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргана.

 

5.Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн Шүүх шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн 2021 оны 10 дугаар сарын 14-ний өдрийн 102 дугаартай Шинжээчийн дүгнэлт, 2017 оны 09 сарын 25-ны өдрийн НОСЗГ2001/170925 дугаартай “Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээ”, зээлийн эргэн төлөлтийн хувиар, 2017 оны 09 сарын 25-ны өдрийн НОСЗГ2001/170925 дугаартай “Нөхцөлт орон сууцны зээлийн барьцааны гэрээ”, зээлийн дансны хуулга, 2021 оны 05 дугаар сарын 11-ны өдрөөс 2022 оны 05 дугаар сарын 10-ний өдрийн “Ипотекийн даатгалын баталгаа”, Депозит дансны хуулга, Санхүүгийн зохицуулах хороо 2022 оны 01 дүгээр сарын 21-ний өдрийн 9/242 дугартай “Даатгалын нөхөн төлбөрийн тухай”, ПД 2021 оны 12 дугаар сарын 15-ны өдрийн 21-01/1291 дугаартай “Нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах тухай” албан бичиг, Ипотекийн даатгалын үйл ажиллагааны журам, 2017 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдрөөс 2018 оны 09 дүгээр сарын 28-ний өдрийн Орон сууц, зээлдэгчийн гэнэтийн ослын даатгалын баталгаа, 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн 202603046652 дугаартай Ипотекийн зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндийн даатгалын баталгаа, Х дансны хуулга, 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн Нөхцөлт орон сууцны зээлийн гэрээний нэмэлт гэрээ, 2021 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай Х, ПД ХХК, Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ, 2018 оны 12 дугаар сарын 20-ноос 2019 оны 12 дугаар сарын 19-нй өдрийг хүртэл Ипотекийн даатгалын баталгаа, 2018 оны 05 дугаар сарын 10-ны өдрийн 18/047 дугаартай М ДХХК, Улаанбаатар хотын банк “Даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”, Орон сууцны зээлийн шинжилгээний тайлан, санал, дүгнэлт зэрэг нотлох баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

 

6.Г.Г, Ш.П нар нь Улаанбаатар хотын банкнаас 2017 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдрийн НОСЗГ2001/170925 тоот гэрээгээр 145.000.000 төгрөгийг орон сууцны зээл авсан нь Нөхцөлт орон сууцны зээлийн болон нөхцөлт орон сууцны зээлийн барьцааны гэрээ /хх-ийн 10-12/ зээлийн эргэн төлөлтийн хуваарь, дансны хуулга /хх-ийн 12-21/, зохигчдын тайлбар зэргээр тогтоогдож байна.

 

Г.Г нь 2017 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдөр Баянзүрх дүүргийн 26 дугаар хороо, Нийслэл хүрээ өргөн чөлөө гудамж 603 байр 72а тоот орон сууцыг 2017 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдөр “ПД” ХХК-д даатгуулж, 170200001541 тоот Орон сууц, зээлдэгчийн гэнэтийн ослын даатгалын гэрээг, 2018 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн Ипотекийн даатгалын баталгааны гэрээг, 2020 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдрийн 202603046652 дугаартай Ипотекийн зээлдэгчийн амь нас, эрүүл мэндийн даатгалын баталгаа, 2021 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдрийн Ипотекийн даатгалын баталгааны гэрээг байгуулсан.

 

Даатгуулагч Г.Г нь 2021 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдөр нас барж, даатгалын тохиолдол үүссэн байна.

 

Хариуцагч нар нь Шинжээчийн дүгнэлтээр Г.Г нь тархины баруун тал бөмбөлгийн зулай, баруун, зүүн чамархайн дэлбэнгийн суурь хэсгийг хамарсан аалзан хальсан доорх цус харвалтын улмаас нас барсан гэсэн дүгнэлтийг гаргасан.

 

Дээрх шалтгаан нь гэнэтийн ослын улмаас үүссэн эрсдэл биш бөгөөд Г.Г нь архаг хууч өвчлөлөөр нас барсан. Ипотекийн даатгалын гэрээний 3.2 дахь хэсэгт зааснаар Даатгуулагч гэнэтийн ослын улмаас нас барах эрсдэлийг даатгасан. Гэнэтийн ослын бус өвчний улмаас нас барах эрсдэлийг даатгаагүй, нэмэлт хураамж төлөөгүй тул даатгалын нөхөн төлбөр олгох боломжгүй гэж тайлбарлан мэтгэлцсэн.

 

“Х” ХХК, “ПД” ХХК  нарын хооронд 2021 оны  02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай “Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-г байгуулагджээ.

 

Уг гэрээний 6 дугаар зүйлийн 6.18-д “...Ипотекийн даатгалын гэрээг Гэрээний хавсралт-4-ын дагуу Даатгуулагчтай байгуулах үед гэрээний нөхцөл шаардлага, даатгалын хураамжийг танилцуулж, Гэрээний хавсралт-3-т заасан “Мэдүүлгийн маягт”-ын загварын дагуу Даатгуулагчийн мэдээллийг авч, Даатгуулагчаар баталгаажуулах үүрэгтэй...”,

Ипотекийн даатгалын үйл ажиллагааны журмын 4 дүгээр зүйлийн 4.5-д “...Даатгагч, даатгалын зуучлагч нь даатгалын гэрээ байгуулах үед гэрээний нөхцөл шаардлага, даатгалын хураамжийг даатгуулагчид танилцуулж, энэ журмын 3 дугаар хавсралтад заасан “Мэдүүлгийн маягтын загсар”-ийн дагуу даатгуулагчийн мэдээллийг авч, даатгуулагчаар баталгаажуулсан байна...”,

5 дугаар зүйлийн 5.4.2-д “...Даатгагч энэ журмыг зөрчиж ипотекийн даатгалын гэрээ байгуулснаас үүдэн даатгуулагч хохирсон нөхцөлд хохирлыг даатгагчаар төлүүлэх...” гэж  тус тус заажээ.

 

Мөн Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1 дэх хэсэгт Даатгалын гэрээгээр даатгагч нь даатгалын тохиолдол бий болоход даатгуулагчид учирсан хохирол буюу хэлэлцэн тохирсон даатгалын нөхөн төлбөрийг төлөх, даатгуулагч нь даатгалын хураамж төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ гэж заажээ.

 

Зээлдэгч Г.Г, Ш.П нар нь “ПД” ХХК-тай Ипотекийн даатгалын баталгааны гэрээ байгуулж, уг гэрээгээр даатгалын зуучлагч, даатгалын тохиолдол, даатгалын хураамж талаар тохиролцсон байна. Үүнд:

Гэрээний 10.5-д “Даатгалын зуучлагч” гэж даатгагч болон даатгуулагчаас олгосон бүрэн эрхийн дагуу түүний ашиг сонирхолын төлөө, хэлцэл хийх этгээдтэй холбож өгөх, үүнийхээ төлөө зуучлалын хөлс авах Даатгалын зуучлагчийн тусгай зөвшөөрөл авсан “Хийг”,

10.6-д “Даатгалын тохиолдол” гэж  Даатгагч болон Даатгуулагчийн хооронд байгуулсан гэрээнд заасан нөхцөлийн дагуу даатгалын зүйлд учирсан хохирол, тохиолцсон болзол бүрдэхийг,

10.11-д “Даатгалын хураамж” гэж амь нас, эрүүл мэнд болон орон сууцны зээлийн эрсдэлийг даатгуулсны төлөө даатгуулагчаас даатгагчид төлөх мөнгөн төлбөр болохыг тус тус заажээ.

 

Гэрээний 8.1-д даатгагчийн зүгээс даатгалын нөхөн төлбөр олгохгүй байх тохиолдлыг заасан байх ба хариуцагч нарын зүгээс даатгуулагчийн амь насны нэмэлт эрсдлийг хураамжийг төлөөгүй тул тухайн эрсдлийг аваагүй гэж үзсэнийг хүлээн зөвшөөрөх нь гэрээний агуулга болоод хуульд нийцэхгүй болно.   

 

Хариуцагч “Х” ХХК нь дээрх журам болон гэрээний  дагуу даатгуулагч Г.Гтой гэрээ байгуулах үед гэрээний нөхцөл шаардлага, даатгалын хураамжийг танилцуулж, мэдүүлгийн маягтийг баталгаажуулах үүргээ биелүүлээгүй болох нь зохигчдын тайлбар болон хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримтуудаар тогтоогдож байхад даатгуулагчийг буруутгаж, даатгуулагчид ашиггүй байдлыг бий болгох боломжгүй юм.

 

Улаанбаатар хотын банк нь Г.Г, Ш.П нарт зээл олгохдоо Г.Гын өрхийн орлогод эдлэх хувийг 44.2 хувиар тооцож зээл олгосон байна.

 

Талуудын хороонд байгуулсан даатгалын гэрээний 7.1, 7.10-т заасны дагуу нөхөн төлбөрийг олгохыг заасан байх тул нөхөн төлбөрийг тооцохдоо зээлийн төлбөрийн төлөх үүргийн эзлэх хувийг 44.2 хувиар тооцож 64.090.000 төгрөгийг хариуцагч “ПД” ХХК-иас гаргуулан нэхэмжлэгч Ш.Пд олгож шийдвэрлэх  íü ç¿éòýé ãýæ ¿çлээ.

 

7.Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 57 äóãààð ç¿éëèéí 57.1, Óëñûí Òýìäýãòèéí õóðààìæèéí òóõàé õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëèéí 7.1-ä çààñíààð óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä óðüä÷èëàí òºëñºí íýõýìæëýã÷ Ш.Пгийн 788.156 òºãðºãèéã òºñâèéí îðëîãîä õýâýýð ¿ëäýýæ, õàðèóöàã÷ “П Д” ÕÕÊ, “Х” ХХК нараас óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä 478.400 òºãðºãèéã ãàðãóóëàí íýõýìæëýã÷ Ш.Пд  îëãîж шийдвэрлэх нь зүйтэй.

 

Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 115 äóãààð ç¿éëèéí 115.2.2 дэх хэсэгт çààñíûã óäèðäëàãà áîëãîí

 

ÒÎÃÒÎÎÕ нь:

 

1.Èðãýíèé õóóëèéí 9 дүгээр зүйлийн 9.4.3, 431 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 431.1-ä çààñíûã áàðèìòëàí хариуцагч “Х” ХХК, “П Д” ÕÕÊ нарт холбогдох “Х” ХХК-г 2021 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн 30С21106048 дугаартай “Х” ХХК, “ПД” ХХК нарын хооронд байгуулагдсан “Ипотекийн даатгалын зуучлалаар хамтран ажиллах гэрээ”-ний 6.18-д заасан үүргээ биелүүлээгүй болохыг тогтоож, хариуцагч “ПД” ХХК-иас-èàñ 64.090.000 òºãðºãèéã ãàðãóóëæ нэхэмжлэгч Ш.Пд îëãîж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 61.951.189 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосугай.  

 

2.Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 57 äóãààð ç¿éëèéí 57.1, Óëñûí Òýìäýãòèéí õóðààìæèéí òóõàé õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëèéí 7.1-ä çààñíààð óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä óðüä÷èëàí òºëñºí íýõýìæëýã÷ Ш.Пгийн 788.156 òºãðºãèéã òºñâèéí îðëîãîä õýâýýð ¿ëäýýæ, õàðèóöàã÷ “П Д” ÕÕÊ, Х ХХК нараас óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä 478.400 òºãðºãèéã ãàðãóóëàí íýõýìæëýã÷ Ш.Пд îëãîñóãàé.

 

3.Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé  õóóëèéí 120 äóãààð ç¿éëèéí 120.2 äàõü õýñýãò çààñíààð çîõèã÷, òýäãýýðèéí òºëººëºã÷, ºì㺺ëºã÷ íàð øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë, øèéäâýðèéí õóâèéã ãàðäàí àâñàí ºäðººñ õîéø äàâæ çààëäàõ æóðìààð 14 õîíîãèéí äîòîð Íèéñëýëèéí Èðãýíèé õýðãèéí äàâæ çààëäàõ øàòíû ø¿¿õýä ãîìäîë ãàðãàõ ýðõòýéã òàéëáàðëàñóãàé.

 

 

 

                        

ÄÀÐÃÀËÀÃ×, د¯Ã×                                  ×.ÄÀÂÀÀѯÐÝÍ