МОНГОЛ УЛСЫН НЭРИЙН ӨМНӨӨС

 

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүх хуралдааныг шүүгч С.Төмөрбат даргалж, тус шүүхийн хуралдааны А танхимд нээлттэй хийсэн хуралдаанаар Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг нарт холбогдуулан гаргасан Татварын ерөнхий газрын дэргэдэх Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын Хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, татварын улсын байцаагч Х.Батхишиг нарын "Олон овоот гоулд" ХХК-ийн 2010-2013 оны татвар ногдуулалт, төлөлтийг шалгасан 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн татварын улсын байцаагчийн 0003874 тоот актыг хүчингүй болгуулах шаардлага бүхий Олон овоот гоулд ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй захиргааны хэргийг хянан хэлэлцэв.

Шүүх хуралдаанд: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Эрдэнэмөнх, Н.Баатаргэрэл, хариуцагч О.Батцэрэн, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Х.Алтанхүү, нарийн бичгийн дарга Б.Эрдэнэбат нар оролцов.

ТОДОРХОЙЛОХ нь:

Нэхэмжлэгч шүүхэд гаргасан нэхэмжлэл болон шүүх хуралдаан дээр гаргасан тайлбартаа: Манай компани Татварын улсын байцаагчийн №0003874 тоот актыг доорхи үндэслэлээр эс зөвшөөрч нэхэмжлэл гаргаж байна. Тус актыг манай компани хууль зүйн үндэслэлгүй бөгөөд бидний гаргаж өгсөн санхүүгийн тайлан, баланс, кассын орлого, зарлагын баримт, худалдан, худалдан авах гэрээ, шүүхийн тогтоол шийдвэр зэрэг зайлшгүй судлаж, шалгах ёстой материалыг шалгалгүй хөнгөн хийсвэр нэг талыг барьсан акт гаргасан гэж үзэж байна.

Татварын улсын байцаагчийн №0003874 тоот акт нь манай компанийг 5 зүйлээр буруутгасан бөгөөд дараахь тайлбараар бид тус актыг хүчингүй гэж үзэж байна.

Зөрчил-1

1. 1. 2011 онд 61,210,000.00 төгрөгний орон сууцны хөнгөлөлтийг, 2012 онд 10,000,000,000.00 төгрөгний тайлангаар гарсан алдагдалыг, 2013 онд 6,052,082,070.30 төгрөгний тайлангаар гарсан алдагдал нийт 16,113,292,070.30 төгрөгийн зардлыг борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг дансанд бичиж татвар ногдох орлого бууруулсан,
   2. 2010 онд 233,796,666.80 төгрөгийн, 2011онд 7,488,962,727.80 төгрөгийн нийт 8,722,759,394.60 төгрөгийг үндсэн баримтгүйгээр хөрөнгө оруулагч "Жаст" групп-д шилжуүлж зээлийн хүүгийн зардал дансанд бичиж татвар ногдох орлогоос хассан нь:

ААНОАТ тухай хуулийн 15-р зүйлийн 15.1-д Дараахь тохиолдолд зардлыг албан татвар ногдох орлогоос хасаж тооцохгүй,15.1.2. албан татвар төлөгчийн баримтаар нотлогдоогуй зардал" гэх заалтаар зөрчил гэж үзсэн.

Тайлбарлах нь:

1. 1. 1. 2011 онд нэг талаас "Жаст групп" ХХК-ийг төлөөлж "Эаст групп" ХХК /гүйцэтгэгч/ нөгөө талаас "Олон овоот гоулд" ХХК /захиалагч/ гэх талууд харилцан тохиролцож "Орон сууцны захиалгын гэрээ" байгуулсан. Гэрээний агуулга нь гүйцэтгэгч тал нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн 14-р хорооны нутаг дэвсгэрт дэх орон сууцыг захиалагч талд хүлээлгэн өгөх, захиалагч нь уг орон сууцыг хүлээн авах, гэрээнд дурдсан нөхцөлөөр үнийг төлөх. 2011 онд "Олон овоот гоулд" ХХК нь өөрийн нэр бүхий 38 ажилтандаа ажиллах хугацаа, мэргэжлээс нь хамаарч 50-70%-ийн хөнгөлөлтэй үнээр 1.1.1-дэх заасан байрнаас ажилчиддаа гэрээ хийж орон сууц олгосон. ААНОАТ-ын хуулийн 12-р зүйлийн Албан татвар ногдох орлогоос хасагдах зардал, 12.1.4. ажиллагчдад олгосон шагнал, урамшуулал, байр, орон сууцны хөлс болон унаа, хоол, түлшний үнийн хөнгөлөлт; Дээрх хуулийн заалтуудыг баримтлан 2011 онд 61,210,000.00 төгрөгний орон сууцны хөнгөлөлтийг зардалд буюу өртөгт хийсэн.

1.1.2. ААНОАТ-ын хуулийн 20 дугаар зүйлд Татварын тайлангаар гарсан алдагдлыг ирээдүйд шилжүүлэн тооцох, 20.1-д Албан татвар ногдох орлогоос энэ хуулийн 15 дугаар зүйлд зааснаас бусад мөн хуулийн 12 дугаар зүйлд заасан нийт зардлыг хасч илүү гарсан хэсгийг нь татварын тайлангаар гарсан алдагдал гэнэ. Энэ хуулийн 20.1-д заасан алдагдлыг дэд бүтэц, уул уурхайн салбарын хувьд уг алдагдал гарсан татварын жилийн дараахь дараалсан 4-8 жилийн, бусад салбарын хувьд 2 жилийн албан татвар ногдуулах орлогоос хасч тооцох бөгөөд хөрөнгө оруулалтын хугацаатай уялдуулан дэд бүтэц, уул уурхайн салбарын алдагдал тооцох хугацааг Засгийн газрын баталсан журмын дагуу зохицуулна. 20.3.Энэ хуулийн 20,2-т заасны дагуу албан татвар ногдуулах орлогоос жил бүр хасагдах алдагдлын хэмжээ нь дэд бүтэц, уул уурхайн салбарын хувьд тухайн жилийн албан татвар ногдуулах орлогын дүнгийн 100 хувь, бусад салбарын хувьд 50 хувиас хэтрэхээргүй байх бөгөөд уг хасагдах алдагдлыг тухайн татвар төлөгчийн албан татвар ногдуулах орлогоос тооцно. 20.4-д Энэ хуулийн 20.1-т заасан алдагдалд 2007 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс өмнөх татварын жилийн татварын тайлангаар гарсан алдагдал хамаарахгүй.

Дээрх хуулийн заалтуудыг баримтлан 2012 онд 10,000,000,000.00 төгрөгний тайлангаар гарсан алдагдалыг, 2013 онд 6,052,082,070.30 төгрөгний тайлангаар гарсан алдагдал нийт 16,113,292,070.30 төгрөгийг ББӨртөгт хийсэн.

1.2.1 "Олон овоот гоулд" ХХК нь "Хадгаламж банк"-с 2009-2012 оны хооронд зээлийн гэрээ хийж өнөөдрийн байдлаар үндсэн өр хүүний хамт нийт 68,213,832,500.00 төгрөгийн зээлийн үлдэгдэлтэй байна. Дээрх авсан зээлийн төгрөг, долларын төрлөөс хамаарч 1.5-1.9% хүүг "Хадгаламж банк" төлөх үүрэгтэй байсан. Дээрх хугацаанд тус компани хүлээсэн үүргээ гэрээнд заасан хугацаанд санхүүгийн хүндрэлийн улмаас төлөх боломжгүй байсан бөгөөд "Жаст групп " ХХК нь манай өмнөөс дээрх үүргийг хулээж "Хадгаламж банк"-д хүүг төлдөг байсан. Иймд 2010 онд 1,233,796,666.80 төгрөгийн, 2011 онд 7,488,962,727.80 төгрөгийн нийт 8,722,759,394.60 төгрөгийг "Жаст" групп-д өглөг үүсгэж зээлийн хүүгийн зардал дансанд бичсэн.

Зөрчил-2

2011 онд 2,579,560,979.4 төгрөгийн , 2012 онд 2,689,539,726.1 төгрөгний нийт 5,269,100,705.5 төгрөгний хүүгийн орлого БНСУ-ын Самсунг корпорацид олгохдоо албан татвар ногдуулан авч төсөвт төлөөгүй нь ААНОАТ хуулийн 17-р зүйлийн 17.2.9,Татварын Ерөнхий хуулийн 2-р зүйлийн 2.2, 1992-4-17-ний МУ болон БНСУ-ын засгын газрын хооронд байгуулсан давхар татварын заалтыг зөрчсөн гэх.

Тайлбарлах нь:

"Samsung G and T" корпариц нь МУ-ын ААНОАТ-ын хуулийн 5-р зүйлийи 5.4-д заасан заалтыг хангасан гадаадын аж ахуй нэгж юм. МУ-ын ААНОАТ-ын хуулийн 7.2-д Энэ хуулийн 5.4-т заасан албан татвар төлөгчийн тухайн татварын жилд Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр үйл ажиллагаа явуулж олсон орлогод албан татвар ногдоно. МУ-ын ААНОАТ-ын хуулийн 21.5-Энэ хуулийн 17.2.1-17.2.3, 17.2.7-17.2.9-д заасан орлогод ногдох албан татварыг мөн хуулийн 4.1.6-д заасан суутгагч ногдуулан суутган авч, ажпын 7 хоногийн дотор төсөвт шилжүүлнэ гэж заасан байдаг. Иймд "Samsung G and T " корпариц-д шилжүүлсэн орлогоос албан татвар ногдуулан авч төсөвт төлөх эрхгүй болно.

Зөрчил-3

3.1. 2009-оны 1,018,539,730.00 төгрөгний "Зарим бүтзэгдэхуүний асөлтийн албан татвар"-ын өрийг төлөөгүй нь ТЕХуулийн 43-р зүйлийн 43.5."Татварын тайлан тушаах төлөх хугацааг тухайн тарлийн татварын хуулиар тогтоох ба татвар төлөх, тайлагнах эцсийн хугацаа адил байна заалтыг зөрчсөн гэж үзсэн.

Тайлбарлах нь:

3.1.1. 2006-2008-оны хооронд манай компани үйл ажиллагаа явуулаагүй 9 онд 29,6 кг олборлон, тушааж түүнд ногдох ЗБҮӨАТатвар болох 220,289,200.00 төгрөгийг төлсөн байдаг. Дээрх зөрчилд дурдсан ЗБҮАХТатвар болох 2009-оны 1,018,539,730.00 төгрөгний татвар нь манай компаний төлөх татвар биш болно.

ТЕГ-ын УТҮХГ-ын ХШХ-ийн татварын улсын байцаагч Н.Цэрэнчимэд 2007-2009-оны албан татварын ногдуулалт төлөлтийн байдлыг шалгаж 2011-02-28-ний өдөр №210051 тоот акт үйлдсэн байдаг дээрх актанд мөн манай борлуулалт , тушаасан алтын хэмжээ түүнд ногдох ЗБҮӨАТатварыг тодорхойлсон байдаг.

Зөрчил-4

4.1. 2010 онд 289,468,982.00 төгрөгийн, 2011 онд 194,972,115.00 төгрөгийн, 2012 онд 31,922573.00 төгрөгийн, 2013 онд 14,397,014.00 төгрөгийн, нийт 406,831,963.00 төгрөгийн орлогыг Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тайланд дутуу тусгасан зөрчил нь Монгол Улсын Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн Албан татвар төлөгч 5.1 "тухайн татварын жилд албан татвар ногдох орлого олсон, эсхүл тийм орлогогүй ч хуульд заасны дагуу албан татвар төлөх үүрэг бүхий аж ахуй нэгж нь албан татвар төлөгч байна", 7-дугаар зүйл Албан татвар ногдох орлого 7.3 албан татвар төлөгчийн дараахь төрлийн орлогод албан татвар ногдоно, 7.3.1 үйл ажиллагааны орлого, 8 дугаар зүйл ажиллагааны орлого, 8.1 Албан татвар төлөгчийн дараахь орлогод албан татвар ногдоно, 8.1.1 "үндсэн болон туслах үйлдвэрлэл, ажил, үйлчилгээний борлуулалтын орлого" гэсэн заалтыг зөрчсөн гэж үзсэн

Тайлбарлах нь:

4.1. "Олон овоот гоулд" ХХК-ний алтны уурхай нь Өмнөговь аймгийн Мандал-Овоо сумын Баянхошуу бригадын нутаг дэвсгзрт байралдаг бөгөөд Улаанбаатар хотоос 570км зайд оршдог. 2010-онд 466, 2011 онд 294, 2012-онд 160 гаруй ажиллагсадтай байсан. Суурин газраас хол ажиллаж байгаа ажилчдын хэрэгцээт бараа болох тамхи, ариун цэврийн хэрэгсэл гэх мэт барааг компаний зүгээс үнэ төлбөргүй хангах боломжгүй бөгөөд төв газраас худалдан авч ажилчидад худалдан авсан үнээр нь өгч цалингаас нь суутган авдаг байсан. Өөрөөр хэлбэл үнэ төлбөргүй зуучлалын үүрэг гүйцэтгэсэн.

Мөн ААНОАТ-ын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлд Албан татвар ногдох орлогоос хасагдах зардал, 12.1. Дараахь зардлыг албан татвар ногдох орлогоос хасч тооцсоны үндсэн дээр албан татвар ногдуулах орлогыг тодорхойлно: 12.1.1.түүхий эд, үндсэн болон туслах материал, хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн, уур, ус, эрчим хүч, түлш, шатахуун, сэлбэг хэрэгсэл, сав, баглаа боодлын зэрэг бүх төрлийн материалын зардал;

Өртөг үнээр нь цалингаас суутгадаг тул татвар ногдох орлого нь "0" тул ногдох татвар байхгүй болно

Зөрчил-5

5.1. 2010 онд 289,468,982.00 төгрөгийн, 2011 онд 60,000,000,000.00 төгрөгийн орлогыг Аж Ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тайланд хөрөнгө борлуулсан орлого, мөн 2011 онд 5,313,658,959.00 төгрөгийн, 2012 онд 31,922,573.00 төгрөгийн, 2013 онд 14,397,014.00 төгрөгийн нийт 65,663,095,281.00 төгрөгийн орлогод Нэмэгдсэн өртгийн татвар ногдуулан төлөөгүй нь Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1.10. "нэмэгдсэн өртгийн албан татвар төлөгч болсон өдөр" гэж энэ хуулийн 3 дугаар зүйлд заасан үйл ажиллагаа эрхэлж орлого олж байгаа иргэн, хуулийн этгээдийн уг үйл ажиллагааны борлуулалтын орлогын хэмжээ хуулийн этгээдийн орлогын албан татварын тайлангаар, эсхүл иргэний орлого, татвар тодорхойлох хуудсаар 10.0 сая ба түүнээс дээш төгрөгт хүрсэн өдрийн дараа сарын эхний өдрийг", 5 дугаар зүйлийн 5.1. Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт бараа импортолсон этгээд, түүнчлэн бараа үйлдвэрлэсэн буюу борлуулсан, ажил гүйцэтгэсэн, үйлчилгээ үзүүлсэн иргэн, хуулийн этгээд нэмэгдсэн өртгийн албан татвар төлөгч байна.", 6 дугаар зүйлийн 6.1. Энэ хуулийн 4.1.10-т заасан нөхцөл хангасан этгээд ажлын 3 хоногт багтаан нэмэгдсэн өртгийн албан татвар төлөгчөөр бүртгүүлэх өргөдлөө харьяалах татварын албанд гаргана." 7 дугаар зүйлийн 7.1. Хуульд өөрөөр заагаагүй бол дор дурдсан бараа, ажил, үйлчилгээнд нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулна, 7.1.1. Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт борлуулсан бүх төрлийн бараа, ажил үйлчилгээнд нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулна" 7.1.1 Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт борлуулсан бүх төрлийн бараа.

Дээрх хуулийн заалтуудыг зөрчсөн нь тогтоогдлоо гэж тухайн актад тусгажээ.

Тайлбарлах нь:

5.1.1 2010-оны 289,468,982.00 төгрөг, 2012 онд 31,922,573.00 төгрөг, 2013 онд 14,397,014.00 төгрөгийн борлуулалтын орлогыг Зөрчил-4-ийн тайлбараар тайлбарлагдах бөгөөд худалдааны зуучлалыг үнэ төлбөргүй хийсэн болно. 2011-онд 5,313,658,959.00 төгрөгний НӨАТ ногдох борлуулалт хийгээгүй. 2011-оны 12-сард 60,000,000,000.00 төгрөгний Үл хөдлөх хөрөнгө, хөдлөх, техник, тоног төхөөрөмж, тусгай зөвшөөрөл лиценз техникийн мэдээллийг өөрийн охин компани болох "Суробан" ХХК-д шилжүүлж гадаадын хөрөнгийн зах зээлээс хөрөнгө босгож "Олон Овоот"-ын алтны төслийг санхүүжүүлэх зорилготой байсан. Гэвч өмнөх "Олон овоот гоулд" ХХК-ний удирдлага,хувьцаа эзэмшигчид нь компаний дээрх хөрөнгүүдийг 2009-оноос эхлэн Монгол банк, Хадагламж банк, 3оос банк, Голомт банк, Анод банк болон шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын битүүмжлэл болон барьцаанд байдаг байсныг 2012 онд компаний шинэ удирдлага мэдэж санхүүгийн гүйлгээ хийгдэх боломжгүй мэдэж дээрх гүйлгээг цуцалсан.

Нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдох бараа, ажил, үйлчилгээ, 7 дугаар зүйл. Нэмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдох бараа, ажил, үйлчилгээ 7.1.Хуульд өөрөөр заагаагүй бол дор дурдсан бараа, ажил, үйлчилгээнд нзмэгдсэн өртгийн албан татвар ногдуулна: 7.1.1.Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт борлуулсан бүх төрлийн бараа; НӨАТ-хуулийн 4 дүгээр зүйл. Хуулийн нэр томъёоны тодорхойлолт 4.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно: 4.1.1."борлуулалт" гэж барааг бусдын өмчлөлд төлбөртэйгээр шилжүүлэх, ажил, үйлчилгээг төлбөртэйгээр гүйцэтгэхийг.

2011-12 сард хийгдсэн 60,000,000,00.00 төгрөгний гүйлгээний төлбөрийг "Суробан" ХХК нь "Олон овоот гоулд" ХХК -д өнөөдрийг хүртэл ямарч төлбөр тооцоо хийгээгүй болно. Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйл. Худалдах-худалдан авах гэрээ, 243.1 Худалдах-худалдан авах гэрээгээр худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө, түүнтэй холбоотой баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх буюу бараа бэлтгэн нийлүүлэх, худалдан авагч нь худалдагчид хэлэлцэн тохирсон үнийг төлж, худалдан авсан хөрөнгөө хүлээн авах үүргийг тус тус хүлээнэ, 248.2.Худалдан авагч эд хөрөнгийг хүлээн авсныг гэрчлэх тодорхой үйлдэл хийсэн бол түүнийг эд хөрөнгө хүлээн авсанд тооцно. 249.1. Гэрээ байгуулснаас хойш гэрээний аль нэг тал хүлээсэн үүргийнхээ дийлэнх хэсгийг биелүүлж чадахгүй бодит нөхцөл бий болсон бол нөгөө тал хүлээсэн үүргээ биелүүлэхээс татгалзаж болно.

Иргэний хуулийн дээрх заалтууд дээр үндэслэн "Олон овоот гоулд" ХХК нь "Суробан" ХХК-тай хийх Үл хөдлөх хөрөнгө, хөдлөх хөрөнгө, техник тоног төхөөрөмж тусгай зөвшөөрөл лиценз, техникийн мэдээллийг худалдах, худалдан авах гэрээг хийхийг цуцалсан болно.

Иймд УТОХГ-ын ТУБ-ын 2014-11-27-ны өдрийн Татварын улсын байцаагчийн №0003874 тоот актыг хүчингүйд тооцож өгнө үү гэжээ.

Хариуцагч нар шүүхэд бичгээр ирүүлсэн болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбартаа: УТОХГ-ын татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг бид Олон овоо гоулд ХХК-ийн 2010-2013 оны албан татварын ногдуулалт төлөлтөд хяналт шалгалт хийхэд:

Зөрчил 1.

1.1.2011 онд 61,210,000 төгрөгийн орон сууцны хөнгөлөлтийг борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг дансанд бичиж татвар ногдох орлого бууруулсан нь ААНОАТТухай хуулийн 12 дугаар зүйлд ажилчдад олгосон байр, орон сууцны үнийг хасахаар тусгасан боловч ААОАТТухай хуулийн 26 дугаар зүйлд орлого олж байгаа хувь хүнээс орлогын албан татвар суутган авч төсөвт төлөх үүргээ биелүүлээгүй тул нөхөн татвар ногдуулсан. Мөн тайлангаар гарсан алдагдлыг борлуулсан бүтээгдэхүуний өртөг дансанд бичиж борлуулсан барааны өртөг өндөржүүлсэн нь хасагдах зардалд орохгүй татвар ногдуулах орлогоос хасагдах ёстой тул тооцооллыг зөв болгож дараагийн жилүүдийн татвар ногдуулах орлогоос шилжүүлэн тооцож хасч өгсөн болно. /ТУБ-ийн актны хавсралтад тодорхой байгаа /

1.2.Олон овоот гоулд ХХК-аас зээлийн хүүгийн зардал маш ихээр гардаг боловч 2010 онд 1,233,796,666 төгрөгийн, 2011 онд 7,488,962,727 төгрөгийн бөөн дүнгээр шилжүүлсэн зардлын үндсэн зээлийн гэрээ болон хүүгийн зардал нь баримтаар нотлогдохгүй байгаа нь ААНОАТТухай хуулийн 15 дугаар зүйлийг зөрчсөн байна.

Зөрчил 2.

Самсунг корпорацид 2011 онд 2,579,560,979 төгрөгийн 2011 онд 2,689,539,726 төгрөгийн нийт 5,269,100,705 төгрөгийн хүүгийн орлого олгохдоо албан татвар ногдуулан суутган авч төсөвт төлөөгүй тул татварын улсын байцаагчийн актаар төлбөр ногдуулсан нь давхар татварын гэрээний заалтыг зөрчөөгүй болно.

Зөрчил 3.

2009 онд 1,018,539,730 төгрөгийн Зарим бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн албан татварыг төлөөгүй хэтрүүлсэн хоногт ТЕХ-ийн 74 дүгээр зүйлд заасны дагуу хугацааны алданги тооцсон. Татвар төлөгч манай компанийн төлөх татвар биш гэж үзэж байгаа боловч компанийн хууль есны өмчлөгч өөрчлөгдсөн нь хуулийн этгээдийн төлөх татварыг төлөхгүй байх үндэслэл болохгүй юм.

Зөрчил 4.

Олон овоот гоулд ХХК нь 2010-2013 онд 406,831,963 төгрөгийн дэлгүүрийн борлуулалтыг орлогыг тайланд тусгаагүй нь ААНОАТТухай хуулиар тухайн аж ахуйн нэгжийн борлуулалтын орлогод тооцогдоно. Тухайн зөрчил нь худалдан авсан үнээрээ зардаг тул ААНОАТТухай хуулиар хариуцлага тооцоогүй боловч НӨАТ ногдуулан суутган авах ёстой байсан тул НӨАТТухай хуулийн 17 дугаар зүйлээр хариуцлага ногдуулсан.

Зөрчил 5

Олон овоот гоулд ХХК-ийн алтнаас бусад борлуулалтын орлого нь 10.0 саяас дээш болсон тул НӨАТ төлөгчөөр бүртгүүлэн борлуулалтандаа НӨАТ ногдуулан төсөвт төлөх үүрэгтэй байсан. Тиймээс алтаас бусад борлуулалт болон хөдлөх хөрөнгө борлуулсан борлуулалтын орлогуудыг түүж тэдгээр борлуулалданд НӨАТ ногдуулсан.

Суробан ХХК-д борлуулалт хийгдээгүй гэх 60,000,000,000 төгрөгийн борлуулалтын орлого нь татвар төлөгчийн өөрийн тайлагнасан 2011 оны санхүү, татварын тайлангаар нотлогдож байгаа болно гэсэн.

ҮНДЭСЛЭХ НЬ:

Шүүх хавтаст хэрэгт авагдсан бичгийн нотлох баримт болон нэхэмжлэгч, хариуцагч, тэдгээрийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нарын шүүхэд болон шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар, түүний хууль зүйн үндэслэлийг хянан хэлэлцээд Татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг нарын 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 210003874 тоот актыг хэргийн нөхцөл байдлыг тодруулж дахин шинэ акт гаргах хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлж шийдвэрлэлээ.

Нэхэмжлэгч Олон овоот гоулд ХХК нь Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг нарын Олон овоот гоулд ХХК-ийн 2010-2013 оны татвар ногдуулалт, төлөлтийг шалгасан 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 210003874 тоот актыг хүчингүй болгуулах шаардлага бүхий нэхэмжлэлийг гаргажээ.

Татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг нар нь 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 210003874 тоот актаараа[1] Олон овоот гоулд ХХК-ийн 2010-2013 оны албан татвар ногдуулалт, төлөлтийн байдалд 2014 оны 04 дүгээр сарын 01-ний өдрийн 211400100057 дугаар Татварын хяналт шалгалт хийх томилолт[2]-ын дагуу 2014 оны 09 дүгээр сарын 18-ны өдрөөс 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийг дуустал бүрэн хяналт шалгалт явуулж 6,828,399,788.1 төгрөгийн нөхөн татвар, 3,733,275,888.6 төгрөгийн торгууль, 185,912,399.4 төгрөгийн алданги, 19,694,834.3 төгрөгийн хүү, нийт 10,767,282,910.4 төгрөгийн төлбөрийг Олон овоот гоулд ХХК-иар төлүүлэхээр тогтоожээ.

Хариуцагч татварын улсын байцаагч нар нь дээрх актыг тогтоохдоо Олон овоо гоулд ХХК-ийг:

Нэг. 2011 онд 61,210,000.00 төгрөгийн компанийн ажилчидад олгосон орон сууцны хөнгөлөлтийг, 2012 онд 10 тэрбум төгрөгийн тайлангаар гарсан алдагдлийг, 2013 онд 6,052,082,070.30 төгрөгийн тайлангаар гарсан алдагдал нийт 16,113,292,070.30 төгрөгийг борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг дансанд бичиж татвар ногдуулах орлого бууруулсан, 2010 онд 1,233,796,666.80 төгрөгийн, 2011 онд 7,488,962,727.80 төгрөгийн нийт 8,722,759,394.60 төгрөгийг үндсэн баримтгүйгээр хөрөнгө оруулагч Жаст группт шилжүүлж зээлийн хүүгийн зардал дансанд бичсэн нь Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн зохих заалтыг зөрчсөн гэж үзсэн бөгөөд актаар дээрх зөрчлийг залруулан Олон овоот гоулд ХХК-ийн 2010, 2011 оны тайланд зохих өөрчлөлтүүдийг оруулахаар тогтоожээ;

Хоёр. 2011, 2012 онуудад БНСУ-ын Самсунг корпорацид нийт 5,269,100,705.50 төгрөгийн хүүгийн орлого олгохдоо албан татвар ногдуулан авч төсөвт төлөөгүй гэж үзэн 263,455,035.30 төгрөгийн нөхөн татвар, 79,036,510.60 төгрөгийн торгууль, 104,495,426.10 төгрөгийн алданги ногдуулахаар;

Гурав. 2009 онд 1,018,539,730.00 төгрөгийн Зарим бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн албан татварыг төлөөгүй гэж үзэн 371,767,001.50 төгрөгийн торгууль, 81,416,973.30 төгрөгийн алданги ногдуулахаар;

Дөрөв. 2010 онд 289,468,982.00 төгрөг, 2011 онд 65,313,658,959.00 төгрөг, 2012 онд 31,922,573.00 төгрөг, 2013 онд 14,397,014.00 төгрөг буюу нийт 65,649,447,528.00 төгрөгийн нэмэгдсэн өртгийн албан татварыг суутган авч төсөвт төлөөгүй гэж үзэн 6,564,944,752.80 төгрөгийн нөхөн татвар, 3,282,472,376.1 төгрөгийн торгууль, 19,694,834.20 төгрөгийн хүү ногдуулжээ.

Нэхэмжлэгчээс шүүхэд гаргаж өгсөн зарим нотлох баримтууд, шүүхээс Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 31 дүгээр зүйлийн 31.1 дэх хэсэгт заасны дагуу маргааныг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий шаардлагатай нотлох баримтуудыг холбогдох байгууллагуудаас гаргуулан дүгнэлт хийлээ. Тухайлбал, компанийн ажилчидтай байгуулсан Хөнгөлттэй үнээр орон сууц олгох тухай гэрээ, Орон сууц захиалгын гэрээ[3], Хадгаламж банк болон Олон овоо гоулд ХХК нарын хооронд байгуулсан зээлийн гэрээ, нэмэлт гэрээнүүд[4], Хадгаламж банкаар дамжуулан Олон овоот гоулд ХХК БНСУ-ын Самсунг корпорацтай хийж байсан банкны гүйлгээний хуулбар[5], Өмнөговь аймгийн Мандал-Овоо сум дахь уурхайн ажилчдад борлуулж байсан ахуйн хэрэглээний барааг ажилчдын цалингаас суутгаж байсан цалингийн дэлгэрэнгүй хуулга[6] зэрэг.

Харин хариуцагч татварын улсын байцаагч нар нь татварын хяналт шалгалтыг явуулж маргаан бүхий захиргааны актыг гаргахдаа Олон овоо гоулд ХХК-ийн санхүүгийн анхан шатны баримтуудыг нэг бүрчлэн шалгаагүй буюу актад дурдагдсан Олон овоот гоулд ХХК болон Суробан ХХК-ийн хооронд 60 тэрбум төгрөгийн гүйлгээ хийгдсэн эсэхийг банкний гүйлгээ, дээрх хоёр компанийн хооронд байгуулагдсан гэрээ, уг гэрээний дагуу үл хөдлөх эд хөрөнгө, техник, тоног төхөөрөмж, тусгай зөвшөөрөл бодитоор шилжсэн эсэхийг, компанийн ажилчдад хөнгөлттэй үнээр орон сууц олгосон бол холбогдох орон сууцны гэрээнүүд, БНСУ-ын Самсунг корпорацитай байгуулсан зээлийн гэрээ, зээл болон зээлийн хүү төлсөн төлбөрийн баримт, Өмнөговь аймгийн Мандал-Овоо суманд орших уурхайн ажилчдад борлуулж байсан ахуйн хэрэглээний барааны орлогын болон зарлагын баримтууд, цалингаас суутгаж байсан ажилчдын цалингийн дэлгэрэнгүй хуулга зэрэг нягтлан бодох бүртгэлийн анхан шатны баримтуудыг нягтлан бодох бүртгэлийн стандарт, журамд нийцүүлэн санхүүгийн баримтуудад тусгасан эсэхийг шалгаагүй болох нь хэрэгт авагдсан бичмэл нотлох баримтууд, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн шүүх хуралдаанд гаргасан тайлбар болон хариуцагч О.Батцэрэнгийн шүүх хуралдаанд гаргасан хяналт шалгалтыг явуулахдаа Олон овоот гоулд ХХК-иас татварын албанд ирүүлсэн тайланг компанийн нягтлан бодох бүртгэлийн ерөнхий журналтай тулган актыг гаргасан, тус компанийн санхүүгийн анхан шатны баримт бүртгэлийг нэг бүрчлэн шалгаагүй гэх тайлбараар тогтоогдож байна.

Түүнчлэн, актын үнийн дүнгийн дийлэнх хувийг эзэлж буй Суробан ХХК-д 60 тэрбум төгрөгийн үл хөдлөх эд хөрөнгө, тоног төхөөрөмж, тусгай зөвшөөрөл зэрэг шилжүүлээгүй болох нь Суробан ХХК-ийн 2015 оны 10 дугаар сарын 13-ны өдрийн 15/01 албан бичиг[7], Ашигт малтмалын газрын 2013 оны 11 дүгээр сарын 08-ны өдрийн 3-6227 дугаар[8] албан бичгээр нотлогдож байгааг тэмдэглэх нь зүйтэй байна.

Татварын ерөнхий хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1-д татвар ногдуулах, төлөх татварын болон нягтлан бодох бүртгэлийн тайлан, данс бүртгэл, төсөл болон санхүүгийн бусад баримтад хяналт шалгалт хийх, тайлбар, лавлагаа гаргуулан авах, зөрчлийг тогтоон акт, дүгнэлт, холбогдох бусад баримт үйлдэх, 29.1.2-т татварын хяналт шалгалтад шаардагдах магадлагаа, баримтын хуулбар, банкны гүйлгээний хуулгыг татвар  төлөгчтэй харилцагч аж ахуйн нэгж, байгууллага, хувь хүн, санхүүгийн байгууллагаас үнэ төлбөргүй гаргуулан авах, 29.1.7-д татвар төлөгч анхан шатны болон нягтлан бодох бүртгэлийг хөтлөн татварын тайлан гаргах, орлого, татвараа тодорхойлох, баримт бүрдүүлэх ажлыг хууль тогтоомжид заасны дагуу хийж байгаа эсэхийг хянан шалгаж, мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгөх, 47 дугаар зүйлийн 47.3.1-д татвар төлөгч татварын хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэн татварын ногдлоо өөрөө үнэн зөв тодорхойлон төлөх нөхцөлийг бүрдүүлж, нягтлан бодох бүртгэлийг тогтмол хөтөлж, татварын тайлангаа хугацаанд нь гарган тушааж, татвараа төлж буй эсэхийг тогтоох, 47.3.2-т татвар төлөгчийн татварын тайланд тусгаж тайлагнасан татварын ногдол нь бүрэн гүйцэт эсэхийг шалган тогтоох гэж хуулиар татварын улсын байцаагчид хяналт шалгалт явуулахдаа баримтлах ёстой эрх, үүргийг хэрэгжүүлээгүй байна.
Мөн Үндэсний татварын ерөнхий газрын даргын /хуучин нэрээр/ 2008 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдрийн тушаалаар батлагдсан Үндэсний татварын албаны татварын хяналт шалгалтын ажлын дүрэм-ээр[9] Татварын ерөнхий хуулийн 47 дугаар зүйлийг хэрэгжүүлэн татварын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэнд хяналт шалгалт хийж гүйцэтгэх үйл ажиллагаатай холбогдон үүсэх харилцааг зохицуулжээ. Энэхүү дүрмийн 2.3.1 д Хяналт шалгалтыг Монгол Улсын хууль тогтоомж, Татварын хяналт шалгалт хийх ерөнхий удирдамж, ҮТА-ны дарга, дэд даргаар батлуулсан тусгай удирдамжийн хүрээнд, татвар төлөгчийн үйл ажиллагааны хэвийн байдалд нөлөөлөхгүйгээр, чирэгдэл багатай, шуурхай хийнэ, 2.3.5-ын г-д Татвар төлөгчийн хийж байгаа танилцуулга, тавьж байгаа асуудлыг анхааралтай сонсон, тайлбар лавлагааг бичгээр гаргуулж, асуулга, ярилцлага хийвэл тэмдэглэл үйлдэж, холбогдох этгээдээр гарын үсэг зуруулна, 2.3.5-ын ед Улсын бүртгэлийн болон бусад гэрчилгээ, тусгай зөвшөөрөл, санхүү, бизнесийн үйл ажиллагаа, нягтлан бодох бүртгэлийн баримт, данс бүртгэл, тайлан тэнцэл, татварын ногдуулалт, төлөлтийн тайлан, гаалийн мэдээ, гэрээ хэлцэл зэрэг хяналт шалгалтанд шаардлагатай баримт материалыг хуудасны тоотой жагсаалтаар хүлээн авч тэмдэглэл үйлдэн, хүлээлгэн өгсөн этгээдээр гарын үсэг зуруулна, 2.3.6-ын б Шаардлагатай бол харилцагчдаас нь асууж тодруулах, тооцоо нийлэх, баримтын тулгалт хийх ажлыг гүйцэтгэж, нэмэлт баримт материал, тооцоо судалгаа, мэдээг өөрөөс нь болон бусад татвар төлөгчдөөс гаргуулан авна, 2.3.6-ын в-д Хяналт шалгалтыг санхүүгийн анхан шатны болон нягтлан бодох бүртгэл, гэрээ хэлцэл зэрэг холбогдох бүх баримт материалд үндэслэн хийж, илэрсэн зөрчил дутагдал бүрт дэлгэрэнгүй жагсаалт, тэмдэглэл хөтөлнө гэж заасны дагуу хяналт шалгалтыг явуулаагүй байна.

Иймд Олон овоот гоулд ХХК-ийн 2010-2013 онуудад албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдлыг холбогдох санхүүгийн анхан шатны үндсэн баримттай нэг бүрчлэн тулгаж хяналт шалгалтыг явуулсны үндсэн дээр дахин шинэ акт гарган шийдвэрлэх хүртэл Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг нарын 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн татварын улсын байцаагчийн 0003874 тоот актыг түдгэлзүүлэх нь зүйтэй гэж үзлээ.

Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 70 дугаар зүйлийн 70.1, 70.2.7-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь:

1. Татварын ерөнхий хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1, 29.1.2, 29.1.7, 47 дугаар зүйлийн 47.3.1, 47.3.2-т заасныг баримтлан Татварын ерөнхий газрын Улсын төсвийн орлого, хяналтын газрын татварын хяналт шалгалтын хэлтсийн татварын улсын байцаагч О.Батцэрэн, Х.Батхишиг нарын 2014 оны 11 дүгээр сарын 27-ны өдрийн татварын улсын байцаагчийн 210003874 тоот актыг хэргийн нөхцөл байдлыг тодруулж, дахин шинэ акт гаргах хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлсүгэй.

2. Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 80 дугаар зүйлийн 80.1, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1-д зааснаар нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70200 төгрөгийг улсын орлогод хэвээр үлдээсүгэй.

3. Шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрөл хэргийн оролцогчид, тэдгээрийн төлөөлөгч нар гардан авсан өдрөөс хойш 14 хоногийн дотор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд давж заалдах гомдол гаргах эрхтэй.

 

 

 

ШҮҮГЧ С. ТӨМӨРБАТ