2023 оны 04 сарын 10 өдөр

Дугаар 184/ШШ2023/01451

Улаанбаатар хот

 

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч В.Амартүвшин даргалж, тус шүүхийн танхимд хийсэн иргэний хэргийн анхан шатны шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүргийн 4 дүгээр хороо, 15-р хороолол, 1 дүгээр байр 16 тоотод оршин суух Бэсүд овогт Даариймаагийн Цэцэгмаа /РД:ЦА65111961/

Хариуцагч: Улаанбаатар хот, Сонгинохайрхан дүүргийн 12 дугаар хороо, өнөр хороолол, 1 байр 263 тоотод байрлах ЗЭЭД залуус ХХК /РД:6849474/

Нэхэмжлэлийн шаардлага: Зээлийн гэрээний үүрэгт 3,765,000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг 2023 оны 02-р сарын 07-ны өдөр иргэний хэрэг үүсгэж, хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдааны оролцогч: Нэхэмжлэгч, Д.Цэцэгмаа, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Э.Даваадулам

Хариуцагчийн төлөөлөгч Э.Эрдэнэ-Очир шүүх хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар ирээгүй бөгөөд нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаагийн хүсэлтээр хариуцагчийн эзгүйд хэргийг хянан хэлэлцэв.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

1.Нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаа нь ЗЭЭД залуус ХХК-д холбогдуулан зээлийн гэрээний үүрэгт 3,765,000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасан.

Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэлээ дараах байдлаар тодорхойлж байна.

Үүнд: Миний бие Э.Эрдэнэ-Очирын хүсэлтээр 2022 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдөр 1,500,000 төгрөг, 2022 оны 09 дүгээр сарын 22-ны өдөр 1,500,000 төгрөгийг 1 сарын хугацаатай хүүгүй, зээлийн хугацаа хэтэрсэн хоног дутам 0,5 хувийн алданги тооцохоор зээлийн гэрээ байгуулан нотариатаар гэрчлүүлэн Э.Эрднэ-Очирын Хаан банкны 5166599621 тоот дансанд шилжүүлсэн. Зээлийн гэрээний хугацаа дууссан боловч Э.Эрдэнэ-Очир нь элдэв шалтаг хэлж аргацаасаар өнөөдрийг хүрлээ. Бид иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлд заасны дагуу харилцан эрх үүрэг хүлээж гэрээний эрх зүйн харилцаанд орсон ч Э.Эрдэнэ-Очир нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй байгаа тул Э.Эрдэнэ-Очироос зээлийн үндсэн төлбөр 3,000,000 төгрөг алданги 765,000 төгрөг нийт 3,765,000 төгрөгийг гаргуулах гэв.

2.Хариуцагчийн төлөөлөгч 2023 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдөр нэхэмлэлийн хувийг гардаж авсан хэдий ч хариу талбар ирүүлээгүй байна.

3.Зохигчийн шүүхэд гаргаж өгсөн нотлох баримтууд: нэхэмжлэгчээс шүүхэд ирүүлсэн нэхэмжлэл /хх-1-р тал/, нэхэмжлэгчийн иргэний үнэхлэхийн хуулбар /хх-3-р тал/, 2022 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 0885 дугаартай зээлийн гэрээ /хх-4-р тал/ Хариуцагчийн төлөөлөгч Э.Эрдэнэ-Очирын хур системээс авсан иргэний үнэмлэхийн лавлагаа болон Д.Цэцэгмаагийн иргэний үнэмлэхийн хуулбар /хх 5-р тал/, ЗЭЭД залуус ХХК-ний улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар /хх 6-р тал/, Д.Цэцэгмаагийн 5029998340 дугаартай Хаан банкны депозит дансны дэлгэрэнгүй хуулга /хх 7-8-р тал/, 2023 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдрийн Сонгинохайрхан дүүргийн Татварын хэлтсийн 5/527 дугаартай албан бичиг, 2022 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдрийн Нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах туай 184/ШЗ2022/19473 дугаартай захирамж зэрэг баримтуудыг гаргаж өгсөн, цуглуулсан.

Хариуцагчаас хариу тайлбар ирүүлээгүй байна.

Талуудын тайлбар, хүсэлтийг хэрэгт авагдсан баримттай харьцуулан танилцаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэлийг хангах үндэслэлтэй.

Нэхэмжлэгч дараах үндэслэлээр шаардах эрхээ тодорхойлж байна. Үүнд: 2022 оны 09-р сарын 16-ны өдөр нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаа хариуцагч ЗЭЭД залуус ХХК-ийг төлөөлөгж гүйцэтгэх захирал Э.Эрдэнэ-Очир нар зээлийн гэрээ байгуулж 5,000,000 сая төгрөгийг хүүгүй, 1 сарын хугацаатай зээлүүлсэн боловч төлбөр төлөгдөөгүй тул үндсэн зээл 3,000,000 төгрөг, алданги 765,000 төгрөг гаргуулна гэсэн агуулгаар тодорхойлсон.

Хариуцагч шүүхэд хариу тайлбар ирүүлээгүй болно.

Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн нотлох баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

1.Зохигч 2022 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 0885 дугаартай зээлийн гэрээний үндсэн дээр 3,000,000 төгрөгийг, зээлийн хүүгүй, 1 сарын хугацаатай зээлүүлсэн,

- 2022 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдөр нэхмжлэгчийн 5029998340 тоот данснаас 5166599621 тоот данс руу шилжүүлсэн 1,500,000 төгрөг,

-2022 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдөр нэхмжлэгчийн 5029998340 тоот данснаас 5166599621 тоот данс руу шилжүүлсэн 1,500,000 төгрөг нийт 3,000,000 төгрөгийн зээлийн үлдэгдэлтэй.

2.Үндсэн зээл 3,000,000 төгрөгийн алдангид 765,000 төгрөг шаардсан. Талууд энэ үндсэн зээл, алдангийн талаар маргаагүй.

 

Зохигчийн хооронд 232 дугаар зүйлийн 232.4, 281 дүгээр зүйлийн 281.1-д зааснаар Зээлийн эрх зүйн харилцаа үүссэн, гэрээ хуулийн шаардлага хангасан, нотариатаар гэрчлүүлсэн, хүчин төгөлдөр хэлцэл байх ба хэрэгт авагдсан баримтаар гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул гэрээний үүргийг зохигчийн хэн аль нь биелүүлэх, үүргийн гүйцэтгэлийг нэхэмжлэгч хариуцагчаас шаардах эрхтэй.

Нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаа Иргэний хуульд зааснаар зээлдүүлэгч бөгөөд зээлийн гэрээгээр зээлдэгчийн өмчлөлд мөнгө буюу төрлийн шинжээр тодорхойлогдох бусад эд хөрөнгө шилжүүлэх үүрэг хүлээж 1,500,000 төгрөг, 1,500,000 төгрөгийг 2 удаагийн зээлээр тус тус шилжүүлсэн, мөнгө зээлдүүлэх үүргээ биелүүлсэн байна.

Хэрэгт авагдсан 2022 оны 09 дүгээр сарын 16-ны өдрийн 0885 дугаартай зээлийн гэрээ, шүүх хуралдаан гаргасан нэхэмжлэгчийн тайлбар, Д.Цэцэгмаагийн дансны хуулга зэргээр зээлдүүлэгч Д.Цэцэгмаа зээлдэгч ЗЭЭД залуус ХХК нарын хоооронд байгуулсан 5,000,000 төгрөгийг 1 сарын хугацаатай, хүүгүй, 0,5 хувийн алдангиар зээлдүүлсэн зээлийн гэрээ бичгээр,

Зээлийн гэрээ нь хоёр талын хүсэл зоригийн үндсэн дээр өөрөөр хэлбэл нэг тал нь мөнгө зээлэх эсхүл мөнгө зээлдүүлэх санал гаргаж, нөгөө тал нь үүнийг хүлээн зөвшөөрснөөр байгуулагддаг хоёр талт гэрээ бөгөөд зээлийн гэрээгээр зээлдүүлэгч нь зээлдэгчийн өмчлөлд мөнгө ... шилжүүлэх, зээлдэгч нь шилжүүлэн авсан ... мөнгийг тохирсон хугацаанд буцаан өгөх үүргийг тус тус хүлээнэ.

Гэрээний үүргийг зохих ёсоор биелүүлсэн буюу гэрээ ёсоор мөнгийг шилжүүлэн өгсөн эсэх тал дээр маргаан гарсан тохиолдолд мөнгө, зээлдэгчид шилжүүлсэн байх нь гэрээг байгуулагдсанд тооцох үндэслэл болохыг Иргэний хуулийн 282 дугаар зүйлийн 282.4 дэх хэсгээр зохицуулсан.

Зээлийн гэрээгээр нь, зээлдэгч нь шилжүүлэн авсан эд хөрөнгөтэй ижил төрөл, тоо, чанар, хэмжээний эд хөрөнгө буюу мөнгийг тохирсон хугацаанд буцаан өгөх үүргийг тус тус харилцан тохиролцсон байна.

Иргэний хуульд /282.1, 282.3/ Зээлийн гэрээгээр талууд хэлэлцэн тохиролцож хүү тогтоож болно, хуульд өөрөөр заагаагүй бол хүү тогтоосон бол зээлийн гэрээг бичгээр хийнэ гэж заасан. Нэхэмжлэгч хүү шаардахгүй гэж тайлбарласан.

Хариуцагч ЗЭЭД залуус ХХК шилжүүлэн авсан эд хөрөнгөтэй ижил төрөл, тоо, чанар, хэмжээний эд хөрөнгө буюу мөнгийг тохирсон хугацаанд буцаан өгөх үүрэг хүлээсэн бөгөөд 3,000,000 төгрөгийг, алданги 765,000 төгрөг нийт 3,765,000 төгрөгийг төлөх үүрэгтэй байх боловч энэхүү хариу үүргээ биелүүлээгүй байна.

Зохигч 2022 оны 9 дүгээр сарын 16-ны өдөр байгуулсан гэрээний 3.3 хүү тооцоогүй, харин 3.7-д, Иргэний хуулийн 232.6-д заалтын дагуу гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.5 хувиар алданги тооцож зээлдэгчээр төлүүлнэ гэж тохиролцжээ. /хх 4/

Хэрэгт авагдсан дээрх баримт ЗЭЭД залуус ХХК-ний төлөөлөгч Э.Эрдэнэ-Очирын дансанд 3,000,000 төгрөгийг нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаа шилжүүлсэн болох нь Хаан банкны 5029998340 тоот дансны хуулгаар тогтоогдож байна. Иймээс талуудын хооронд Иргэний хуулийн 281 дүгээр зүйлийн 281.1-д зааснаар зээлийн гэрээний харилцаа үүсчээ. Иймд нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаа үндсэн зээлд 3,000,000 төгрөгийг зээлдэгч ЗЭЭД залуус ХХК-наас буцаан өгөхийг шаардах эрхтэй.

Мөн Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.4-д зааснаар Анз нь торгууль, алданги гэсэн төрөлтэй, Анзын нийт дүн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй. Нэхэмжлэгч 3,000,000 төгрөгийн гүйцэтгээгүй үүргээс алданги 765,000 төгрөг гаргуулахаар шаардах эрхтэй.

Нэхэмжлэлийн үндэслэл болсон зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр байх тул гэрээнд заасан үүргээ зээлдэгч болон зээлдүүлэгч биелүүлэх, үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрхтэй.

Хэргийн оролцогч нь шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлага, түүнийг үгүйсгэх, татгалзах үндэслэл, тайлбар түүнтэй холбоотой баримтыг өөрөө нотлох, нотлох баримтыг цуглуулах, гаргаж өгөх үүрэг хүлээнэ. Шүүх хэрэгт цугларсан баримтын хэмжээнд дүгнэлт хийж, нэхэмжлэлийг хянан шийдвэрлэнэ.

Иймд Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.4, 281 дүгээр зүйлийн 281.1-д тус тус зааснаар хариуцагч ЗЭЭД залуус ХХК зээлийн үндсэн төлбөрт 3,000,000 төгрөг, алданги 765,000 төгрөг, нийт 3,765,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаад олгож шийдвэрлэлээ.

Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.1 дэх хэсэг, хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1 дахь хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 75,190 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 75,190 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгов.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115 дугаар зүйлийн 115.2.1-д заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

1.Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.4, 281 дүгээр зүйлийн 281.1-д заасныг баримтлан хариуцагч ЗЭЭД залуус ХХК-иас 3,765,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Д.Цэцэгмаад олгосугай.

2.Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.1, 56 дугаар зүйлийн 56.1-д зааснаар нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 75,190 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас 75,190 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосугай.

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.7 дахь хэсэгт зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох бөгөөд 14 хоногийн хугацаа өнгөрснөөс хойш 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах ба уг хугацаанд гардан аваагүй нь давж заалдах гомдол гаргах хугацааг хуульд заасан журмын дагуу тоолоход саад болохгүйг дурдсугай.

4.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2-т зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргаж болохыг дурдсугай.

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ В.АМАРТҮВШИН