2024         01         24

182/ШШ2024/00419

 

 

                                ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ªÌͪªÑ

 

 

×èíãýëòýé ä¿¿ðãèéí Èðãýíèé õýðãèéí àíõàí øàòíû ø¿¿õèéí ø¿¿ã÷ ×.Äàâààñ¿ðýí äàðãàëæ, òóñ ø¿¿õèéí õóðàëäààíû òàíõèìä õèéñýí èðãýíèé ø¿¿õ õóðàëäààíààð:

 

Нэхэмжлэгч: А.Ж гийн íýõýìæëýëòýé

 

Хариуцагч: “П” ХК-д холбогдох,  

 

Нэхэмжлэлийн шаардлага:

2023 оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрөөс 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр хүртэл даатгалын нөхөн төлбөрийг 60 хоног хоцроож олгосон тул алданги 3.000.000 төгрөг гаргуулахыг õ¿ññýí èðãýíèé õýðãèéã õýëýëöýâ.   

 

Ø¿¿õ õóðàëäààíä:

Нэхэмжлэгч А.Ж,

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч П.Б,

Нàðèéí áè÷ãèéí äàðãà Б.А îðîëöîв.

                                                                          

ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎÕ нь:

 

1.Íýõýìæëýã÷ А.Ж нь хариуцагч “П” ХХК-д холбогдуулан 2023 оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрөөс 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр хүртэл даатгалын нөхөн төлбөрийг 60 хоног хоцроож олгосон тул алданги 3.000.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн íýõýìæëýëèéí øààðäëàãàà дараах байдлаар тодорхойлж байна. Үүнд:  

1.1. А.Ж миний бие 2023 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдөр 2024 оны 01 дүгээр сарын 30 хүртэл .авто машинаа Пд даатгуулсан бөгөөд даатгалыг Төрийн банкны салбар тооцооны төв болох Засгийн газрын 1111-төвийн дэргэдэх МУИС ТТ-д зуучлуулсан болно. Даатгалын гэрээний дугаар  Авто машин маань түрээсэнд явдаг миний бие бүрэн даатгалыг хамгийн том ААН-ээр хийлгэсэн хэмээн үзэж даатгалын үйлчилгээ авч ажиллахдаа сэтгэл өндөр байдаг. Гэтэл 2023 оны 03 дугаар сарын эхэнд . авто машин маань дэвсгэрт алга болж улмаар тухайн аймгийн цагдаагийн байгууллагаас 2023 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдөр алга болсон нь тогтоогдсон тодорхойлолт өгсөн тул даатгалын байгууллагад хандаж нөхөн төлбөр хүссэн. Паас даатгалын төлбөрийг өгөлгүй удаасан тул Санхүүгийн зохицуулах хороонд хандаж хуулийн дагуу зохицуулалттай этгээдийн журмаа биелүүлэн ажиллахыг шаардсанаар даатгалын гэрээнд заасан зах зээлийн үнэлгээ болох 10 сая төгрөгийг 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр шилжүүлсэн нь төрийн банкны хуулгаар батлагдаж байна. Даатгалын гэрээ .-т 4.Нөхөн төлбөр нөхцөл заалтын 4.1.7-д даатгуулагчаас нөхөн төлбөрийн материал бүрэн авсанаас хойш 10 хоногийн дотор нөхөн төлбөрийг шийдвэрлэнэ. 4.1.10-т гэрээнд заасан хугацаанд нөхөн төлбөр олгоогүй тохиолдолд Иргэний хуулийн 232, 232.6-д заасны дагуу хоног тутамд 0.5%-ийн алданги тооцон даатгуулагчид олгоно хэмээн заажээ. Тиймээс 2023 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр нөхөн төлбөр олгох хүсэлт баримт материалын хамт биечлэн Пд хүлээлгэн өгсөн өдрөөс хойш 10 хоног гэдэг нь 2023 оны 04 дүгээр сарын 07 хүртэл юм. Түүнчлэн 2023 оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрөөс 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр хүртэл нийт 60 хоног нөхөн төлбөр хоцорсон тул дээрх Иргэний хуулийн алданги тооцох тухай заасны дагуу хоног тутам 10.000.000 төгрөг гэх дүнгийн 0.5 буюу 50.000 төгрөг, нийт 3.000.000 төгрөгийн алданги тооцогдсон учраас 3.000.000 төгрөгийг гаргуулж өгнө үү гэв.

 

2.Õàðèóöàã÷ “П” ХХК ø¿¿õýä áîëîí ø¿¿õ õóðàëäààí äýýð ãàðãàñàí òàéëáàðòàà:

2.1. 2023 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдөр.улсын дугаартай автомашиныг Л.Б нь жолоодож жалга бүхий уруу газар руу уруудаж байх үед жолооч талын дугуй хагарч тэнцвэр алдан осолдсон хэмээх нөхөн төлбөрийн хүсэлтийг 2023 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдөр гаргасан. Л.Б ослын шалтгааныг хойд дугуй хагарсны улмаас үрүүл алдагдаж удирдлагагүй болсон гэж ослын бүртгэлийн маягтад бөглөсөн. Хариуцагчийн зүгээс тухайн ослын материалыг шалгаж үзээд тээврийн хэрэгслийн даатгалын гэрээний нөхөн төлбөр олгохгүй нөхцөл буюу 5.25-д “Дугуй буудах, хагарах, задарснаас үүдэн гарсан зам тээврийн ослоос үүдэлтэй хохиролд” гэж заасны дагуу нөхөн төлбөр олгохоос татгалзаж шийдвэрлэсэн. Дараагийн удаад буюу 2023 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр .улсын дугаартай маркийн тээврийн хэрэгслээ хулгайд алдсан гэх нөхөн төлбөрийн хүсэлтийг гаргасан. Тус хүсэлтэд 2023 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн цагдаагийн газрын “Эрүүгийн цагдаагийн тасагт шалгагдаж байгаа 2023 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдөр Иргэн А.Жгаас .улсын дугаартай тээврийн хэрэгслээ хулгайд алдсан гэх гомдол мэдээлэлд хэрэг бүртгэлийн хэрэг нээж мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж байна” гэх албан бичиг ирүүлсэн. Энэхүү албан бичигт хулгайд алдсаныг тогтоосон тухай дурдаагүй байсан буюу даатгалын тохиолдол болсон эсэх нь бүрэн тогтоогдоогүй байсан. Хэрэг шалгагдаж байх хугацаанд даатгуулагч хороонд гомдол гаргасан байсан бөгөөд ийнхүү гомдол гаргахдаа 2023 оны 05 дугаар сарын 02-ны өдрийн 5/47 дугаартай газрын мэдэгдэх хуудас өгсөн байсан. Тус мэдэгдэх хуудсанд нутаг дэвсгэрээс .улсын дугаартай маркийн тээврийн хэрэгсэл нь 2023 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдөр алдагдсан гэх гэмт хэргийн шинжтэй гомдол мэдээллийг Цагдаагийн газрын Эрүүгийн цагдаагийн тасаг хүлээн авч шалгаад Эрүүгийн хуулийн 17.1 дүгээр зүйлд заасан Хулгайлах гэмт хэргийн шинжтэй болох нь тогтоогдсон тул хэрэг бүртгэлийн хэрэг нээн мөрдөн шалгах ажиллагааг Цагдаагийн газрын Эрүүгийн цагдаагийн тасгаас явуулж байна” гэсэн байсан. Санхүүгийн зохицуулах хороо нь тус 2023 оны 05 дугаар сарын 02-ны өдрийн прокурорын газрын мэдэгдэх хуудсыг үндэслэн нөхөн төлбөр олгох нь зүйтэй гэж 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн тоотоор шийдвэрлэсэн. Даатгагч нь 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн хорооны тоот нөхөн төлбөр олгох шийдвэрийг биелүүлж, даатгалын гэрээний 4.1.7-д заасны дагуу ажлын 10 хоногт багтаан 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр 10 сая төгрөгийн нөхөн төлбөрийг шилжүүлсэн. Ийнхүү гэрээний дагуу ажлын 10 хоногийн дотор нөхөн төлбөрийг олгосон тул Даатгалын гэрээний 4.1.10-т гэрээнд алданги төлөх нь хууль зүйн үндэслэлгүй юм. Иймд нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү гэв.

 

3.Нэхэмжлэгчээс Т А.Жгийн депозит дансны хуулга, Цагдаагийн газар 2023 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн дугаартай албан бичиг, хороо 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн  дугаартай “Даатгалын нөхөн төлбөрийн тухай” албан бичиг, Автотээврийн хэрэгсэл эзэмших, өмчлөх эрхийн лавлагаа, даатгалын баталгаа, мемориалын баримт, даатгалын гэрээний мэдүүлгийн хуудас, Нөхөн төлбөр авах тухай өргөдөл,

Хариуцагчаас 2023 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдрийн хариу тайлбар, хариуцагчийн хариу тайлбар, П 2023 оны 04 дүгээр сарын 21-ний өдрийн дугаартай “Хариу хүргүүлэх тухай” албан бичиг,

Шүүх хариуцагчийн хүсэлтээр прокурорын газраас хэрэг бзртгэлийн дугаартай хэрэг ямар шатанд шалгагдаж байгаа талаарх лавлагааг гаргуулж шийдвэрлэсэн.

Дорноговь аймгийн прокурорын газар 2024 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн 1/80 дугаартай албан бичгийг ирүүлсэн болно.

 

                                                      ¯ÍÄÝÑËÝÕ нь:

 

1.Ø¿¿õ íýõýìæëýëèéн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэх ¿íäýñëýëтэй гэж үзлээ.

 

2.Íýõýìæëýã÷ А.Ж íü хариуцагч “П” ХХК-д холбогдуулан 2023 оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрөөс 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр хүртэл нөхөн төлбөрийг 60 хоног хоцроож олгосон тул алданги 3.000.000 төгрөг гаргуулахыг õ¿ññýí íýõýìæëýëèéí øààðäëàãà ãàðãàæýý.

  

3.Õàðèóöàã÷ “П” ХХК íü хороо нь прокурорын газрын мэдэгдэх хуудсыг үндэслэн нөхөн төлбөр олгох нь зүйтэй гэж 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн тоотоор шийдвэрлэсэн. нөхөн төлбөр олгох шийдвэрийг биелүүлж, даатгалын гэрээний 4.1.7-д заасны дагуу ажлын 10 хоногт багтаан 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр 10.000.000 төгрөгийн нөхөн төлбөрийг А.Жд төлсөн тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргана.

 

4.Хэрэгт авагдсан болон шүүх хуралдаанаар хэлэлцэгдсэн Т А.Жгийн депозит дансны хуулга, Цагдаагийн газар 2023 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн дугаартай албан бичиг, хороо 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн 9/2158 дугаартай “Даатгалын нөхөн төлбөрийн тухай” албан бичиг, Автотээврийн хэрэгсэл эзэмших, өмчлөх эрхийн лавлагаа, даатгалын баталгаа, мемориалын баримт, даатгалын гэрээний мэдүүлгийн хуудас, нөхөн төлбөр авах тухай өргөдөл, хариуцагчийн 2023 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдрийн хариу тайлбар, хариуцагчийн хариу тайлбар, П 2023 оны 04 дүгээр сарын 21-ний өдрийн дугаартай “Хариу хүргүүлэх тухай” албан бичиг, прокурорын газар 2024 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн дугаартай албан бичиг зэрэг нотлох баримтаар дараах үйл баримт тогтоогдож байна.

 

5.А.Ж нь 2023 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдөр Хьюндай Терракан маркийн, .дугаартай, арлын дугаартай суудлын автомашиныг “П” ХХК-д даатгуулж, тээврийн хэрэгслийн даатгалын баталгааны гэрээг байгуулжээ.  

 

Даатгуулагч А.Жгийн эзэмшлийн .улсын дугаартай маркийн тээврийн хэрэгсэл нь сумын нутаг дэвсгэрээс 2023 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдөр хулгайд алдагдаж даатгалын тохиолдол үүссэн байна.

 

Хариуцагч нь хороо нь 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн тоот албан бичгээр прокурорын газрын мэдэгдэх хуудсыг үндэслэн нөхөн төлбөр олгох нь зүйтэй гэж шийдвэрлэсэн. Уг шийдвэрийг биелүүлж, даатгалын гэрээний 4.1.7-д заасны дагуу ажлын 10 хоногт багтаан 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны өдөр 10.000.000 төгрөгийн нөхөн төлбөрийг А.Жд олгосон тул алданги тооцох үндэслэлгүй гэж тайлбарлан мэтгэлцсэн.

 

А.Ж, “П” ХХК нарын хооронд 2023 оны 01 дүгээр сарын 31-ний өдөр 231088063060002 дугаартай Тээврийн хэрэгслийн даатгалын баталгааны гэрээ байгуулагджээ.

 

Уг гэрээний 3 дугаар зүйлийн 3.1.7-д “...Эд ангийн болон бүхэлд нь хулгайд алдах...”,

4 дүгээр зүйлийн 4.1.7-д “...Даатгагч нь энэхүү гэрээнд заасан баримт материалуудыг даатгуулагчаас бүрэн хүлээн авсан өдрөөс хойш ажлын 10 хоногт багтаан нөхөн төлбөрийг шийдвэрлэнэ...”,

4 дүгээр зүйлийн 4.1.10-д “...Даатгагч даатгалын гэрээнд заасан хугацаанд даатгалын нөхөн төлбөр олгоогүй бол Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.6-д заасны дагуу хоног тутамд гүйцэтгээгүй үнийн дүнгийн 0.5 хувийн алданги тооцон даатгуулагчид олгоно...” гэж тус тус заажээ.

 

Мөн Иргэний хуулийн 431 дүгээр зүйлийн 431.1 дэх хэсэгт Даатгалын гэрээгээр даатгагч нь даатгалын тохиолдол бий болоход даатгуулагчид учирсан хохирол буюу хэлэлцэн тохирсон даатгалын нөхөн төлбөрийг төлөх, даатгуулагч нь даатгалын хураамж төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ гэж заажээ.

 

Гэрээний 5 дугаар зүйлд даатгагчийн зүгээс даатгалын нөхөн төлбөр олгохгүй байх тохиолдлыг заасан байх ба хариуцагчийн зүгээс даатгуулагчаас 2023 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр эрсдэл үүссэн холбоотой материалуудыг бүрэн хүлээлгэн өгсөн байхад хорооны 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн тоот албан бичгийг үндэслэн нөхөн төлбөрийг олгосон нөхцөл байдлыг хугацаандаа олгосон гэж үзсэнийг хүлээн зөвшөөрөх нь гэрээний агуулга болоод хуульд нийцэхгүй болно.

 

Даатгуулагч буюу А.Ж нь өөрийн эзэмшлийн .улсын дугаартай Хьюндай Терракан маркийн тээврийн хэрэгсэлээ сумын нутаг дэвсгэрээс 2023 оны 03 дугаар сарын 08-ны өдөр хулгайд алдагдсан болох нь цагдаагийн газрийн 2023 оны 03 дугаар сарын 27-ны өдрийн дугаартай албан бичиг, хорооны 2023 оны 05 дугаар сарын 22-ны өдрийн дугаартай албан бичиг, прокурорын газрын 2024 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн  дугаартай албан бичиг зэрэг баримтуудаар тогтоогдсон.

 

Даатгуулагч А.Ж нь “П” ХХК-д даатгалын нөхөн төлбөр авахтай холбоотой баримтуудаа 2023 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр хүлээлгэн өгсөн болох нь “П” ХХК-д гаргасан түүний өргөдөл, “П” ХХК-ийн 2023 оны 04 дүгээр сарын 21-ний өдрийн дугаартай “Хариу хүргүүлэх тухай” албан бичиг болон зохигчдын тайлбараар тогтоогдож байна.

 

Хариуцагч “П” ХХК нь 2023 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр нөхөн төлбөр авах холбоотой баримтуудыг хүлээн авсан тухайдаа маргаагүй, хүлээн зөвшөөрсөн болно.

 

“П” ХХК нь гэрээний 4 дүгээр зүйлийн 4.1.7-д “...Даатгагч нь энэхүү гэрээнд заасан баримт материалуудыг даатгуулагчаас бүрэн хүлээн авсан өдрөөс хойш ажлын 10 хоногт багтаан нөхөн төлбөрийг шийдвэрлэнэ гэж заасан байхад даатгагч А.Жгаас даатгалын нөхөн олговортой холбоотой материалуудыг 2023 оны 03 дугаар сарын 28-ны өдөр хүлээн авсан атлаа 2023 оны 06 дугаар сарын 06-ны нөхөн төлбөр болох 10.000.000 төгрөг олгосоныг гэрээнд заасан хугацаанд олгосон байна гэж үзэх боломжгүй юм.

 

Иймд хариуцагч “П” ХХК-иас 60 хоногийн алданги болох 3.000.000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч А.Жд олгож шийдвэрлэх нь зүйтэй.

 

6.Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 57 äóãààð ç¿éëèéí 57.1, Óëñûí Òýìäýãòèéí õóðààìæèéí òóõàé õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëèéí 7.1.1-ä çààñíààð óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä óðüä÷èëàí òºëñºí íýõýìæëýã÷ А.Жгийн 62.950 òºãðºãèéã òºñâèéí îðëîãîä õýâýýð ¿ëäýýæ, õàðèóöàã÷ “Практикал Äààòãàë” ÕÕÊ-иас óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä 62.950 òºãðºãèéã ãàðãóóëàí íýõýìæëýã÷ А.Жд îëãîж шийдвэрлэх нь зүйтэй.

 

Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 115 äóãààð ç¿éëèéí 115.2.1 дэх хэсэгт çààñíûã óäèðäëàãà áîëãîí

 

                                                       ÒÎÃÒÎÎÕ нь:

 

1.Èðãýíèé õóóëèéí 232 äугаар ç¿éëèéí 232.6-ä çààñíûã áàðèìòëàí хариуцагч “Практикал Äààòãàë” ХХК-иас 3.000.000 /гурван сая/ òºãðºãèéã ãàðãóóëæ нэхэмжлэгч А.Жд олгосугай.

 

2.Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 57 äóãààð ç¿éëèéí 57.1, Óëñûí Òýìäýãòèéí õóðààìæèéí òóõàé õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëèéí 7.1-ä çààñíààð óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä óðüä÷èëàí òºëñºí íýõýìæëýã÷ А.Жгийн 62.950 òºãðºãèéã òºñâèéí îðëîãîä õýâýýð ¿ëäýýæ, õàðèóöàã÷ “П” ÕÕÊ-иас óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèä 62.950 òºãðºãèéã ãàðãóóëàí íýõýìæëýã÷ А.Жд îëãîñóãàé.

 

3.Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 119 дүгээр зүйлийн 119.2, 119.4, 119.5, 119.7-д зааснаар шийдвэр танилцуулан сонсгомогц хүчинтэй болох ба уг өдрөөс 14 хоног өнгөрснөөс хойш шүүх хуралдааны оролцогч талууд 14 хоногийн дотор шүүхэд хүрэлцэн ирж шийдвэрийг өөрөө гардан авах үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах гомдол гаргах хугацааг тоолоход саад болохгүй, шүүх хуралдаанд оролцоогүй талд шийдвэрийг гардуулсан эсхүл хүргүүлснээр гомдол гаргах хугацааг тоолох бөгөөд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 120 дугаар зүйлийн 120.2 дахь хэсэгт зааснаар зохигч, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч энэхүү шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй болохыг тайлбарласугай.

 

 

 

 

ÄÀÐÃÀËÀÃ×, د¯Ã×                                  ×.ÄÀÂÀÀѯÐÝÍ