МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Т.Мөнх-Эрдэнэ даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны 5 дугаар танхимд нээлттэй хийсэн шүүх хуралдаанаар,

Нэхэмжлэгч: Л.Байгалмаа /РД:ДЭ67032206/,                                           

Хариуцагч: Гаалийн ерөнхий газарт холбогдох Гаалийн ерөнхий газрын тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг даалгахтай холбоотой захиргааны хэргийн маргааныг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Н.Энхмэнд, нэхэмжлэгч Л.Байгалмаа, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Дүүриймаа нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь

Нэг. Нэхэмжлэлийн шаардлага:

1.1. Монгол Улсын иргэн Л.Байгалмаа нь тус шүүхэд хандан Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1.1/1658 тоот тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, Л.Байгалмаа намайг өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг Гаалийн ерөнхий газарт даалгах тухай нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан.

Хоёр. Хэргийн үйл баримт, процессын түүхийн талаар:

2.1. Нэхэмжлэгч Л.Байгалмаа нь 1967 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдөр Завхан аймгийн Тосонцэнгэл хотод төрсөн бөгөөд 1987 оноос өнөөдрийг хүртэл хөдөлмөр эрхлэн 56 нас хүрсэн.

2.2. Анх 2002 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдөр Замын-Үүд дэх гаалийн газарт мөнгөн касс, тооцооны нярав албан тушаалд томилогдож[1], хамгийн сүүлд Гаалийн ерөнхий газрын даргын 2017 оны 03 дугаар сарын 20-ны өдрийн Б/147 дугаартай тушаалаар[2] Улаанбаатар хот дахь гаалийн газарт гаалийн улсын байцаагчаар томилогдож ажилласан.

2.3. Улмаар нэхэмжлэгч 2022 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдөр Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтэст 2022 оныг дуусгаад өндөр насны тэтгэвэрт гарах тухай өргөдөл өгсөн.

2.4. Түүний дараа өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлтийг Гаалийн ерөнхий газарт 2023 оны 01 дүгээр сарын 23-нд гаргасан[3]. Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтсийн даргын 2023 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн мэдэгдэх хуудсаар[4] Л.Байгалмаагийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүссэн тул 2023 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдрөөр тасалбар болгон тэтгэвэрт гарах, ажлаас чөлөөлөх тухай мэдэгдсэн.

2.5. Гэтэл дээрх мэдэгдлийг Гаалийн ерөнхий газар үл биелүүлсэн тул нэхэмжлэгч 2023 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр Гаалийн ерөнхий газарт /гаальд/ 22 жил, улсад 36 жил ажилласан, 56 нас хүрсэн хуульд заасан бүх болзол шаардлагыг хангасан тул тэтгэвэр тогтоолгох тухай хүсэлтийг гаргасан.[5]

2.6. Энэ хүсэлтийн хариуд Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтсийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Ж.Баясгалангаас 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1.1/1658 дугаартай албан бичгээр ... Таныг Баянгол дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2023 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 2023/ШЦТ/58 тоот шийтгэх тогтоолыг үндэслэн 2023 оны 02 дугаар сарын 16-ны өдрөөр тасалбар болгон гаалийн улсын байцаагчийн эрх болон албан үүргээ биелүүлэхийг түдгэлзүүлсэн байна. Одоогоор өндөр насны тэтгэвэрт гарах асуудлыг шийдвэрлэх боломжгүй бөгөөд шүүхээс эцсийн шийдвэр гарсан үед асуудлыг дахин хянан үзэх болно гэсэн хариу өгсөн.[6]

2.7. Нэхэмжлэгчийн зүгээс ...Гаалийн ерөнхий газрын тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлтийг биелүүлэхгүй байгаа эс үйлдэхүй нь Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 4.1-д даатгуулагч нь нийтдээ 20-оос доошгүй жил тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн бөгөөд, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч нь хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авч болно гэсэн заалтыг зөрчиж миний тэтгэвэр тогтоолгох эрхийг зөрчиж байна. Төрийн албаны тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.3-д хуульд өөрөөр заагаагүй бол төрийн жинхэнэ албан хаагч нь тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрмэгц төрийн албанаас чөлөөлөгдөх, эсхүл төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэлх хугацаанд ажиллах хүсэлтээ гаргана. Уг хүсэлтийг тухайн байгууллагын эрх бүхий албан тушаалтан хүлээн авч төрийн албанаас чөлөөлөх, эсхүл түүний үйл ажиллагааны үр дүн, мэргэшлийн түвшний үнэлгээ, туршлага, эрүүл мэндийн байдал зэргийг харгалзан үзсэний үндсэн дээр төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэлх хугацаанд үргэлжлүүлэн ажиллуулах шийдвэр гаргана гэсэн заалтыг Гаалийн ерөнхий газар зөрчиж байна.Гаалийн ерөнхий газраас 2023 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдөр өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүсэн тул 2023 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр тэтгэвэрт гаргах тухай мэдэгдэл өгсөн тул хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон захиргааны акт гаргаагүй эс үйлдэхүй гаргасан тул хууль бус ... Хамгийн сүүлд миний гаргасан өргөдлийн дагуу Гаалийн ерөнхий газар 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1.1/1658 тоот албан бичгээр дэвтэр тогтоолгох хүсэлтийг шийдвэрлэх боломжгүй гэсэн татгалзсан хариу өгсөн. Энэхүү татгалзсан хариу нь Төрийн албаны тухай хууль, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуулийг зөрчсөн үндэслэлгүй шийдвэр ... гэх зэрэг агуулгаар маргаж байна.

2.8. Хариуцагчийн зүгээс ... Нэхэмжлэгч нь Гаалийн ерөнхий газрын харьяа Улаанбаатар хот дахь гаалийн газрын гаалийн улсын байцаагчаар ажиллаж байх үедээ ажлын байрандаа албан тушаалын үүргээ гүйцэтгэж байхдаа хуульд заасан үүргээ хэрэгжүүлэхгүй байхын тулд шууд хахууль өгөхийг шаардсан гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцогдож 2023 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 2023/ШЦТ/58 шийтгэх тогтоолоор төрийн албанд ажиллах эрхийг 5 жилээр хасах ял авсан байдаг. Үүнтэй холбоотойгоор Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн Б/166 дугаар тушаалаар Л.Байгалмаагийн гаалийн улсын байцаагчийн эрх болон албан үүргээ биелүүлэхийг түдгэлзүүлэх тушаал гаргасан. Тушаал гаргасан үндэслэл нь Л.Байгалмаад холбогдох эрүүгийн хэрэг нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1-д зааснаар шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болоогүй байх тул эрүүгийн хэргийн шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болох хүртэл хугацаанд Гаалийн ерөнхий газрын зүгээс хуулиар тогтоосон эрх хэмжээнийхээ хүрээнд албан үүргээ биелүүлэхийг нь түдгэлзүүлэх тушаал гаргасан. Эрүүгийн хэргийн хянан шийдвэрлэх ажиллагааг шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болоогүй улмаас гаалийн улсын байцаагчийн эрхийг сэргээх эсхүл Гаалийн албанаас халах зэрэг асуудлыг шийдвэрлээгүй байх тул Гаалийн байгууллагаас нэхэмжлэгч Л.Байгалмаагийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох өргөдлийг хянан шийдвэрлэх боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн ... гэх зэрэг агуулгаар тайлбарлаж байна.

Гурав. Хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгчийн тайлбар:

3.1. Нэхэмжлэгч Л.Байгалмаа шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Миний бие Лхамсүрэнгийн Байгалмаа 1967 оны 03 дугаар сарын 22-нд Завхан аймгийн Тосонцэнгэл хотод төрсөн бөгөөд 1987 оноос өдийг хүртэл улсад хөдөлмөр эрхлэн 56 нас хүрсэн. Өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлтийг Гаалийн ерөнхий газарт 2023 оны 01 дүгээр сарын 23-нд гаргасан. Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтсийн даргын 2023 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн мэдэгдэх хуудсаар Л.Байгалмаа намайг өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүссэн тул 2023 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр тэтгэвэрт гарах, ажлаас чөлөөлөх тухай мэдэгдсэн. Мөн 2022 оны 9 дүгээр сард ирсэн хориод хүний нэрийг өндөр 55 нас хүрсэн байна гэсэн мэдэгдэлд байсан. 2022 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдөр Гаалийн ерөнхий газрын хүний нөөцөд 2022 оныг дуусгаад өндөр насны тэтгэвэрт гаръя гэсэн өргөдлөө бичиж өгсөн байсан. Гэтэл дээрх мэдэгдлийг Гаалийн ерөнхий газар үл биелүүлсэн тул миний бие 2023 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр Гаалийн ерөнхий газарт гаальд 22 жил, улсад 36 жил ажилласан, 56 нас хүрсэн хуульд заасан бүх болзол шаардлагыг хангасан тул тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлтийг гаргасан. Гэвч 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний 01-1/1658 дугаартай албан бичгээр таны ажлыг түдгэлзүүлсэн байна. Одоогоор өндөр насны тэтгэвэрт гарах асуудлыг шийдвэрлэх боломжгүй гэсэн хариу өгсөн. Ийнхүү Гаалийн ерөнхий газрын тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлтийг биелүүлэхгүй байгаа эс үйлдэхүй нь Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 4.1-д даатгуулагч нь нийтдээ 20-оос доошгүй жил тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн бөгөөд, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч нь хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авч болно гэсэн заалтыг зөрчиж миний тэтгэвэр тогтоолгох эрхийг зөрчиж байна. Төрийн албаны тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.3-д хуульд өөрөөр заагаагүй бол төрийн жинхэнэ албан хаагч нь тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрмэгц төрийн албанаас чөлөөлөгдөх, эсхүл төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэлх хугацаанд ажиллах хүсэлтээ гаргана. Уг хүсэлтийг тухайн байгууллагын эрх бүхий албан тушаалтан хүлээн авч төрийн албанаас чөлөөлөх, эсхүл түүний үйл ажиллагааны үр дүн, мэргэшлийн түвшний үнэлгээ, туршлага, эрүүл мэндийн байдал зэргийг харгалзан үзсэний үндсэн дээр төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэлх хугацаанд үргэлжлүүлэн ажиллуулах шийдвэр гаргана гэсэн заалтыг Гаалийн ерөнхий газар зөрчиж байна.Гаалийн ерөнхий газраас 2023 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдөр өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүсэн тул 2023 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдөр тэтгэвэрт гаргах тухай мэдэгдэл өгсөн тул хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг дуусгавар болгосон Захиргааны акт гаргаагүй эс үйлдэхүй гаргасан тул хууль бус болохыг тогтоож, тэтгэвэр тогтоолгохыг Гаалийн ерөнхий газарт даалгаж өгнө үү. Тус шүүхийн 2023 оны 05 дугаар сарын 15-ны өдрийн 4195 дугаарт захирамжид дурдсан Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны Б166 дугаар тушаалтай миний бие маргаагүй. Харин хуульд заасан тэтгэвэр тогтоолгох эрхтэй бөгөөд хариуцагчаас хууль бусаар үндэслэлгүйгээр миний тэтгэвэр тогтоолгох эрхийг зөрчиж тэтгэвэр тогтоохгүй эс үйлдэхүй гаргаж миний эрхийг зөрчиж байна. Хамгийн сүүлд миний гаргасан өргөдлийн дагуу Гаалийн ерөнхий газар 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1/1658 тоот албан бичгээр дэвтэр тогтоолгох хүсэлтийг шийдвэрлэх боломжгүй гэсэн татгалзсан хариу өгсөн. Энэхүү татгалзсан хариу нь Төрийн албаны тухай хууль, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуулийг зөрчсөн үндэслэлгүй шийдвэр билээ. Ийнхүү миний хуулиар олгогдсон тэтгэвэр тогтоолгох эрхийг захиргааны байгууллага үндэслэлгүйгээр зөрчиж байх тул миний бие уг шийдвэрийг эс зөвшөөрч Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлд заасны дагуу 30 хоногийн дотор ийнхүү зөрчигдсөн эрхээ хамгаалуулахаар шүүхэд нэхэмжлэлээ гаргасан болно. Нэхэмжлэлийн шаардлага нь Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1/1658 дугаар тэтгэвэр тогтоолгохоос татгалзсан албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, Л.Байгалмаа намайг өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг Гаалийн ерөнхий газарт даалгаж өгнө үү гэсэн хүсэлттэй байна. гэжээ.

3.2. Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Дүүриймаа шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Нэхэмжлэгч Л.Байгалмаа Гаалийн ерөнхий газрын харьяа Улаанбаатар хот дахь гаалийн газрын гаалийн улсын байцаагчаар ажиллаж байх үедээ ажлын байрандаа албан тушаалын үүргээ гүйцэтгэж байхдаа хуульд заасан үүргээ хэрэгжүүлэхгүй байхын тулд шууд хахууль өгөхийг шаардсан гэмт хэрэгт гэм буруутайд тооцогдож 2023 оны 01 дүгээр сарын 14-ний өдрийн 2023/ШЦТ/58 шийтгэх тогтоолоор төрийн албанд ажиллах эрхийг 5 жилээр хасах ял авсан байдаг. Үүнтэй холбоотойгоор Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн Б/166 дугаар тушаалаар Л.Байгалмаагийн гаалийн улсын байцаагчийн эрх болон албан үүргээ биелүүлэхийг түдгэлзүүлэх тушаал гаргасан. Тушаал гаргасан үндэслэл нь Л.Байгалмаад холбогдох эрүүгийн хэрэг нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 37.1-д зааснаар шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болоогүй байх тул эрүүгийн хэргийн шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болох хүртэл хугацаанд Гаалийн ерөнхий газрын зүгээс хуулиар тогтоосон эрх хэмжээнийхээ хүрээнд албан үүргээ биелүүлэхийг нь түдгэлзүүлэх тушаал гаргасан. Эрүүгийн хэргийн хянан шийдвэрлэх ажиллагааг шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болоогүй улмаас гаалийн улсын байцаагчийн эрхийг сэргээх эсхүл Гаалийн албанаас халах зэрэг асуудлыг шийдвэрлээгүй байх тул Гаалийн байгууллагаас нэхэмжлэгч Л.Байгалмаагийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох өргөдлийг хянан шийдвэрлэх боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн. Иймд иргэн Л.Байгалмаад холбогдох эрүүгийн хэрэг шүүхээр эцэслэн шийдвэрлэгдэж шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон тохиолдолд Гаалийн байгууллагын зүгээс хууль тогтоомжийн хүрээнд дараагийн шийдвэрийг гаргана гэж үзэж байна. Гаалийн байгууллагын зүгээс Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийг зөрчиж иргэн Л.Байгальмаагийн тэтгэвэр тогтоолгох эрхийг хязгаарласан зүйл байхгүй. Хамгийн гол нь иргэн Л.Байгалмаа нь албан үүргээ гүйцэтгэж байхдаа өөрийн буруутай үйлдлийн улмаас эрүүгийн гэмт хэрэгт холбогдож хэрэг хянан шийдвэрлэж дуусаагүй буюу шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болоогүйн улмаас албан тушаалын эрхийг түдгэлзүүлсэн. Үүнтэй холбоотойгоор тэтгэвэр тогтоолгох өргөдлийг шийдвэрлэх боломжгүй нөхцөл үүссэн. Иймд Л.Байгалмаагийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох өргөдлийг хянан шийдвэрлэхгүй байгаа үйлдлийг хууль бус гэж үзэх боломжгүй бөгөөд Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1/1658 тоот тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан албан бичиг хууль бус болохыг тогтоож өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг даалгасан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүчингүй болгож шийдвэрлэж өгнө үү гэж хүсэж байна. гэжээ.

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Шүүх нэхэмжлэл, түүний үндэслэл, түүнд хавсаргасан нотлох баримтууд, хариуцагч, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн зүгээс шүүх хуралдааны хэлэлцүүлэг дээр гаргасан тайлбар, хавтаст хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг судлан үзэж, дараах үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэлээ.

1. Маргаж буй Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтсийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Ж.Баясгалангийн гаргасан 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1.1/1658 тоот албан бичгийн агуулгаас үзэхэд, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.4 дэх заалтад заасан захиргааны актыг гаргахаас татгалзсан шийдвэр байх тул нэхэмжлэгчийн зүгээс шүүхэд тус хуулийн дурдсан заалтын дагуу татгалзсан шийдвэрийг хууль бус болохыг тогтоож, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг хариуцагчид даалгах агуулгаар нэхэмжлэлийн шаардлагаа тодорхойлсон нь үндэслэлтэй байна.

2. Нэхэмжлэгчийн зүгээс хариуцагчийн татгалзсан шийдвэрт холбогдуулан, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох асуудлыг үндэслэлгүйгээр шийдвэрлэхээс татгалзсан нь хууль бус гэх агуулгаар маргаж байгаа энэ тохиолдолд шүүхээс нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл, хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудад үндэслэн холбогдох хуулиудын хэм хэмжээг дараах байдлаар тайлбарлаж байна. Тодруулахад:

3. Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт Нийгмийн даатгалын тухай хууль тогтоомжид заасан болзол журмын дагуу шимтгэл төлж нийгмийн даатгалд даатгуулсан иргэн хуульд заасан тэтгэвэр, тэтгэмж авах эрхтэй., мөн зүйлийн 3 дахь хэсэгт Нийгмийн даатгалын сангаас тухайн төрлийн тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөр олгохгүй байх нөхцөлийг хуулиар тогтоож болно. гэж заажээ.

4. Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт Даатгуулагч нь нийтдээ 20-иос доошгүй жил тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн бөгөөд 65 нас хүрсэн бол өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй. Харин 20-иос доошгүй жил шимтгэл төлсөн бөгөөд 60 нас хүрсэн эрэгтэй, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч өөрөө хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авч болно. гэж зохицуулжээ.

5. Хуулийн дээр дурдсан хэм хэмжээнүүдээс үзэхэд, нийгмийн даатгалын сангаас тухайн төрлийн тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөр олгохгүй байх нөхцөлийг хуулиар тухайлан тогтоогоогүй байгаа тохиолдолд Нийгмийн даатгалын тухай хууль тогтоомжид заасан болзол журмын дагуу шимтгэл төлж нийгмийн даатгалд даатгуулсан иргэн хуульд заасан тэтгэвэр, тэтгэмж авах эрхтэй байна.

6. Тодруулбал, даатгуулагч иргэн 20-иос доошгүй жил шимтгэл төлсөн бөгөөд 60 нас хүрсэн эрэгтэй, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч өөрөө хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй байхаар зохицуулжээ.

7. Хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудын хүрээнд тогтоогдсон нөхцөл байдлаас авч үзэхэд, нэхэмжлэгч Л.Байгалмаа нь 1967 оны 03 дугаар сарын 22-ны өдөр Завхан аймгийн Тосонцэнгэл хотод төрсөн бөгөөд 1987 оноос өнөөдрийг хүртэл хөдөлмөр эрхлэн 56 нас хүрсэн, гаалийн байгууллагад анх 2002 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдөр Замын-Үүд дэх гаалийн газарт мөнгөн касс, тооцооны нярав албан тушаалд томилогдож, хамгийн сүүлд Гаалийн ерөнхий газрын даргын 2017 оны 03 дугаар сарын 20-ны өдрийн Б/147 дугаартай тушаалаар Улаанбаатар хот дахь гаалийн газарт гаалийн улсын байцаагчаар томилогдож ажилласан үйл баримт тогтоогдлоо.

8. Дээрх үйл баримтаас дүгнэхэд нэхэмжлэгчид Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх хуулийн дагуу үүссэн байна.

9. Хэдийгээр хариуцагчийн зүгээс тайлбарлаж буй Баянгол дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2023 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 2023/ШЦТ/58 дугаартай шийтгэх тогтоол[7], Нийслэлийн эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2023 оны 03 дугаар сарын 30-ны өдрийн 2023/ДШМ/346 дугаартай магадлалаар[8] Л.Байгалмааг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.4 дүгээр зүйлийн 4 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутай болохыг тогтоож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 5 жилийн хугацаагаар хасаж, 10 000 000 /арван сая/ төгрөгөөр торгох ял шийтгэснийг Улсын дээд шүүхийн эрүүгийн хэргийн танхимын хяналтын шатны шүүх хуралдаанаар 2023 оны 06 дугаар сарын 07-ны өдөр хэлэлцэн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн тогтоол, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж шийдвэрлэсэн[9] нь нэхэмжлэгч Л.Байгалмаагийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрхэд шууд нөлөөлөхгүй, тухайн эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй.

10. Учир нь, Гаалийн ерөнхий газрын даргын 2023 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн Б/166 дугаартай тушаалаар[10] Баянгол дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн 2023 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 2023/ШЦТ/58 тоот шийтгэх тогтоол гарсан тул Л.Байгалмааг 2023 оны 02 дугаар сарын 16-ны өдрөөс гаалийн улсын байцаагчийн эрх болон албан үүргээ биелүүлэхийг түдгэлзүүлж шийдвэрлэхдээ Гаалийн тухай хуулийн 271¹.1 дүгээр зүйлийн 271¹.1.10, 271¹.1.11 дэх заалтыг үндэслэжээ.

11. Гаалийн тухай хуулийн 271¹.1 дүгээр зүйлийн 271¹.1 дэх хэсэгт Гаалийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагын дарга дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ: гээд, мөн зүйлийн 271¹.1.10 дахь заалтад гаалийн алба хаагчийг томилох, чөлөөлөх, түдгэлзүүлэх, өөр албан тушаалд шилжүүлэх, сэлгэн ажиллуулах, шагнаж урамшуулах, төр засгийн шагналд тодорхойлох;, 271¹.1.11 дэх заалтад гаалийн улсын байцаагчийн эрх олгох, эрхийг нь түдгэлзүүлэх, сахилгын шийтгэл ногдуулах; гэж заажээ.

12. Хуулийн дээр дурдсан хэм хэмжээнүүдээс үзэхэд, гаалийн алба хаагчийг түдгэлзүүлэх гэдэг нь гаалийн улсын байцаагчийн албан үүргээ хэрэгжүүлэхийг түдгэлзүүлэх, гаалийн улсын байцаагчийн эрхийг түдгэлзүүлэх гэдэг нь улсын байцаагчийн эрхтэй гаалийн байцаагчийн хувьд улсын байцаагчийн хувиар хуулиар олгосон эрхийг хэрэгжүүлэхийг түдгэлзүүлэх агуулгатай байх бөгөөд Гаалийн ерөнхий газрын дарга нь энэ агуулгаар эрүүгийн хэргийн шүүхээс Л.Байгалмаад оногдуулсан нийтийн албанд томилогдох эрхийг хассан ялыг биелүүлсэн байна.

13. Гэхдээ энэ нь хууль зүйн агуулгаараа нэхэмжлэгч Л.Байгалмаагийн Нийгмийн даатгалын тухай хууль болон Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд заасны дагуу өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрхэд нөлөөлөхгүй, тус эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй.

14. Тиймээс Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1.1/1658 тоот тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан албан бичгийг хуульд нийцээгүй гэж шүүх дүгнэлээ.

15. Мөн Төрийн албаны тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.3 дахь хэсэгт Хуульд өөрөөр заагаагүй бол төрийн жинхэнэ албан хаагч нь тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрмэгц төрийн албанаас чөлөөлөгдөх, эсхүл төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэлх хугацаанд ажиллах хүсэлтээ гаргана. Уг хүсэлтийг тухайн байгууллагын эрх бүхий албан тушаалтан хүлээн авч төрийн албанаас чөлөөлөх, эсхүл түүний үйл ажиллагааны үр дүн, мэргэшлийн түвшингийн үнэлгээ, туршлага, эрүүл мэндийн байдал зэргийг харгалзан үзсэний үндсэн дээр төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэлх хугацаанд үргэлжлүүлэн ажиллуулах шийдвэр гаргана. Төрийн жинхэнэ албан хаагч тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрмэгц болон төрийн алба хаах насны дээд хязгаар хүртэл үргэлжлүүлэн ажиллуулахаар тогтоосон хугацаа дуусмагц төрийн албанаас чөлөөлөгдөх тухай хүсэлтээ гаргаагүй нь захиргааны санаачилгаар түүнийг төрийн албанаас чөлөөлөхөд саад болохгүй. гэж заасныг хариуцагч Гаалийн ерөнхий газар анхаарвал зохино.

16. Тодруулбал, нэхэмжлэгчийн зүгээс 2022 оны 10 дугаар сарын 05-ны өдөр Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтэст 2022 оныг дуусгаад өндөр насны тэтгэвэрт гарах тухай өргөдөл өгсөн, түүний дараа өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох хүсэлтийг Гаалийн ерөнхий газарт 2023 оны 01 дүгээр сарын 23-нд дахин гаргасан, Гаалийн ерөнхий газрын Хүний нөөцийн хэлтсийн даргын 2023 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрийн мэдэгдэх хуудсаар Л.Байгалмаагийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүссэн тул 2023 оны 03 дугаар сарын 01-ний өдрөөр тасалбар болгон тэтгэвэрт гарах, ажлаас чөлөөлөх тухай мэдэгдсэн байгаа энэ тохиолдолд хариуцагч нь Төрийн албаны тухай хуулийн дээр дурдсан зохицуулалтын дагуу нэхэмжлэгч Л.Байгалмаагийн гаргасан хүсэлтийг шийдвэрлэх үүрэгтэй гэж үзнэ.

17. Иймд дээр дурдсан үндэслэлүүдээр нэхэмжлэгчийн гаргасан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэлээ.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3 дахь хэсэг, 106.3.4, 106.3.12 дахь заалтад тус тус заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 1, 3, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, Гаалийн тухай хуулийн 271¹ дүгээр зүйлийн 271¹.1 дэх хэсэг, 271¹.1.10, 271¹.1.11. дэх заалт, Төрийн албаны тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.3 дахь хэсэгт заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч Л.Байгалмаагийн гаргасан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, Гаалийн ерөнхий газрын 2023 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдрийн 01-1.1/1658 тоот тэтгэвэр тогтоохоос татгалзсан албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, Л.Байгалмаад өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг Гаалийн ерөнхий газарт даалгасугай.

2. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 47 дугаар зүйлийн 47.1, 48 дугаар зүйлийн 48.1 дэх хэсэгт тус тус заасныг баримтлан нэхэмжлэгчийн урьдчилан төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж болох 70 200 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосугай.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1 дэх хэсэгт зааснаар хэргийн оролцогчид, тэдгээрийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг гардан авснаас хойш 14 хоногийн дотор давж заалдах журмаар гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Т.МӨНХ-ЭРДЭНЭ