*******2 0******* 03 *******8/ШШ*******2/00*******06

МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Ч.Нямсүрэн даргалж, тус шүүхийн шүүх хуралдааны танхимд хийсэн иргэний хэргийн шүүх хуралдаанаар:

Нэхэмжлэгч: Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороо, ******* дүгээр хороолол, *******9 дүгээр байр ******* тоотод оршин суух, Шараад овогт *******гийн ******* /РД:*******/-ын нэхэмжлэлтэй

Хариуцагч: Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороо, 0*******3 дугаар цэргийн ангийн баруун талд байрлах, /РД:/,

Хариуцагч: Хан-Уул дүүрэг, ******* дугаар хороо, Рапид харш 2- тоотод оршин байрлах, /РД:5360*******9/-д холбогдох

Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүйд тооцуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлтэй, хариуцагч -ийн **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулж, 63,368,095 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд:Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.Амгалан, хариуцагч -ийн төлөөлөгч Л.Эрдэнэчулуун, хариуцагч Алтайн -ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч А.Амаржаргал, хариуцагч нарын өмгөөлөгч М.Мөнгөнхүү, гэрч Д.Гэрэлмаа, Э.Батсүх, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Д.Бадамжаргал нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч Д.******* шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ:Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын **************6 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн А/2 дугаартай захирамжаар нь Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо, 0*******3 дугаар ангийн баруун талд орших *******86323086*******22 нэгж талбарын дугаартай 007 м.кв газрыг ******* жилийн эзэмших эрхийг авсан байдаг.

нь өөрийн эзэмшилийн энэхүү 007 м.кв газраа иргэн Д.******* болон Л.Эрдэнэчулуун нарт **************7 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдөр *******03.5 м.кв-аар 2 хувааж тус тус 65,000,000 төгрөгөөр худалдахаар тохиролцож нэг өдөр, нэг цаг, нэг минутад газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг байгуулсан ба энэхүү гэрээ өнөөдрийг хүртэл хүчинтэй байгаа. Д.******* миний бие Газар эзэмших эрх шилжүүлэх **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн гэрээний төлбөрт урьдчилгаа бэлнээр 6,000,000 төгрөгийг төлсөн, мөн миний төрсөн дүү Д.Батсүхийн эхнэр Э.Гэрэлмаагийн нэр дээрхи 2-307 УНВ улсын дугаартай /Nissan Murano/ Ниссан Мурано, 65-79 УБД улсын дугаартай Lexus RX-300 маркийн автомашиныг 39,000,000 төгрөгт тооцон тус тус шилжүүлж нийт 5,000,000 төгрөгийг төлсөн бөгөөд газар эзэмших гэрчилгээ гарсны дараа *******,000,000 төгрөг авахаар тохиролцсон. Бид Сонгинохайрхан дүүргийн газрын албанд Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу хандахад Цэргийн зориулалттай нөөцийн газар гээд шилжих боломжгүй гэж мэдэгдсэн. Гэтэл нь өмнөх **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх, Д.*******, Л.Эрдэнэчулуун нартай байгуулсан гэрээнүүд хүчинтэй байхад *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдөр Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг -тай давхардуулан байгуулсан нь Иргэний хуулийн 56.*******.*******, 56.*******.8-ийг зөрчиж хийсэн хэлцэл гэж үзэж байна.

нь Газар шилжүүлэх гэхээр газрын албаныхан зөвшөөрөхгүй байна, хүлээж бай гэсээр байгаад бусдад буюу -д зохих этгээд болох миний зөвшөөрөлгүй шилжүүлсэн байгаа нь хууль бус учир Иргэний хуулийн 8 дугаар зүйлд заагдсан эрх зүйн харилцаанд орчихоод үүргээ гүйцэтгээгүй учир 9 дүгээр зүйлд заагдсанаар эрхээ хамгаалуулахаар шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж байна.

нь иргэн Д.*******, Л.Эрдэнэчулуун нартай байгуулсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны гэрээг зөрчсөн байх тул , -иудыг хамтран хариуцагчаар татсан болно.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65 дугаар зүйлийн 65.*******.3-ийг үндэслэн шүүхээс гадуур шийдвэрлүүлэх журмыг хангаж Сонгинохайрхан дүүргийн Газрын зохион байгуулалтын албанд хандахад *******22 оны ************** дүгээр сарын *******6-ны өдөр *******/222******* тоот албан бичгээр ...дараагийн шатны байгууллагад хандах эрхтэй гэсэн хариу өгсөн ба Нийслэлийн засаг даргад хандахад *******22 оны *******2 дугаар сарын *******6-ны өдөр 0*******-08/6*******8 тоот албан бичгээр ...иймд шүүх, хууль хяналтын байгууллагад хандаж шийдвэрлүүлнэ үү гэж хариуг өгснөөр иргэний шүүхэд нэхэмжлэл гаргаж байгааг анхаарч үзнэ үү. Иймд *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүйд тооцож өгнө үү гэжээ.

Хариуцагч -ийн төлөөлөгч Л.Амаржаргал шүүхэд гаргасан хариу тайлбартаа болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Иргэн Д.******* нь **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр -ийн захирал Л.Амаржаргалтай байгуулсан газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх нотариатаар батлуулсан гэрээнд Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын захирамж гарч, газрын эрх шилжиж гэрчилгээ гарсны дараа үлдэгдэл ******* сая төгрөг төлнө гэсэн заалт байхгүй. Харин Газар эзэмшүүлэх эрх шилжүүлэх гэрээ-ний *******.3-т үлдэгдэл төлбөрийг **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ний өдрийн дотор төлж барагдуулахаар заажээ.

Уг гэрээний *******.3-т заагдсан төлбөрийн төлөлт хийгдэлгүй, төлбөр мөнгөний төлөлтийн маргаан өрнөж, гэрээний үүргээ биелүүлэхийг хүсч 5 жилийн хугацаанд удаа дараа холбогдсон ч ямар нэгэн төлбөр төлөгдөөгүй болно. Улмаар *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-нд -тай гэрээ байгуулж газар эзэмших эрхийг холбогдох хууль журмын дагуу баримт бичгийн бүрдүүлж хүсэлт өгч газар эзэмших эрхийн шилжилт хийгдсэн.

Сонгинохайрхан дүүргийн газар зохион байгуулалтын албанд газар эзэмших эрх шилжүүлэх өргөдөл хүсэлт иргэн Д.******* нь өгч байгаагүй бөгөөд цэргийн ангийн нөөцийн зориулалттай газар гэсэн хариу дүүргийн газрын албанаас ирүүлсэн баримт байхгүй.

Иргэн Д.*******ийн нэхэмжлэлийн *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүй болгох үндэслэл нь үнэнд үл нийцэж байна.

Д.*******, Л.Эрдэнэчулуун хоёр надаас энэ газрыг 2 хуваагаад авъя гэж 2 уулаа хэлэхээр нь за гээд нотариат ороод төлбөрийг нь **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ны өдрийн дотор төлж дуусгаад эрхийг нь шилжүүлэх гэж байсан. Бид аль аль талын төлбөрийг бүрэн гүйцэд төлсний дараа газрын эзэмших эрхийг шилжүүлэх болсон. Д.******* гуай удахгүй төлбөрийг нь төлнө гэж хэлээд удаашруулж байсан гэв.

Хариуцагч -ийн төлөөлөгч Л.Эрдэнэчулуун шүүхэд гаргасан хариу тайлбар болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Иргэн Д.******* нь **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр -ийн захирал Л.Амаржаргалтай байгуулсан газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх нотариатаар батлуулсан гэрээнд Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын захирамж гарч, газрын эрх шилжиж гэрчилгээ гарсны дараа үлдэгдэл ******* сая төгрөг төлнө гэсэн заалт байхгүй.

Уг гэрээний *******.3-т заагдсан төлбөрийн төлөлт хийгдэлгүй, гэрээний хугацаа дуусч, төлбөр мөнгөний төлөлтийн маргаан өрнөж улмаар -ийн захирал Л.Амаржаргалын хүсэлтийн дагуу гэрээний хугацаа дууссанаас хойш 5 жилийн дараа буюу *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-нд манай компани гэрээ байгуулж, газар эзэмших эрхийг холбогдох хууль журмын дагуу баримт бичгийн бүрдүүлж хүсэлт өгч газар эзэмших эрхийн шилжилт хийгдсэн.

Сонгинохайрхан дүүргийн газар зохион байгуулалтын албанд газар эзэмших эрх шилжүүлэх өргөдөл хүсэлт иргэн Д.******* нь өгч байгаагүй бөгөөд цэргийн ангийн нөөцийн зориулалттай газар гэсэн хариу дүүргийн газрын албанаас ирүүлсэн баримт байхгүй.

Иргэн Д.*******ийн нэхэмжлэлийн *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчинхгүй болгох үндэслэл нь үнэнд үл нийцэж байна.

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн ярьж байгаа зарим зүйл худлаа гүтгэлгийн шинжтэй зүйл ярьж байна. Анх **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр Л.Амаржаргал Д.******* гуай бид 3 газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ хийсэн нь үнэн. Газрын төлбөр төлөгдөлгүй 5, 6 жил болсон. Энэ хугацаанд газрын төлбөрийн үлдэгдэл *******,000,000 төгрөгийг газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ гарсны дараа өгнө гэж тийм тохиролцоо амаар болон гэрээнд ч тийм тохиролцоо хийгээгүй.

-аас гэрээний үүргийг биелүүлээд төлбөрийг төлсөн ба газрын гэрчилгээг шилжүүлж авах талаар Л.Амаржаргалд хандаж хэлдэг байсан. Л.Амаржаргал надад Д.******* надад газрын төлбөрийг өгөөгүй байгаа гэж хэлдэг. Д.******* гуайн төлбөрийг шилжүүлбэл нэг мөсөн газрын эрхийг шилжүүлмээр байна гэж хэлсэн. Тухайн үед газрын *******03,5м.кв, *******0м.кв-аар нь шилжүүлэх гэхээр маш хэцүү байсан ба Д.******* гуай л асуудлыг шийдчихвэл болох гээд байна гэж хэлдэг байсан. Д.******* гуай Л.Эрдэнэчулуун хоёрын хооронд автомашин шилжүүлсэн зүйл болсныг би мэдээгүй. *******22 онд Л.Амаржаргал бид 2 газрын төлбөр төлөхгүй удаад байна энэ асуудал болоод байна гэх зүйл ярьсан. Газрын алба дээр газрын төлбөр хуримтлагдаар өр үүссэн байна хэн хэний эрх ашиг хөндөгдөх гээд байна газрын эрхийг шилжүүлэхгүй бол болохгүй байна гэх зүйл ярьсан. Д.******* гуай утсаа авахгүй, ажилтантай нь очоод уулзахаар ******* утас өгдөг хэр нь утсаа авахгүй байна гэсэн. Тэгээд бид 2 ярилцаад *******22 онд гэрээ хийгээд энэ асуудлыг зохицуулах талаар ярилцсан. Бид гэрээ хийхдээ тухайн үеийн нөхцөл байдлыг тогтоох ёстой гэдгийг ойлгохгүй хууль зүйн мэдлэг муутайгаас болоод ийм зүйл болсон. Нэхэмжлэгчээс газрын албан дээр очиход цэргийн ангийн нөөцийн зориулалттай гэсэн тийм зүйл болоогүй. Энэ нь захиргааны хэргийн шүүхэд ч үндэслэлгүй байна гэж тогтоогдсон. Үүнийг энд хэлж байгаа нь шүүхийг төөрөгдүүлж байна гэж үзэж байна. **************7 оны гэрээний үүргийн биелэлтийг хангаагүй ийм л зүйл болсон учир нэхэмжлэлийн шаардлагыг зөвшөөрөхгүй байна.

О.Амаржаргалын гаргасан сөрөг нэхэмжлэлтэй холбогдуулан нэмж хэлэхэд газрын төлбөрийг **************7 оны 06 сарын 05-ны өдрөөс *******22 оны 06 сарын *******-ны өдөр хүртэл гэрээ хийхдээ газрын төлбөрийг өөрсдөө хийнэ шүү гэж анх тохиролцож байсан. Д.******* гуайгаас газрын төлбөрийг огт авч байгаагүй учир түүнийг нэхэмжилж байна гэж ойлгож байна гэв.

Хариуцагч -ийн төлөөлөгч Л.Амаржаргал шүүхэд гаргасан сөрөг нэхэмжлэлдээ болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Д.******* нь **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны -тай Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулсан, дээрх гэрээний *******.3-д заасны дагуу Д.******* нь **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ний өдөр гэрээний үлдэгдэл төлбөрийг бүрэн төлөхөөр гэрээнд заагдсан бөгөөд дээрх үүргээ Д.******* нь биелүүлээгүй тул дээрх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэж байна.

Д.******* нь **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс хойш Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороо, 0*******3 дугаар цэргийн ангийн баруун талд байрлах *******86323086*******22 нэгж талбарын дугаартай *******03.5 м.кв газрын ашиглаж үйлдвэрлэл явуулж ирсэн бөгөөд тухайн газрын газар ашигласны төлбөрийг төлж байгаагүй тул **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс *******02 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийг хүртэлх газар ашигласны төлбөр 3,368,095 төгрөгийг Д.*******аас гаргуулж өгнө үү. Д.*******ийн дээрх газрыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглаж байх хугацааны газрын төлбөрийг манай компани төлсөөр ирсэн.

Д.******* нь **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс хойш Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороо, 0*******3 дугаар цэргийн ангийн баруун талд байрлах *******86323086*******22 нэгж талбарын дугаартай *******03.5 м.кв газрыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглаж ирсэн бөгөөд Д.******* нь тухайн газрыг ямар нэгэн төлбөр түрээсгүйгээр *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийг хүртэл ажшиглаж ирсэн. Улаанбаатар хотын А бүсэд *******03.5 м.кв газрыг үйлдвэрлэлийн зориулалтаар ашиглах дундаж түрээсийн төлбөр ******* сая төгрөг байх Д.*******аас **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийг хүртэлх түрээсийн төлбөрт 5 жил буюу 60 сарын түрээсэнд 60,000,000 төгрөг гаргуулж өгнө үү.

Иймд Д.*******, -иудын хооронд **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр байгуулсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах, хариуцагч Д.*******аас **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс *******22 оны 06 дугаар сарын *******7-ны өдрийг хүртэлх газрын төлбөр 3,368,095 төгрөг, **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс *******22 оны 06 дугаар сарын *******7-ны өдрийг хүртэл газрыг үйлдвэрлэлтийн зориулалтаар ашиглаж байсны түрээсийн төлбөр нэг сарын *******,000,000 төгрөг 60 сар 60,000,000 төгрөг нийт 63,368,095 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү.

Сөрөг нэхэмжлэлээ дэмжиж байгаа. Өмгөөлөгч дэлгэрэнгүй тайлбар хэлсэн. Нэмж хэлэхэд Д.******* гуай **************3 оноос **************7 он хүртэл газар ашиглаж байсан ба энэ хүн эсгийний үйлдвэрлэл явуулж байсан. Газрын эрхийг шилжүүлэх аман гэрээ хийхдээ газрын төлбөрийг төлөх талаар хэлж байсан. Үүнийг аль аль тал зөвшөөрч байсан. Газрын төлбөрийг улирал болгон төлөх ёстой байсан би үүнийг газрын албанд төлсөн учир нэхэмжлэгчээс нэхэмжилж байгаа. Д.******* гуайн газрын төлбөр нь өөрийнх нь эзэмшиж байгаа газарт ноогдох хэсэг юм гэв.

Хариуцагч нарын өмгөөлөгч М.Мөнгөнхүү шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: Үйлчлүүлэгч нарыг төлөөлөн тайлбар хэлэх нь зүйтэй байна. Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагын агуулгыг тодорхой сонслоо. Д.******* Л.Амаржаргал нарын хооронд газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулагдсан. Энэ гэрээний ******* дүгээр зүйлийн *******.3-д гэрээний үлдэгдэл төлбөр 60,000,000 төгрөгийг **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ны өдрийн дотор -ны захирал Л.Амаржаргалын тоот дансанд хийнэ гэж гэрээний хугацааг тодорхойлсон байна. Үүнд гэрээг **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ны өдөр төлбөрийг төлж дуусгахаар тодорхой заасан байна. Мөн уг гэрээний 2 дугаар зүйлийн 2.6-д Газрын тухай хуулийн 38 дугаар зүйлд заасныг дагуу талууд газрын эзэмших эрхийг шилжүүлэх хүсэлт баримт бичгийг энэхүү гэрээний ард бүртгүүлснээр эрх хүлээн авагчид газрын эзэмших эрх шилжиж гэрээ хүчин төгөлдөр болно гэж заасан байна.

Талууд гэрээг байгуулахдаа гэрээний хугацаа тогтоосон. Газар эзэмших эрх шилжүүлэхэд шаардагдах баримтуудыг зааж өгсний дагуу бүрдүүлж өгөх ёстой байсан. Гэтэл нэхэмжлэгч гэрээний үүрэг болох гэрээний *******.3-д заасан үүргийг биелүүлээгүй. Хариуцагч нарын төлөөлөгчдийн хэлсэн гэрээний төлбөрийн үлдэгдэл *******,000,000 төгрөгийг газрын эзэмших эрх шилжүүлсний дараа төлбөрийг төлөхөөр тохиролцсон тохиролцоо хийгээгүй. Хариуцагчид амаар болон гэрээг тийм тохиролцоо хийж байгаагүй гэдгийг тодорхой хэлсэн. Захиргааны хэргийг шүүхэд Сонгинохайрхан дүүргийн газрын албаны эс үйлдэхүйг тогтоолгохоор иргэн Д.*******аас нэхэмжлэл гаргасан. Захиргааны хэргийн шүүхээс иргэн Д.******* нь **************7 оноос хойш хариуцагч нарын хооронд газар шилжиж хүртэлх хугацаанд Сонгинохайрхан дүүргийн албанд газрыг Д.******* миний нэр дээр шилжүүлж өгөөч гэсэн өргөдөл ямар нэгэн байдлаар өгч байгаагүй. Тухайн газартай холбоотой талаар засаг дарга, газрын албанд ямар нэгэн байдлаар хандаж байгаагүй болох нь захиргааны хэргийн шүүхийн шийдвэрээс тодорхой харагдана. **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн байгуулсан газар эзэмших гэрээг биелүүлэхээр хандаж байгаагүй. Тухайн эс үйлдэхүйтэй холбоотой иргэн Д.*******ийн нэхэмжлэлийг хэргийг захиргааны хэргийн шүүхээс хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн. Хариуцагч хоёр компанийн хоорондын байгуулсан *******22 оны газар эзэмших эрх шилжүүлсэн гэрээг 6 сарын хугацаанд түдгэлзүүлэх шийдвэр гаргасан. Захиргааны хэргийг шүүхээс хариуцагч нар болох Сонгинохайрхан дүүргийн засаг дарга, газрын алба нарт 6 сарын хугацаанд , нарын хооронд 007м.кв газрыг 75,000,000 төгрөгөөр шилжүүлсэн зүйлийг түдгэлзүүлсэн. Хоёр компанийн хооронд 007м.кв газрыг 75,000,000 төгрөгөөр шилжүүлсэн тухайн үед *******30,000,000 төгрөгөөр зарахаар гэрээ хийж байсан талаар нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хэлсэн. Энэ нь үндэслэлгүй газрын тухай хуулийн дагуу газрын анхны дуудлага худалдааны үнэ болох 260,000,000 төгрөгөөр худалдан борлуулагдсан гээд 26,370,000 төгрөгийн татварыг улсад төлсөн. Энэ тухай газрын анхны дуудлага худалдааны үнэ буюу тухайн газрыг хоорондоо худалдан борлуулахдаа гарын төлбөрийн *******0 хувьтай тэнцэх хэмжээний төлбөрийг улсад төлдөг. Энэ нь хариуцагч нар 75,000,000 төгрөгөөр газрыг шилжүүлээгүй зарсан байна гэсэн зүйл биш. Энэ нь үндэслэлгүй.

Д.******* гуай *******22 оны 06 дугаар сарын *******-ны өдөр , нарын хооронд байгуулсан газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулахаар шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. Тухайн нэхэмжлэлтэй холбогдуулан -иас сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.

Сөрөг нэхэмжлэлийн агуулга нь иргэн Д.******* нь **************3 оноос хойш Алтайн -ны газрыг **************7 хүртэл буюу гэрээ байгуулах хүртэл жилийн хугацаанд эзэмшиж ашиглаж үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Тухайн газрыг эзэмшиж ашиглаж байхдаа Д.******* нь газрын алба болон -д ямар нэгэн газрыг түрээсийн төлбөр төлөлгүйгээр жилийн хугацаанд ашигласан.

**************7 оны оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс нь иргэн Д.*******тай *******03,5м.кв газраа зарах хэлцэл хийсэн. Хэлцлийн агуулга нь **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ний өдрийн дотор газрын төлбөрийг гүйцээгээд төлсөн тохиолдолд газрын холбогдох баримт бичгийг газрын албанд өгөх тохиролцоотой байсан. Иргэн Д.******* нь гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй, **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрөөс *******22 оны 06 дугаар сарын *******-ны өдрийг хүртэл газрын төлбөрийг мөн тухайн газрыг эзэмшиж ашиглаж байсны түрээсийн төлбөрийг иргэн Д.*******аас нэхэмжилж байгаа. Газрын түрээс гэдэг нь тухайн газрын хэмжээ, байршил зэргээс хамааран янз бүрийн үнэтэй байдаг. Бидний хувьд газрын түрээсийг ******* сарын *******,000,000 төгрөгөөр тооцож тухайн газрын эзэмшиж ашиглаж байсан 5 жилийн хугацааны төлбөр 60,000,000 төгрөг, тухайн газрын төлбөр буюу улсын татварт 3,668,095 төгрөг нийт 63,668,095 төгрөгийг нэхэмжилж байна. Д.******* нь газрыг ашиглаж байхдаа огт газрын төлбөр хураамж төлж байгаагүй ба тухайн газар дээр үйлдвэрлэл үйлчилгээ явуулаад ашиг олж байсан учраас түрээсийн төлбөрийг нэхэмжилж байгаа.

Хууль зүйн үндэслэлийн хувьд Иргэний хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******-д заасныг үндэслэл болгож байна. Шүүх хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу сонирхогч этгээдийн нэхэмжлэлээр хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцож болно гэж заасан байдаг. Энэ хууль зүйн үндэслэлээр ийг иргэн Д.*******тай байгуулсан хэлцлээ хүчин төгөлдөр бусад тооцуулъя гэсэн нэхэмжлэл гаргасан. Үүнд заасан сонирхогч этгээд нь болж байгаа ба хэдийгээр иргэн Д.*******аас газрын эрх шилжүүлэх гэрээний төлбөр авч байсан хэдий ч сүүлийн ,5 жилд нэг ч төлбөр аваагүй. Нөгөө талаас буюу Д.******* нь газрын эрхийг шилжүүлж авах хүсэлт гаргаж байгаагүй гэдэг нь талуудын ярианаас тодорхойлогдож байна. Иргэн Д.******* нь гэрээний үүргийг биелүүлээгүй 3, жил ямар нэгэн үйлдэл хийгээгүй учир Л.Амаржаргал нь өөрийн газраа зарж борлуулан дараагийн бизнестээ хөрөнгө оруулалт хийсэн. Уг үйлдэл *******22 он хүртэлх үйл явдал. Д.******* гуай 3, жил үйлдэл хийгээгүй учир -аас гэрээнээсээ татгалзах үндэслэл болсон. Иймд Иргэний хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.*******-д заасны дагуу гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцож өгнө үү.

Иргэний хуулийн 225 дугаар зүйлд заасан үүрэг зөрчсөнөөс болж талууд гэрээнээс татгалзах, Үүрэг гүйцэтгэгч үүргийн зарим хэсгийг зөрчсөн боловч үлдэх хэсгийг гүйцэтгэх нь үүрэг гүйцэтгэгчид ашиггүй болсонд нь үүрэг гүйцэтгүүлэгч гэрээнээс татгалзаж болно гэж заасан байдаг. нь үүрэг гүйцэтгэгч Д.*******аас төлбөр мөнгө төлөгдөхгүй удаж байгаа талаар хэлсэн. Хэдийгээр тодорхой хэмжээний төлбөрийг **************8 онд төлсөн гэж байгаа боловч үлдэх хэсгийг гүйцэтгэх нь гэрээний нөгөө талд ашиггүй болох нь тодорхой болсон учир нэг талын санаачлагчаар гэрээг цуцална гэж хуульчилж зааж өгсөн байгаа. Иргэний хуулийн 227 дугаар зүйлд үүрэг зөрчсөнөөс үүсэх хариуцлага гэж байгаа. 227.3-д Үүрэг гүйцэтгүүлэгчээс гарсан зардал, эд хөрөнгийн алдагдал буюу гэмтэл, үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ гүйцэтгэсэн бол үүрэг гүйцэтгүүлэгчид зайлшгүй орох байсан орлогыг хохиролд тооцно гэсэн байдаг учир нөгөө талд учирсан хохирлыг нөгөө талаас нэхэмжлэн авах эрхтэй гэж заасан байна. Хариуцагч талуудын зүгээс нэхэмжлэгч талын гаргасан гэрээтэй холбоотой гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа. *******22 оны 06 дугаар сарын *******-ны өдрийн , нарын хооронд байгуулагдсан газрын эрх шилжүүлэх гэрээ нь иргэн Д.******* гэдэг хүний эрх ашиг хөндөөгүй гэдэг нь өнөөдрийн шүүх хурлаар, захиргааны хэргийн анхан, давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд тодорхой харагдаж байна. Газрын эрх шилжүүлэх засаг даргын захирамж нь гэрээг үндэслэж гардаг. Засаг даргын захирамжаар газрын тухай хуульд заасан хууль тогтоомжийг зөрчөөгүй байна гэсэн иргэн аж ахуйн нэгжүүдийн материалыг хүлээн аваад нэгнийх нь газар эзэмших эрхийг нөгөөд нь шилжүүлэх асуудал. Нэхэмжлэгчийн зүгээс хүчингүй болгуулах гэж байгаа гэрээ бол тусдаа бие даасан хуулийн этгээдийн хооронд байгуулагдсан бөгөөд ямарваа нэгэн газрын тухайн хууль, бусад хууль тогтоомжийг зөрчөөгүй байна гэсэн хариу тайлбар хэргийн материалд мөн шүүхийн шийдвэр, магадлалд тодорхой заасан. Ямар нэгэн хууль тогтоомж зөрчөөгүй энэ нь хууль ёсны гэрээ гэж үзээд Сонгинохайрхан дүүргийн газрын албанаас талуудын өгсөн баримтуудыг судалж үзээд газар эзэмших эрхийг шилжүүлсэн. Нэхэмжлэгчийн зүгээс эрх нь зөрчигдсөн *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийн газрын эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүй болгосон нь нэхэмжлэгч тал нь уг гэрээтэй холбоотой нэхэмжлэл гаргах эрхгүй этгээд гэж үзэж байна. Тухайн гэрээг нэхэмжлэгчийн гаргаж өгсөн нотлох баримтын хүрээнд болон гэрч Д.Батсүхийн өгсөн мэдүүлэг зэргийг харгалзан үзэхэд хууль зүйн үндэслэлгүй харагдаж байна. Иргэн Д.******* нь эрхээ шилжүүлэх гэж байсан бол өөрөө хүсэлтээ бичээд Алтайн -аас албан тоот авч байж шилжих байсан. Тиймээс тухайн нэхэмжлэлийн шаардлага хангагдах үндэслэлгүй нь харагдаж байна. Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү. Сөрөг нэхэмжлэлтэй холбоотойгоор  болон , Д.******* нар нь **************7 онд гэрээ байгуулахдаа тухайн газрыг ашигласны төлбөрөө талууд өөрсдөө төлөх шаардлага тавьж талууд хоорондоо тохиролцсон. Үүнийг -ийн захирал Л.Эрдэнэчулуун хүлээн зөвшөөрч төлсөн талаараа хэлсэн. Д.*******ийн хувьд **************7 оноос хойш *******22 оны 06 сарын *******-ны өдрийг хүртэл тухайн газрыг ашиглахдаа ямар нэгэн төлбөр төлөөгүй. Тийм учраас тухайн ашиглаж эзэмшиж байсан газрынхаа төлбөрийг төлөх нь хууль ёсны үндэслэлтэй. -ийн тухайн газрыг Д.******* ашиглаж байсныг төлөөлөгч нь хүлээн зөвшөөрсөн. Тухайн газрыг ашиглаж байсан бол тухайн газар ашигласны төлбөрийг газар эзэмшигчид төлөх нь хууль ёсны үндэслэлтэй. Бид газрын төлбөрийн монгол улсад байгаа хамгийн дундаж бага ханшаар тогтоосон. Иймд сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэж өгнө үү гэв.

Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ж.Амгалан шүүхэд гаргасан үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлтэй холбогдуулан гаргасан тайлбартаа: *******23 оны 09 сарын *******3-ны өдөр газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүйд тооцуулах нэхэмжлэлийн шаардлага гаргасан тухайн нэхэмжлэлийн шаардлагыг дэмжиж оролцож байгаа. **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр -ийн эзэмшдэг Сонгинохайрхан дүүрэг *******-р хороо 0*******3-р ангийн баруун талд байрлах газрыг 007 м.кв газрыг Л.Амаржаргал нь иргэн Л.Эрдэнэчулуун, иргэн Д.******* нартай Драгон төвийн нотариатч Д.Хишигсүрэн дээр очоод **************3м.кв газрын эрхийг шилжүүлэхээр гэрээ хийсэн. -аас 007 м.кв газраас *******03,5 м.кв газрыг нь иргэн Д.*******т 65,000,000 төгрөгөөр үнэлж шилжүүлэхээр болсон Тухайн үед гэрээ хийгээд 5,000,000 төгрөгийг өгч газрын эрх шилжүүлэх гэрээ хийсэн. Тус өдөр иргэн Л.Эрдэнэчулуун Л.Амаржаргалтай мөн адил газрын эрх шилжүүлэх гэрээ хийсэн. 007м.кв газрыг Л.Эрдэнэчулуун Д.******* 2 хуваан авсан. Газрын төлбөрөөс Д.******* өөрийн төрсөн дүү Д.Гэрэлмаагийн нэр дээр байсан автомашиныг шилжүүлж өгсөн ба нийт 5,000,000 төгрөгт автомашин тооцож төлөхөөр харилцан тохиролцсон. Тус газрын эрх шилжихгүй гэрээний үүрэг биелэгдээгүй өнөөдрийг хүрсэн.

Л.Эрдэнэчулуун Д.******* 2-ийн гэрээний үүрэг биелэгдээгүй шалтгаан нь газраа шилжүүлж авч тохиролцоонд хүрэхдээ газартаа кадастрын зураг хийлгэж газраа хуваан авах боломжтой байхад тухайн газар нь цэргийн ангийн зориулалттай газар хэмээн газрын эрхийг шилжүүлэлгүй өдийг хүрсэн.

Гэтэл *******22 оны 06 сарын *******6-ны өдөр нь иргэн Д.*******тай байгуулсан *******03,5 м.кв газар шилжүүлэх гэрээ хүчин төгөлдөр байхад -д 007м.кв газрын эрхийг шилжүүлэхээр гэрээ байгуулж газрын эрхийг -д шилжүүлсэн. Д.******* уг нөхцөл байдлыг мэдээд захиргааны хэргийн шүүхэд хандаж анхан болон давж заалдах шатны шүүхээс гэрээг түдгэлзүүлж Д.*******ийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж  -аас -д шилжүүлсэн 007м.кв газар эзэмших эрх шилжүүлэх бүртгэлийг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн. 6 сарын хугацааны дотор , , Д.******* нарыг хоорондоо учраа олж энэ асуудлыг шийдвэрлэх нь зүйтэй ба үүнийг шүүхийн шийдвэрээр нэг мөр шийдвэрлэх боломжгүй гэж шийдвэрлэсэн.

Иргэн Д.******* нарын хооронд байгуулагдсан гэрээ хүчин төгөлдөр байгаа ба энэхүү гэрээг талууд гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгуулах тал дээр маргаагүй. Гэрээг цуцлаагүй. нь болон захирал Л.Эрдэнэчулуун нь Д.*******аас газрын төлбөр болон автомашин шилжүүлж өгсөн гэдгийг мэдсээр байж бусдын худалдан авахаар төлбөрийг нь төлсөн зүйлийг худалдан авахаар ийм үйлдэл гаргаж байгаа нь санаатай үйлдэл гэж үзэж байна. Л.Эрдэнэчулуун газрыг анхнаасаа бүгдийг нь авах байсан бол анх гэрээ байгуулахдаа бүгдийг нь шилжүүлж авах ёстой байсан. Нэг дор байж Д.******* гэдэг хүний гэрээний үүрэг зөрчсөн, энэ хүн олдохгүй байна, төлбөрийг нь өгөхгүй гэж газрыг шилжүүлж авсан байгаа нь үндэслэлгүй гэж үзэж байна. Газрыг анх *******30,000,000 төгрөгөөр 2 хувааж зарчихаад дараа нь Д.Эрдэнэчулуунд бүхэлд нь 75,000,000 төгрөгөөр шилжүүлж байгаа нь хэр үндэслэлтэй бэ. Үүнийг шүүх үнэлж дүгнэлт хийх байх. Энэ нь Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.3-д заасан өөр хэлцлийг халхавчилж хийсэн хэлцэл үү. Д.*******аас зохих хууль ёсны зөвшөөрлийг аваад хийх ёстой байсан хэлцэл үү. Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.*******-д заасан ёс суртахуун хуульд захирагдах хэм хэмжээг зөрчиж Д.*******ийг хохироосон үйлдэл дээр дүгнэлт хийх байх. Энэхүү гэрээ нь Д.*******ийн гэрээ хүчин төгөлдөр байхад газрыг -д шилжүүлсэн нь буруу гээд захиргааны шүүх иргэний шүүхэд хандаад явж байгаа. Иймд *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдөр хийгдсэн -аас руу 007 м.кв газрын эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүй болгож өгнө үү

Монгол улсын төрийн ний өмнө үнэн зүйл ярих ёстой. Энэ танхимд хэн нэгэн хохирох ёсгүй. Л.Эрдэнэчулуун намайг худлаа ярьж байна гэж байна. Надад худлаа ярих шаардлага байхгүй. 5,000,000 төгрөгийг төлсөн. *******,000,000 төгрөгийг газрын эрх шилжүүлсний дараа төлбөрийг төлнө гэх зүйл ярьсан. Энэ нь гэрээнд огт бичигдээгүй гэдэг нь үнэн. Хариуцагч Л.Амаржаргал Д.*******аас болж миний газрын эрх шилжихгүй удаж байна гэж хэлдэг. Газрын албаны эс үйлдэхгүйн талаар ярьж байна. Нэгэн зэрэг нэг өдөр хийгдсэн гэрээ Л.Эрдэнэчулуун автомашин шилжүүлснийг мэдээгүй гэж байгаа бол энэ нь Алтайн -ийн буруу гэж бодож байна. Д.******* гэдэг хүнийг хохироочихоод хоорондоо инээлдээд сууж байна. Л.Эрдэнэчулуун Д.*******аас болж миний газар шилжихгүй байсан гэж худлаа ярьж байна. **************6 оны 06 сарын *******6-ны өдөр манай эрхийг хөндсөн эсэхийг шүүх тогтоох байх. *******22 оны 06 сард хийгдсэн гэрээ нь зохих этгээдийн зөвшөөрлийг авах ёстой. Өмнөх гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцож байж газар эзэмших эрхийг нь өөр этгээдэд шилжүүлэх ёстой байсан. -аас руу 007м.кв газрын эрх шилжүүлсэн гэрээ хүчингүй болох ёстой. Энэ гэрээ хүчингүй болсноор **************6 онд байгуулсан гэрээ хүчин төгөлдөр болж Д.******* гуай газраа авах эрх сэргэнэ. Учир нь Захиргааны хэргийн шүүх дээр Д.*******ийн эрх зөрчигдсөн байна гэж үзсэн. Энэ гэрээ хүчин төгөлдөр Д.******* гэдэг хүний эрх хөндөгдөөгүй гэж байна. Д.******* газрын албанд очсон болохоор газрын албанаас энэ хүнээ яах талаар асуусан. Энэ гэрээ хүчингүй болсноор Д.******* гуай газраа авах эрх нь нээлттэй болно. Захиргааны шүүх , нарын хооронд шинэ акт гарга гэж 6 сарын хугацаанд гэрээг түдгэлзүүлсэн энэ нь Д.******* гэдэг хүний оролцоог ханга гэсэн агуулгатай. Үүнийг хариуцагч нар ойлгохгүй байна. Тиймээс *******22 оны 06 сарын *******6-ны өдөр байгуулагдсан гэрээ хүчин төгөлдөр бус болсноор **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр байгуулсан гэрээ хүчин төгөлдөр болж бид газраа шилжүүлэн авна.

Сөрөг нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй, талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ хүчинтэй. Гэрээний үүрэгт 5,000,000 төгрөгийг Л.Амаржаргал хүлээн авсан. Маргаан бүхий *******03.5 м.кв газрыг ашиглаж байсан үйл баримт байхгүй, тухайн газар хоосон байгаа. Иймд газар ашигласны төлбөр 3,368,095 төгрөг үндэслэлгүй. Түрээсийн төлбөр 60,000,000 төгрөг нэхэмжилсэн нь үндэслэлгүй.

Гэрээ цуцлах хүчин төгөлдөр бусад тооцох гол үндэслэл нь газрын төлбөр хуримтлагдсан, мөн газраа алдахгүй тулд Д.******* гуай мөнгөө өгөхгүй байсан учир аргагүй эрхэнд -д шилжүүлсэн гэж хариуцагч хэлсэн. Газар эзэмшигч нь газрынхаа эрхийг шилжүүлэхдээ газрынхаа өмнө нь ашигласан төлбөрийг төлөх нь өөрийнх нь үүрэг ба өөрөө газрын төлбөрийг төлөх ёстой байсан. **************7 оны гэрээнд Д.******* **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ны өдөр төлбөрийг төлөх үүрэгтэй харагдаж байгаа боловч **************8 онд 2 тээврийн хэрэгсэл шилжүүлж авсан байсан. Үүнээс нь Л.Амаржаргал газрын төлбөрийг төлөх үүрэгтэй байсан. Учир нь газрын төлбөрийг авсан учир уг мөнгөөр өөрийн газрын төлбөрийг төлөх ёстой байсан. Худалдагч худалдсан эд хөрөнгийнхөө татварыг төлдөг зарчимтай адилхан газар эзэмшигч газрынхаа эрхийг шилжүүлж байгаа бол өр төлбөргүй шилжүүлэх ёстой. Гэтэл Л.Амаржаргал урьдчилгаа мөнгө төгрөг авсан хэр нь газрын төлбөрийг төлөөгүй гэдэг нь харагдаж байна. Энэ төлбөр мөнгийг авсан ба автомашиныг **************8 онд нэгийг нь нөгөө нэг автомашиныг *******22 онд шилжүүлж авсан байсан. Хавтаст хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар харагдана. Хариуцагч нар автомашин шилжүүлж авсан гэдэг дээр маргахгүй гэсэн хэр нь газрын төлбөр төлөөгүй учир гэрээг цуцалсан гэх зүйл ярьж байгаа нь өөрөө үндэслэлгүй. Газар ашигласны төлбөрийг талыг нь Л.Эрдэнэчулуун өөрийн данснаас Л.Амаржаргалын данс руу хийсэн гэдгээ өөрөө нотлох ёстой. Эдгээр ярьж байгаа зүйлүүдийг нь нотлогдохгүй байна. Нотлох баримтаа гаргаж өгөх ёстой. Газар эзэмших эрх шилжээгүй байхад газрын төлбөрийг нэхэмжлэх боломжгүй. Д.******* Л.Амаржаргал нарын хооронд байгуулсан гэрээний заалтад тийм зүйл байхгүй байна.

Энэ -ийг эзэмших байсан хүмүүс нь тухайн газар дээр хашаагүй байсан ба түүнийг Д.******* гуай газар эзэнтэй гэдгийг нь мэдэлгүйгээр хашаа хатгасан. Тухайн газар дээр *******0 гаруй сая төгрөгөөр хашаа барьсан. Эзэн гараад ирсэн ба хашааны төлбөрийн асуудал яригдсан. Одоо бол тухайн хашаа хоосон байдаг. Зуны цагт ноос дэлгэж хатаадаг нь ашиглаж байгаа зүйл биш. Өөрийнхөө хашаалсан газраа ашиглаж байсан хэрэг.

*******22 оны 06 сарын *******-ны өдрийн Алтайн , ийн нарын хооронд байгуулсан гэрээг хүчингүй болгуулах гэж байгаа үндэслэл нь талуудын хооронд газрын эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулагдсан гэдэг чухал. Манай тал гэрээний төлбөрийг 70 хувийг бүрэн төлсөн. Энэ гэрээг хүчингүй болгохгүй бол манайх үлдэгдэл төлбөрөө төлөөд газрынхаа эрхийг шилжүүлж авах шаардах эрх маань хаагдах нөхцөл байдал үүснэ. Энэ талаар Хан-Уул дүүргийн шүүхэд хандаж байсан. Шүүх хүлээн авахаас татгалзсан захирамж байгаа. Мөн Д.******* гэдэг хүнийг газрын албан дээр очсон гэдгийг захиргааны хэргийн шүүх тогтоосон байгаа. Газрын албанаас тодорхой бичиг хийж өгсөн. Энэ асуудлыг зохицуулна гээд хүлээгдэж байсан. Манай газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ хүчинтэй байхад өөр гэрээг халхавчилж үйлдэл гаргасан гэж үзэж байгаа учраас дэрх гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах гээд байгаа. Гэрээнд газрын төлбөрийг Д.******* төлнө гэсэн зүйл заалт байхгүй хэдий ч хариуцагч тал газрын төлбөр нэхэж байгаа. Ийм яриа болоогүй гэдгийг хэн ч үгүйсгэж болохгүй ийм зүйл амьдрал дээр байдаг. Тэгвэл **************7 онд Л.Эрдэнэчулууны гэрээ ч мөн адил хэрэгжээгүй байгаа биз дээ.

Нэхэмжлэлийн шаардлага хангагдах үндэслэлтэй харагдаж байна. Манай **************7 оны 06 дугаар сарын *******-ны өдрийн гэрээ хүчинтэй байгаа бөгөөд энэхүү гэрээнээс татгалзах талаар Иргэний хуулийн *******-р зүйлд заасны дагуу нөгөө талдаа мэдэгдэх ёстой байсан. Мэдэгдсэн бол түүнийгээ нотлох ёстой байсан. Нөгөө тал гэрээний татгалзаж байгааг мэдэх ёстой байсан. Хариуцагч гэрээнээс татгалзсан гэдгээ нотлох ёстой мөн мөнгө төлсөн баримтуудаа гаргаж өгөөгүй. **************7 оны 06 сарын *******-ны өдрийн 65,000,000 төгрөгийн гэрээ байгуулсан. нарын хооронд байгуулсан гэрээ хүчинтэй гэж байгаа. *******22 оны 06 сарын *******-ны өдрийн 75,000,000 төгрөгийн гэрээ байгуулсан мөнгө төлсөн гэдэг. Мөнгө төлсөн гэдгийг нотлох шаардлагатай байсан. Үүнийг Л.Эрдэнэчулуун мөнгө төлсөн гэдгээ нотлох үүрэгтэй. Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.*******, 56.*******.2-д заасан дүр үзүүлсэн хэлцэл гэж үзэж байна. Ёс суртахуун хэм хэмжээнд нийцсэн байх ёстой. Д.******* гэдэг хүнийг гэрээнээс нь татгалзуулаад түүний дараа бусдад шилжүүлэх ёстой байсан. ИХ-ийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.3-д заасан өөр хэлцлийг халхавчилсан хэлцэл хийсэн гэж үзэж байгаа учир Л.Эрдэнэчулуун энэ 5,000,000 төгрөгийн автомашины мэдэхгүй гэж хэлж байсан хэр нь сая бид ярилцаад хэн нь 5,000,000 төгрөгийг өгөх талаар ярилцаад Л.Амаржаргал өгье гэж тохиролцсон гэж хэлж байна. Хариуцагч хариу тайлбараа нотолж чадаагүй учир манай нэхэмжлэлийн шаардлага хангагдах үндэслэл болж байна. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь Д.*******т ямар нэгэн байдлаар мэдэгдэх ёстой байсан. Гэрээнээс татгалзсан үндэслэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Газрын төлбөрийг худалдаж байгаа тал нь төлөх ёстой байдаг. Газрын төлбөрийн талаар гэрээнд тусгаж өгсөн бол үүн дээр маргахгүй байх байсан. Гэрээнээс татгалзаж байгаа үндэслэл нь газрын төлбөрийг төлөхгүй байгаа учир гэж тайлбарлаж байгаа. Гэхдээ газрын эрх шилжээгүй учир газрын эзэмшигч үүнийг төлөх ёстой. Газрын төлбөрийг төлөхгүй байвал газрын эрхийг цуцлах ёстой байдаг. Хариуцагч газрын эрхийг шилжүүлэх хүртлээ газрын төлбөрийг өөрөө төлөх ёстой байсан. Тиймээс үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага хангагдаж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага хангагдахгүй байх үндэслэлтэй харагдаж байна гэв.

Хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудын тухайд: Нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, Нийслэлийн газар зохион байгуулалтын албаны *******22.*******2.*******6-ны өдрийн Иргэн Д.******* танаа хариу хүргүүлэх тухай гэх албан бичиг, Сонгинохайрхан дүүргийн газар зохион байгуулалтын нэгдүгээр албаны *******22.**************.*******6-ны өдрийн Иргэн Д.******* танаа хариу хүргүүлэх тухай гэх албан бичиг, **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн , Д.******* нарын хооронд байгуулагдсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ, Д.*******ийн иргэний үнэмлэхний хуулбар, **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн , Л.Эрдэнэчулуун нарын хооронд байгуулагдсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ, -ийн 0000**************3825 дугаартай улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар, Л.Амаржаргал, Л.Эрдэнэчулуун нарын иргэний үнэмлэхний хуулбар,Сонгинохайрхан дүүргийн нотариатч Д.Хишигсүрэнгийн **************7 оны бүртгэлийн дэвтэрийн хуулбар, -ийн шинэчилсэн дүрэм, -ийн 0003*******8763 дугаартай Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний хуулбар, Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороонд байрлах *******86323086*******22 нэгж талбарын дугаартай газрын байршилын кадастрын зураг, **************8.05.2*******-ний өдрийн Э.Гэрэлмаагаас автомашин шилжүүлэн авсан гэх гар бичмэлүүд, Д.*******аас А.Эрдэнэбилэг, Ж.Амгалан нарт олгосон итгэмжлэл, Нийслэл дэх захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн *******23 оны *******0 дугаар сарын *******0-ны өдрийн *******28/ШШ*******23/07 дугаартай шийдвэр, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн *******23 оны ************** дүгээр сарын 30-ны өдрийн 22*******/МА*******23/07******* дугаартай магадлал, Авто тээврийн үндэсний төвийн Автотээврийн хэрэгсэл эзэмших, өмчлөх эрхийн лавлагаа, **************8 оны 5 сарын 2*******-ний өдрийн Э.Гэрэлмаагаас Л.Амаржаргалд автомашиныг газрын төлбөрт тооцон хүлээлгэн өгсөн баримтууд, зэрэг бичгийн баримтаар гаргасан байна.

Хариуцагч нараас -иас , -ийн хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн лавлагаанууд, *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийн , -ийн хооронд байгуулагдсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ, Сонгинохайрхан дүүрэг, ******* дугаар хороо, 0*******3 дугаар ангийн баруун талд байрлах, *******86323086*******22 нэгж талбарын дугаартай, 007 м.кв талбай бүхий аж ахуй нэгж байгууллагын газар эзэмших эрхийн 0003*******8763 дугаартай гэрчилгээний хуулбар, кадастрын зураг, Нийслэлийн Баянгол дүүргийн Татварын хэлтэсийн *******22 оны 06 дугаар сарын 22-ны өдрийн 02/922 дугаартай Сонгинохайрхан дүүргийн газар зохион байгуулалтын албанд гэх албан бичиг, Газрын төлбөр тооцоо нийлсэн акт, ХААН банкны дансны хуулга, -ийн дүрэм, улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт зэрэг баримтыг ирүүлсэн байна.

Шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн зохигчдын тайлбар болон хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримтуудыг шинжлэн судлаад

ҮНДЭСЛЭХ нь:

Нэхэмжлэгч Д.******* нь хариуцагч , -иудад холбогдуулан газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчингүйд тооцуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлийг, хариуцагч нь **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулж, 63,368,095 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг тус тус шүүхэд гаргажээ.

Шүүх дараах үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэлээ.

Нэхэмжлэгч Д.******* нь тус шүүхэд *******23 оны 09 дүгээр сарын *******3-ны өдөр ийн , -ийн хооронд байгуулагдсан *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдрийн газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах нэхэмжлэлийг гаргасан.

Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч Д.*******т холбогдуулан Д.******* болон -ийн хооронд **************7 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдөр байгуулагдсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулан, Д.*******аас **************7 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдрөөс *******22 оны 6 дугаар сарын *******6-ны өдөр хүртэл хугацааны *******03.5 м.кв талбайтай газрын төлбөрт 3,368,095 төгрөг, мөн хугацааны газрыг ашиглаж үйлдвэрлэл явуулж байсны түрээсийн төлбөрт 60,000,000 төгрөгийг, нийт 63,368,095 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийг гаргаж байна.

Хэрэгт авагдсан баримтуудаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

Анх нь Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын **************6 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн А/2 дүгээр захирамжаар Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо, цэргийн 0*******3 дугаар ангийн баруун талд байрлалтай, нэгж талбарын *******86323086*******22 дугаар бүхий 007 м.кв газрыг аж ахуйн зориулалтаар ******* жилийн хугацаатай эзэмших эрхтэй болж, газар эзэмших эрхийн 0003*******8763 дугаар гэрчилгээ авч, газар эзэмшүүлэх гэрээг **************6 оны 08 дугаар сарын *******-ны өдөр байгуулсан байна. /хх-ийн 8-р хуудас/

Улмаар **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдөр нь нэхэмжлэгч Д.******* болон Л.Эрдэнэчулуун нартай Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо 0*******3 дугаар ангийн баруун талд байрлах *******03,5 м.кв талбайтай аж ахуйн зориулалттай газрын эзэмших эрхийг шилжүүлэхээр тус тус гэрээ байгуулсан болох нь хэрэгт авагдсан **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-нүүдийн хуулбараар тогтоогдож байна. /хх-ийн 7-*******2-р хуудас/

Мөн болон -ийн хооронд *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдөр Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-г байгуулан дээрх Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын **************6 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн А/2 дүгээр захирамжаар -д олгогдсон Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо, цэргийн 0*******3 дугаар ангийн баруун талд байрлалтай, нэгж талбарын *******86323086*******22 дугаар бүхий 007 м.кв газрыг аж ахуйн зориулалтаар ******* жилийн хугацаатай, газрын эзэмших эрхийг -д шилжүүлэх, хариу төлбөрт 75,0 сая төгрөгийг авч шилжүүлэх нөхцлөөр тохиролцсон хэлцэл хийсэн байна. /хх-ийн 66-67-р хуудас/

нь Сонгинохайрхан дүүргийн Газар зохион байгуулалтын албанд газар эзэмших эрхээ -д шилжүүлэх хүсэлт гаргасныг үндэслэн Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын *******22 оны А/535 дугаар Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэх тухай захирамжаар дээрх газрын эзэмших эрхийг бүхэлд нь буюу нэгж талбарын *******86323086*******22 дугаар бүхий 007 м.кв газрыг Аптан -аас -д шилжүүлсэн болох нь хэрэгт авагдсан Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн *******28/ШШ*******23/07 дугаартай шийдвэр, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 22*******/МА*******23/07******* дугаартай магадлалын ҮНДЭСЛЭХ нь хэсэгт дурдагдсан байна.

Зохигч талууд хэн аль нь дээрх хийгдсэн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-нүүдийг байгуулагдсан эсэхтэй маргадаггүй. Мөн Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо, цэргийн 0*******3 дугаар ангийн баруун талд байрлалтай, нэгж талбарын *******86323086*******22 дугаар бүхий аж ахуйн зориулалттай 007 м.кв газрын эзэмших эрх одоо -д шилжсэн үйл баримтын талаар талууд маргадаггүй.

Харин нэхэмжлэгч Д.*******, түүний төлөөлөгч нараас болон -ийн хооронд *******22 оны 06 дугаар сарын *******6-ны өдөр байгуулагдсан Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-г өмнөх **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн -тай Д.*******, Л.Эрдэнэчулуун нартай байгуулсан гэрээнүүд хүчинтэй байхад эрх шилжүүлэх гэрээг -тай байгуулсан нь хууль зөрчсөн, зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүйгээр хийгдсэн хэлцэл тул Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.*******, 56.*******.8-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж тооцуулахаар шаардаж, маргаж байна.

Харин хариуцагч нар нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч нэхэмжлэгч Д.******* эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу төлөх 65,000,000 төгрөгийг 5 жилийн хугацаанд бүрэн төлөөгүй, гэрээ байгуулагдан үеэс газрыг өөрийн эзэмшилд байлгаж, аж ахуйн зориулалтаар үйл ажиллгаа эрхэлж байсан ч дээрх хугацааны газрын төлбөрийг төлөөгүй хуримтлуулснаас газрын албанаас төлбөр төлөхийг шаардсан, төлбөр төлөхтэй холбоотой маргаан үүссэн тул ийн -д шилжлүүлэн өгч төлбөр төлөгдсөн, Д.*******тай байгуулсан гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулж өөрт учирсан хохиролд тооцон газар ашигласан төлбөрт төлсөн 3,368,095 төгрөг, Д.*******ийг маргаан бүхий газрыг ашиглаж үйлдвэрлэл явуулж байсны түрээсийн төлбөрт тооцон 60,000,000 төгрөгийг, нийт 63,368,095 төгрөг гаргуулна гэж сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага гарган мэтгэлцэж байна.

Нэхэмжлэгч Д.*******, хариуцагч -ийн хооронд байгуулагдсан **************7 оны 06 сарын 05 өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-ээр нь өөрийн Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын **************6 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдрийн А/2 дүгээр захирамжаар аж ахуйн зориулалтаар ******* жилийн хугацаатай олгогдсон Сонгинохайрхан дүүргийн ******* дугаар хороо, цэргийн 0*******3 дугаар ангийн баруун талд байрлалтай, нэгж талбарын *******86323086*******22 дугаар бүхий 007 м.кв талбай бүхий газар эзэмших эрхийн 0003*******8763 дугаар гэрчилгээ бүхий газраас *******03,5 м.кв талбай бүхий газрын эзэмших эрхийг Д.*******т хэсэгчилэн шилжүүлэн өгч, үлдэх *******03,5 м.кв талбайтай газрын эзэмших эрхийг өөртөө үлдээн, эрх шилжүүлэх гэрээний төлбөрт 65,000,000 төгрөг төлөх, уг төлбөрөөс мөн өдрөө 5,000,000 төгрөгийг бэлнээр төлж, үлдэх 60,000,000 төгрөгийг **************7 оны *******2 сарын 3*******-ний дотор төлөхөөр харилцан тохиролцож гарын үсэг зурж баталгаажуулсан байна.

Талууд гэрээг сайн дурын үндсэн дээр өөрсдийн хүсэл зоригоо илэрхийлэн гэрээний гол нөхцөлийн талаар харилцан тохиролцсон, гэрээ байгуулагдсан талаар маргахгүй хэн аль нь хүлээн зөвшөөрсөн тайлбарыг гаргадаг.

Нэхэмжлэгч Д.*******, нарын байгуулсан гэрээ хүчин төгөлдөр тул хэн аль нь нөгөө талаасаа үүргээ гүйцэтгэхийг шаардах эрхтэй.

Нэхэмжлэгч Д.******* **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн -тай байгуулсан гэрээгээр тохиролцсон газрын төлбөрт 65,000,000 төгрөгийг гэрээ байгуулагдах үед урьдчилгаа бэлнээр 6,000,000 төгрөгийг төлж, үлдэх төлбөрөөс төрсөн дүү Д.Батсүхийн эхнэр Э.Гэрэлмаагийн нэр дээрхи 23-07 УНВ улсын дугаартай Nissan Murano *******8,000,000 төгрөгөөр, 65-79 УБД улсын дугаартай Lexus RX-300 маркийн автомашиныг 2*******,000,000 төгрөгт тооцон тус тус шилжүүлж нийт 5,000,000 төгрөг төлөгдсөн болох нь хэрэгт авагдсан **************8 оны 05 дугаар сарын 2*******-ний өдрийн Э.Гэрэлмаагаас 23-07 УНВ улсын дугаартай Nissan Murano маркийн автомашиныг газрын төлбөрт *******8,000,000 төгрөгт тооцон шилжүүлж авлаа. 65-79 УБД улсын дугаартай Lexus RX-300 маркийн автомашиныг 2*******,000,000 төгрөгт тооцон шилжүүлж авлаа. Хүлээн авсан Л.Амаржаргал, хүлээлгэн өгсөн Э.Гэрэлмаа гэсэн гараа бичсэн бичгийн баримтууд болон гэрчээр мэдүүлэг өгсөн Д.Батсүх, Э.Гэрэлмаа нарын мэдүүлгээр тус тус тогтоогддог. Талууд энэ талаар маргадаггүй, хэн аль нь хүлээн зөвшөөрсөн тайлбарыг гаргадаг тул дээрх үйл баримт тогтоогдсон гэж үзнэ.

Харин талууд үлдэх *******,0 сая төгрөгийн төлбөрийн талаар маргаж, нэхэмжлэгч газар эзэмших эрхийг шилжүүлэн өгсний дараа *******,000,000 төгрөгийг өгөхөөр тохиролцсон гэж, хариуцагч үлдэх *******,0 төгрөгөө төлөхгүй байсан тул гэрээнээс татгалзсан гэж маргаж байна.

Хариуцагч тайлбарлахдаа Д.******* нь гэрээгээр тохиролцсон **************7 оны *******2 дугаар сарын 3*******-ний дотор төлбөрөө бүрэн төлж дуусгаагүй тул эрхийг шилжүүлэн бүртгүүлэх боломжгүй байсан, 5 жилийн дараа бусдад шилжүүлсэн гэж тайлбарлан татгалзаж байгаа ч талуудын байгуулсан **************7 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдрийг гэрээгээр талууд төлбөр төлөх эцсийн хугацааг тохиролцсон ч төлбөр *******00 хувь төлөгдсөний дараа эзэмших эрхийг шилжүүлэн бүртгүүлэхээр тохиролцоогүй, гэрээний 2.6-д талууд газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх хүсэлт, баримт бичгийг энэхүү гэрээний хамт холбогдох байгууллагад бүртгүүлснээр эрх хүлэн авагчийн газар эзэмших эрх хүчин төгөлдөр болохоор тохиролцжээ. Талууд **************7.*******2.3*******-ний дотор төлбөрөө төлж дуусгахаар харилцан тохиролцсон ч энэ хугацаанаас хойш буюу **************8 оны 5 сарын 2*******-ний өдөр автомашинаар төлбөрийн зарим хэсгийг төлсөн үйл баримт тогтоогдож энэ талаар маргадаггүй. Нэхэмжлэгчийн гэрээний үлдэгдэл төлбөр *******,0 сая төгрөгийг эрхийг шилжүүлэн бүртгүүлсний дараа төлж, төлбөрийг *******00 хувь төлж дуусгахаар тохиролцсон гэсэн тайлбарыг хариуцагч үгүйсгэж чаддаггүй бөгөөд тэрээр дээрх хугацаанд нэхэмжлэгч Д.*******аас гэрээний үүргээ биелүүлж төлбөрөө бүрэн төлөхийг шаардаж байсан, мөн төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул гэрээнээс татгалзаж байгаа тухай мэдэгдсэн гэх үйл баримт хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдохгүй байна.

Нэхэмжлэгч Д.******* нь -тай байгуулсан гэрээг үндэслэн эзэмших эрхээ шилжүүлэн бүртгүүлэхээр эрх бүхий байгууллагад хандаж байсан нь хэрэгт авагдсан баримтууд болон гэрч нарын мэдүүлгээр нотлогддог.

Тухайлбал нэхэмжлэгч Д.******* Сонгинохайрхан дүүргийн Газар зохион байгуулалтын албанд холбогдуулан Газрын эрх шилжүүлэхээс татгалзсан Сонгинохайрхан дүүргийн Газар зохион байгуулалтын албаны эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоолгох, Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргад холбогдуулан Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын *******22 оны А/535 тоот захирамжийн -д холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулахаар тус тус нэхэмжлэлийн шаардлага гарган Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд хандсан байна.

Улмаар Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх *******23 оны *******0 дугаар сарын *******0-ны өдрийн *******28/ШШ*******23/07 дугаартай шийдвэрээр Газрын тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.*******., 38 дугаар зүйлийн 38.*******, 38.2 Захиргааны ерөнхий хуулийн 37 дугаар зүйлийн 37.3 дахь хэсэгт заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгч Д.*******ийн гаргасан нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын *******22 оны А/535 тоот захирамжийн -д холбогдох хэсгийг хүчингүй болгож, үлдэх шаардлага болох газрын эрх шилжүүлэх шилжүүлэхээс татгалзсан Сонгинохайрхан дүүргийн Газар зохион байгуулалтын албаны эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай. гэж шийдвэрлэсэн байна.

Уг шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч талуудаас гомдол гаргасныг Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхээс хянаад *******23 оны ************** дүгээр сарын 30-ны өдрийн 22*******/МА*******23/07******* дугаартай магадлалаар ...анхан шатны шүүхийн 7 дүгээр шийдвэрийн Тогтоох хэсгийн ******* дэх заалтыг Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******06 дугаар зүйлийн *******06.3.**************-д заасныг баримтлан Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын *******22 оны А/535 тоот захирамжийн -д холбогдох хэсгийг захиргааны байгууллагаас дахин шинэ акт гаргах хүртэл зургаан сарын хугацаагаар түдгэлзүүлсүгэй гэж өөрчилж, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн *******07 дугаар зүйлийн *******07.6-д зааснаар шүүхээс тогтоосон хугацаанд захиргааны байгууллагаас шинэ акт гаргаагүй бол маргаан бүхий захиргааны актыг хүчингүй болгохыг дурдсугай гэсэн заалтыг нэмсүгэй. гэж шийдвэрлэсэн байна.

Дээрх Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн *******28/ШШ*******23/07 дугаартай шийдвэр, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 22*******/МА*******23/07******* дугаартай магадлалд ...иргэн Д.******* нь хуульд заасан журмын дагуу буюу газрын эрх шилжүүлэгч -ийн хамтаар газрын эрх шилжүүлэн авах хүсэлтийг гаргаж байгаагүй байна..., ... -иас *******22 оны 07 дугаар сарын 0-ний өдөр ...*******03 м.кв газрыг иргэн *******т шилжүүлэхээр **************7 онд эрх шилжүүлэх гэрээг байгуулсан. Гэвч газар худалдан авсан төлбөр, газар ашигласны төлбөр зэргийг төлөхгүй гэрээний үүргээ биелүүлэхгүй өдийг хүрсэн тул дээрх газрыг -д шилжүүлсэн болно гэх албан бичиг хүргүүлсэн.. ...тухайн газрын эзэмших эрхийг шилжүүлэхээр Д.*******тай гэрээ байгуулсан талаараа Сонгинохайрхан дүүргийн Газар зохион багйуулалтын албанд хүсэлт гаргах үедээ газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ эзэмшигч мэдэгдэж байсан гэж үзэхээр байна. ...шүүхээс маргаан бүхий захиргааны актыг нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны эрх, ашиг сонирхолыг зөрчөөгүй гэж шууд дүгнэх боломжгүй... гэх зэргээр Газрын тухай хуульд зааснаар эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэх хүсэлтийг талууд гаргахдаа ямар баримт бичиг хавсаргаж өгөх талаар, мөн гэрээний талууд хамтран хүсэлт гаргах талаар дүгнэжээ.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 0 дүгээр зүйлийн 0. дэх хэсэгт шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр нэгэнт тогтоогдсон үйл баримт хэрэг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой байвал түүнийг дахин нотлохгүй талаар заасан.

Иймд энэ талаар гаргасан нэхэмжлэгчийн эзэмших эрхээ шилжүүлэн бүртгүүлэх боломжгүй байсан, эрх бүхий захиргааны байгууллагаас өргөдлийг хүлээн аваагүй, хариуцагч нар Д.*******тай байгуулсан эрх шилжүүлэх гэрээ хүчинтэй байхад мэдсээр байж миний зөвшөөрөлгүйгээр хууль ёсны эрх ашиг сонирхлыг хөндөн гэрээ байгуулах замаар эзэмших эрхээ шилжүүлэн бүртгүүлсэн талаарх тайлбар үндэслэлтэй гэж үзэв.

Түүнчлэн хариуцагч нь газар эзэмших эрхийг -д шилжүүлэн гэрээ байгуулахдаа Д.*******тай байгуулсан хэлцэл хүчин төгөлдөр байгаа талаар хэн аль нь мэдэж байсан, түүний эрх ашиг хөндөгдөж байгаа, түүний төлбөрийг хэрхэн төлж барагдуулах талаар хоорондоо харилцан тохиролцож байсан гэх тайлбарыг гаргаж байгаа нь тэд анх *******22 онд гэрээ байгуулагдахад уг маргаан бүхий газар эрхийн бүртгэлд бүртгүүлэн эзэмших эрхийг шилжүүлээгүй боловч Д.*******ийн эзэмшилд байгаа талаар мэдэж байсан, мэдэх боломжтой байсан, нэхэмжлэгч Д.*******т мэдэгдэх үүргээ хэрэгжүүлээгүй, Иргэний хуулийн ******* дүгээр зүйлийн *******.*******-д зааснаар гэрээнээс татггалзаж байгаа бол нөгөө талдаа мэдэгдэх үүргээ хэрэгжүүлээгүй, хуульд заасан журмыг зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлтэй.

Иймд нэхэмжлэгчийн хариуцагч нарын хооронд байгуулагдсан 007 м.кв талбай бүхий газрын эрх шилжүүлэх гэрээг Иргэний хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.*******.8-д зааснаар зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл гэж үзэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах шаардлага гарган өөрийн зөрчигдсөн эрхээ хамгаалан хариуцагчаар хүлээсэн үүргийг гүйцэтгүүлэхээр шаардах эрхтэй байна.

Харин нэхэмжлэгч дээрх хэлцлийг бүхэлд нь хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар шаардах эрхгүй буюу хариуцагч болон иргэн Л.Эрдэнэчулуун нар газрыг зохих үлдэх хэсэг буюу *******03,5 м.кв талбай бүхий газрын эрхийг шилжүүлсэн талаар маргаангүй, хэлцэл байгуулагдсан болохыг хүлээн зөвшөөрч үнийг төлсөн, хариуцагч нар харилцан тохиролцсон гэсэн тайлбар гаргадаг. Иймд нэхэмжлэгч уг 007 м.кв талбай бүхий газрын эзэмших эрхийг шилжүүлсэн хэлцлээс өөрт хамаарагдах хэсэг буюу эрх ашиг нь хөндөгдөж буй хэсэгт шаардах эрхээ хэрэгжүүлэх боломжтой.

Иймд хариуцагч болон -ийн хооронд байгуулагдсан *******22 оны 6 дугаар сарын *******6-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-ний зарим хэсэг буюу уг гэрээг байгуулагдахаас өмнө  -ийн Д.*******тай байгуулсан **************7 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн гэрээний зүйл буюу *******03.5 м.кв талбай бүхий аж ахуйн зориулалттай газрын эзэмших эрхийг түүнд шилжүүлэхээр тохиролцсон хэсэгт хамаарах хэсгийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцох нь зүйтэй гэж үзлээ.

Харин хариуцагчийн гаргасан сөрөг нэхэмжлэлийн тухайд нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж байгаа үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй байна.

Хариуцагч Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.2.2, 38 дугаар зүйлийн 38.*******-д зааснаар нэхэмжлэлийн шаардлагын татгалзал, тайлбараа өөрөө нотлох үүрэгтэй бөгөөд түүний татгалзал хэрэгт авагдсан баримтаар нотлогдсонгүй.

-ийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад хамаарч байгаа **************7.06.05-ны өдрийн газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлага нь үндсэн нэхэмжлэлийн татгалзалын үндэслэлд хамаарч байна.

Өөрөөр хэлбэл хэрэв хариуцагч нь нэхэмжлэгч Д.*******тай байгуулсан газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-г хүчин төгөлдөр бус гэж үзвэл үр дагаврыг шаардах байтал энэ талаар шаардлага гаргаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийн энэ хэсэг нь татгалзлын үндэслэл гэж үзэхээр байна.

Мөн сөрөг нэхэмжлэлээр Д.*******аас **************7 оны 6 дугаар сарын 05-ны өдөр түүнтэй гэрээ байгуулагдсан хугацаанаас хойш *******22 оны 06 дугаар сарын *******7-ны өдрийг хүртэлх хугацааны газрын төлбөр, түрээсийн төлбөрөөр тооцон зах зээлийн бодит ханшаар сарын ******* сая төгрөгөөр тооцон нийт 60,000,000 төгрөгийг нэхэмжилж байна.

Нэхэмжлэгч Д.******* энэ хугацаанд маргаан бүхий газрыг өөрийн эзэмшилд байлгаж уг газар дээр аж ахуйн зориулалтаар үйл ажиллагаа явуулж байсан болохоо хүлээн зөвшөөрч маргадагүй бөгөөд, уг газрыг эрх шилжүүлэх гэрээний дагуу төлбөрийн ихэнх хувийг төлснөөр шилжүүлэн авч эзэмшиж ашиглаж байсан учир төлбөр төлөх үүрэг үүсээгүй, хариуцагч шаардах эрхгүй гэж татгалзсан нь үндэслэлтэй.

Нэхэмжлэгч газрын эзэмших эрхийг эрх бүхий бүртгэлийн байгууллагад хандан бүртгүүлээгүй нь хариуцагч **************7 оны гэрээ хэлцлээс хойш хугацаанд бичиг баримт бүрдүүлэн эзэмших эрх шилжүүлэх тухай хүсэлтийг газрын албанд гарган өгөөгүй эс үйлдэхүйтэй хамааралтай, мөн гэрээний үүргээ биелүүлж төлбөрөө төлөхийг Д.*******аас шаардаж эрх үүргээ хэрэгжүүлээгүй тул түүнтэй байгуулсан гэрээний 2.-т газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авснаар үүсэх эрх, хүлээх үүргийг нэхэмжлэгчээс шаардан газар ашигласны төлбөрт төлсөн 3,368,095 төгрөг, түрээсийн төлбөр тооцон 60,000,000 төгрөгийг шаардах эрхгүй гэж үзэн сөрөг нэхэмжлэлээр шаардсан 63,368,095 төгрөгийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.*******, 56 дугаар зүйлийн 56.2, 59 дүгээр зүйлийн 59.*******-т зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 83,000 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч -иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 83,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, хариуцагч -ийн сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж 7,800 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж шийдвэрлэв.

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн **************.2.2, **************.2.3, **************6, **************8 дугаар зүйлд заасныг удирдлага болгон

ТОГТООХ нь:

*******.Иргэний хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9..*******, 56 дугаар зүйлийн 56.*******.8, ******* дүгээр зүйлийн *******.*******, 227 дугаар зүйлийн 227.-д заасныг тус тус баримтлан хариуцагч болон -ийн хооронд байгуулагдсан *******22 оны 6 дугаар сарын *******6-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-ний зарим хэсэг буюу **************7 оны 06 сарын 05-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-ний дагуу нэхэмжлэгч Д.*******т шилжүүлсэн *******03.5 м.кв талбай бүхий газрын эзэмших эрхийг шилжүүлсэн хэсгийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцож, хариуцагч -ийн гаргасан Д.*******тай байгуулсан **************7 оны 06 сарын 05-ны өдрийн Газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ-с татгалзаж, гэрээнээс учирсан хохирол төлбөрт тооцон 63,368,095 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосугай.

2.Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.*******.*******, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.*******, 56 дугаар зүйлийн 56.2, 59 дүгээр зүйлийн 59.*******-т зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 83,000 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээж, хариуцагч -иас улсын тэмдэгтийн хураамжид 83,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, хариуцагч -ийн сөрөг нэхэмжлэл гаргахдаа төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж 7,800 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ************** дугаар зүйлийн **************.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч буюу өмгөөлөгч нь шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл гардаж авсан өдрөөс хойш ******* хоногийн дотор Нийслэлийн иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг дурдсугай. 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ Ч.НЯМСҮРЭН