МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч Н.Дуламсүрэн даргалж тус шүүхийн шүүх хуралдааны 2 дугаар танхимд хийсэн нээлттэй шүүх хуралдаанаар

Нэхэмжлэгч: С.Н

Хариуцагч: Нийслэлийн Засаг дарга

Гуравдагч этгээд: Ө.Ц

Нэхэмжлэлийн шаардлага: “Нийслэлийн Засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дүгээр захирамжийн 3 дахь хэсгийн С.Нод холбогдох хэсгийг болон уг захирамжийн хавсралтын 47-д заасан С.Н болон 48-д заасан Ө.Ц нарт холбогдох хэсгийг тус тус хүчингүй болгох”

Шүүх хуралдаанд: нэхэмжлэгч С.Н, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Х.Оюунсүрэн, Р.М, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч З.М, гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Ө.Б, гуравдагч этгээдийн өмгөөлөгч С.О, шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга Б.Од нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч С.Ноос шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлдээ: “Иргэн С.Н би Нийслэлийн засаг даргын 2008 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 181 дүгээр захирамжаар Нийслэлийн Хан-Уул дүүргийн 3 дугаар хорооны нутагт *******10 м. кв. талбайтай газрыг /нэгж талбарын дугаар 8013/0027 15 жилийн хугацаатай эзэмшиж байгаа билээ.

Уг газар дээр 594 м. кв. талбайтай тухайн үед 361.039.7******* төгрөгийн үнэлгээтэй үйлдвэр, үйлчилгээ, орон сууцны барилга бүхий үл хөдлөх хөрөнгийг барьсан бөгөөд улмаар өргөтгөл хийж өмчлөх эрхийг өөрийн болон эхнэр, хүүхдийн нэр дээр хэсэгчлэн баталгаажуулж, гэрчилгээ гаргуулсан болно.

Гэтэл Нийслэлийн газрын албаны Хан-Уул дүүргийг хариуцсан ажилтан н.Лтэй 2018 оны ******* дугаар сарын 19-нд уулзах үед дээрх миний эзэмшлийн газраас 363 м. кв. талбай бүхий газрыг иргэн Ө.Цд эзэмшүүлэх туха(| Засаг даргын шийдвэр 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдөр гарсныг анх удаа мэдлээ.

Засаг даргын дээрх захирамж нь миний эзэмшиж байсан *******10 м. кв. газрын хэмжээг 363 м. кв.-аар багасгаж 846 м. кв. хэмжээтэй болгосноор эрх, хууль ёсны ашиг сонирхолыг маань хөндөж, намайг хохироосон шийдвэр болжээ.

Намайг газрын албаны ажилтан н.Л, дарга н.З нартай урьд нь хэд хэдэн удаа уулзаж байхад тэд дээрх шийдвэрийн талаар болон түүнийг гаргах үйл явцын тухай надад огт мэдэгдээгүй, түүнд миний оролцоог хангаагүй болно.

Иймд Захиргааны байгууллага нь дээрх шийдвэрийг гаргахдаа Захиргааны Ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.6, 26 дугаар зүйлийн 26.1-т заасныг баримталж, биөлүүлээгүй, захиргааны акт нь 40 дүгээр зүйлийн 40.2.2, 40.2.5-д заасан шаардлагыг хангаагүй, хууль бусаар гарч газар эзэмшигч миний эрхийг зөрсөн байх тул Нийслэлийн засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дугаар захирамжийн болон түүний хавсралтын С.Н, Ө.Ц нарт холбогдох хэсгийг хүчингүй болгож өгнө үү”.” гэжээ.

Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөөс шүүхэд ирүүлсэн тайлбартаа: “Нийслэлийн Засаг даргын 2008 оны 04 дүгээр сарын 17-ны өдрийн А/181 вугаар захирамжаар Хан-Уул дүүргийн 03 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт *******10 м.кв I газрыг үйлчилгээний зориулалтаар 15 жилийн хугацаатайгаар С.Нод эзэмшүүлсэн байна.

Иргэн Ө.Цгээс тус албанд хандажХан-Уул дүүргийн 03 дугаар хорооны юутаг дэвсгэрт иргэн С.Нын эзэмшил газарт орших /Хан-Уул дүүргийн 03 дугаар хороо, Ажилчны гудамж, ******* тоот хаяг, Ү- дугаартай/ 2*******.8 м.кв үл Икөдлөх хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгч тул үл хөдлөх хөрөнгө байрлах газрыг өөрийн нэр дээр шилжүүлж авах тухай хүсэлт ирүүлсэний дагуу хүсэлтийг хянан Кшийдвэрлэхээр ажиллагаа явуулж шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албанд нийслэлийн Газрын албанаас иргэн Ө.Цгийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх талаар албан рбичиг хүргүүлж шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албанаас 2018 оны 05 дугаар сарын 18- ны өдрийн 1/8656 дугаартай албан бичгээр үл хөдлөх эд хөрөнгийн суурийн хэмжээгээр газрыг олгох нь зүйтэй байна гэсэн хариуг ирүүлсэн байна.

Монгол Улсын иргэний хуулийн 85 дугаар зүйлийн 85.2, иргэн хуулийн этгээдэд газар эзэмшүүлэх гэрээний 5.1-т заасны дагуу газар эзэмшигчийн өмчлөлд байгаа тухайн газар дээрх үл хөдлөх хөрөнгө өмчлөх эрх өөр этгээдэд шилжвэл тухайн газрыг эзэмших эрхийг дуусгавар болгож, шинээр газар эзэмших эрхийг тогтоох гэжзаасан байна. Мөн нийслэлийн Газрын албаны дэргэдэх Газар эзэмших, ашиглах эрхийг хянан шийдвэрлэх зөвлөлийн хурлын дүгнэлтээр иргэн Ө.Цгийн хүсэлтийг дэмжсэн дүгнэлт гарсан байна.

Иймд маргаан бүхийн нийслэлийн Засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дүгээр захирамж нь хуульд нийцэж гарсан байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.” гэжээ.

Гуравдагч этгээдээс шүүхэд ирүүлсэн хариу тайлбартаа: “Тус Шүүхэд иргэн С.Ноос Нийслэлийн Засаг Даргад холбогдуулан Нийслэлийн Засаг Даргын 2018.11.27 ны өдрийн А/1111 дугаартай Захирамжийн холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэл гаргасан захиргааны хэрэгт Ө. Ц намайг гуравдагч этгээдээр татан оролцуулсантай холбогдуулан дараахи тайлбарыг гаргаж байна. Үүнд:

Нэг. Нэхэмжлэлд: “Нийслэлийн газрын албаны Хан-уул дүүргийг хариуцсан ажилтан н.Лтэй 2018 оны ******* сарын ******* нд уулзах үед дээрхи миний эзэмшлийн газраас 363 м.кв талбай бүхий газрыг иргэн Ө.Цд эзэмшүүлэх тухай Засаг даргын шийдвэр 2018 оны 11 сарын 27 ны өдөр гарсныг анх удаа мэдлээ. Засаг даргын дээрхи захирамж нь миний эзэмшиж байсан *******10 м.кв газрын хэмжээг 363 м.кв-р багасгаж 846 м.кв хэмжээтэй болгосноор эрх, хууль ёсны ашиг сонирхолыт&маань хөндөж, намайг хохироосон шийдвэр болжээ” гэсэнтэй санал нийлэхгүй, зөвшөөрөхгүй байна. Учир нь:

1. Хан уул Дүүргийн шүүгчийн 2007.03.09-ны өдрийн 135 дугаартай захирамжаар “Зохигчдын эвлэрэлийг баталж” Б Кредит ББСБ- д 47.392.000 төгрөгийг Р. Эээс төлүүлэх, төлөөгүй тохиолдолд албадан гүйцэтгүүлэхээр шийдвэрлэсэн байсан. Уг захирамжийн улмаас иргэн С.Н түүний эхнэр гэх Р. Э нар нь Бт ББСБ-с зээлсэн 45 сая төгрөгний зээлийн барьцаанд тавигдсан Хан уул дүүргийн 3-р хороо, Ажилчны гудамжны ******* тоотод байрлах үйлчилгээний зориулалттай 2*******.8 м.кв үл хөдлөх хөрөнгө болон 3010 м.кв газрын гэрчилгээг барьцаанаас чөлөөлж 45 сая төгрөгийг ББСБ-д төлсөн тохиолдолд иргэн Ө. Б, С. Б нарт С. Н өөрийн эзэмшлийн 3010 мкв газраасаа эмнэлгийн барилга барих болон амины орон сууцны барилга барих талбайг А, 15*15м2, Б, 15*20 м2 газар буюу 600 м2 газрыг тасалж өгнө гэсэн “ Баталгаа “г 2007.10.24 нд гарган өгсөн байдаг.

2. С.Н нь өөрийн эзэмшлийн газраас Ө.Б, С.Б нарт тасалж өгнө гэсэн газрынхаа зургийг кадастраар хийлгэн 2007 оны ноториатроор баталгаажуулсан баримтаар газрыг хууль бусаар авсан гэх үндэслэлгүй.

3. “Б т” ББСБ-д зээлдэгч Р. Эийн зээлийн төлбөрт 45 сая төгрөгийг Ө. Б, С.Б нар төлсөнийг 2007.10.25 -ны 07/244 тоот албан бичгээр тодорхойлсон тодорхойлолт

4. Ө. Б, С. Б нарт Б т ХХК -ийн өмчлөлд байсан Хан уул дүүргийн 3-р хороо, Ажилчны ******* тоот гудамжинд байрлах 2*******.8 м2 талбайтай үйлчилгээний V - ******* дугаарт бүртгэлтэй үл хөдлөх эд хөрөнгийг 2007.10.25 ны өдрийн Бэлэглэлийн гэрээгээр 10 сая төгрөгөөр үнэлэн шилжүүлж өгч Ө.Б нь С.Бд зээл чөлөөлөхөд оруулсан 40 сая төгрөгийг хүүгийн хамт төлж зөвхөн өөрийн буюу Ө.Бгийн нэр дээр өмчлөх эрхийн гэрчилгээг 2008.06.04 нд авсан.

5. Ө. Б нь өмчлөлдөө 9 жил байсан уг үл хөдлөх эд хөрөнгийг төрсөн эгч Ө.Цд 2016.*******.23нд Бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлэн өгсөн бөгөөд энэхүү үл хөдлөх хөрөнгө нь С.Нын эзэмшил гэх газар дээр анхнаасаа байсан, одоо ч миний өмчлөлд хэвээр байгаа болно.

6. “Б т” ББСБ нь зээлийн төлбөрт 45 сая төгрөг төлөхөд иргэн Ө. Б, С. Б нарт 3010 м2 талбай бүхий С. Нын нэр дээрхи газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг 2007.10.25 нд барьцаанаас суллаад шууд өгсөн байсныг “ Та нарт өгнө гэсэн 600 м2 газраа шилжүүлж өгье “ хэмээн С.Н авч яваад т бидэнд өгнө гэсэн 600 м2 газрыг оролцуулан нийт 1800 м2 газрыг худалдан шилжүүлсэн байсныг 2008 оны 05 сард мэдээд залилан мэхэлсэн үйлдэл гэж цагдаагийн байгууллагад хандаж эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгуулсан. Мөн цагдаагийн байгууллага 2009 онд битүүмжилсэн байсан *******10 м2 газраас2011 онд “Т ” ХХК-н захирал Б*******д өгнө гээд 50 орчим сая төгрөг урдчилан аваад сендвичн барилга бариулж төмрийн үйлдвэрлэл эрхлүүлж байна. Энэ газрын битүүмжлэл 2009 оноос 2017.07.20 хүртэл хүчинтэй байсан болно.

7. Эрүүгийн хэргийг Хан уул дүүргийн прокурорын газрын 2017. 09. 28 ны 5/621 дугаартай мэдэгдэх хуудсаар хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тул хэрэгсэхгүй болгосныг хохирогч нарт мэдэгдэн “Ө.Бд Газрын тухай хуулийн 60-р зүйлийн 60.1.2, 60.2 дахь хэсэгт зааснаар газар эзэмших, ашиглах талаарх гомдлоо эхлээд дүүргийн Засаг даргад хандаж шийдвэрлүүлэх нь зүйтэй байна гэж дурдан хариу өгсөн тул Нийслэлийн Засаг Даргад хандан 2017.10.29 нд өргөдөл гаргасны дагуу Нийслэлийн Засаг Даргын 2018.11.27-ны А/1111 дугаартай Захирамжаар “Иргэн Ө.Ц миний өмчлөлд байгаа 2*******.8 м2 үл хөдлөх хөрөнгийн доор байрлах газрыг түүний эргэн тойрны орчины тохижилтонд хамаарах 30 хувийн газар болох 150м.кв газрыг нэмж нийт 363 м.кв газрыг надад өмчлүүлэхээр шийдсэн нь С.Нын эрх ашгийг огт хөндөөгүй.

Харин С.Нын залилан мэхэлсэн үйлдлийн улмаас ******* дахь жилдээ хохирч үл хөдлөх эд хөрөнгө маань балгас болсон. (зургийг хавсаргав)

Иймд Нийслэлийн Засаг Даргын 2018.11.27-ны А/1111 дугаартай Захирамжийг хэвээр үлдээж нэхэмжпэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү.” гэжээ.

                                     ҮНДЭСЛЭХ нь:

Шүүх энэ хэрэгт цугларсан бичгийн нотлох баримтууд, нэхэмжлэгч хариуцагч гуравдагч этгээд, тэдгээрийн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нараас шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар зэргийг шинжлэн судалж үнэлээд нэхэмжлэгч С.Нын нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэв.

Нэхэмжлэгч С.Н тус шүүхэд хандаж “Нийслэлийн Засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дүгээр захирамжийн 3 дахь хэсгийн өөрт холбогдох хэсгийг болон уг захирамжийн хавсралтын 47-д заасан С.Н болон 48-д заасан Ө.Ц нарт холбогдох хэсгийг тус тус хүчингүй болгуулах” нэхэмжлэлийн шаардлага гаргаж, түүний үндэслэлээ “...би маргаан бүхий газрыг Нийслэлийн засаг даргын захирамж, газар эзэмших эрхийн гэрчилгээний дагуу хууль ёсоор эзэмшиж байхад надад мэдэгдэлгүйгээр захиргааны байгууллага шийдвэр гаргаж газрын зарим хэсгийг Ө.Цд эзэмшүүлэхээр шийдвэрлэсэн нь хууль бус...” гэж тодорхойлон маргасан.

Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч буй үндэслэлээ “...иргэн Ө.Ц нь С.Нын эзэмшил газарт орших 2*******,8 м2 талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгч,...шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албанд Ө.Цгийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхээр албан бичиг хүргүүлэхэд...үл хөдлөх эд хөрөнгийн суурийн хэмжээгээр олгох нь зүйтэй” гэсэн хариу ирүүлсэн, газрын гэрээний 5.1 болон Иргэний хуулийн 85.2-т заасны дагуу шийдвэрлэсэн...” гэж, 

 Гуравдагч этгээд Ө.Ц нь “...иргэн Ө.Б, С.Б нар С.Нын 45 сая төгрөгийн зээлийг Бт ББСБ-д төлж уг зээлийн барьцаанд тавигдсан 2*******,8 м2 талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгө болон 3010 м2 газрыг барьцаанаас чөлөөлсөн, С.Н нь...600 м2 талбайг эдгээр иргэдэд тасалж өгнө гэж 2007 оны 10 сарын 24-нд баталгаа гаргасан, 2*******,8 м2 талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийг миний дүү Ө.Б нь надад бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлж өгсөн, одоо миний өмчлөлд байгаа, эрүүгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон Прокурорын тогтоолд газрын талаархи гомдлоо...дүүргийн засаг даргад хандаж шийдвэрлүүл гэсэн тул Нийслэлийн засаг даргад 2017 оны 10 сарын 29-нд өргөдөл өгч шийдвэрлүүлсэн, уг захирамж иргэн С.Нын эрх ашгийг хөндөөгүй...С.Нын залилан мэхэлсэн үйлдлийн улмаас үл хөдлөх эд хөрөнгөө ашиглаж чадахгүй ******* дахь жилдээ хохирч байна...” гэж тус тус тайлбарлан маргав.

Хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаас үзвэл:

-“О*******” ХХК-ийн эзэмшлийн Хан-Уул дүүргийн 3-р хороо, Ажилчны гудамж ******* тоот хаягтай 3010 мкв газраас *******10 мкв газрыг иргэн С.Нод шилжүүлэхээр С.Н болон тус компанийн захирал нарын хооронд 2008 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдөр байгуулсан "газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ"-г үндэслэн Нийслэлийн Засаг даргын 2008 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 181 дүгээр захирамжаар  нэгж талбарын 8013/0027 дугаар бүхий *******10 м2 газрыг үйлчилгээний зориулалтаар С.Нод эзэмшүүлэхээр шийдвэрлэж, уг шийдвэрийн дагуу 0******* тоот гэрчилгээг 2008 оны 5 дугаар сарын 09-ний өдөр олгосон,

-Хан-Уул дүүргийн Прокурорын газрын 2017 оны 9 дүгээр сарын 04-ний өдрийн 5/566 дугаар албан бичигт “С.Нын хэргийг хаасан тул эзэмшлийн газрыг битүүмжилснийг Нийслэлийн газрын албанд чөлөөлсөн тухай мэдэгдэх үндэслэлтэй...” гэж дүгнэсэн,

-Хан-Уул дүүргийн  Прокурорын газрын 2017 оны 09 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 5/621 дугаар мэдэгдэх хуудсаар “С.Ныг мөнгө залилсан, бусдын эзэмшлийн газраас зарж борлуулсан гэх үйлдлийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр эрүүгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосныг хууль зүйн үндэслэлтэй”-г болон газар эзэмшүүлэх, ашиглуулах талаархи гомдлоо Дүүргийн засаг даргад хандаж шийдвэрлүүлэхийг мэдэгдсэн.

-Иргэн Ө.Ц нь Хан-Уул дүүргийн 3-р хороо, Ажилчны ******* тоотод байрлах 2*******.8 мкв, үйлчилгээний зориулалттай үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн 000******* тоот гэрчилгээг 2016 оны ******* дугаар сарын 23-ны өдөр авч хууль ёсны өмчлөгч болсон, энэ талаар хэргийн оролцогчид иаргаагүй.

-Иргэн Ө.Ц нь 2*******.8 мкв үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорх *******00 м2 газар болон үүн дээр нэмж орчны 0.6 мкв газар эзэмших тухай  хүсэлтийг /огноогүй/ Нийслэлийн Газрын албанд гаргасан бөгөөд дээрх хүсэлтийг үндэслэн Нийслэлийн Газрын албаны 2017 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 03/4257 тоот албан бичгээр “иргэн Ө.Цгийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх талаар санал, зөвлөмж” хүссэн албан бичгийг Нийслэлийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт хүргүүлсэн,

-Нийслэлийн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын 2018 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1/8656 тоот албан бичгээр “төлбөр төлөгч С.Нын эзэмшлийн газрын захиран зарцуулах эрхийг сэргээх хууль зүйн үндэслэлгүй байх тул иргэн Ө.Ц*******д түүний өмчлөлийн үл хөдлөх хөрөнгийн суурийн хэмжээгээр газрыг олгох нь зүйтэй” гэсэн хариуг Нийслэлийн газрын албанд өгсөн,

-Иргэн Ө.Ц нь дахин 2018 оны 05 дугаар сарын 29-ний өдөр Нийслэлийн Газрын албаны даргад, 2018 оны 07 дугаар сарын 30-ны өдөр Нийслэлийн Засаг даргад тус тус хандаж үл хөдлөх эд хөрөнгийн доорхи газрыг болон нэмж орчны газрын зориулалтаар нэмж газар эзэмших тухай хүсэлт гаргасан,

- Харин маргаан бүхий захиргааны акт болох Нийслэлийн Засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дүгээр “Газар эзэмших, ашиглах эрхийн талбайн хэмжээ, зориулалт, байршил, нэр өөрчлөх тухай”  захирамжийн 1 дэх заалтаар ...хавсралтанд заасан 65 иргэн аж ахуйн нэгж байгууллагын эзэмшил, ашиглалтад байгаа газрын талбайн хэмжээ, зориулалт байршил нэрийг өөрчилсөн байх ба түүний хавсралтын 47, 48-д “ С.Нын *******10 м2 газраас С.Нод 846 м2-ыг үлдээж, Ө.Цд 363 м2 газрыг тус тус 15 жилийн хугацаатай эзэмшүүлэхээр шийдвэрлэж, улмаар 3 дахь заалтаар Нийслэлийн засаг даргын 2008 оны 4 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 181 дүгээр захирамжийн С.Нод холбогдох хэсгийг хүчингүй болгосон үйл баримтууд тус тус тогтоогдож байна.

Эдгээр үйл баримтаас дүгнэвэл нэхэмжлэгч С.Нын эзэмшил газар болох *******10 м2 газрыг 2 хувааж С.Нод  846 м2 газрыг, Ө.Цд 363 м2 газрыг тус тус эзэмшүүлэхээр шийдвэрлэсэн Нийслэлийн засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дүгээр захирамж нь Газрын тухай хуулийн болон Захиргааны ерөнхий хуулийн холбогдох заалтуудад нийцээгүй, нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, хууль бус захиргааны акт байх тул хүчингүй болгох хууль зүйн үндэслэлтэй гэж шүүх дүгнэв. Учир нь:

Газрын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1-д “Газрыг Монгол Улсын 18 насанд хүрсэн иргэн…энэ хуульд заасны дагуу эзэмшиж ашиглана” 27 дугаар зүйлийн 27.1.д “Газрыг энэ хуульд заасан зориулалт, хугацаа, болзолтойгоор гэрээний үндсэн дээр зөвхөн эрхийн гэрчилгээгээр эзэмшүүлнэ.” 32.1-д “Иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага газар эзэмших тухай хүсэлтээ тухайн шатны Засаг даргад газрын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагаас баталсан загварын дагуу гаргана” 32.2-т “Иргэн энэ хуулийн 32.1-д заасан хүсэлтэд дараахь зүйлийг тусгана” 32.2.1-д “овог, нэр, байнга оршин суугаа хаяг, иргэний үнэмлэхийн болон регистрийн дугаар” 32.2.2-т “эзэмших газрын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн харьяалал, хэмжээ, зааг, байршил, нэгж талбарын дугаар, нэгж талбарыг харуулсан тойм зураг” 32.2.3-д “газар эзэмших зориулалт, хугацаа” гэж зааснаас үзвэл Ө.Ц нь нэхэмжлэгч С.Нын эзэмшил газрын тодорхой хэсгийг өөртөө шилжүүлэн авах хүсэлтийг л гаргаж байсан нь тогтоогдож байх тул Ө.Цд газар эзэмших эрх дээрх хуульд заасан журмын дагуу үүсээгүй, түүнийг шинээр газар эзэмших хүсэлт гаргасан гэж үзэхгүй.

Нөгөө талаар Газрын тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.1.4-т “газар эзэмшүүлэх тухай шийдвэр гаргасан этгээдийн зөвшөөрөлтэйгээр эрхийн гэрчилгээгээ бусдад шилжүүлэх” нь газар эзэмшигч этгээдийн өөрийнх нь эрхийн асуудал байх ба хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.2-т “Эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэх хүсэлтийг талууд гаргах бөгөөд дараахь баримт бичгийг хавсаргана” 38.2.1-д “нотариатчаар гэрчлүүлсэн гэрээ” 38.2.2-т “эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авч байгаа этгээд нь уг эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авснаар үүсэх эрх, үүргийг бүрэн хүлээн зөвшөөрч байгаа тухай нотолгоо” 38.2.3-д “албан татвар, хураамж төлсөн тухай баримт” 38.2.4-д “татварын албанд татвар төлөгчөөр бүртгүүлсэн тухай цахим эсхүл хэвлэмэл тодорхойлолт, мөн 38.3.Эрхийн гэрчилгээ шилжүүлэх тухай хүсэлтийг тухайн шатны Засаг дарга хүлээн авч дараахь зүйлүүдийг тодруулна” 38.3.1-д “энэ хуулийн 38.2-т заасан шаардлагыг хангасан эсэх”; 38.3.2-т “шилжүүлэхийг хүссэн эрхийн гэрчилгээ нь хүчин төгөлдөр эсэх;” 38.3.3.эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэн авч байгаа этгээд нь уг эрхийн гэрчилгээг эзэмших эрхтэй эсэх” 38.4-т “Эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэх тухай хүсэлтийг хүлээн авснаас хойш ажлын 15 өдрийн дотор тухайн шатны Засаг дарга шийдвэр гаргана, уг шийдвэрийг үндэслэн…нийслэл, дүүргийн газрын албанд бүртгүүлснээр эрхийн гэрчилгээг шилжүүлсэн нь хүчин төгөлдөр болно” гэж тус тус заажээ.

Хуулийн дээрхи заалтаас үзвэл нэхэмжлэгч С.Н нь өөрийн хууль ёсны эзэмшил газрын тодорхой хэсгийг бусдад шилжүүлэх хүсэлтийг гаргаагүй байхад түүний эзэмшил газрын зарим хэсгийг бусдад шилжүүлэх ажиллагааг хариуцагч захиргааны байгууллага гуравдагч этгээдийн хүсэлт болон шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албаны ирүүлсэн албан бичгийг үндэслэн хийсэн нь хуулийн дээрхи заалтыг зөрчсөн, дур зоргын шинжтэй шийдвэр болсон байна.

Өөрөөр хэлбэл Нийслэлийн газрын албаны орлогч дарга Д.Н******* 2017 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 03/4857 дугаар албан бичгийн хариуг Нийслэлийн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын дарга Б.Ц******* 2018 оны 5 дугаар сарын 18-ны өдрийн 1/8656 дугаар албан бичгээр ирүүлэхдээ “...төлбөр төлөгч С.Нын эзэмшлийн газрын захиран зарцуулах эрхийг сэргээх хууль зүйн үндэслэлгүй байх тул Иргэний хуулийн 85.2 дахь хэсэгт зааснаар иргэн Ө.Цд түүний өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгийн суурийн хэмжээгээр газрыг олгох нь зүйтэй” гэсэн хариу өгчээ.

Газрын тухай хуульд зааснаар хууль ёсоор газар эзэмшиж буй этгээд өөрөө хүсэлт гаргасан тохиолдолд л түүний газар эзэмших эрхийг бусдад шилжүүлэхээр заасан, үүнээс өөрөөр тухайлбал шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын албан бичгийг үндэслэн бусдын газар эзэмших эрхийг шилжүүлэх хууль зүйн боломжгүй тул хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн, “...дээр дурдсан албан бичгийг үндэслэсэн, Иргэний хуулийн 85 дугаар зүйлийн 85.2-т заасныг үндэслэх ёстой” гэх тайлбар үндэслэлгүй.

Түүнчлэн Газрын тухай хуулийн 48.2-т “Үл хөдлөх хөрөнгө өмчлөгч нь эд хөрөнгөө ашиглах, хамгаалах зорилгоор бусдын газраар дайран өнгөрөх зам, цахилгаан, холбооны болон инженерийн шугам татах, гарц гаргах болон бусад зориулалтаар бусдын эзэмшил, ашиглалтад байгаа газрыг хязгаарлагдмал эрхтэйгээр ашиглахыг шаардах эрхтэй” гэж,  48.3-д “газар эзэмшигч, ашиглагч болон уг газрыг хязгаарлагдмал эрхтэйгээр ашиглахаар шаардаж буй этгээдийн хооронд хэлэлцэн тохиролцсоны үндсэн дээр газрыг хязгаарлагдмал эрхтэйгээр ашиглах эрх үүснэ” гэж тус тус заажээ.

Үүнээс үзвэл гуравдагч этгээд Ө.Ц нь 2*******,8 м2 талбай бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгч болохын хувьд С.Нын эзэмшил газрын тодорхой хэсгийг хязгаарлагдмал эрхтэйгээр ашиглахыг шаардах эрхтэй болохоос бус түүний эзэмшил газрын тодорхой хэсгийг өөртөө шилжүүлэн авахаар шаардах эрхгүй тул гуравдагч этгээдийн хүсэлтийг үндэслэн шийдвэрлэсэн гэх хариуцагчийн тайлбар үндэслэлгүй.

Түүнчлэн хариуцагч захиргааны байгууллагаас маргаан бүхий захиргааны актыг гаргахдаа нэхэмжлэгч С.Нын эзэмшлийн *******10 м2 газраас 2*******,8 м2 газрыг гуравдагч этгээдийн үл хөдлөх эд хөрөнгийн суурийн хэмжээгээр олгосон, үүн дээр орчны газар гэх 150,2 м2 газрыг нэмж олгосон нь мөн хууль бус байна.

Учир нь Хот байгуулалтын тухай хуулийн ******* дугаар зүйлийн *******.6-д “Хот, тосгоныг хөгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө нь тухайн хот, тосгоны хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу боловсруулсан зураг төслийг хэрэгжүүлэх техник, эдийн засгийн үндэслэлийг тооцож, хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийг тодорхойлсон байх бөгөөд холбогдох норм ба дүрэм, журамд заасны дагуу дараахь асуудлыг тооцон төлөвлөнө:*******.6.3.төлөвлөгөөнд хамааруулсан нийт газар нутгийн 30-аас доошгүй хувь нь цэцэрлэг, ногоон байгууламж, автомашины зогсоол байх” гэж заасан бөгөөд энэ нь газар эзэмших эрхийг шинээр олгох хуульд заасан үндэслэл болохгүй, харин Хот, тосгоныг хөгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөнд тавигдах шаардлага тул хариуцагчаас иргэн Ө.Цд 150,2 м2 газрыг нэмж олгосон үндэслэлээ Хот байгуулалтын тухай хуулийг үндэслэн “орц гарцны болон орчны тохижилтын зориулалтаар олгосон” гэх тайлбар хууль зүйн үндэслэлгүй

Захиргааны ерөнхий хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.1-д “Захиргааны шийдвэр гаргах захиргааны байгууллага эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хөндөгдөж байгаа этгээдийг тодорхойлно.”, 27.2-т “Сонсох ажиллагааны талаарх мэдэгдлийг эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хөндөгдөж байгаа этгээдэд дараах байдлаар хүргүүлнэ.” 27.3-д “Сонсох ажиллагааны талаарх мэдэгдэлд сонсох ажиллагааг явуулах журам, ажиллагаа явуулах он, сар, өдөр, цаг, байрлал, дарааллын талаарх мэдээлэл, захиргааны шийдвэр гаргах эрх олгогдсон хууль, захиргааны хэм хэмжээний актын зүйл, заалтзахиргааны шийдвэр гаргах эрх олгогдсон хууль, захиргааны хэм хэмжээний актын зүйл, заалт, захиргааны шийдвэр гаргах тухайн асуудлын талаарх мэдээлэл, үндэслэл зэргийг тусгана”, 27.4-т “Сонсох ажиллагааг саналыг бичгээр авах, биечлэн уулзах, утсаар, цахим хэлбэрээр, төлөөлөгчөөр дамжуулан, бусад хэлбэрээр сонсгол зохион байгуулна” 27.5-д “Сонсох ажиллагаа явуулах хугацаа оролцогчийн тайлбар, санал гаргах боломжийг хангасан байна.”, 27.6-д “Сонсох ажиллагааны явц, үр дүнгийн талаар тэмдэглэл хөтөлж, гарсан саналыг захиргааны шийдвэрт хэрхэн тусгасан талаар мэдээлэл бэлтгэж баримтжуулна.”, “Сонсох ажиллагааны үед гарсан саналыг захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагаанд заавал тусгах үүрэг хүлээхгүй боловч тусгаагүй шалтгааныг тайлбарлах үүрэгтэй.” гэж тус тус заажээ.

Хуулийн дээрхи заалтуудаас үзвэл хариуцагч захиргааны байгууллага нь  мэдэгдэх сонсгох ажиллагааг хийгээгүйгээс нэхэмжлэгч өөрийн эзэмшлийн газрын тодорхой хэсгийг бусдад шилжүүлсэн асуудлаар тухайн цаг хугацаанд нь тайлбар нотлох баримт гаргах боломжгүй байдалд хүрсэн байх ба хариуцагчийн гаргасан захиргааны акт нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.5-д заасан “зорилгодоо нийцсэн, бодит нөхцөлд тохирсон, шийдвэр нь үндэслэл бүхий байх” зарчимтай нийцэхгүй байна гэж шүүх дүгнэв.

Иймд дээр дурдсан үндэслэлүүдээр маргаан бүхий захиргааны акт нь нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн нь тогтоогдож байх тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж Нийслэлийн засаг даргын А/1111 дүгээр захирамжийн холбогдох хэсгийг хүчингүй болгож шийдвэрлэх нь зүйтэй  гэж шүүх үзсэн болно.

Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.1, 106.3, 106.3.*******-т заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Газрын тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.2, 48 дугаар зүйлийн 48.2, Захиргааны ерөнхий хуулийн 27 дугаар зүйлийн 27.1, 27.4-т заасныг тус тус баримтлан нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж “Нийслэлийн Засаг даргын 2018 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн А/1111 дүгээр захирамжийн 3 дахь хэсгийн С.Нод холбогдох хэсгийг болон уг захирамжийн хавсралтын 47-д заасан С.Н болон 48-д заасан Ө.Ц нарт холбогдох хэсэг”-ийг тус тус хүчингүй болгосугай

2. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 48 дугаар зүйлийн 48.1 дэх хэсэгт зааснаар нэхэмжлэгчээс төлсөн 70200 (далан мянга хоёр зуун) төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3. Захиргааны  хэрэг  шүүхэд  хянан  шийдвэрлэх  тухай  хуулийн  108  дугаар зүйлийн 108.2-т заасны дагуу шүүхийн энэ шийдвэр танилцуулан сонсгосноор хүчинтэй болох бөгөөд мөн хуулийн 114 дүгээр зүйлийн 114.1-д заасны дагуу хэргийн оролцогч, тэдгээрийн төлөөлөгч өмгөөлөгч нар нь шийдвэрийг гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

 

ДАРГАЛАГЧ, ШҮҮГЧ                                  Н.ДУЛАМСҮРЭН