МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Ж.Байгалмаа даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Ч оршин суух, ЧТ69040360 дугаарын регистртэй, Пяранлай овогт Доржпүрэвийн Саранчимэгийн нэхэмжлэлтэй,

Хариуцагч: Ч  байрлах, 2068966 регистртэй, Сандэй ХХК,

Хариуцагч: Б байрлах, 5268435 регистртэй, Сандэй плаза ХХК-д тус тус холбогдох,

Баянзүрх дүүрэг, 14 дүгээр хороо,14 дүгээр хороолол /13334/, Нарны зам 55 тоот хаягт байрлалтай, Шинэ өглөө үйлчилгээний зориулалттай барилгын 2 давхарт байрлах, 206 тоотод орших, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгох, түрээсийн төлбөрт 9 576 000 төгрөг гаргуулах үндсэн нэхэмжлэлтэй,

хариуцагч Сандэй ХХК-ийн худалдах, худалдан авах болон түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгт холбогдох, сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хүлээн авч хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Г.Мягмардорж, хариуцагч Сандэй ХХК-ийн өмгөөлөгч Э.Уянгасайхан, бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т.Болдбаатарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Анирмаа, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн даргаар Б.Дансүрэн нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг, түүний өмгөөлөгч нараас шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Миний бие Баянзүрх дүүргийн 14-р хороо, 14-р хороолол, Нарны зам 55 тоот хаягт байрлалтай Шинэ-Өглөө худалдаа үйлчилгээний зориулалттай 2 давхрын 206 тоот хаягт байрлах, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн болохыг тогтоож, талуудын хооронд 2010.05.04., 013.05.04-ний өдөр тус тус байгуулсан ажлын байр түрээслэх гэрээг үндэслэж түрээсийн төлбөр 6 384 000 төгрөг, алданги 3 192 000 төгрөг буюу нийт 9 576 000 төгрөгийг хариуцагч Сандэй ХХК-иас гаргуулахаар нэхэмжилж байна. Сандэй ХХК-тай 2009.07.31-ний өдөр Б.Эрдэнэцэцэгээр дамжуулж төлөөлүүлэн худалдаа үйлчилгээний зориулалттай талбай буюу үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдан авах зорилгоор 09/731 тоот Худалдаа үйлчилгээний талбай худалдах, худалдан авах тухай гэрээ-г байгуулсан. Тус гэрээний 1.1, 3.1, 3.2-т зааснаар худалдагч тал нь Баянзүрх дүүргийн 14-р хорооны нутаг дэвсгэрт байршилтай, Шинэ-Өглөө худалдаа үйлчилгээний зориулалттай барилгын 2-р давхрын 206 тоот буюу 35.47 м.кв талбайтай үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдан авагчийн өмчлөгчид шилжлүүлэх, худалдан авагч нь тус гэрээний 1.1, 2.1-д зааснаар худалдан авагчид м.кв тутмын үнэлгээг 950 ам.доллараар тооцож нийт 33.696 ам.долларыг гэрээнд заасан хугацаанд төлөх үүргийг харилцан хүлээсэн. Гэрээний дагуу гэрээ байгуулагдсан 2009.07.31-ний өдөр 12 600 ам.долларыг худалдагч талд Б.Эрдэнэцэцэгээр дамжуулж төлсөн. Үлдэх 21 096 ам.долларыг 2009.08.10-ны өдрөөс 2009.09.10-ны өдрийн хооронд хэсэгчилж төлөхөөр тохиролцож, уг хугацаанд төлбөрөө бүрэн төлсөн. Гэрээ байгуулагдсан дээрх баримтаас дүгнэхэд, нэхэмжлэгч, хариуцагч талуудын дунд Иргэний хуулийн 243-р зүйлд заасан худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж үзэх үндэслэлтэй байна. Гэвч худалдагч тал Сандэй ХХК нь 09/731 тоот гэрээний 3.1, 3.2-т заасан үүргээ ноцтой зөрчиж, үл хөдлөх эд хөрөнгийг шилжүүлэн, гэрчилгээг гаргаж өгөх үүргээ биелүүлээгүй Иргэний хуулийн 206.1., 208.1., 211.1.-д заасныг зөрчсөн. Хариуцагч нь уг үл хөдлөх эд хөрөнгийг гэрээ байгуулахаас өмнө гуравдагч этгээдэд зээлийн гэрээний барьцаа болгон шилжүүлсний улмаас барьцаа хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулсан тул нэхэмжлэгчид тус үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлэх, гэрээний үүргээ биелүүлэх боломжгүй болсон гэж тайлбарласан. Нэхэмжлэгчийн хувьд хариуцагчтай гэрээ байгуулсан цаг хугацаа нь дээрх нөхцөл байдал үүссэн эсэхийг мэдээгүй бөгөөд мэдэх боломжгүй байсан. Хариуцагч гуравдагч этгээдтэй зээлийн гэрээний үүргийн дагуу үүссэн барьцаа хөрөнгийг урьдчилан мэдэгдээгүй тул нэхэмжлэгчийг Иргэний хуулийн 114.1.-д зааснаар өмчлөх эрх шударгаар олж авсан гэж үзэх үндэслэлтэй. Иймд Иргэний хуулийн 221.1., 222.1.1., 227.4., 261.1.-д зааснаар маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгож, эд хөрөнгийг шилжүүлэн авах шаардлага гаргах эрхтэй. Мөн хариуцагчийг гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлэхгүй байгаа, зээлийн гэрээний барьцааны үүрэгтэй холбоотой нөхцөл байдлууд нь нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын дунд 2009.07.31-ний өдөр гэрээ байгуулснаас хойш үүссэн болох нь хэрэгт авагдсан 2014.02.18, 2013.06.19-ний өдрийн зээлийн барьцааны гэрээ, мөн Дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны 1-р шүүхийн 2015.04.08-ны өдрийн шийдвэр, Сандэй ХХК-ийн 2015.11.13-ны өдрийн 15/155 тоот дугаартай албан бичиг, Сандэй ХХК-ийн 252317 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөгчийн эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Улаанбаатар хотын банкны 2015.12.25-ны өдрийн 473098 дугаар үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, Улаанбаатар хотын банкны 2016.02.25-ны өдрийн 870 дугаартай албан бичиг, 2016.01.27-ны өдрийн үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ, иргэн Т.Болдбаатарын 2016.02.29-ний өдрийн 479492 дугаартай үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, 2016.04.01-ний өдрийн ЗБГ-9101/160401 дугаартай зээлийн болон барьцааны гэрээ зэргээр тогтоогдож байгаа. Нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын дунд 09/731 тоот гэрээ байгуулагдснаас хойш 2015.12.25-ны өдрийг хүртэл маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх үүсэх боломж нь нэхэмжлэгчийн хувьд нээлттэй байсан байдаг. Нөгөө талаас нэхэмжлэгч нь маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгох шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг 2015.09.08-ны өдөр шүүхэд гаргаж, шүүгчийн захирамжаар 2015.09.15-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэсэн байдаг. Дээрх үйл баримтаар нэхэмжлэгч нь Иргэний хуулийн 250.1.-д заасны дагуу маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшилдээ шилжүүлэн авах давуу эрхтэй. Тиймээс Иргэний хуулийн 206.1., 208.1., 211.1., 114.1., 222.1.1., 222.4., 222.7., 227.4., 250.1., 261.1.-д заасныг үндэслэн Д.Саранчимэгийг Баянзүрх дүүргийн 14-р хороо, 14-р хороолол, Нарны зам 55 тоот хаягт байрлалтай Шинэ-Өглөө худалдаа үйлчилгээний 2-р давхрын 206 тоот байрлах 17,735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн болохыг тогтоож, талуудын дунд 2010.05.04., 2013.05.04-ний өдөр тус тус байгуулсан ажлын байр түрээслэх гэрээг үндэслэж, түрээсийн төлбөрт 6 384 000 төгрөг, алдангид 3 192 000 төгрөг буюу 9 576 000 төгрөгийг хариуцагч Сандэй ХХК-иас гаргуулан, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж өгнө үү гэв.

Хариуцагч Сандэй ХХК-иас шүүхэд болон түүний өмгөөлөгчөөс шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Худалдах худалдан авах гэрээг Д.Саранчимэг гэдэг хүнтэй хийсэн тухай байдаггүй. Харин Б.Эрдэнэцэцэгтэй гэрээг хийсэн байдаг. Тэгэхээр Д.Саранчимэг гэдэг хүнтэй худалдах, худалдан авах гэрээний тухай ярих эрх зүйн үндэслэл байгаа эсэх нь эргэлзээтэй байна. Тухайн үед эрх бүхий борлуулалтын ажилчдын хэлснээр Б.Эрдэнэцэцэг гэдэг хүнд худалдах, худалдан авах гэрээг цуцлуулъя, тус талбай барьцаанд байгаа гэж удаа дараа хэлсэн байдаг. Гэтэл тус хугацаанд ирж уулзаагүй байдаг. Удаа дараа энэ хүнд мэдэгдэж байхад ирээгүй шалтгааныг ойлгохгүй байна. Тухайн барилгын талбайг Д.Саранчимэгт зараагүй, Б.Эрдэнэцэцэгт зарсан. Гэтэл талбайгаа аваад, түрээсийн мөнгөө аваад явж байгаа хүн өнөөдрийг хүртэл хугацаанд яагаад ийм зүйл ярьж байгааг ойлгохгүй байна. Гуравдагч этгээдийн тайлбараар Д.Саранчимэгийн гарын үсэгтэй гэрээ байгаа тухай ярьж байна. Харин нэхэмжлэгч нь өөрийнхөө нэр дээр гэрээ хийхгүй яасан юм бэ гэхэд би гадаадад байсан гэж тайлбарласан. Тэгэхээр Д.Саранчимэг уг гэрээг байгуулаагүй гэдгийг хүлээн зөвшөөрч байна...Талуудын хооронд уг үүргийн харилцаа ямар гэрээ хэлцлээр дамжуулж үүссэн бэ гэдэг нь хавтаст хэрэгт цугларсан баримтаар тогтоогдохгүй байна. Түрээсийн гэрээний хувьд Иргэний хуулийн 318-р зүйлд тодорхой заасан байдаг, түрээсийн гэрээ байгуулагдах үед тухайн маргаж буй үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч Д.Саранчимэг байсан талаар баримт хэрэгт авагдаагүй байгаа учраас түрээсийн гэрээнд тавигдах шаардлага хангагдаагүй байна. Иймд түрээсийн гэрээ гэх баримтыг үйлдэх болсон шалтгаан нь худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаанаас үүссэн төлбөрийг өөрөөр хэлбэл Саранчимэгээс авсан мөнгийг төлөх баталгаа болгож талууд түрээсийн гэрээ байгуулахад хүрсэн байна. Энэ нь үнэн санаасаа хийсэн хэлцэл биш, дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл болох нь харагдаж байна. Д.Саранчимэгийн 50 хувийн төлбөрийн хувьд тайлбарлахад Иргэний хуулийн 492-р зүйлийн 492.1.1.-т зааснаар Сандэй ХХК нь үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн асуудал байгаа. Тэгэхээр тухайн үед үүрэг Сандэй ХХК болон Д.Саранчимэг нарын хооронд үүрэг үүсээгүй. Хэргийн материалд авагдсан баримтуудаас харахад тухайн гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус болох нь тодорхой байгаа. Д.Саранчимэгээс хүлээж авсан мөнгийг төлөх хууль зүйн үндэслэлтэй байна. Үүнийг төлөхдөө түрээсийн төлбөр нэрээр төлж байсан мөнгийг хасаж үлдэх төлбөрийг гаргуулах зарчмаар шийдвэрлэх хууль зүйн үндэслэл байна гэв.

Хариуцагч Сандэй ХХК-иас шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ болон шүүх хуралдаанд сөрөг нэхэмжлэлийн талаар гаргасан тайлбартаа: Б.Эрдэнэцэцэг болон Сандэй ХХК-ийн хооронд 2009.07.31-ний өдөр байгуулсан худалдах худалдан авах гэрээ болон Д.Саранчимэг болон Сандэй ХХК нарын хооронд байгуулсан Ажлын байр түрээслэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах шаардлага гаргасан. Худалдах, худалдан авах гэрээг Д.Саранчимэг болон Сандэй ХХК нарын хооронд байгуулаагүй. Энэ гэрээ нь Б.Эрдэнэцэцэг нь Сандэй ХХК-тай харилцан тохиролцсоноор хүчин төгөлдөр болсон байдаг. Хэрвээ уг гэрээг Д.Саранчимэгтэй байгуулсан гэж үзэж байвал Иргэний хуулийн 56-р зүйлийн 56.1.1.-д заасан хууль зөрчсөн буюу нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшилсан хэлцэл гэж үзэхээр байна. Өөрөөр хэлбэл Д.Саранчимэг нь Б.Эрдэнэцэцэгээр дамжуулан хийсэн гэж үзэж байвал энэ тухайгаа худалдагч талд мэдэгдээгүй, мөн итгэмжлэлийг олгоогүй байдаг. Тиймээс уг гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцож өгнө үү. Мөн түрээсийн гэрээний талаар ярихад өмнөх шүүх хуралдаанд хариуцагчийн төлөөлөгч өөрөө оролцохдоо бодит байдал дээр уг талбайг Сандэй ХХК ашиглаагүй, нөгөөтэйгүүр Д.Саранчимэг нь уг талбайн өмчлөгч биш юм. Б.Эрдэнэцэцэг уг гэрээг цуцлахдаа 50 хувийн төлбөрийг Д.Саранчимэгт төлж барагдуулна гэж байснаас үүдэн Д.Саранчимэгт төлөх төлбөрийг баталгаажуулах зорилгоор дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл юм. Өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл ч гэж үзэж байна. Ийм учраас түрээсийн гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж тооцож өгнө үү гэв.

Нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг болон нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нараас сөрөг нэхэмжлэлийн талаар шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Хариуцагчийн гаргасан сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага болох худалдах, худалдан авах гэрээний үндэслэл нь Иргэний хуулийн 56-р зүйлийн 56.1.1.-д заасныг үндэслэж хүчингүй болгуулах шаардлага тавьдаг. Гэтэл Д.Саранчимэг, гуравдагч этгээд болон хариуцагч Сандэй ХХК нарын хооронд байгуулсан гэх худалдах худалдан авах гэрээ нь ямар үндэслэлээр нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээг зөрчсөн бэ гэдгийг нотолсон зүйл байхгүй. Өөрөөр хэлбэл уг гэрээнд нэхэмжлэгчийн хувьд Б.Эрдэнэцэцэгээр төлөөлүүлж оролцуулах гэж байгаа талаар нөгөө талд мэдэгдээгүй, мөн Б.Эрдэнэцэцэгт ямар нэгэн итгэмжлэл өгөөгүй учраас энэ нь хууль зөрчсөн гэж үндэслэлгүй тайлбарлаж байна. Учир нь 2009.07.31-ний өдөр Б.Эрдэнэцэцэг, Сандэй ХХК нарын байгуулсан гэрээний оролцогч талын хэсэгт Д.Саранчимэгийг оролцож байгааг дурдаж, гарын үсэг зурсан гэдгийг гэрээ байгуулсан гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэг бичгээр өгсөн тайлбар болон шүүх хуралдаанд мэдүүлсэн. Мөн хөрөнгө оруулсан хэмжээ, худалдан авсан талбайн хэмжээг нарийвчлан тусгасан 2009.07.31-ний өдрийн 09/731-1, 09/731-2 гэсэн дугаартай гэрээ хийгдсэн гэдгийг нэхэмжлэгч, гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэг нар тодорхой үйл баримттай ярьдаг. Дээрх нөхцөл байдлаас харахад Б.Эрдэнэцэцэгээр төлөөлүүлж хийсэн хэлцэл болон өөрийн хийсэн хэлцэл дээр Д.Саранчимэг гэдэг хүний хүсэл зориг, мөн Сандэй ХХК-ийн эд хөрөнгөө худалдах хүсэл зориг нь худалдах худалдан авах гэрээ бөгөөд үүний төлбөр мөнгийг бүрэн төлж барагдуулж, харилцан үүрэг хүлээхээр талууд тохиролцсон байгаа учраас Иргэний хуулийн 56-р зүйлийн 56.1.1-т заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэл байна гэж үзэх үндэслэлгүй байна. Хариуцагч тал Иргэний хуулийн 56-р зүйлийн 56.1.2., 56.1.3., 56.1.8. дахь хэсгүүдийг үндэслэж түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах тухай тайлбарладаг. Гэтэл энэ нь дүр үзүүлж хийсэн болон өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн эсхүл хуулиар тогтоосон хэм хэмжээг зөрчсөн гэдэг нь уг хэлцлээр тогтоогдохгүй байна. Анх 2010.05.04-ний өдөр түрээсийн гэрээ байгуулж, 2014.05.01-ний өдөр шинэчлэгдэн байгуулсан байдаг. Гэрээ байгуулснаас хойш 5 жилийн хугацаанд талуудын хоорондын харилцааг зохицуулсан гэрээ энэ гэрээ хэрэгжиж байсан. Түрээслүүлэгч тал болох Сандэй ХХК болон Сандэй Плаза ХХК нар нь түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлж, түрээсийн төлбөрийг төлж байсан. Нэхэмжлэгчийн хууль ёсны дагуу үүсэх эзэмших, өмчлөх эрхийг хүлээн зөвшөөрч түрээсийн төлбөрийг төлж байсан нь нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах ач холбогдолтой баримт болох талтайг шүүх анхаарч үзэх нь зүйтэй. Тиймээс сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй гэж үзэж байна гэв.

Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Т.Болдбаатарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Анирмаагаас шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Уг маргаан бүхий талбай орсон барилгыг /Шинэ-Өглөө/ бүхэлд нь 3691 м.кв талбайтайгаар 2016.01.27-ны өдөр Улаанбаатар хотын банк ХХК-иас үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах худалдан авах гэрээгээр худалдан авсан байгаа. Улмаар улсын бүртгэлд өмчлөгчөөр тогтоолгох хүсэлт гаргасны дагуу 2016.02.29-ний өдөр үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээ Т.Болдбаатар гэдэг хүний нэр дээр гарсан. Энэ өдрөөс хойш хэлцлийн үндсэн дээр буюу худалдах, худалдан авах хэлцлийн үндсэн дээр өмчлөх эрх нэг этгээдээс нөгөө этгээдэд шилжиж, уг барилгын өмчлөгч нь өнөөдрийн байдлаар Т.Болдбаатар болсон байгаа. Анх үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлж авахдаа бүртгэлийн байгууллагаас лавлагаа, тодруулгыг авч байсан. Үүнд ямар нэгэн байдлаар маргаантай, тусгай тэмдэглэгээ хийлгэсэн, битүүмжлэгдсэн зүйл байсан эсэхийг тодруулахад ямар нэгэн үүрэг ногдуулсан зүйл байгаагүй учраас гэрчилгээг шилжүүлж авсан. Мөн өнөөдрийг хүртэл бид нар маргаан үүссэн байсныг мэдээгүй. Нэхэмжлэгчийн зүгээс Б.Эрдэнэцэцэг гэдэг хүн төлөөлөөд худалдах худалдан авах гэрээ хийсэн гэж ярьдаг. Гэтэл өнөөдрийн байдлаар нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгтэй байгуулсан гарын үсэгтэй худалдах, худалдан авах гэрээ хэрэгт авагдаагүй байна. Шүүгчийн захирамжийн дагуу хариуцагч тал баримтаа шүүж үзэхэд уг гэрээ байхгүй гэсэн албан бичиг ирснээс үзэхэд 206 тоот талбайг Д.Саранчимэгт худалдсан гэрээг байгуулаагүй байна. Тийм учраас уг эд хөрөнгөд өмчлөгчөөр тогтоолгох эрх зүйн үндэслэл байхгүй гэдэг нь харагдаж байна. Мөн Т.Болдбаатар гэдэг хүн тус барилгыг худалдаж авснаас хойш өнөөдрийг хүртэл эзэмшиж, ашиглаж, төлбөр мөнгийг нь төлж байгаа шударга өмчлөгч мөн юм. Тэгэхээр нэхэмжлэгчийн өмчлөгчөөр тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

Хариуцагч Сандэй плаза ХХК-иас шүүхэд гаргасан тайлбартаа: ...Нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгийн гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагатай танилцлаа. Уг шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй байна. Сандэй плаза ХХК нь Д.Саранчимэг гэх хүнтэй уулзаж гэрээ, хэлцэл байгуулаагүй болно. Түүнчлэн гэрээний дагуу төлбөр төлж, тухайн маргааны зүйл болох эд хөрөнгийг хүлээж авсан зүйлгүй ба гэрээг дүгнэх, гэрээг хэрэгжүүлэх талаар ярилцсан санал солилцож байсан удаагүй болно. Өөрөөр хэлбэл Сандэй плаза ХХК-тай иргэн Д.Саранчимэг бичгээр гэрээ байгуулсан мэт харагдах боловч энэхүү гэрээ хэрэгжээгүй биелээгүй байна. Нэхэмжлэлийн шаардлагаас харахад Сандэй ХХК-иас эд хөрөнгө худалдан авах талаар гэрээ байгуулж, Сандэй ХХК тухайн гэрээний зүйл болох эд хөрөнгөө хүлээлгэн өгөх үургээ биелүүлж чадахгүй байдалд ормогц худалдах, худалдан авах гэрээний хариуцлагыг орлуулах маягаар дүр үзүүлэн "Ажлын байр түрээслэх" гэрээ байгуулсан нь харагдаж байна. Иймд Сандэй плаза ХХК-д холбогдуулан гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэжээ.

 

Бие даасан шаардлага гаргаагүй гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэгээс шүүхэд гаргасан тайлбартаа: Миний бие нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгтэй хамтарч 2009.07.31-нд хариуцагч Сандэй ХХК-тай Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах тухай гэрээ байгуулж гэрээний үнэ 33 696 ам долларыг хариуцагчид төлж барагдуулсан. Хариуцагчид төлсөн 33 696 ам долларын 50 хувь буюу 16 848 ам доллар нь нэхэмжпэгч Д.Саранчимэгийн оруулсан хувь хэмжээ бөгөөд дээрх үнэд 35.47 мкв талбай худалдан авч 17.735 м.кв талбайг нь нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг өмчлөх зорилготой дээрх гэрээг байгуулсан. Тухайн үед бид хамтарч худалдан авч байгаа гэдгийг Сандэй ХХК-д хэлж тайлбарлаж байсан бөгөөд үүний дагуу Б.Эрдэнэцэцэг миний төлөөлөн байгуулсан 2009.07.31-ний өдрийн 09/0731 дугаартай гэрээний оролцогч хэсэгт Д.Саранчимэгээр гарын үсэг зуруулсан, мөн тухайн гэрээг шинэчилж өөр өөрсдийн оруулсан хувь хэмжээгээр талбайн хэмжээ болон төлбөр мөнгийг шинэчлэн тогтоосон Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах тухай гэрээ-г хариуцагч Сандэй ХХК-тай байгуулсан. Тухайлбал миний бие 2009.07.31-ний өдөр 09/0731-1 дугаартай гэрээг, нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг нь мөн өдөр 09/0731-2 дугаартай гэрээнүүдийг хариуцагчтай тус тус байгуулсан болно. Харин Б.Эрдэнэцэцэг миний төлөөлөн байгуулж Д.Саранчимэгийн гарын үсэг зурсан 2009.07.31-ний өдрийн 09/0731 дугаартай гэрээ болон Д.Саранчимэгийн Сандэй ХХК-тай байгуулсан 09/0731-2 дугаартай гэрээнүүдийн эх хувийг Д.Саранчимэг, Б.Эрдэнэцэцэг бид хоёрыг хамт Сандэй ХХК дээр очиход тус компанийн ажилтан н.Ариунаа гэх хүн хуулбарлаж авна гэж аваад эргүүлэн өгөөгүй болохыг миний бие тодорхой сайн мэдэж байнаЭнэ удаад өөрт байгаа нотлох баримтыг гаргаж өгснөөр миний зүгээс шалтгаалах үүргээ хангалттай биелүүлсэн гэж үзэж байна. Миний бие 2017.01.23-ны өдөр болох шүүх хуралдаанд биечлэн оролцох боломжгүй, хувийн ажлаар ХБНГУ-д явах шаардлагатай болсон тул шүүх хуралдаанаас чөлөөлж өгнө үү гэжээ.

 

Шүүхийн хэлэлцүүлэг болон хэрэгт авагдсан бичмэл нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад:

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг нь хариуцагч Сандэй ХХК-д холбогдуулан Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хороо, Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний төвийн 2 давхрын 206 тоотод байрлах, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн гаргуулахыг даалгах, түрээсийн гэрээний төлбөр, алдангид 9 547 770 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг гаргасан ба хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагаа 3 удаа өөрчлөн, хариуцагчаар Сандэй плаза ХХК-ийг татан оролцуулж, хамгийн сүүлд 2016 оны 9 дүгээр сарын 27-нд нэхэмжлэлийн шаардлагаа Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хороо, 14 дүгээр хороолол /13334/, Нарны зам 55 тоот хаягт байрлах Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний зориулалтай барилгын 2 дугаар давхрын 206 тоотод орших,17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгох, түрээсийн төлбөрт 9 576 000 төгрөгийг гаргуулахаар өөрчлөн нэхэмжилжээ.

Дээрх нэхэмжлэлийг хариуцагч Сандэй ХХК нь үл зөвшөөрч 2009 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ, 2010 оны 5 дугаар сарын 04, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдрийн Ажлын байр түрээслэх гэрээ-нүүдийг тус тус хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгт холбогдуулан гаргасан.

Шүүх дараахь үндэслэлүүдээр нэхэмжлэгчийн Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хороо, 14 дүгээр хороолол, /13334/ Нарны зам 55 тоот хаягт байрлах Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний зориулалтай барилгын 2 дугаар давхрын 206 тоотод орших, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгох, түрээсийн төлбөрт 9 576 000 төгрөгийг гаргуулах тухай шаардлагыг, хариуцагч талын 2009 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-г хүчин төгөлдөр бусд тооцох тухай сөрөг шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгон, үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлээс зарим хэсгийг ханган шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж үзэв.

1.Хэрэгт авагдсан баримтуудаас үзэхэд 2009 оны 7 дугаар сарын 31-нд иргэн Б.Эрдэнэцэцэг нь хариуцагч Сандэй ХХК-иас Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хороо, Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний зориулалтай барилгын 2 дугаар давхрын 206 тоот, нийт 35.47 м.кв талбай бүхий /нийтийн эзэмшлийн талбайн хамт/ талбайг 1 м.кв-ыг нь 950 ам.доллар, бүгд үнэ 33 696.5 ам.доллараар худалдаж авахаар тохиролцож 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-г байгуулсан байх ба энэ гэрээний зүйл болох 35.47 м.кв талбайн тал хэсгийн буюу 17.735 м.кв талбайн үнэнд 16 848 ам.долларыг нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг төлсөн нь зохигчид болон гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэг нарын тайлбар, кассын зарлагын ордерууд /хх-ийн 18-21/ зэргээр нотлогджээ.

2.Нэхэмжлэгч нь уг гэрээний дагуу 17.735 м.кв талбайг би худалдан авсан, гэрээг Б.Эрдэнэцэцэгээр төлөөлүүлж байгуулсан, гэрээний 1.1, 3.1, 3.2-т зааснаар үүргээ биелүүлж, Б.Эрдэнэцэцэгээр дамжуулан үл хөдлөх эд хөрөнгийн үнэ 16 848 ам.долларыг бүрэн төлсөн, худалдагч Сандэй ХХК дээрх талбайг худалдан авагчийн өмчлөгчид шилжүүлэх үүргээ ноцтой зөрчин, улсын бүртгэлийн гэрчилгээг гаргаж өгөх үүргээ биелүүлээгүй, бусдын өмчлөлд шүүхэд нэхэмжлэл гаргаснаас хойш шилжүүлсэн нь үндэслэлгүй, сүүлд нь гэрээг салган Сандэй ХХК-тай 17.735 м.кв талбайг худалдах тухай гэрээг тусад нь нөхөж байгуулсан, энэ гэрээг хариуцагч байгууллагын ажилтан н.Ариунаа нь авснаас хойш буцааж өгөөгүй гэж тайлбарлаж байх боловч нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгээс өөрийгөө төлөөлүүлж, гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэгт Сандэй ХХК-тай 17.735 м.кв талбайг худалдан авах, гэрээ байгуулах эрх олгосон баримт хэрэгт авагдаагүй байна.

Өөрөөр хэлбэл Иргэний хуулийн 62 дугаар зүйлийн 62.3.-т Төлөөлөгчийн бүрэн эрх хуулийн дагуу буюу итгэмжлэлийн үндсэн дээр үүснэ, 64 дүгээр зүйлийн 64.2.1.-д итгэмжлэлд төлөөлүүлэгч гарын үсэг зурсан байх... гэсний дагуу Д.Саранчимэгээс Б.Эрдэнэцэцэгт дээрх талбайг худалдаж авах гэрээг байгуулах талаар бүрэн эрх олгосон итгэмжлэлгүй, түүнчлэн дээрх 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-нд 17.735 м.кв талбайг Д.Саранчимэг худалдан авах, түүнд шилжүүлэх талаар тусгаагүй байна.

Мөн нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг болон Сандэй ХХК-ийн хооронд 17.735 м.кв талбайг худалдах, худалдан авахаар тохиролцсон гэрээ хэрэгт байхгүй байх ба уг гэрээг хариуцагчийн ажилтан н.Ариунаад хүлээлгэн өгсөн гэх баримтгүй, гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэгээс Сандэй ХХК-тай байгуулсан гэх 2009 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн 17.735 м.кв талбайг худалдах, худалдан авах тухай гэрээ нь дээрх үндэслэлийг нотлохгүй бөгөөд хэрэгт авагдсан Б.Эрдэнэцэцэг болон Сандэй ХХК-ийн хооронд байгуулсан 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ нь хуульд заасан нотлох баримтын шаардлага хангаагүй байна.

3. Хэрэгт авагдсан үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээнүүд, Эд хөрөнгийн улсын бүртгэлийн газрын 2009 оны 8-355 тоот лавлагаа зэргээс үзэхэд өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн Ү-2204022462 дугаарт бүртгэгдсэн Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хороо, 14 дүгээр хороолол, /13334/ Нарны зам 55 тоот хаягт байрлах худалдаа үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгө нь Сандэй ХХК-ийн нэр дээр анх 2008 оны 3 дугаар сарын 12-ны өдөр 2098 м.кв талбайтай, /зоорь, 1, 2, 3-р давхрын хэсэг/ 45 хувийн гүйцэтгэлтэйгээр /хх-ийн 174/, 2011 оны 1 дүгээр сарын 18-ны өдөр 3868 м.кв талбайтай, 5 давхар үл хөдлөх эд хөрөнгөөр /хх-ийн 201/, 2013 оны 6 дугаар сарын 13-ны өдөр 3691.06 м.кв талбайтай, 5 давхар үл хөдлөх эд хөрөнгөөр /хх-ийн 211/ тус тус бүртгэгдсэн ба маргааны зүйл болох 17.735 м.кв талбай дээрх үл хөдлөх эд хөрөнгөд хамаарч байгаа талаар зохигчид болон гуравдагч этгээд нар маргаагүй байна.

Түүнчлэн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад дээрх хариуцагч Сандэй ХХК-ийн дээрх худалдаа үйлчилгээний зориулалттай 3691.06 м.кв талбайтай, үл хөдлөх эд хөрөнгө нь 2015 оны 12 дугаар сарын 25-нд Улаанбаатар хотын банкны өмчлөлд, 2016 оны 2 дугаар сарын 29-нд гуравдагч этгээд Т.Болдбаатарын өмчлөлд тус тус шилжсэн болох нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн 000473098, 000479492 тоот гэрчилгээнүүдээр нотлогджээ.

4. Нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгээс үл хөдлөх эд хөрөнгө болох 206 тоот өрөөний 17.735 м.кв талбайг худалдан авсан гэж тайлбарлаж, 16 848 ам.долларыг Б.Эрдэнэцэцэгийн нэрээр хариуцагч Сандэй ХХК-д төлсөн байх боловч Иргэний хуулийн 110 дугаар зүйлийн 110.1., 112 дугаар зүйлийн 112.1.-д заасны дагуу Д.Саранчимэгт уг талбайн өмчлөх эрх шилжсэн гэж үзэх боломжгүй юм.

Өөрөөр хэлбэл Д.Саранчимэг болон хариуцагч Сандэй ХХК-ийн хооронд Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний зориулалтай барилгын 2 дугаар давхрын 206 тоотод орших, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг худалдах, худалдан авах тухай гэрээ хуульд зааснаар буюу Иргэний хуулийн 196 дугаар зүйлийн 196.1.1., 243 дугаар зүйлийн 243.1.-д заасны дагуу байгуулагдсан гэж үзэх нөхцөл байдал тогтоогдохгүй байгаагийн дээр хариуцагч Сандэй ХХК-ийн, 2010 оны 2 дугаар сарын 22-ны өдрийн 321/01, 2010 оны 6 дугаар сарын 25-ны өдрийн 846/01 тоот, 2014 оны 5 дугаар сарын 14-ний өдрийн F14/43 тоот Д.Саранчимэг болон Иллинай ББСБ-д олгосон тодорхойлолтуудад дээрх 17.735 м.кв талбай байрлах өрөөний дугаарыг 204, 206-2, 206-1 гэх зэргээр өөр өөр байдлаар бичсэн байна.

Иймд талуудын хооронд үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдан авах тухай гэрээ байгуулагдаагүй байх тул нэхэмжлэгч нь Б.Эрдэнэцэцэг болон Сандэй ХХК-ийн хооронд байгуулсан 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-ний дагуу Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний зориулалтай барилгын 2 дугаар давхрын 206 тоотод орших, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчөөр тогтоолгохыг шаардах эрхгүй гэж үзэхээр байна.

5.Нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг, хариуцагч Сандэй ХХК нар нь Сандэй плаза ХХК-ийн хаягт байрлах 17.735 м.кв талбайг Д.Саранчимэгээс хариуцагчид түрээслүүлэн, түрээсийн төлбөрт 798 000 төгрөгийг Сандэй ХХК төлөхөөр 2010 оны 5 дугаар сарын 04, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдөр Ажлын байр түрээслэх гэрээ-нүүд байгуулжээ.

Хариуцагч талаас түрээсийн төлбөрийг сард 798 000 төгрөгөөр, нэхэмжлэгч талаас сард 617 500 төгрөгөөр тооцон төлж байсан гэж зөрүүтэй тайлбарлаж байх боловч хэн алиных нь тайлбарыг нотолсон баримт хэрэгт авагдаагүй болно.

Дээрх түрээсийн гэрээнүүд байгуулагдах үед гэрээний зүйл болох 17.735 м.кв талбай нь нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгийн өмчлөл, эзэмшилд хууль буюу гэрээнд заасны дагуу шилжээгүй байхад хариуцагч Сандэй ХХК нь өөрийн өмчлөлийн эд хөрөнгийг түрээсийн зүйл болгон тохиролцсон үйл баримт нь зохигчдын тайлбараар нотлогдож байна.

Өөрөөр хэлбэл талуудын хоорондохь дээрх гэрээ нь Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1.-д Түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь түрээслэгчийн эзэмшил, ашиглалтад аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулах болон дүрэмд заасан зорилгоо биелүүлэхэд нь зориулж хөрөнгө шилжүүлэх, түрээслэгч нь гэрээгээр тохирсон түрээсийн төлбөрийг төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ гэсэн түрээсийн гэрээний шинжийг агуулаагүй буюу уг заалтыг зөрчсөн гэж үзэхээр байна.

Тодруулбал, түрээсийн гэрээгээр түрээслүүлэгч нь өөрийн өмчлөл, эзэмшлийн эд хөрөнгийг, түрээслэгч талын аж ахуйн үйл ажиллагаагаа явуулах, ашиг, орлого олох зорилгыг нь хэрэгжүүлэхэд зориулж түүний эзэмшилд бодитойгоор шилжүүлэх үндсэн үүргийг хүлээдэг. Гэтэл түрээслүүлэгч дээрх үүргийг хэрэгжүүлэх боломжгүй, хариуцагч талын өмчлөлийн эд хөрөнгө болох 17.735 м.кв талбайг түрээсийн гэрээний зүйл болгон хэлцэл хийсэн нь Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1.-д шаардлагыг хангаагүй байна.

Иймд нэхэмжлэгч нь дээрх гэрээнүүдийн дагуу 2014 оны 10 дугаар сараас 2015 оны 6 дугаар сарын хүртэл хугацааны түрээсийн төлбөрт 6 384 000 төгрөг, гэрээний хугацаа хэтрүүлсний алданги 3 192 000 төгрөг, нийт 9 576 000 төгрөгийг хариуцагчаас шаардах эрхгүй юм.

6. Талуудын хооронд байгуулсан гэх Ажлын байр түрээслэх гэрээ-нд түрээсийн зүйл болох 17.735 м.кв талбайг Сандэй плаза ХХК-ийн хаягт байрлах гэж бичсэн, 2010 оны 5 дугаар сарын 04-ний өдрийн гэрээнд Батлав, Сандэй плаза ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Сэлэнгэ гэж, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдрийн гэрээнд Батлав, Сандэй плаза ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Ариунаа гэж тус тус гарын үсэг зуран тус компанийн тамга дарсан байх боловч энэ байдал нь хариуцагч Сандэй плаза ХХК нь нэхэмжлэгчийн өмнө хууль болон гэрээнд заасан үүрэг хүлээсэн гэх үндэслэл болохгүйн дээр 2010 оны 5 дугаар сарын 04, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдөр Ажлын байр түрээслэх гэрээ-нүүдийг хариуцагч Сандэй ХХК болон нэхэмжлэгч Д.Саранчимэг нар байгуулсан талаар болон Сандэй плаза ХХК нь гэрээний аль нэг оролцогч биш, түрээсийн зүйл болох 17.735 м.кв талбайн өмчлөгч, эзэмшигч биш болох нь зохигчдын тайлбараар нотлогдсон тул тус компанид холбогдох түрээсийн гэрээний үүрэг шаардсан нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл үндэслэлгүй байна.

7. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн хувьд, нэгэнт нэхэмжлэгч болон хариуцагч Сандэй ХХК-ийн хооронд үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах тухай гэрээ хуульд заасны дагуу байгуулагдаагүй байх тул гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэгтэй байгуулсан 35.47 м.кв талбайг худалдан авах тухай 2009 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-г Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1.-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус гэж тооцох үндэслэлгүй гэж үзэв.

Харин талуудын хооронд байгуулсан 2010 оны 5 дугаар сарын 04, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдрийн Ажлын байр түрээслэх гэрээ-ний зүйл болох 17.735 м.кв талбай нь нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгийн эзэмшилд байгаагүй, гэрээ байгуулагдах үед, мөн байгуулагдсанаас хойш хариуцагчийн өөрийнх нь өмчлөлд байсан болон дээр дурдсан үндэслэлүүдээр Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлийн 318.1.-д заасан шаардлагыг хангаагүй, уг заалтыг зөрчсөн нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1.-д зааснаар, мөн түүнчлэн талууд түрээсийн гэрээг хийх хүсэл зориг, эрмэлзэлгүйгээр, тодорхой үр дүнд хүрэх зорилгоор бус хэлцэл хийсэн гадаад илэрхийллийг бий болгохын тулд мөн хулийн 56.1.2.-д зааснаар дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл гэж үзэх боломжтой байх тул сөрөг нэхэмжлэлээс талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах гэсэн шаардлага нь үндэслэлтэй байна.

Хариуцагч Сандэй ХХК нь түрээсийн төлбөрт нэхэмжлэгчид 42 294 000 төгрөг төлсөн гэж тайлбарлаж байх боловч энэ тайлбар нь баримтаар нотлогдоогүй, 17.735 м.кв талбай бүхий эд хөрөнгө нь одоо гуравдагч этгээд Т.Болдбаатарын өмчлөлд байх тул Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.5.-д заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаврыг шийдвэрлэх боломжгүйг дурдав.

Дээрх нөхцөл байдлуудаас дүгнэн үзэхэд хариуцагч Сандэй ХХК нь нэхэмжлэгчтэй үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах, худалдан авах тухай гэрээг байгуулаагүй атлаа түүнээс 16 848 ам.долларыг нь бусдаар дамжуулан авч, Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1.-д зааснаар дээрх хэмжээгээр үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн байх тул нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагаа өөрчилж нэмэгдүүлсэн үеийн буюу 2017 оны 9 дүгээр сарын 27-ны өдрийн ам.долларын төгрөгтэй харьцах Монгол банкны ханшийг www.mongolbank.mn сайтад авагдсан 2 272.82 төгрөгөөр тооцож 38 292 471 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгт олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх хэсгийг болон хариуцагч Сандэй плаза ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийг, хариуцагч талын 2009 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-г хүчин төгөлдөр бусд тооцох тухай сөрөг шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгон, талуудын хооронд байгуулсан 2010 оны 5 дугаар сарын 04, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдрийн Ажлын байр түрээслэх гэрээ-г хүчин төгөлдөр бусд тооцох тухай сөрөг шаардлагын хэсгийг хангаж шийдвэрлэлээ.

Хариуцагч Сандэй плаза ХХК-ийн захирал Б.Энхбаяр нь өвчний улмаас шүүх хуралд оролцох боломжгүй байсан, хариуцагч Сандай ХХК-ийн төлөөлөгч Б.Гүнжээ нь шүүх хуралдаанд хүрэлцэн ирээгүй, бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээд Б.Эрдэнэцэцэг шүүх хуралдаанд оролцох боломжгүй талаар хүсэлт ирүүлсэн зэргийг харгалзан Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 100 дугаар зүйлийн 100.3.-д заасны дагуу хариуцагч нар болон гуравдагч этгээдийг байлцуулалгүйгээр шүүх хуралдааныг үргэлжлэн явуулж хэргийг хэлэлцэхээр тус шүүхийн шүүгчийн 2017 оны 1 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 1046 дугаар захирамжаар шийдвэрлэснийг дурдав.

Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1., Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1., 58 дугаар зүйлийн 58.1., 60 дугаар зүйлийн 60.1.-д зааснаар нэхэмжлэгчээс шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 237 914 төгрөг, хариуцагчаас сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70 200 төгрөгийг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээн, нэхэмжлэгчээс 159 237 төгрөгийг, хариуцагчаас 519 447 төгрөгийг тус тус нөхөн гаргуулж, улсын орлогод оруулан, хариуцагчаас 349 412 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид, нэхэмжлэгчээс 253 710 төгрөгийг гаргуулан хариуцагчид олгох нь хуульд нийцнэ.

Монгол Улсын Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73 дугаар зүйлийн 73.2., 115 дугаар зүйпийн 115.2.2., 116., 118. дугаар зүйлүүдэд заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1.Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1.-д заасныг баримтлан нэхэмжлэгч Д.Саранчимэгийн Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр хороо, Шинэ өглөө худалдаа, үйлчилгээний төвийн 2 давхрын 206 тоотод байрлах, 17.735 м.кв талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн гэрчилгээг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн гаргуулахыг даалгах, түрээсийн гэрээний төлбөр, алдангид 9 547 770 төгрөг гаргуулах тухай хариуцагч Сандэй плаза, Сандэй ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгон, Иргэний хуулийн 492 дугаар зүйлийн 492.1.1.-д заасныг баримтлан хариуцагч Сандэй ХХК-иас 38 292 471 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосугай.

2.Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.1., 56.1.2.-д заасныг баримтлан Д.Саранчимэг болон Сандэй ХХК-ийн хооронд байгуулсан гэх 2010 оны 5 дугаар сарын 04, 2014 оны 2 дугаар сарын 11-ний өдрийн Ажлын байр түрээслэх гэрээ-нүүдийг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, 2009 оны 7 дугаар сарын 31-ний өдрийн 09/0731 тоот Худалдаа үйлчилгээний заал худалдах, худалдан авах гэрээ-г хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах тухай хариуцагч Сандэй ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

3.Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1., Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1., 58 дугаар зүйлийн 58.1., 60 дугаар зүйлийн 60.1.-д зааснаар нэхэмжлэгчээс шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 237 914 төгрөг, хариуцагчаас сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 70 200 төгрөгийг тус тус улсын орлогод хэвээр үлдээн, нэхэмжлэгчээс 159 237 төгрөгийг, хариуцагчаас 519 447 төгрөгийг тус тус нөхөн гаргуулж, улсын орлогод оруулан, хариуцагчаас 349 412 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид, нэхэмжлэгчээс 253 710 төгрөгийг гаргуулан хариуцагчид олгосугай.

4.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2.-т зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл, гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэйг дурдсугай.

5.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2., 119.4., 119.5., 119.7.‑д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба уг өдрөөс 7 хоног өнгөрснөөс хойш зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч нь 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй бөгөөд шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулсан эсхүл хүргүүлснээр гомдол гаргах хугацааг тоолохыг дурдсугай.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ Ж.БАЙГАЛМАА